Кіріспе

Сымсыз телекоммуникация термині ұялы телефон термині.

Роуминг – ұялы телефондар сияқты ұялы құрылғылармен жиі қолданылатын сымсыз телекоммуникация термині. Ол ұялы телефонның өзінің желісінің қамту аймағынан тыс жерде пайдаланылып, басқа қолжетімді ұялы желіге қосылуын білдіреді.

Техникалық анықтама

Техникалық тұрғыдан алғанда, роуминг – бұл ұялы байланыс абонентінің үй желісінің географиялық қамту аймағынан тысқары жерде саяхат еткен кезде, басқа желіні пайдалану арқылы дауыс қоңырауларын автоматты түрде жасау және қабылдау, деректерді жіберу және қабылдау, сондай-ақ үй деректері қызметтері сияқты басқа да қызметтерге қол жеткізу мүмкіндігі. Мысалы, егер абонент ұялы телефон операторының мұнарасының қамту аймағынан тысқары шықса, оның телефоны басқа оператордың желісіне автоматты түрде қосылады, егер ол мүмкін болса. Бұл процеске жылдамдылықты басқару, аутентификация, авторизация және есеп айырысу процедуралары (AAA немесе «үштік А» деп белгілі) жатады.

Роуминг (электрлік көліктер)

"Роуминг" термині, сондай-ақ "e-роуминг" деп те аталады, – бұл аккумуляторлық электр көліктерін (BEV) басқа зарядтау станцияларында зарядтау мүмкіндігін қамтамасыз ететін ұғым. Көрсетілгендей, e-роуминг электр көлік жүргізушілеріне бір жалпы платформа және бірыңғай желілік абоненттік шарт немесе келісім арқылы кез келген желі иесінің/операторының электр көліктерін зарядтау желісінен қоғамдық зарядтау нүктелеріне қол жеткізуге мүмкіндік береді, осылайша өзара үйлесімділікті арттырады. Tesla Superchargers сияқты жекеменшік (жабық) зарядтау желілері немесе келісімдер мен шарттар арқылы зарядтау нүктелерін бөлісетін провайдерлер бар. Сондықтан, электр көлігі осы зарядтау нүктелері арасында "роуминг" жасай алады.

Мекен және аралау желілері

"Үй желісі" - абонент тіркелген желі. "Қонақ желісі" - абонент уақытша роумингте жүрген және "үй желісі" шегінен тыс орналасқан желіні білдіреді.

Роуминг келісімдері

Роумингтік қызметтерді пайдалану үшін есеп айырысу бойынша роумингтік серіктестер арасында келісілген роуминг бизнесінің заңдық аспектілері әдетте "роуминг келісімдері" деп аталатын шарттарда қарастырылады. GSM қауымдастығы мүшелері үшін мұндай роуминг келісімдерінің мазмұнын стандартталған нысанда белгілейді. Келуші абоненттің куәлігін растау, рұқсат ету және есеп айырысудың заңдық аспектілері үшін роуминг келісімдері әдетте қауіпсіздіктің минималды стандарттарын қамтиды, мысалы, орналасу туралы мәліметтерді жаңарту процедуралары немесе қаржылық кепілдік немесе кепілдік беру процедуралары.

Орналасуы туралы жаңарту

Орналасуды жаңарту – бұл бос күйдегі (желіге қосылған, бірақ активті қоңыраусыз) мобильді құрылымның (МҚ) орналасқан жерін анықтауға қолданылатын механизм. Мобильді құрылғы қосылғанда немесе желідегі беру арқылы ауысқанда, бұл жаңа "қонақ" желі құрылғыны көріп, оның өз жүйесінде тіркелмегенін байқап, оның үй желісін анықтауға тырысады. Егер екі желі арасында роуминг туралы келісім болмаса, қызмет көрсетуді сақтау мүмкін емес, және қонақ желі қызмет көрсетуден бас тартады. Қонақ желі үй желісімен байланысады және IMSI нөмірін пайдаланып, роумингтегі құрылғы туралы қызмет туралы ақпаратты (мобильді құрылғыға роумингке рұқсат беру керек пе, жоқ па, соның ішінде) сұрайды. Егер сәтті болса, қонақ желі құрылғы үшін уақытша абоненттік тіркемені сақтай бастайды. Сол сияқты, үй желісі өзінің ақпаратын жаңартып, ұялы телефонның қонақ желіде екенін көрсетеді, осылайша осы құрылғыға жіберілген кез келген ақпарат дұрыс бағыттала алады.

Тарифтер

Роуминг ақылары әдетте сымсыз дауыс қызметі үшін минут сайын, жіберілген және алынған мәтіндік хабарламалар үшін және деректер қызметі үшін пайдаланылған мегабайт сайын есептеліп, қызмет провайдерінің баға жоспарымен анықталады. АҚШ және Үндістанның бірнеше операторлары осы ақыларды ұлттық баға жоспарларынан алып тастады. Барлық ірі операторлар қазір тұтынушыларға ұлттық роумингте тегін минуттар сатып алуға мүмкіндік беретін баға жоспарларын ұсынады. Дегенмен, операторлар "ұлттық" терминін әртүрлі анықтайды. Мысалы, кейбір операторлар "ұлттық" деп АҚШ-тың кез келген жерін, ал басқалары – оператор желісінің ішіндегі кез келген жерді қарастырады. Ұлыбританияда негізгі желі провайдерлері әдетте пайдаланушыларға халықаралық тарифтер қолданылатыны туралы хабарлама жібереді, осылайша бұл қашан болатыны нақты болады. Ұлыбританияда шетелдегі деректер роумингінің құны телефон келісімінің түріне (алдын ала төлем немесе айлық абоненттік төлем) байланысты өзгереді. T Mobile және Virgin Mobile сияқты кейбір операторлар клиенттерге халықаралық роумингті алдын ала "қосымша" немесе "жанама" сатып алмастан пайдалануға рұқсат бермейді. Роуминг қызметтерін келушілерге ұсынуды жоспарлаған оператор, әдеттегі жағдайларда, оның желісінде қолданылатын тарифтерді оны іске асырудан кемінде алты күн бұрын жариялайды. Қарастырылып отырған оператордың тарифтері салықтарды, жеңілдіктерді және т.б. қамтуы мүмкін және дауыстық қоңыраулар үшін олардың ұзақтығына байланысты есептеледі. Деректерді жіберу және алу көлеміне сәйкес деректер қоңыраулары үшін ақы төленуі мүмкін. Кейбір операторлар қоңырауды орнату үшін, яғни қоңырауды жасау үшін қосымша ақы алады. Бұл ақы "ту тігу ақысы" деп аталады.

ЕО-дағы роуминг

Еуропалық Одақта роуминг тарифтерін реттеу 2007 жылдың 30 маусымында басталды, бұл қызмет провайдерлерін 28 мүше ел блогы бойынша роуминг ақыларын төмендетуге міндеттеді. Кейіннен ЕЭА мүше мемлекеттері де оған қосылды. Регламентте шығыс қоңыраулар үшін минутына 0,39 евро (2007 жылы 0,49 евро, 2008 жылы 0,46 евро, 2009 жылы 0,43 евро), ал кіріс қоңыраулар үшін минутына 0,15 евро (2007 жылы 0,24 евро, 2008 жылы 0,22 евро, 2009 жылы 0,19 евро) салықсыз баға шегі белгіленді. Нарықтық жағдайлардың ЕЭА ішінде роумингке шектеуді алып тастауды қажет етпейтіні анықталған соң, Комиссия 2012 жылы заңды жаңартты. 2012 жылғы Регламентке сәйкес, бөлшек саудадағы роуминг ақыларына шектеулер 2017 жылы тоқтатылды, ал көтерме саудадағы шектеулер 2022 жылы тоқтатылады. 2009 жылдың ортасында осы регламентке SMS хабарламалары үшін ең жоғары баға 0,11 евро (салықсыз) қосылды. 2013 жылдың 11 маусымында Еуропалық Комиссия алғаш рет мобильді роуминг ақыларын жоюға қатысты дауыс берді. 2016 жылдың 15 желтоқсанындағы Еуропалық Комиссияның дауыс беруінен кейін, Еуропалық Одақ ішіндегі роуминг ақыларын 2017 жылдың маусымына дейін жою жоспарланды. Еуропалық Комиссия роуминг ақысын жою кәсіпкерлік пен сауданы ынталандырады деп сенгенімен, ұялы байланыс операторлары бұл өзгерістерге күмәнданды. 2017 жылдың 15 маусымында "Үйдегідей роуминг" деп аталған және сол жылдың мамырында Еуропалық Парламент пен Комиссия қол қойған (EU) 2016/2286 Регламент күшіне енді. Ол Еуропалық Одақ, Исландия, Лихтенштейн және Норвегиядағы барлық роуминг ақыларын жойды.

Басқа елдер арасындағы роуминг

Ұлттық үкіметтік органдары жоқ елдер де халықаралық роуминг қызметтерін ұсыну мәселесін қарастыра бастады. 2011 жылдың сәуірінде Сингапур мен Малайзия операторлармен келісіп, екі ел арасындағы роуминг үшін дауыс және SMS тарифтерін төмендетуге уағдаласты. 2012 жылдың тамызында Австралия мен Жаңа Зеландия роуминг қызметтері бойынша үйлестірілген шаралар қабылдауды ұсынатын жобалық есепті жариялады. 2013 жылдың ақпанында екі елдің телекоммуникациялық реттеушілеріне халықаралық роумингті тексеру кезінде қолдануға кеңейтілген реттеу құралдарын ұсыну туралы соңғы есеп жарық көрді. Осы есептің ұсыныстарын іске асыру үшін заң қабылдауды Австралия мен Жаңа Зеландия премьер-министрлері мәлімдеді. 2020 жылғы 19 ақпанда Боливия, Колумбия, Эквадор және Перу Анд қауымдастығының ықпалымен өздері арасындағы роуминг ақысын жоюға дауыс берді. Келісім 2022 жылы күшіне енеді. 2021 жылғы 1 шілдеде Сербия, Албания, Черногория, Босния және Герцеговина, Солтүстік Македония және Косово «Мини Шенген» жобасы аясында роуминг ақысын жойды, бұл аталған елдердің SIM-карта иелеріне роуминг төлемдерін төлемей, келісімге қатысушы елдердің бірінде өз елдеріндегі пакеттерді пайдалануға мүмкіндік берді. Келісім 2019 жылғы сәуірде қол қойылды. Еуроодақтың «Үйдегідей роуминг» жобасындағыдай, қосымша төлемдер қарастырылмаған. 2021 жылғы қарашада Камерун, Орталық Африка Республикасы, Конго, Экваторлық Гвинея, Чад және Габон тарифтерді жою және өзара байланыс тарифтерін төмендету бойынша екіжақты келісімдерге келді.

Өңірлік немесе ішкі роуминг

Бұл тип мобильді оператордың ұлттық жеңілу аймағында бір аймақтан екінші аймаққа өту қабілетіне қатысты ("ішкі роуминг"). Алғашқыда операторлар бір аймаққа (кейде бір қалаға) ғана шектеліген коммерциялық ұсыныстар берген болуы мүмкін. GSM-нің сәттілігі мен құнның төмендеуіне байланысты, аймақтық роуминг клиенттерге АҚШ, Ресей, Үндістан сияқты кең географиялық аймақтары бар елдерден басқа сирек ұсынылады, онда көптеген аймақтық операторлар бар. Ресейде тіпті бүкіл ел бойынша жұмыс істейтін операторлар да пайдаланушылардың "туған аймағында" немесе одан тыс жерде болуына қарай әртүрлі тарифтер қолданады. "Ішкі роумингті" жоюға жасалған бірнеше заңнамалық әрекеттер операторлардың қарсылығынан нәтижесіз аяқталды. 2014 жылы Қырымның аннексиялануынан кейін ресейлік операторлар қызметтерін Қырымда тікелей ұсынбайтындықтары үшін айқын сынға ұшырады, тіпті ол ресми түрде Ресейдің құрамындағы федералдық субъект ретінде танылса да.

Ұлттық роуминг

Бұл тип бір елдегі бір ұялы байланыс операторынан екіншісіне өту мүмкіндігін білдіреді. Мысалы, AT&T Mobility және/немесе Viaero Wireless және U.S. Cellular желілерінде роуминг жасауға рұқсат етілген T Mobile USA абоненті ұлттық роуминг құқығына ие болады; алдын ала төлем жасаған абоненттерге мұндай мүмкіндік көбінесе шығындарды азайту үшін шектеулі болады. Коммерциялық және лицензиялық себептерге байланысты, роумингтің бұл түрі тек өте нақты жағдайларда және реттеуші органдардың қатаң бақылауымен ғана рұқсат етіледі. Мұндай жағдай көбінесе жаңа компанияға ұялы байланыс лицензиясы берілгенде (мысалы, Free Italia-ның Wind Tre-мен жасасқан 10 жылдық ұлттық роуминг келісімі) туындайды, бұл жаңа оператордың нарықта бәсекелестікті күшейтуге және қалыптасқан операторлармен салыстырылатын қамту деңгейін ұсынуға мүмкіндік береді (ол үшін қалыптасқан операторлар жаңа оператор өз желісін құруға уақыт алғанша роумингке рұқсат беруі керек). Сонымен қатар, ұялы желі инфрақұрылымы табиғи немесе адамның әрекеттері салдарынан қираған жағдайларда да мұндай роуминг қажет болады, мысалы, 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіруі кезінде украиндық ұялы операторлар желілік инфрақұрылымның жойылған бөліктерін өтеу үшін бір-бірімен ұлттық роумингті жедел түрде іске қосуға мәжбүр болды. Үндістан сияқты, көптеген аймақтық операторлар бар және ел телекоммуникациялық аймақтарға бөлінген елдерде мұндай роуминг кең таралған. 2015 жылдың 15 шілдесінде Ұлыбританияда Pebble Network іске қосылғаннан кейін, Pebble Network SIM картасын пайдалану арқылы Ұлыбританияның ірі желілерінде қосымша төлемсіз ұлттық роуминг жасау мүмкін болды.

Халықаралық роуминг

Роумингтің бұл түрі шетелдік қызмет көрсетушінің желісіне өту мүмкіндігін білдіреді. Сондықтан ол халықаралық туристер мен қызметтік сапармен жүретін адамдар үшін ерекше қызығушылық тудырады. Жалпы алғанда, халықаралық роуминг GSM стандартын пайдаланғанда оңайырақ болады, себебі әлемдегі ұялы байланыс операторларының 80%-дан астамы оны қолданады және көптеген құрылғылар онымен үйлесімді. Дегенмен, тіпті сонда да мәселелер туындауы мүмкін, себебі елдер GSM байланысы үшін әртүрлі жиіліктерді бөліп алған (екі топ ел бар: көптеген GSM елдері 900/1800 МГц жиілігін қолданады, ал Америка Құрама Штаттары мен Америкадағы кейбір елдер 850/1900 МГц жиілігін қолданады): телефонның басқа елде жұмыс істеуі үшін ол сол елдің бірін немесе екінші жиілігін қолдауы керек, яғни үш немесе төрт жиілікті қолдайтын болуы тиіс. Халықаралық роуминг саяхатшыға сапар барысында байланыста болуға мүмкіндік бергенімен, пайдаланушылар үшін айтарлықтай шығындарға да әкелуі мүмкін, себебі операторлар GSM қызметін шетелде тым қымбатқа бағалайды, егер саяхатшы өзінің ағымдағы телефон тарифіне қосымша пакет сатып алмаса. Шындығында, туған елінен тыс жерде ұялы желілерді пайдалану, қосымша пакетсіз, бастапқы оператордан күрт есептеулерге алып келуі мүмкін.

Стандарттар арасындағы роуминг

Бұл тип екі стандарт арасындағы роумингке қатысты. Бұл термин қазір ұялы байланыс саласында кеңінен қолданылады, әсіресе CDMA абоненттері CDMA желісі жоқ немесе қолданылып жатқан стандарт бойынша роумингті қолдау үшін роуминг шарты жасалмаған аймақтарда телефондарын пайдалануға тырысады. Еуропада CDMA желілері өте сирек. Көптеген CDMA абоненттері Америка және Алыс Шығыстан келеді. Оларды Еуропада роумингке мүмкіндік беру үшін стандарттар аралық роуминг – бұл шешім. Еуропаға келген CDMA абоненттері қолжетімді GSM желілеріне тіркеле алады. Ұялы байланыс технологиялары континенттерде тәуелсіз дамығандықтан, осы технологиялар арасында үздіксіз роумингке қол жеткізу қиындық тудырады. Әдетте, бұл технологиялар әртүрлі салалық ұйымдар белгілеген технологиялық стандарттарға сәйкес енгізілді, сондықтан осылай аталады. Стандарттарды әзірлейтін салалық ұйымдардың бірнеше өкілі технологиялардың өзара үйлесімділігін анықтау және стандарттар аралық роумингке қол жеткізу үшін бірікті. Бұл жұмыс қазір де жалғасуда.

Мобильді қолтаңбалы роуминг

Мобильді қолтаңба роумингі қолжетімділік нүктесіне кез келген абоненттен мобильді қолтаңба алуға мүмкіндік береді, тіпті егер қолжетімділік нүктесі мен абонент бір MSSP провайдерімен коммерциялық келісімде болмаса да. Әйтпесе, қолжетімділік нүктесіне мүмкіндігінше көп MSSP провайдерлерімен коммерциялық шарттар жасау қажет болар еді, бұл қосымша шығындарға әкелуі мүмкін. Яғни, қосымша провайдері жасаған мобильді қолтаңба транзакциясы тиісті MSSP провайдеріне жетіп, қолжетімділік нүктесі үшін көрінбейтін болуы керек.

MSC арасындағы роуминг

Бір операторға тиесілі, бірақ әртүрлі аймақтарда орналасқан (жергілікті лицензияларды беру жиі кездесетін жағдай) желі элементтерінің жұптасуы коммутаторға және оның орналасқан жеріне байланысты. Сондықтан бағдарламалық жасақтаманы өзгерту және жоғары өңдеу мүмкіндіктері қажет, сонымен қатар бұл жағдай операторлық деңгейде емес, MSC деңгейінде роумингтің салыстырмалы түрде жаңа түсінігін енгізуі мүмкін. Бірақ бұл іс жүзінде қиындық тудырады, сондықтан одан бас тартылады.

Тұрақты роуминг

Бұл тип – ұялы телефон операторынан қызмет сатып алып, тұрақты түрде роумингте болу немесе желіден тыс қалуды ниеттенген клиенттерді білдіреді. Мұндай мүмкіндік «еркін роуминг» қызмет жоспарларының кеңінен танылуы мен қолжетімділігінің арқасында пайда болады, онда желі ішіндегі және желіден тыс қолдану арасында ешқандай баға айырмасы жоқ. Пайдаланушы үшін жергілікті емес ұялы телефон операторынан қызмет алудың артықшылықтарына төмен бағалар, жергілікті операторда жоқ мүмкіндіктер мен телефондар, немесе белгілі бір оператордың желісіне кіріп, сол оператордың басқа клиенттеріне тегін қоңырау шалу мүмкіндігі (тегін және шексіз ұялы телефоннан ұялы телефонға қоңыраулар арқылы) жатуы мүмкін. Көптеген ұялы телефон операторлары клиенттің тұрақты мекенжайының немесе төлем адресінің олардың қамту аймағында болуын талап етеді, сирек жағдайларда – ұялы телефон операторының мемлекеттік радиожиілік лицензиясының шегінде болуын қажет етеді. Бұл әдетте компьютерлік есептеулер арқылы анықталады, өйткені қамтуға кепілдік беру мүмкін емес. Егер клиенттің мекенжайы оператордың талаптарына сай келмесе, оған қызмет көрсетуден бас тартуға болады. Тұрақты роумингке қатысты клиенттер жалған мекенжайды және онлайн төлемді, немесе қажетті аймақта тұратын туысының немесе досының мекенжайын, сондай-ақ үшінші тарап төлем жүйесін пайдалана алады. Көптеген ұялы телефон операторлары тұрақты роумингті ұнатпайды немесе тыйым салады, себебі клиенттері роумингке шыққан желі операторына минут сайын төлем жасауы тиіс. Бұл олардың осы қосымша шығынды клиенттерге аудармауы мүмкін болғандықтан ("еркін роуминг") туындайды.

Тромбонның роумингі

Жергілікті тарифтік аймақтағы роуминг қоңыраулары, егер телефондардың кем дегенде біреуі осы аймақтың шегінен шыққан болса. Көбінесе тромбон маршруты арқылы іске асырылады, бұл тромбондау деп те аталады.