Кіріспе

Аллельдік жиілік немесе гендік жиілік – популяцияның белгілі бір локусындағы аллельдің (геннің нұсқасының) салыстырмалы жиілігі, бұл үлес немесе процент ретінде беріледі. Нақтырақ айтқанда, бұл популяциядағы осы аллельді тасымалдайтын барлық хромосомалардың жалпы популяция немесе сынама көлеміне шаққандағы үлесі. Микроэволюция – бұл популяция ішінде уақыт өте келе аллельдік жиіліктерде болатын өзгеріс. Егер келесілер берілсе:

Хромосомадағы белгілі бір локус және сол локустағы берілген аллель,
N плоидиялы N жеке адамнан тұратын популяция, яғни әрбір жеке адамның соматикалық жасушаларында әр хромосоманың n көшірмесі болады (мысалы, диплоидты түрлердің жасушаларында екі хромосома),
Аллель популяциядағы i хромосомада кездеседі,

онда аллельдік жиілік – бұл аллельдің барлық i кездесуінің және популяциядағы хромосома көшірмелерінің жалпы санына шаққандағы үлесі, i/(nN). Аллельдік жиілік генотиптік жиіліктен өзгеше, бірақ олар байланысты, және генотиптік жиіліктерден аллельдік жиіліктерді есептеуге болады. P және q – бұл локустағы екі ғана аллельдің жиіліктері болғандықтан, олардың қосындысы 1-ге тең болуы керек. Мұны тексеру үшін:

[теңдеулер]

Егер екіден астам әр түрлі аллельдік формалар болса, әр аллельдің жиілігі оның гомозиготасының жиілігіне, сондай-ақ ол кездесетін барлық гетерозиготалардың жиіліктерінің жартысының қосындысына тең болады. (3 аллель үшін қараңыз)

Аллельдік жиілікті генотиптік жиіліктен әрқашан есептеуге болады, ал керісінше, кездейсоқ жұптасудың Харди-Вайнберг шарттары орындалуын қажет етеді.

Динамикасы

Популяциялық генетика популяцияның генетикалық құрамын, соның ішінде аллельдердің жиілігін және уақыт өте келе аллель жиіліктерінің қалай өзгеруі күтілетінін сипаттайды. Харди-Вайнберг заңы кездейсоқ жұптасудан кейін диплоидты популяциядағы күтілетін тепе-теңдік генотиптік жиілікті сипаттайды. Кездейсоқ жұптасу ғана аллель жиіліктерін өзгерте алмайды, ал Харди-Вайнберг тепе-теңдігі шексіз популяция мөлшерін және селективті бейтарап локусты қабылдайды. Кеңейтілген эволюциялық синтез бойынша, бейімделу табиғи іріктеу, қоршаған ортаның ықпалы, генетикалық емес мұрагерлік, оқу және мәдени таралу арқылы жүзеге асады. Белгілі бір локустағы аллель сол аллельді тасымалдаушы жеке тұлғаға белгілі бір жарамдылық әсерін беруі мүмкін, және табиғи іріктеу осыған қатысты әрекет етеді. Пайдалы аллельдер жиілігі көбейеді, ал зиянды аллельдер жиілігі азаяды. Аллель селективті бейтарап болған жағдайда да, жақын орналасқан гендерге табиғи іріктеудің әсері оның аллель жиілігін «автостоп» немесе фондық іріктеу арқылы өзгерте алады. Белгілі бір локустағы гетерозигоздық уақыт өте келе азаяды, аллельдер популяцияда бекітіледі немесе жоғалады, ал популяциялар арасындағы миграцияға байланысты жаңа мутациялар мен гендер ағыны арқылы популяциядағы өзгергіштік сақталады. Толығырақ ақпарат алу үшін, популяциялық генетикаға қараңыз.