Кіріспе

Компьютерлік жад модулі – компьютерлерге арналған жад модулінің бір түрі.

SIMM (бір қатарлы жад модулі) – 1980 жылдардың басынан 2000 жылдардың басына дейін компьютерлерде қолданылған жад модулінің бір түрі. Бұл – бір немесе екі жағына кездейсоқ сәйкес жад тіркелген баспа тізбегі. Ол 1990 жылдардың соңынан бері ең көп таралған жад модулі түрі болып табылатын қос қатарлы жад модулінен (DIMM) өзгеше, себебі SIMM-дегі контактілер модульдің екі жағында да қайталанады. SIMM стандарттары JEDEC JESD 21C стандартымен реттелген. Көптеген алғашқы PC аналық платалары (8088 негізіндегі PC, XT және ертедегі AT) DRAM үшін ұяланған DIP чиптерін пайдаланды. Компьютерлік жад сыйымдылығы артқан сайын, жад модульдері аналық платада орынды үнемдеу және жадты кеңейтуді жеңілдету үшін қолданыла бастады. Сегіз немесе тоғыз жеке DIP чипін қосудың орнына, компьютердің жадын арттыру үшін бір ғана қосымша жад модулі қажет болды.

Тарих

SIMM 1983 жылы Джеймс Е. Клейтон Ван зертханасында ойлап табылды, ал кейінгі патенттер 1987 жылы алынды. Ван зертханасы екі патентті де бірнеше компанияға қарсы сотқа берді. Алғашқы жад модульдері 64К Hitachi "flip chip" чиптерімен жабдықталған керамикалық негіздерге орнатылды және тіректері, яғни бір қатарлы жинақтама (SIP) түріндегі қосылыстарға ие болды. Олар 386 негізіндегі, 486 негізіндегі, Macintosh Plus, Macintosh II, Quadra, Atari STE микрокомпьютерлері, Wang VS миникомпьютерлері және Roland электрондық семплерлерінде қолданылды. SIMM-нің екінші түрі 72 контактіге ие және 32 бит дерек береді (паритет және ECC нұсқаларында 36 бит). Бұл алғаш рет 1990 жылдардың басында IBM PS/2 модельдерінің кейінгі нұсқаларында, содан кейін 486, Pentium, Pentium Pro, Pentium II-нің алғашқы нұсқаларында және басқа брендтердің қазіргі заманғы/бәсекелес чиптерінде пайда болды. 90-шы жылдардың ортасына қарай 72 контактілі SIMM жаңа құрастырылған компьютерлерде 30 контактілі SIMM-ді ығыстырды және DIMM-дер оларды алмастыра бастады. UNIX жұмыс станциялары сияқты IBM PC емес компьютерлер стандартты емес SIMM-дерді қолдануы мүмкін. Macintosh IIfx 64 контактілі стандартты емес SIMM-дерді пайдаланады. SIMM-дерде қолданылатын DRAM технологияларына FPM (Fast Page Mode жады, барлық 30 және алғашқы 72 контактілі модульдерде қолданылады) және жоғары өнімді EDO DRAM (кейінгі 72 контактілі модульдерде қолданылады) жатады. Жад модульдерінің және кейбір процессорлардың әртүрлі дерек шинасының еніне байланысты, жад банкін толтыру үшін бірнеше модульдерді бірдей жұптарда немесе төрттік топтарда орнату қажет болуы мүмкін. Мысалы, 286, 386SX, 68000 немесе төменгі деңгейдегі 68020/68030 (Atari Falcon, Mac LC сияқты) жүйелеріне (16 биттік дерек шинасын пайдаланатын) жад банкі үшін екі 30 контактілі SIMM қажет. 386DX, 486 және толық сипаттамалы 68020-ден 68060-қа дейінгі (Atari TT, Amiga 4000, Mac II сияқты) жүйелерде (32 биттік дерек шинасы) бір жад банкі үшін төрт 30 контактілі SIMM немесе бір 72 контактілі SIMM қажет. Pentium жүйелерінде (64 биттік дерек шинасы) екі 72 контактілі SIMM қажет. Дегенмен, кейбір Pentium жүйелері "жартылай банк режимін" қолдайды, онда дерек шинасы 32 битке дейін қысқартылып, бір SIMM-ді пайдалануға мүмкіндік береді. Керісінше, кейбір 386 және 486 жүйелері "жадты өзара байланыстыру" деп аталатын технологияны қолданады, бұл SIMM-дердің санын екі есеге арттырып, тиімді түрде өткізу қабілетін екі есеге көбейтеді. Алғашқы SIMM ұялары дәстүрлі итермелі типтес болып келді. Олар көп ұзамай SIMM-ді бұрыштап енгізіп, содан кейін тік күйге келтіретін ZIF ұяларымен ауыстырылды. Оны алу үшін әр шетінен екі металл немесе пластикалық ұстағышты жаққа тартып, содан кейін SIMM-ді артқа бұрып, шығару керек (төмен профильді ұялар осы процедураны біршама өзгертті, мысалы SODIMM-дерде модульдер "жоғары" бұрышпен енгізіліп, содан кейін аналық платамен тегіс болуы үшін төменге итеріледі). Алдыңғы ұялар сынған пластикалық ұстағыштарды қолданды, сондықтан оларды болат ұстағыштармен алмастырды. Кейбір SIMM-дер қатысуды анықтау (PD) функциясын қолдайды. SIMM-нің сыйымдылығы мен жылдамдығын кодтайтын контактілерге қосылымдар жасалады, осылайша үйлесімді жабдық SIMM-нің қасиеттерін анықтай алады. PD SIMM-дерді PD-ді қолдамайтын жабдықтарда да пайдалануға болады, ақпарат назарға алынбайды. Стандартты SIMM-дерді SIMM-дерде дәнекерлеу жапсырмалары болса немесе дәнекерлеу сымдарын қосу арқылы PD-ді қолдау үшін оңай түрлендіруге болады.

72-шiлтектi SIMM

Стандарттық өлшемдер: 1 МБ, 2 МБ, 4 МБ, 8 МБ, 16 МБ, 32 МБ, 64 МБ, 128 МБ (стандарт қосымша адрестік жолдармен және 2 ГБ-қа дейін 3.3 В модульдерді анықтайды). 12 адрестік жолмен, барлығы 24 адрестік бит, екі қатарлы чиптер және 32 биттік деректер шығаруды қамтамасыз ете алады, абсолюттік ең жоғары сыйымдылық 2<sup>27</sup> = 128 МБ.

+5 В 72 тілік SIMM жад модулі

| Тілік # | Атауы | Сигналы | Сипаттамасы | Тілік # | Атауы | Сигналы | Сипаттамасы |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | VSS | Жер | | 37 | MDP1* | Дерек жұптығы 1 (MD8-15) | |
| 2 | MD0 | Дерек 0 | | 38 | MDP3* | Дерек жұптығы 3 (MD24-31) | |
| 3 | MD16 | Дерек 16 | | 39 | VSS | Жер | |
| 4 | MD1 | Дерек 1 | | 40 | /CAS0 | Колонка адресінің стробы 0 | |
| 5 | MD17 | Дерек 17 | | 41 | /CAS2 | Колонка адресінің стробы 2 | |
| 6 | MD2 | Дерек 2 | | 42 | /CAS3 | Колонка адресінің стробы 3 | |
| 7 | MD18 | Дерек 18 | | 43 | /CAS1 | Колонка адресінің стробы 1 | |
| 8 | MD3 | Дерек 3 | | 44 | /RAS0 | Қатар адресінің стробы 0 | |
| 9 | MD19 | Дерек 19 | | 45 | /RAS1† | Қатар адресінің стробы 1 | |
| 10 | VCC | +5 В тұрақты ток | | 46 | NC | Қосылмаған | |
| 11 | NU [PD5#] | Қолданылмаған [Қатысуды анықтау 5 (3.3В)] | | 47 | /WER | Оқу/Жазуды қосу | |
| 12 | MA0 | Адрес 0 | | 48 | NC [/ECC#] | Қосылмаған [ECC қатысуы (жерделген кезде) (3.3В)] | |
| 13 | MA1 | Адрес 1 | | 49 | MD8 | Дерек 8 | |
| 14 | MA2 | Адрес 2 | | 50 | MD24 | Дерек 24 | |
| 15 | MA3 | Адрес 3 | | 51 | MD9 | Дерек 9 | |
| 16 | MA4 | Адрес 4 | | 52 | MD25 | Дерек 25 | |
| 17 | MA5 | Адрес 5 | | 53 | MD10 | Дерек 10 | |
| 18 | MA6 | Адрес 6 | | 54 | MD26 | Дерек 26 | |
| 19 | MA10 | Адрес 10 | | 55 | MD11 | Дерек 11 | |
| 20 | MD4 | Дерек 4 | | 56 | MD27 | Дерек 27 | |
| 21 | MD20 | Дерек 20 | | 57 | MD12 | Дерек 12 | |
| 22 | MD5 | Дерек 5 | | 58 | MD28 | Дерек 28 | |
| 23 | MD21 | Дерек 21 | | 59 | VCC | +5 В тұрақты ток | |
| 24 | MD6 | Дерек 6 | | 60 | MD29 | Дерек 29 | |
| 25 | MD22 | Дерек 22 | | 61 | MD13 | Дерек 13 | |
| 26 | MD7 | Дерек 7 | | 62 | MD30 | Дерек 30 | |
| 27 | MD23 | Дерек 23 | | 63 | MD14 | Дерек 14 | |
| 28 | MA7 | Адрес 7 | | 64 | MD31 | Дерек 31 | |
| 29 | MA11 | Адрес 11 | | 65 | VCC | +5 В тұрақты ток | |
| 30 | MD15 | Дерек 15 | | 66 | NC [/EDO#] | Қосылмаған [EDO қатысуы (жерделген кезде) (3.3В)] | |
| 31 | MA8 | Адрес 8 | | 67 | PD1x | Қатысуды анықтау 1 | |
| 32 | MA9 | Адрес 9 | | 68 | PD2x | Қатысуды анықтау 2 | |
| 33 | /RAS3† | Қатар адресінің стробы 3 | | 69 | PD3x | Қатысуды анықтау 3 | |
| 34 | /RAS2 | Қатар адресінің стробы 2 | | 70 | PD4x | Қатысуды анықтау 4 | |
| 35 | MDP2* | Дерек жұптығы 2 (MD16-23) | | 71 | NC [PD (ref)#] | Қосылмаған [Қатысуды анықтау (сілтеме) (3.3В)] | |
| 36 | MDP0* | Дерек жұптығы 0 (MD0-7) | | 72 | VSS | Жер | |

* 35, 36, 37 және 38 тіліктері жұптықсыз SIMM-дерде қосылмаған.
† /RAS1 және /RAS3 тек екі қатарлы SIMM-дерде қолданылады: 2, 8, 32 және 128 МБ.
# Бұл сызықтар тек 3.3V модульдерде ғана анықталады.
x Қатысуды анықтау сигналдары JEDEC стандартында егжей-тегжейлі сипатталған.

GVP 64-торапты

Commodore Amiga үшін Great Valley Products компаниясының бірнеше CPU карталары арнайы 64 контактілі SIMM жад модулінің (32 бит ені, 1, 4 немесе 16 МБ, 60 нс) қолдануын қамтамасыз етті.

HP LaserJet

72 контактілі SIMM стандартты емес қатысуды анықтау (PD) қосылымдарымен.