Кіріспе

Электронды музыкалық аспап немесе электрофон – электрондық схемаларды пайдалана отырып дыбыс жасайтын музыкалық аспап. Мұндай аспап электрлік, электрондық немесе цифрлық аудиосигналды шығару арқылы дыбыс тудырады, ол әдетте күшті күшейткішке қосылып, динамик арқылы дыбыс шығарады, осы дыбысты орындаушы мен тыңдаушы естиді. Электрондық аспаптың дыбысын басқаруға арналған пайдаланушы интерфейсі болуы мүмкін, көбінесе әрбір нотаның тоны, жиілігі немесе ұзақтығын реттеу арқылы. Көп қолданылатын пайдаланушы интерфейсі – музыкалық пернетақта, ол акустикалық фортепианоның пернетақтасына ұқсас жұмыс істейді, онда пернелер әрқайсысы механикалық түрде тербеліске келтіретін сырғалы балғалармен байланысты, ал электрондық пернетақтада пернетақта интерфейсі синтезатор модуліне, компьютерге немесе басқа электрондық немесе цифрлық дыбыс генераторына қосылып, дыбыс жасайды. Дегенмен, пайдаланушы интерфейсі мен дыбыс жасайтын функцияларды музыка контроллеріне (кіріс құрылғысы) және музыка синтезаторына бөлу, ал екі құрылғының MIDI немесе Open Sound Control сияқты музыкалық орындауды сипаттау тілі арқылы байланысуы жиі кездеседі. Электрондық пернетақталардың қатты күйі ерекше "сезімділік" пен "ылдам жауап беруді" ұсынады, бұл механикалық байланысты пианино пернетақтасын ойнауға қарағанда жаңа тәжірибе береді. Барлық электрондық музыкалық аспаптарды аудиосигналды өңдеу қолданбаларының бір бөлігі деп қарастыруға болады. Жақсырақ электрондық музыкалық аспаптар кейде дыбыс эффектілері деп аталады, дыбыс эффектілері мен нақты музыкалық аспаптар арасындағы шекара көбінесе анық емес. XXI ғасырда электрондық музыкалық аспаптар музыканың көптеген стильдерінде кеңінен қолданылады. Электрондық би музыкасы сияқты танымал музыка стильдерінде жазбаларда қолданылатын аспаптардың барлық дыбыстары электрондық аспаптар болып табылады (мысалы, бас синтезаторы, синтезатор, барабан машинасы). Жаңа электрондық музыкалық аспаптарды, контроллерлерді және синтезаторларды әзірлеу әлі де өте белсенді және пәнаралық зерттеу саласы болып табылады. Музыкалық көрініс берудің жаңа интерфейстері туралы халықаралық конференция сияқты мамандандырылған конференциялар соңғы жаңалықтарды ұсыну үшін және жаңа электрондық музыкалық аспаптармен, контроллерлермен және синтезаторлармен музыка орындайтын немесе жасайтын суретшілерге мүмкіндік беру үшін ұйымдастырылады.

Алғашқы мысалдар

18 ғасырда музыканттар мен композиторлар электр қуатының жаңалығын пайдалану үшін бірқатар акустикалық аспаптарды бейімдеді. Осылайша, ең алғашқы электрленген музыкалық аспап – 1753 жылы жасалған Денис д’ор клавиатурасы, одан кейін 1761 жылы француз Жан Батист де Лабордтың электрлі клавесині пайда болды. Денис д’ор 700-ден астам ішектен тұратын клавиатуралы аспаптан құралды, ол дыбыстық сапаны жақсарту үшін уақытша электрлендірілген. Клаусейн электрмен жұмыс істейтін аспап болды. Алайда, екі аспаптың да дыбыс көзі ретінде электр қуаты қолданылмады. Алғашқы электр синтезаторы 1876 жылы Элиша Грей ойлап тапты. "Музыкалық телеграф" – Грейдің телефон технологиясының туындысы, ол өзін-өзі тербелтетін электромагниттік тізбектен дыбысты басқара алатынын ашты және негізгі осцилляторды құрастырды. Музыкалық телеграф электр магниттерімен тербеліске келтірілген және телефон желісі арқылы берілетін болат ішектерді пайдаланды. Грей сондай-ақ кейінгі үлгілерге магнит өрісінде тербелетін мембранадан тұратын қарапайым динамик құрылғысын енгізді. Кейіннен электрондық музыкаға зор әсер еткен маңызды өнертабыс – 1906 жылғы аудиофон болды. Бұл алғашқы термиондық клапан немесе вакуумдық түтік, ол электр сигналдарын тудыруға және күшейтуге, радио хабарларын таратуға және электрондық есептеулерге және тағы басқаларға мүмкіндік берді. Басқа ерте синтезаторларға Тельгармоний (1897), Термен (1919), Жорг Магердің Сфарофоны (1924) және Партитурофоны, Таубманның ұқсас Электрондасы (1933), Морис Мартеноттың ондес Мартенот ("Мартенот толқындары", 1928), Траутвейннің Траутониясы (1930) кірді. Mellertion (1933) стандартты емес шкаланы қолданды, Бертранның Динафоны октавалар мен таза квинталарды шығара алды, ал Emicon 1930 жылы жасалған американдық, клавиатурамен басқарылатын аспап болды, ал неміс Hellertion аккордтарды шығару үшін төрт аспапты біріктірді. Үш ресейлік аспап та пайда болды: Обухофтың Croix Sonore (1934), Ивор Даррегтің микротонды 'Электронды клавиатуралы гобойы' (1937) және 1937 жылдан 1958 жылға дейін ресейлік ғалым Евгений Мурзин жасаған ANS синтезаторы. Соңғысының тек екі данасы ғана жасалды және қазіргі таңда сақталған жалғыз данасы Мәскеудегі Ломоносов университетінде сақталады. Ол көптеген ресейлік фильмдерде – мысалы, "Солярис" фильмінде – ерекше, "ғарыштық" дыбыстарды шығару үшін қолданылды. Хью Ле Кейн, Джон Ханерт, Реймонд Скотт, композитор Перси Грейнджер (Бёрнет Кросспен бірге) және басқалар 1940-шы жылдардың соңы мен 1950-ші жылдары әртүрлі автоматтандырылған электрондық музыка контроллерлерін жасады. 1959 жылы Дафни Орам синтездің жаңа әдісін, оның "Орамикс" техникасын ұсынды, ол 35 мм пленка жолағындағы суреттермен басқарылды; ол бірнеше жыл бойы BBC Radiophonic Workshop-та қолданылды. Бұл шеберхана сонымен қатар "Доктор Кто" телесериалының тақырыбына жауапты болды, бұл Делия Дербишир жасаған туынды, ол Ұлыбританияда электрондық музыканың танымалдылығын қамтамасыз етті.

Тельгармоний

1897 жылы Таддеус Кахилл "Телхармоний" (немесе "Телегармоний", сондай-ақ "Динамофон" деп те аталады) деп аталатын құралды патенттеді. Музыкалық дыбыстарды тональды дискілер арқылы электр сигналдары ретінде, аддитивті синтез көмегімен шығаратын бұл құрал, кез келген динамикалық деңгейде ноталар мен обертонның кез келген комбинациясын тудыра алатын. Бұл технология кейін Хаммонд органын жасауға пайдаланылды. 1901 және 1910 жылдар аралығында Кахилл үш, біртіндеп үлкен және күрделі нұсқа жасады, біріншісі жеті тонна, ал соңғысы 200 тоннадан асты. Оны тасымалдау тек теміржол арқылы және отыз жүк вагонының көмегімен ғана мүмкін болды. 1912 жылға қарай халықтың қызығушылығы азайды және Кахиллдің кәсіпорны банкротқа ұшырады.

Термен

Көптеген композиторлардың қызығушылығын оятқан тағы бір жаңалық 1919-1920 жылдары болды. Ленинградта Леон Термен өзінің Этерфонын жасап, көрсетті, кейін ол Термен деп аталды. Бұл, шу шығаратын құрылғылар мен қайта қолданылған машиналарға қарамастан, электрондық аспаптарға арналған алғашқы шығармаларға жол ашты. Термен ерекшелігі – оны қол тигізбей ойналатын алғашқы музыкалық аспап болғандығы. 1929 жылы Джозеф Шиллинджер Термен мен оркестр үшін «Бірінші аэрофоникалық сюитаны» жазды, оның премьерасы Кливленд оркестрімен, Леон Терменнің жеке орындауында өтті. Келесі жылы Генри Коуэлл Терменге «Ритмикон» деп аталған алғашқы электрондық ырғақ машинасын жасауды тапсырды. Коуэлл оған бірнеше шығарма жазды, оларды ол және Шиллинджер 1932 жылы таныстырды.

Ондес Мартенот

Ондес Мартенот клавиатурамен немесе сым бойымен сақинаны жылжыту арқылы тартады, бұл терменге ұқсас "дилдалаған" дыбыстарды жасайды. Оны 1928 жылы француз виолончельшісі Морис Мартенот ойлап тапты, оған әскери радио осцилляторларындағы тонның кездейсоқ үйлесуі ұсыныс берді, және ол виолончельдің көркемдігімен аспап жасағысы келді. Француз композиторы Оливье Мессиан 1949 жылғы "Турангалила симфониясы" сияқты шығармаларында ондес Мартенотты пайдаланды, ал оның қарындасы Жанна Лориод белгілі орындаушы болды. Ол көптеген фильмдер мен телешоулардың саундтректерінде, әсіресе ғылыми фантастика мен қорқыныш фильмдерінде кездеседі. Қазіргі кезде ондес Мартенотты Том Уэйтс, Дафт Панк және Radiohead гитарисі Джонни Гринвуд сияқты музыканттар қолданады.

Траутоний

Траутоний 1928 жылы ойлап табылған. Ол субармониялық шкалаға негізделген, ал нәтижесінде шыққан дыбыстар көбінесе қоңырау немесе гонг дыбыстарын имитациялау үшін қолданылды, мысалы 1950-ші жылдардағы «Парсифал» операсының Байройт қойылымдарында. 1942 жылы Рихард Штраус оны Дрездендегі «Жапон фестивалі музыкасының» тұңғыш көрсетілімінде қоңырау мен гонг бөлігі үшін пайдаланды. Табиғатынан микротонды болатын осы жаңа аспаптар класы бастапқыда композиторлар тарапынан баяу қабылданып, бірақ 1930 жылдардың басында осы және басқа да электрондық аспаптарды қолданатын көптеген жаңа туындылар пайда болды.

Хаммонд органы мен Новакорд

1929 жылы Лоренс Хаммонд электронды аспаптар өндіретін компания құрды. Ол Тельгармония қағидаларына негізделген Хаммонд органын, сондай-ақ алғашқы реверберациялық құрылғылар сияқты басқа да жетістіктерді жасады. Хаммонд органы – электромеханикалық аспап, себебі ол механикалық элементтер мен электрондық бөліктерді бірге қолданды. Хаммонд органында әртүрлі дыбыстарды шығару үшін айналмалы металл дискілер пайдаланылды. Электр гитарасындағы пикаптарға ұқсас магниттік пикап дискілерден шыққан дыбысты күшейткішке және динамик корпусына жіберу үшін қолданылды. Хаммонд органы шіркеу музыкасы үшін түймелі органға арзан балама ретінде жоспарланғанмен, музыканттар бұл аспаптың блюз және джаз үшін өте қолайлы екенін тез байқады. Шындығында, осы аспаптың негізінде бүкіл музыка жанры қалыптасты, ол орган триосы деп аталады (әдетте Хаммонд органы, барабандар және үшінші аспап – саксофон немесе гитара). Коммерциялық түрде өндірілген алғашқы синтезатор – Novachord, ол 1938-1942 жылдары Hammond Organ Company компаниясымен жасалған. Ол 12 осцилляторды, моностабильді бөлу схемаларын, негізгі амплитудалық басқаруды және резонанстық төмен өткізгіш фильтрлерді пайдалана отырып, 72 ноталық полифонияны ұсынды. Аспапта 163 вакуумдық түтікше болды және салмағы 500 фунтқа жетеді. Аспаптың амплитудалық басқаруды қолдануы маңызды, өйткені бұл қазіргі синтезатор мен басқа электрондық аспаптардың арасындағы ең маңызды айырмашылық болып табылады.

Аналогты синтез 19501980

Ең көп қолданылатын электронды аспаптар – синтезаторлар, олар түрлі техникалар арқылы дыбысты жасанды түрде жасау қабілетіне ие болғандықтан осылай аталды. Алғашқы схемалық синтездің барлығында аналогтық схемалар, әсіресе кернеумен басқарылатын күшейткіштер, осцилляторлар және фильтрлер қолданылды. Маңызды технологиялық жетістік – 1956 жылы Реймонд Скотттың Clavivox синтезаторын ойлап табуы, оның құрастырылысына Роберт Муг қатысты. Француз композиторы және инженер Эдгард Варез электронды мүйіздер, сыбызғылар және таспаны пайдалана отырып, әртүрлі шығармалар жазды. Ең танымал туындысы – 1958 жылы Брюссельдегі Әлемдік көрмедегі Филипс павильоны үшін жазылған «Poème électronique» шығармасы.

Модульді синтезаторлар

1950 жылдары RCA дауыс пен музыканы синтездеу үшін тәжірибелік құрылғылар жасады. Марк II музыка синтезаторы Нью-Йорктегі Колумбия-Принстон электрондық музыка орталығында орналасқан. Герберт Белар мен Гарри Олсон RCA-да, Владимир Усачевский мен Питер Маузидің қатысуымен жобалаған, ол 1957 жылы Колумбия университетінде орнатылды. Бір-бірімен байланыстырылған дыбыс синтезі компоненттерінен тұратын бөлмедей үлкен массив, тек бағдарламалау арқылы ғана музыка шығара алатын. Питер Маузидің шәкірті және RCA Mark II инженерлерінің бірі болған Роберт Муг музыканттар қолдана алатын синтезатор жасады, ол Колумбия-Принстон кезінде схемаларды жобалады. Moog синтезаторы алғаш рет 1964 жылы Аудиоинженерлік қоғамның конвенциясында көрсетілді. Дыбыстарды орнату үшін тәжірибе қажет болды, бірақ ол бұрынғыларына қарағанда кішкентай және түсініктірек болды, машинаға емес, музыкалық аспапқа көбірек ұқсады. Moog басқару интерфейсі үшін стандарттар белгіледі, питчті басқару үшін 1 вольт/октава логарифмдік және жеке іске қосу сигналын пайдаланды. Бұл стандарттау әртүрлі өндірушілердің синтезаторларын бір уақытта жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Питчті басқару әдетте орган стиліндегі пернетақтамен немесе уақыт бойынша басқару кернеулерінің тізбегін шығаратын музыкалық секвенсормен жүзеге асырылды. 1960 жылдардың соңында жүздеген танымал жазбаларда Moog синтезаторлары қолданылды. Басқа да ерте коммерциялық синтезатор өндірушілерінің қатарында ARP, ол модульдік синтезаторлармен бастап, кейін бір құралды шығарды, және британдық EMS фирмасы бар.

Интегралды синтезаторлар

1970 жылы Муг Минимиг синтезаторын жасады, ол модульді емес, кіріктірілген пернетақтасы бар синтезатор болды. Аналогтық тізбектер "нормализация" деп аталатын қарапайымды құрылымдағы коммутаторлар арқылы байланыстырылды. Модульдік конструкцияға қарағанда икемділігі төмен болғанымен, нормализация аспапты көшіруге оңай және пайдалануды жеңілдетті. "Минимигтен" 12 мың дана сатылды. Ол кіріктірілген пернетақтасы, питч және модуляция дөңгелектері, сондай-ақ VCO > VCF > VCA сигнал ағыны арқылы келесі синтезаторлардың дизайнын стандарттады. Ол өзінің "қалың" дыбысымен және күйін табудағы қиындықтарымен танымал болды. Кішкентай қатты күйдегі компоненттер синтезаторлардың өздігінен, портативті аспаптарға айналуына мүмкіндік берді, олар көп ұзамай тікелей эфирде пайда болып, халық музыкасы мен электрондық өнер музыкасында кеңінен қолданыла бастады.

Полифония

Көптеген аналогты синтезаторлар монофониялық болды, бір уақытта тек бір ғана дыбыс шығаратын. Монофониялық синтезаторлардың ішінде Moog Minimoog бар. Moog Sonic Six, ARP Odyssey және EML 101 сияқты бірнешеуі екі перне басылғанда бір уақытта екі түрлі дыбыс шығара алды. Полифония (бір уақытта бірнеше дыбыс, аккордтарды мүмкін етеді) бастапқыда тек электронды орган конструкцияларында қол жетімді болды. Органдар тізбектерін синтезатормен біріктіретін танымал электрондық клавиатуралардың қатарында ARP Omni және Moog-тың Polymoog және Opus 3 кіретін. 1976 жылы қолжетімді полифониялық синтезаторлар пайда бола бастады, мысалы, Yamaha CS 50, CS 60 және CS 80, Sequential Circuits Prophet 5 және Oberheim Four Voice. Бұл синтезаторлар күрделі, ауыр және салыстырмалы түрде қымбат болды. Параметрлерді цифрлық жадқа жазу дыбыстарды сақтауға және қайта шақыруға мүмкіндік берді. Бірінші практикалық полифониялық синтезатор және басқару үшін микропроцессорды қолданған алғашқы құрылғы – 1977 жылдың соңында ұсынылған Sequential Circuits Prophet 5 болды. Музыканттар алғаш рет барлық параметрлерді компьютер жадында сақтап, бір түймемен шақырып алуға болатын полифониялық синтезаторға ие болды. Prophet 5 дизайнының үлгісі жаңа стандартқа айналды, ол біртіндеп күрделі және түсініксіз модульдік конструкцияларды ығыстырып шығарды.

Таспаға жазу

1935 жылы Германияда тағы бір маңызды жаңалық жасалды. Allgemeine Elektricitäts Gesellschaft (AEG) компаниясы алғашқы коммерциялық магниттік таспаны пайдаланатын магнитофонды көрсетті, ол "Магнитофон" деп аталды. Аудиотаспа, жеңіл салмағымен және жақсы дыбыс сапасымен артықшылыққа ие болды, нәтижесінде көлемді сымды жазғыштардың орнын басты. "Электрондық музыка" термині (алғаш рет 1930 жылдары қолданыла бастады) таспа жазғышты маңызды құрал ретінде қабылдады: "таспаға жазылған және композитор музыкалық шығарма құру үшін реттейтін электрондық дыбыстар". Ол Musique concrète үшін де таптырмас болды. Таспа сонымен қатар алғашқы, аналогтық, үлгіні ойнату пернетақталарының – Чемберлиннің және оның одан да әйгілі жалғасы Мелотронның пайда болуына себеп болды, ол бастапқыда 1960 жылдардың басында Англияның Бирмингем қаласында жасалған және құрастырылған электромеханикалық, полифониялық пернетақта.

Дыбыс тізбектеуші

1940-1960 жылдары американдық электрондық музыка композиторы Реймонд Скотт өзінің электрлік шығармалары үшін әртүрлі музыкалық секвенсерлерді ойлап тапты. Басқыш тізбектегіштер (әдетте) 16 түймеден немесе қадамнан тұратын торды пайдаланып, ноталардың қатаң үлгілерін ойнатты, әр қадам – өлшемнің 1/16 бөлігін құрады. Бұл ноталардың үлгілері кейін тізбектеліп, ұзақ композицияларды құрады. 1950 жылдан бері бағдарламалық секвенсерлер компьютерлік музыка саласында үздіксіз қолданылып келеді, оның ішінде компьютерде ойнатылатын музыка (бағдарламалық секвенсер), компьютерде құрастырылатын музыка (музыкалық синтез) және компьютерде дыбыс жасау (дыбыс синтезі).

Цифрлық синтез

Алғашқы цифрлық синтезаторлар – цифрлық компьютерлерді пайдаланып дыбыс синтезіндегі академиялық тәжірибелер болды. FM синтезі осы мақсатта әзірленді; дыбыс үлгісіне ең аз есептеу операцияларымен күрделі дыбыстарды цифрлық түрде жасаудың бір жолы ретінде. 1983 жылы Yamaha алғашқы дербес цифрлық синтезатор, DX7-ті ұсынды. Ол жиілік модуляциясы синтезін (FM синтезі) қолданды, оны алғаш рет Джон Чоунинг 1960 жылдардың соңында Стэнфорд университетінде жасады. 1975 жылы Чоунинг өзінің FM синтезі патентын Yamaha компаниясына эксклюзивті түрде лицензиялады. Содан кейін Yamaha өзінің алғашқы FM синтезаторларын – қымбат және ауыр GS1 және GS2 шығарды. Одан кейін CE20 және CE25 Combo Ensembles сияқты екі кішкентай, алдын ала орнатылған нұсқа пайда болды, олар негізінен үй органдары нарығына бағытталған және төрт октавалық пернетақталарымен жабдықталған. Yamaha-ның цифрлық синтезаторларының үшінші буыны коммерциялық сәттілікке жетті; ол DX7 және DX9 (1983) модельдерінен тұрды. Екі модель де ықшам, қолжетімді бағада болды және FM тональдықтарын жасау үшін арнайы цифрлық интегралды схемаларға тәуелді болды. DX7 – бұл жаппай нарыққа шығарылған алғашқы толыққанды цифрлық синтезатор. Ол 1980 жылдардағы көптеген музыканттар үшін қажетті құралға айналды, ал сұраныс ұсыныстан тез асып кетті. DX7 үш жыл ішінде 200 000 данадан астам сатылды. DX сериясын бағдарламалау оңай болмаса да, ол егжей-тегжейлі, соққылы дыбыс беретін, соның нәтижесінде ауыр және үлкен электромеханикалық Rhodes пианиносының қолданыстан шығуына себеп болды. FM синтезінің табысынан кейін Yamaha 1989 жылы Стэнфорд университетімен цифрлық толқын жетекші синтезін әзірлеу туралы келісімге келді, бұл 1994 жылы Yamaha VL1 коммерциялық физикалық модельдеу синтезаторының пайда болуына әкелді. DX7 әуесқойлар мен жас топтар үшін бұрынғы буындардың қымбат синтезаторларынан айырмашылығы, қолжетімді бағада болды, олар негізінен кәсіби музыканттар қолданды.

Сынама алу

Fairlight CMI (Компьютерлік музыкалық аспап) – алғашқы полифониялық цифрлық үлгілегіш, үлгілерге негізделген синтезаторлардың жолаушысы болды. 1978 жылы Питер Фогель мен Ким Райри жобалаған және Австралияның Сидней қаласында Тони Фурс жасаған екі микропроцессорлы компьютерге негізделген Fairlight CMI музыканттарға дыбым күшін өзгерту, шабуыл, әлсіреу және вибрато сияқты арнайы эффектілерді пайдалану мүмкіндігін берді. Үлгілік толқын формалары экранда көрсетіліп, жарық қаламымен өңделуі мүмкін еді. New England Digital компаниясының Synclavier-і де осыған ұқсас жүйе болды. Джон Апплтон (Джонс пен Алонсомен бірге) Дартмут цифрлық синтезаторын ойлап тапты, кейіннен ол New England Digital Corp компаниясының Synclavier-іне айналды. Kurzweil K250 алғаш рет 1983 жылы өндірілген, бірнеше аспаптарды синхронды түрде қайта жаңғырту қабілетімен және жылдамдыққа сезімтал пернетақтасы бар сәтті полифониялық цифрлық музыка синтезаторы болды.

Компьютерлік музыка

Музыканы жасау немесе дыбыстарды өңдеудің орнына, музыканы құрастыру мақсатында компьютерлердің пайда болуы маңызды жаңалық болды. Янис Ксенакис математикалық ықтималдық жүйелерін қолдана отырып композициялау әдісі болып табылатын стохастикалық музыканы (музыка stochastique) бастады. Белгілі бір параметрлер шеңберінде туындыны жасау үшін әртүрлі ықтималдық алгоритмдері қолданылды. Ксенакис өзінің оркестрлік композициясы Metastasis (1953–54) үшін глиссандоның жылдамдық траекториясын есептеуде график қағазы мен сызғышты пайдаланды, бірақ кейіннен ST/4 (скрипкалық квартет үшін) және ST/48 (оркестр үшін) сияқты шығармаларды құру үшін компьютерлерді қолдануға көшті (екеуі де 1962 жылғы). Компьютерлердің ықпалы 1956 жылы да жалғасты. Леярен Хиллер мен Леонард Исаксон скрипкалық квартет үшін Illiac Suite-ті құрастырды, бұл алгоритмдік композицияны қолдана отырып, компьютерлік көмекпен жасалған алғашқы толық жұмыс болды. 1957 жылы Bell Lab-тағы Макс Мэтьюс тікелей синтез арқылы цифрлық дыбыс толқындарын жасауға арналған алғашқы компьютерлік бағдарламалар тобы MUSIC N сериясын жазды. Содан кейін Барри Верко MUSIC IV BF негізінде, келесі буын музыка синтезі бағдарламасы MUSIC 11-ді жазды (кейіннен csound деп аталды, ол әлі де кеңінен қолданылады). 80-ші жылдардың ортасында IRCAM-тағы Миллер Паккет Max Mathews атымен аталатын 4X үшін графикалық сигналды өңдеу бағдарламасын әзірледі, кейін оны Macintosh-қа көшірді (Дейв Зикарелли Opcode үшін оны кеңейтті), нақты уақыт режимінде MIDI басқару мүмкіндігін ұсынып, алгоритмдік композицияны қарапайым компьютерлік білімі бар көптеген композиторларға қолжетімді етті.

MIDI

1980 жылы музыканттар мен музыка саудагерлерінің тобы жаңа аспаптардың басқа аспаптармен және кең таралған микрокомпьютермен басқару нұсқауларын алмасуы үшін интерфейсті стандарттау мақсатымен кездесті. Бұл стандарт MIDI (Музыкалық аспаптардың цифрлық интерфейсі) деп аталды. 1981 жылы Sequential Circuits авторы Дейв Смит бұл ұсынысты Аудиоинженерлік қоғамға ұсынды. 1983 жылдың тамызында MIDI 1.0 спецификациясы аяқталды. MIDI технологиясының пайда болуы бір пернеге басу, басқару дөңгелегінің қозғалысы, педаль қозғалысы немесе микрокомпьютерден берілген команда арқылы студиядағы барлық құрылғыны қашықтан және синхронды түрде қосуға мүмкіндік берді, сонда әр құрылғы композитордың бұрыннан белгіленген шарттарына сәйкес жауап беретін болды. MIDI аспаптары мен бағдарламалық қамтамасы көптеген студиялар мен жеке тұлғаларға күрделі аспаптарды қуатты басқаруды қолжетімді етті. Ұялы дауыстар сынамалау және сынамаланған ROM негізіндегі аспаптар арқылы студияларға қайта енгізілді.

Қазіргі заманғы электронды музыкалық аспаптар

Дауыс шығаратын электрониканың (әсіресе жеке компьютердің) қуатының артуы және бағасының төмендеуі, сондай-ақ MIDI және Open Sound Control музыкалық орындауды сипаттау тілдерінің стандартына келтірілуі, музыкалық аспаптарды музыкалық контроллерлер мен музыкалық синтезаторларға бөлуге мүмкіндік берді. Ең көп таралған музыкалық контроллер – музыкалық клавиатура. Басқа контроллерлерге радио барабан, Akai EWI және Yamaha WX жел контроллерлері, SynthAxe сияқты гитара, BodySynth, Buchla Thunder, Continuum Fingerboard, Roland Octapad, Thummer және Kaossilator Pro сияқты түрлі изоморфты клавиатуралар, сондай-ақ I CubeX сияқты жиынтықтар жатады.

Реактивті

Reactable – артқы жарықтандырылған, интерактивті дисплейі бар дөңгелек, мөлдір үстел. Үстел бетіне «tangible» деп аталатын блоктарды орналастырып, оларды жылжыту арқылы, сондай-ақ саусақ қимылдарымен визуалды дисплеймен өзара әрекеттесу нәтижесінде виртуалды модульдік синтезатор қолданылады, осы арқылы музыка немесе дыбыс эффектілері жасалады.

Перкусса аудиокубиктері

Аудиокубтар – ішкі компьютер жүйесімен және қайта зарядталатын батареямен жұмыс істейтін автономды сымсыз кубтар. Олардың ішкі RGB жарығы бар, сондай-ақ бір-бірінің орналасуын, бағытын және арақашықтығын анықтай алады. Кубтар сонымен қатар пайдаланушының қолы мен саусақтарына дейінгі қашықтықты да анықтайды. Кубтармен өзара әрекеттесу арқылы түрлі музыкалық және дыбыс бағдарламаларын басқару мүмкін. AudioCubes дыбыс дизайнында, музыка өндірісінде, диджейлікте және тікелей эфирде өнер көрсетуде қолданылады.

Қаусушы

Kaossilator және Kaossilator Pro – бұл сенсорлық тақтадағы саусақтың орны екі нотаның ерекшеліктерін басқаратын ықшам аспаптар. Әдетте, питч солға-оңға қозғалыспен, ал тембр, фильтр немесе басқа параметрлер жоғары-төмен қозғалыспен өзгертіледі. Сенсорлық тақта әртүрлі музыкалық гаммалар мен тональдықтарға орнатылуы мүмкін. Аспап кез келген темпке бейімделген, ұзындығы реттелетін қайталанатын циклды жаза алады, ал жаңа дыбыс циклдарын ескілердің үстіне қоюға болады. Бұл электрондық би музыкасы үшін өте қолайлы, бірақ ноталардың бақыланатын тізбектері үшін шектеулі, себебі стандартты Kaossilator-дың тақташасы ерекше белгілері жоқ.

Өз арфасы

Эйнхарп – фаготка ұқсайтын, үлкен түймелер, барабан секвенсері және ауыздық арқылы ойналатын үлкен аспап. Дыбыс өңдеуі жеке компьютерде жасалады.

Альфасфера

Альфасфера – 48 тактильді сенсорлық панельден тұратын шар тәрізді құрал, олар қысымға да, тиіске де жауап береді. Арнайы бағдарламалық жасақтама панельдерді жеке-жеке немесе топтап функция, нота, қысым және басқа да көптеген параметрлер бойынша шексіз бағдарламалауға мүмкіндік береді. Альфасфераның басты идеясы – музыкалық аспапты ойнау стилін ұқсатып, электронды музыканттардың өрнектеу мүмкіндіктерін кеңейту.

Чип музыкасы

Чиптун, чипмузыка немесе чип музыкасы – дыбыс форматтарында жазылған музыка, онда көптеген дыбыстық текстуралар компьютер немесе бейне ойын консолінің дыбыс чипі арқылы нақты уақытта синтезделеді немесе тізбектеледі, кейде үлгілерге негізделген синтез және төмен біттегі үлгілерді ойнату да қолданылады. Көптеген чип музыка аспаптарында синтезаторлар төмен жылдамдықты үлгілерді ойнатумен бірге келеді.

DIY мәдениеті

1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басында хобби электроникасы журналдарында (мысалы, Elektor баспасынан шыққан Moog жүйесінің өзің жасау клоны – Formant модульді синтезаторы) өзің жасау жобалары жарияланды, ал жинақтарды АҚШ-тағы Paia және Ұлыбританиядағы Maplin Electronics сияқты компаниялар жеткізді.

Сұлбаның бүгілуі

1966 жылы Рид Газала математикалық "схемалық иілуді" – шығармашылық қысқа тұйықтаманы қолдануды, кездейсоқ қысқа тұйықтама процесін, эксперименталды электрондық аспаптар жасауды, негізінен тембрдің дыбыстық элементтерін зерттеуді, биіктікке немесе ырғаққа аз мән беруді және Джон Кейдждің алеаторлық музыка тұжырымына ықпал етуді ашты және оқытуды бастады. Схемаларды тікелей манипуляциялаудың көп бөлігі, әсіресе оларды бүлдіруге дейін, 1950-ші жылдардың басында Луис және Бейбэ Баррон жасаған Уильямс Миксіндегі Джон Кейджпен жұмысы және әсіресе «Тыйым салынған планета» фильмінің саундтрегіндегі жұмыстары арқылы дамыды. Қазіргі заманғы схемалық иілу – төмен вольтты, батареямен жұмыс істейтін гитара эффекттері, балалар ойыншықтары және кішкентай цифрлық синтезаторлар сияқты электрондық құрылғылардың ішіндегі схемаларды жаңа музыкалық немесе визуалды аспаптар мен дыбыс генераторларын жасау үшін шығармашылықпен өзгерту. Өздігінен туындауға және кездейсоқтыққа баса назар аударғандықтан, схемалық иілу әдістері көбінесе шулы музыкамен байланысты, бірақ көптеген дәстүрлі заманауи музыканттар мен музыкалық топтар «иілген» аспаптармен тәжірибе жасағаны белгілі. Схемалық иілу әдетте машинаны бөлшектеуді және схеманы өзгертетін коммутаторлар мен потенциометрлер сияқты компоненттерді қосуды қамтиды. Аналогты синтезаторларға схемалық иілу көптеген экспериментатор музыканттар үшін жеке аналогты дыбыс генераторларын жасаудың арзан жолы болды. Бүгінде Atari Punk Console немесе Dub Siren сияқты шу генераторларын құрастыруға арналған көптеген схемалар, сондай-ақ схемалық иілгіштермен жиі өзгертілетін Speak & Spell сияқты балалар ойыншықтарының қарапайым модификацияларын табуға болады.

Модульді синтезаторлар

Модульді синтезатор – жеке-жеке алмастырылатын модульдерден құралған синтезатордың бір түрі. Олар әуесқойлар өздігінен құрастыру үшін жиынтықтар түрінде де қолжетімді. Көптеген хобби-дизайнерлер басқа әуесқойларға сату үшін бос басылған платалар (ПХБ) мен алдыңғы панельдерді де ұсынады.