Кіріспе

Цифрлық басқарылатын осциллятор немесе DCO синтезаторларда, микроконтроллерлерде және бағдарламалық түрде анықталатын радиоларда қолданылады. Атауы "кернеумен басқарылатын осцилляторға" ұқсас. DCO-лар ерте VCO конструкцияларының жиілік тұрақтылығының шектеулерін жою үшін жасалды.

Терминологияға байланысты түсініспеушіліктер

"Цифрлық басқарылатын осциллятор" термині цифрлық-аналогтық түрлендіргіштен келетін басқару сигналымен басқарылатын кернеуге бағынышты осциллятордың комбинациясын сипаттау үшін қолданылады, сондай-ақ кейде сандық басқарылатын осцилляторларды сипаттау үшін де пайдаланылады. Бұл мақалада 1980-ші жылдардағы көптеген синтезаторларда қолданылған DCO туралы сөз болады. Атап айтқанда, бұларға Roland Juno 6, Juno 60, Juno 106, JX 3P, JX 8P және JX 10, Elka Synthex, Korg Poly 61, Oberheim Matrix 6, Akai және Kawai компанияларының кейбір аспаптары, сондай-ақ Dave Smith Instruments компаниясының Prophet '08 және оның Rev2 модельдері жатады.

Бұрынғы VCO жобаларымен байланысы

Электрондық музыкаға арналған көптеген кернеумен басқарылатын осцилляторлар операциялық күшейткіш интегратор схемасында сызықты зарядталатын конденсаторға негізделген. Конденсатор заряды белгілі бір деңгейге жеткенде, компаратор қайта орнату импульсін жасайды, ол конденсаторды разрядтап, цикл қайта басталады. Бұл өрлейтін пандус (немесе тісті ара) толқын пішімін тудырады, ал мұндай осциллятордың негізгі бөлігі пандус негізгі бөлігі деп аталады. Көптеген DCO схемалары компаратордың орнына 8253 сияқты бағдарламаланатын санаушы микросхемасын қолданады. Бұл осциллятордың пандус негізгі бөлігіндегі конденсаторды разрядтау үшін қайта орнату импульсін алу үшін шаршы толқынның өркеніш жиегін пайдалану арқылы тұрақты цифрлық дыбыс биіктігін жасауға мүмкіндік береді.

Тарихи контекст

1980 жылдардың басында көптеген өндірушілер полифониялық синтезаторларды шығара бастады. Сол кездегі VCO конструкциялары күйге келтіру тұрақтылығы тұрғысынан толыққанды болмады. Бұл монофониялық синтезаторлар үшін де мәселе болғанмен, осцилляторлардың шектеулі саны (әдетте 3 немесе одан аз) аспаптарды күйінде ұстауды салыстырмалы түрде оңай етіп, көбінесе арнайы алдыңғы панель бақылау элементтерін пайдалану арқылы жүзеге асырылды. Полифонияның пайда болуымен күйге келтіру проблемалары нашарлап, осцилляторлардың көп санына байланысты (мысалы, 1977 жылғы Yamaha CS 80 немесе 1981 жылғы Roland Jupiter 8 сияқты 8 дауысты аспапта 16) шығындар өсті. Бұл арзан, сенімді және тұрақты осциллятор конструкциясын қажет етті. Осы мәселені шешуге кіріскен инженерлер сол кездегі электрондық органдарда қолданылған жиілік бөлу технологиясына және жаңадан пайда бола бастаған микропроцессорлар мен олармен байланысты чиптерге назар аударды, соның нәтижесінде DCO жасалды. DCO сол кезде VCO-ның тұрақсыз күйленуімен салыстырғанда жақсару ретінде қарастырылды. Дегенмен, ол бірдей рампалық ядроны және бірдей шектеулі толқын формаларын пайдаланды. Күрделі аналогтық толқын пішіндерін жасау мүмкін болғанымен, тікелей цифрлық синтез сияқты цифрлық жүйелердің қарапайымдылығы мен кез келген толқын пішіндерін жасау мүмкіндігі кейінгі аспаптардың көпшілігінің толығымен цифрлық осциллятор конструкцияларын қабылдауына әкелді.

Операция

DCO сыртқы жиілік сілтемесімен синхрондалған VCO ретінде қарастырылуы мүмкін. Бұл жағдайда, сілтеме – қайта орнату импульстары болып табылады. Олар 8253 чипі сияқты цифрлық санаушымен жасалады. Санаушы жиілікті бөлуге арналған құрылғы ретінде жұмыс істейді, жоғары жиілікті (әдетте бірнеше МГц) бас сағаттан келетін импульстарды санайды және санау белгіленген алдын ала шамаға жеткенде шығыс күйін өзгертеді. Осылайша, санаушының шығыс жиілігі саналған импульстар санымен анықталады, бұл қажетті жиілікте тіктөртбұрышты толқынды тудырады. Осы тіктөртбұрышты толқынның өрбу жиегі осциллятордың рампалық бөлігіндегі конденсаторды разрядтау үшін қайта орнату импульсін алуға қолданылады. Бұл рампа толқын формасының санаушы шығысымен бірдей жиілікте болуын қамтамасыз етеді.

Құрылыстағы қиындықтар

Конденсаторды зарядтау тогы берілген жағдайда, шығыс толқынның амплитудасы жиілік артуымен сызықты түрде кемиді. Музыкалық тұрғыдан алғанда, бұл бір октава жоғары дыбыстық жиіліктің толқын формасы амплитудасы жартысына тең болатынын білдіреді. Осциллятордың толық диапазонында тұрақты амплитуданы қамтамасыз ету үшін, кейбір компенсациялық схема қолданылуы тиіс. Мұндай компенсация көбінесе есептегішті қайта орнату мәнін басқаратын микропроцессор арқылы зарядтау тогын басқару арқылы іске асырылады.