Радиожелілердің түрлері мен технологиялары

Кіріспе

Аудио ғана хабар тарататын желінің түрі – сымсыз. Қазіргі таңда әлемде радио желісінің екі түрі қолданылады: көпке тарату (жазық байланыс) желісі, ол көбінесе халыққа ақпарат беру және бұқаралық ақпарат құралдарында ойын-сауық үшін қолданылады, және екі жақты радио (дуплекстік байланыс) желісі, ол қоғамдық қауіпсіздік және полиция, өрт сөндіру, такси және жеткізу қызметтері сияқты қоғамдық қызметтер үшін жиірек қолданылады. Ұялы телефондар бір уақытта екі түрлі жиілікті пайдаланып, бір мезгілде хабар жібере және қабылдай алады. Олардың үшеуі де көптеген бірдей компоненттер мен негізгі технологияларды қолданады. Екі жақты радио желісі радио тарату желісімен көптеген технологиялар мен компоненттерді бөліседі, бірақ көбінесе бір орында орналасқан қабылдағыштармен және жылжымалы қабылдағыштармен/таратушылармен немесе трансиверлермен бірге бекітілген тарату нүктелерінен (өткізгіштерден) құрылады. Осылайша, тұрақты және жылжымалы радио құрылғылары шағын қалалардан бүкіл штаттар/провинциялар немесе елдерге дейін кең географиялық аймақтарда бір-бірімен байланыса алады. Жүйені іске асыратын орган немесе билік қажетті қамту аумағын қамтамасыз ету үшін бірнеше тұрақты тарату/қабылдау орындарын өзара байланыстырудың көптеген тәсілдері бар: түрлі жиілік диапазондарындағы сымсыз байланыс, оптикалық талшықтар немесе микротолқынды байланыс. Барлық жағдайларда сигналдар әдетте радиохабарды өңдеу және оны қажетті барлық тарату орындарына қайта жіберу үшін (қайталау) белгілі бір типтегі орталық коммутаторға қайтарылады. Заманауи екі жақты радио жүйелерінде радиоспектрді тиімді пайдалануды арттыру және жылжымалы радио пайдаланушы жүйелік қамту аймағында қозғалғанда арналарды ауыстыру қажеттілігін жою үшін «транкинг» деп аталатын концепция жиі қолданылады. Екі жақты радионуң транкинзі ұялы телефон жүйелерінде қолданылатын концепциямен бірдей, онда әрбір тұрақты және жылжымалы радио жүйелік контроллермен анықталады және оның жұмысы контроллермен басқарылады.

Type of audio only broadcast network
wireless
There are two types of radio network currently in use around the world: the one to many (simplex communication) broadcast network commonly used for public information and mass media entertainment, and the two way radio (duplex communication) type used more commonly for public safety and public services such as police, fire, taxicabs, and delivery services. Cell phones are able to send and receive simultaneously by using two different frequencies at the same time. Many of the same components and much of the same basic technology applies to all three. The two way type of radio network shares many of the same technologies and components as the broadcast type radio network but is generally set up with fixed broadcast points (transmitters) with co located receivers and mobile receivers/transmitters or transceivers. In this way both the fixed and mobile radio units can communicate with each other over broad geographic regions ranging in size from small single cities to entire states/provinces or countries. There are many ways in which multiple fixed transmit/receive sites can be interconnected to achieve the range of coverage required by the jurisdiction or authority implementing the system: conventional wireless links in numerous frequency bands, fibre optic links, or microwave links. In all of these cases the signals are typically backhauled to a central switch of some type where the radio message is processed and resent (repeated) to all transmitter sites where it is required to be heard. In contemporary two way radio systems a concept called trunking is commonly used to achieve better efficiency of radio spectrum use and provide very wide ranging coverage with no switching of channels required by the mobile radio user as it roams throughout the system coverage. Trunking of two way radio is identical to the concept used for cellular phone systems where each fixed and mobile radio is specifically identified to the system controller and its operation is switched by the controller.

Телерадио хабар тарату желілері

Радио желісінің хабар тарату түрі – бірнеше станцияға бағдарламаны бір уақытта немесе сәл кешіктіріліп тарату арқылы, жалпы қамту аймағын бір ғана хабар тарату сигналының шегінен тысқары кеңейтуге бағытталған желілік жүйе. Радио бағдарламалары мен ақпараттың кеңеюі радиокомпанияға жаппай өндірістің артықшылықтарын ұсынады. Радио желісінде екі сату бөлімі бар: біреуі бағдарламаларды радиостанцияларға жинақтап сатады, ал екіншісі – осы бағдарламалардың аудиториясын жарнама берушілерге сатады. Көптеген радио желілері өз бағдарламаларының көп бөлігін өндіреді. Бастапқыда радио желілері желілік радио форматтағы бағдарламаларды таратуға қатысты станциялардың бір бөлігіне немесе барлығына ие болды. Алайда, қазіргі уақытта станцияға иелік етпейтін, тек бағдарламаларды өндіретін және/немесе тарататын көптеген желілер бар. Сондай-ақ, станцияға иелік ету әрқашан желіге қатыстылықты білдірмейді. Бір компания бірнеше нарықтағы станцияларға ие болуы мүмкін және әртүрлі желілерден бағдарламалар сатып алуы мүмкін. Радио желілері 1920 жылдары үй шаруашылықтарына тұрақты радио хабарларын таратудың өркендеуімен бірге жылдам дамыды. Бұл өркендеу әртүрлі аймақтарда әртүрлі жолдармен жүзеге асты. Ұлыбританияда BBC мемлекеттік қаржыландыру есебінен, радио қабылдағыштарына лицензия беру арқылы және алғашқы жылдары хабар тарату монополиясын құру арқылы дамыды. Керісінше, АҚШ-та жарнамалық кірістер есебінен қаржыландырылатын бірнеше бәсекелес коммерциялық хабар тарату желілері пайда болды. Осы жағдайда, желіні иеленген немесе басқарған компания көбінесе радио тыңдаушыларына арналған радио қабылдағыштарды өндіріп, сатуға шығарды. Бағдарламаларды ұзақ қашықтыққа тарату кезінде туындайтын негізгі техникалық қиындықтар – сигнал сапасын сақтау және сигнал тізбегіндегі коммутациялық/релелік нүктелердің санын басқару. Бастапқыда бағдарламалар алысқа орналасқан станцияларға (иелігіндегі немесе серіктес станцияларға) әртүрлі әдістермен жіберілді, оның ішінде жалға алынған телефон желілері, жазылған граммофондық пластинкалар және аудиотаспалар қолданылды. Әлемдегі алғашқы толыққанды радио, сымсыз желі – 1948 жылдың маусымында жұмысын бастаған алты FM станциясынан тұратын Ауылдық Радио Желісі деп есептеледі. Кейіннен станцияларды байланыстыру үшін пайдаланылған жердегі микротолқындық реле технологиясы көбінесе коаксиалды кабельдермен, талшық оптикалық кабельдермен және спутниктік байланыспен алмастырылды, олар көбінесе тиімдірек шығын-пайда қатынасын ұсынады. Көптеген ерте заманғы радио желілері теледидар желілеріне айналды.

The broadcast type of radio network is a network system which distributes programming to multiple stations simultaneously, or slightly delayed, for the purpose of extending total coverage beyond the limits of a single broadcast signal. The resulting expanded audience for radio programming or information essentially applies the benefits of mass production to the broadcasting enterprise. A radio network has two sales departments, one to package and sell programs to radio stations, and one to sell the audience of those programs to advertisers. Most radio networks also produce much of their programming. Originally, radio networks owned some or all of the stations that broadcast the network's radio format programming. Presently however, there are many networks that do not own any stations and only produce and/or distribute programming. Similarly station ownership does not always indicate network affiliation. A company might own stations in several different markets and purchase programming from a variety of networks. Radio networks rose rapidly with the growth of regular broadcasting of radio to home listeners in the 1920s. This growth took various paths in different places. In Britain the BBC was developed with public funding, in the form of a broadcast receiver license, and a broadcasting monopoly in its early decades. In contrast, in the United States various competing commercial broadcasting networks arose funded by advertising revenue. In that instance, the same corporation that owned or operated the network often manufactured and marketed the listener's radio. Major technical challenges to be overcome when distributing programs over long distances are maintaining signal quality and managing the number of switching/relay points in the signal chain. Early on, programs were sent to remote stations (either owned or affiliated) by various methods, including leased telephone lines, pre recorded gramophone records and audio tape. The world's first all radio, non wireline network was claimed to be the Rural Radio Network, a group of six upstate New York FM stations that began operation in June 1948. Terrestrial microwave relay, a technology later introduced to link stations, has been largely supplanted by coaxial cable, fiber, and satellite, which usually offer superior cost benefit ratios. Many early radio networks evolved into Television networks.