Кіріспе

Манчестер, Англиядағы бұрынғы түнгі клуб

Haçienda – Манчестер, Англиядағы түнгі клуб және музыкалық алап, 1980-жылдар мен 1990-жылдар басындағы «Мадчестер» жылдарында танымал болды. Оны Factory Records жазбалар компаниясы басқарды. Клуб 1982 жылы ашылды, соңынан 1980-жылдардың аяғында Манчестердегі эсид-хаус және рейв өнерін дамытты. Factory тобының, әсіресе New Order тобының 1983 жылғы «Blue Monday» би хитінің алғашқы табысы, клубтың қаржылық жағдайын жақсартуға көмектесті, тіпті ол көптеген ақша жоғалтқан кезде де (мұның бір себебі клуб келушілерінің көшедегі есірткі – экстазиді қолдануы, бұл дәстүрлі алкоголь сатуды азайтты). Клубтың субмәдениеті Мерсисайд және Үлкен Манчестердің бас полиция шектері футбол хулигандығын азайтуға ықпал еткені үшін атап өтілді. Қылмыс пен қаржылық қиындықтар соңғы жылдары оны мазалады, содан кейін 1997 жылы жабылды. Кейіннен клуб бұзылып, оның орнына пәтерлер салынды.

Жасау

Клубтың бұрынғы қоймасы Рочдейл каналының оңтүстік жағында, 11–13 Уитворт көшесінің батысында орналасқан: фасады қисық пішіндес және қызыл Акрингтон кірпішінен салынған. Клубқа айналмас бұрын «Хачиенда» яхта жасау шеберханасы және қойма болып пайдаланылған. Оның идеясын Роб Греттон ұсынған, ал қаржыландыруды негізінен Factory Records лейблі, New Order тобы және лейбл директоры Тони Уилсон жүзеге асырған. Ол Уитворт көшесінің батысы мен Альбион көшесінің қиылысында, Каслфилдке жақын, қала орталығының шетінде орналасқан. Factory каталогында оның ресми белгісі FAC 51 болған. New Order, Тони Уилсон және Говард (Джинджер) Джонс клубтың директорлары еді. Бен Келлидің, Factory графикалық дизайнері Питер Савиллдің ұсынысы бойынша жоғары қабатта сахна, би алаңы, бар, гардероб, кафетерий және диджей кабинеті бар балкон орналасқан. Төменгі қабатта «Гей сатқын» деп аталған коктейль-бар болды, ол Кеңес Одағы үшін тыңшылық жасаған британдық өнер тарихшысы Энтони Блантқа сілтеме жасады. Тағы екі бар – Ким Филби және Хикс, Бланттың әріптес тыңшыларының есімдерімен аталыпты. 1995 жылдан бастап, орынның төменгі жертөлелік бөліктері кішкентай музыкалық алаң құру үшін 5th Man болып өзгертілді. 5th Man-де классикалық кештер мен жеке кештер өткізілді, ал Эклс қаласынан келген жергілікті диджей Рой Бакстер Nipper және Jon Da Silva сияқты диджейлерге жол беру үшін алдын ала жылытудан жауапты болды. «Хачиенда» үшін дыбыс және жарық дизайнын Martin Disney Associates, ал кейін Akwil Ltd компаниясынан Эдди Акка жасады.

Атауы

Атауы радикалды Situationist International тобының ұранынан шыққан: "Хасиенда салынуы керек", Иван Щегловтың "Жаңа қала құрылысының формуласы" кітабынан. Хасиенда – колониялық испан мәдениетінің архитектуралық ықпалына тап болған аймақтардағы кең шаруашылық үй немесе жылқы шаруашылығы. Испан тілінде седилья қолданылмаса да, клуб үшін "Haçienda" деп жазуға шешім қабылданды, себебі седильядағы "çi" әрпі клубтың каталог нөмірі – "51"-ге ұқсайды.

Тарих

Хачиенда 1982 жылғы 21 мамырда ашылды, сол кезде комедия актері Бернард Мэннинг көрермендерге: «Мен өмірімде көптеген жаман орындарда болдым, бірақ бұл шынымен де ерекше», – деді. Оның әзілдері көпшілікке ұнаған жоқ, сондықтан ол гонорарын қайтарды. Клубта түрлі музыкалық топтар өнер көрсетті. Алғашқылардың бірі – 1982 жылғы 7 шілдеде тамырласқан неміс EBM тобы Liaisons Dangereuses. The Smiths 1983 жылы үш рет сахнаға шықты. Бұл орын Мадоннаның Ұлыбританиядағы тұңғыш концертіне ұйымдастырылды, онда белгілі музыка фотографы Кевин Камминс 1984 жылғы 27 қаңтардағы кешті суретке түсірді. Ол Channel 4 телеарнасының The Tube музыкалық бағдарламасының тікелей эфирінде бір реттік көрсетіліміне шақырылды, осы кезде Хачиенданың тұрақты ди-джеиі Грег Уилсон қосымша музыка қосты. Мадонна Хачиендада «Holiday» әнін орындады, ал бұл өнер көрсетілімін Норман Кук (Fatboy Slim ретінде әйгілі) «көрермендерді әсерге түсірді» деп сипаттады. Бір кезде клубта шаштараздық орын да болған. Клубтық кештерден бөлек, тұрақты концерттер де ұйымдастырылды, соның ішінде Einstürzende Neubauten тобы сахнаны қоршаған қабырғаларды бұрғылады. 1986 жылы Хачиенда Ұлыбританиядағы алғашқы клубтардың бірі болып хаус музыкасын ойната бастады, ди-джейлер Хьюан Кларк, Грег Уилсон және кейін Майк Пикеринг (Quando Quango және M People тобынан) мен Литтл Мартин (кейін Graeme Park-пен бірге) жұма күндері көрнекті «Nude» кешін өткізді. Бұл кеш тез арада аңызға айналды және 1987 жылдың басына қарай аптаның әр күні толы болатын Хачиенданың беделін және қаржылық жағдайын жақсартуға көмектесті.

Acid house және rave

"Madchester" сахнасының өркендеуі сол кездегі Манчестердегі дамыған хаус музыкасымен тікелей байланысы болмаса да, 1988 жылдың шілдесінде Пикеринг пен Джон ДаСильва ұйымдастырған The Haçienda клубының Ибицадағы "Hot" атты, эсид-хаус музыкасымен өтетін кешінің сәттілігі оны серпілтті. Дегенмен, есірткі қолдану мәселесі туындады. 1989 жылдың 14 шілдесінде Ұлыбританияда клуб ішінде экстазиге байланысты алғашқы өлім оқиғасы тіркелді; 16 жасар Клэр Лейтон жігітінен алған экстази таблеткасын ішкеннен кейін құлап қайтыс болды. Полицияның күшейтілген бақылауына Манчестер қалалық кеңесі қарсы шықты, кеңес клубтың "қала орталығының белсенді пайдаланылуына" үкіметтің қалалық аймақтарды жаңарту саясатына сәйкес үлес қосқанын айтты. Кейін сол жылы қауіпсіздік шаралары күшейтіліп, клуб қайта ашылды. Haçienda диджейлері Granada TV-нің "Juice", "Sunset 102" және BBC Radio 1 сияқты радио және телешоуларда жиі және қонақ ретінде көрінді. 1994 жыл мен 1997 жыл аралығында Hacienda FM Манчестердегі би музыкасы станциясы Kiss 102-де апталық шоу болып өтті. Қауіпсіздік мәселесі, әсіресе клубтың соңғы жылдарында жиі туындады. Клубтың ішінде де, сыртында да бірнеше оқ атыс оқиғалары болды, полициямен және лицензиялау органдарымен қарым-қатынас ушығып кетті. 1997 жылы жергілікті судьялар мен полиция клубқа барғанда, 18 жасар Эндрю Делахантиге көшеде шабуыл жасалғанын көрді – оған металл таяқшамен артынан соғып, келе жатқан көліктің бағытына итеріп жіберді. Клубтың жабылуына қауіпсіздік ережелерін бұзу да себеп болғанымен, басты себеп – қаржылық қиындықтар еді. Клуб алкоголь сатудан жеткілікті пайда таппады, себебі көптеген клиенттер есірткіге көшкен. Соның салдарынан клуб сирек кезде де пайда таба алмады, ал алкоголь сату түнгі клубтар үшін негізгі кіріс көзі болып табылады. Нәтижесінде клубтың болашағы күңкіреп, қарыздар көбейгеннен кейін The Haçienda 1997 жылдың жазында түпкілікті жабылды. Питер Хук 2009 жылы The Haçienda соңғы жылдары 18 миллион фунтқа дейін шығынға ұшырағанын мәлімдеді.

Мұра

1997 жылдың маусым айында «Хачиенда» ойын-сауық лицензиясынан айырылды. Клубтың соңғы түні 1997 жылдың 28 маусымында болды, ол «Freak» атты клуб кеші, онда Эллиот Иствик пен Дэйв Хаслам өнер көрсетті (соңғы тікелей өнер 15 маусымда 1997 жылы Spiritualized тобынан болды). Клуб қысқа мерзімге өнер галереясы ретінде ашық болды, бірақ ақырында банкротқа ұшырап, толығымен жабылды. «Хачиенда» ресми түрде жабылғаннан кейін, Манчестердегі еркін кештер ұйымдастырған екі тегін кештің орны болды. Бір кеш ішінде полиция ғимаратты қоршады. Бұл кештер салдарынан көптеген зиян келді және Бен Келли дизайны бойынша интерьерге граффити жазылды. Бірнеше жылтан кейін Уитворт көшесінің батыс жағындағы жер Crosby Homes компаниясымен сатып алынды. Олар түнгі клубты бұзып, оның орнына пәтерлер салуды жоспарлады. Жаңа құрылысқа ескі атау сақталды, «Хачиенда» атауын және сауда белгісін иеленген Питер Хуктан лицензия алды. Түнгі клуб 2002 жылы бұзылды – Crosby Homes оны бұрын сатып алған және 2000 жылдың 25 қарашасында клубтан әртүрлі жиһаз бен керек-жарақтарды қайырымдылық аукционына шығарды. Клубқа барлық елден келген жанкүйерлер мен энтузиасттар қатысып, диджейлік кабинадан бастап радиаторлар мен авариялық шығу шамдарына дейінгі естелік заттарды сатып алды. Диджейлік кабинаны бұрынғы «Хачиенда» диджеї және Sony Music London компаниясының тауарлар бөлімінің басшысы Бобби Лэнгли белгісіз сомаға сатып алды. Crosby Homes «Хачиенда» брендін пайдаланғаны және жарнамалық материалдарда «Енді кеш аяқталды, енді үйге оралуға болады» деген слоганды қолданғаны үшін көп сынға ұшырады. Брендингтік кампанияның тағы бір даулы тұсы – бастапқы ғимараттың тақырыптарын иемдену болды. Олардың бірі – клубтың бастапқы дизайнында маңызды рөл атқарған сары және қара қауіп жолақтары. Бұл жолақтар клубтың негізгі тіректерінде және кейін клубтың жарнамалық материалдарында жиі пайда болды. Майкл Винтерботтомның 2002 жылғы «24 Hour Party People» фильмі, Тони Уилсон рөлінде Стив Куганмен, «Хачиенда» тарихын баяндайды. Фильм 2001 жылы түсірілді, оның түсірілімдері үшін «Хачиенда» Манчестердегі фабрикада уақытша декорация ретінде қайта құрылды. Содан кейін билет алғандарға бір түнге есіктері ашылды, ол толыққанды түнгі клубқа айналды (тегін бардан басқа). Манчестердегі Urbis көрме орталығы клубтың ашылғанына 25 жыл толуына арналған көрмені 2007 жылдың шілде айының ортасынан 2008 жылдың ақпан айының ортасына дейін өткізді. Питер Хук және көптеген басқа да қатысушылар көрмеге материалдар ұсынды немесе қарызға берді. Манчестердегі Ғылым және өнеркәсіп мұражайы қазір «Хачиенда» мен «Factory Records» артефакттарының көптеген үлгілерін сақтайды, оның ішінде клубтың негізгі жүк тиеу есіктері, сондай-ақ көптеген плакаттар, жарнама парақшалары мен реквизиттер бар. Роб Греттон өзінің «Хачиенда» естеліктерінің жинағын мұражайға сыйлады. 2009 жылдың қазанында Питер Хук «Хачиенда» тең иесі болған кезіндегі өмірі туралы «Клуб қалай жүргізілмеу керек» атты кітабын жариялады. 2010 жылы Питер Хук «Хачиенда» би алаңының ағашынан жасалған алты бас гитара жасады. Перде тақталары би алаңының тақталарынан жасалған, сондықтан оларда «стилет белгілері мен темекі күйіктері» бар.