Кіріспе

Қаттылық шкаласы

Роквелл шкаласы – материалдың ену қаттылығына негізделген қаттылық шкаласы. Роквелл сынағы үлкен жүктеме (негізгі жүктеме) астындағы индентердің ену тереңдігін, алдын ала жүктеме (кіші жүктеме) жасаған енумен салыстырады. Әртүрлі жүктемелерді немесе индентерді қолданатын, бір әріппен белгіленетін әр түрлі шкалалар бар. Нәтижесі HRA, HRB, HRC сияқты өлшемсіз сан түрінде беріледі, мұндағы соңғы әріп – тиісті Роквелл шкаласын көрсетеді. Сан мәні жоғары болған сайын материалдың қаттылығы артады. Металдарды сынағанда, ену қаттылығы созылу күшімен тура пропорционалды байланысты.

Тарих

Дифференциалдық тереңдік қатаңдығын өлшеуді 1908 жылы Вена профессоры Пол Людвик өзінің "Die Kegelprobe" (шамамен, "конус сынағы") атты кітабында ұсынды. Дифференциалдық тереңдік әдісі жүйенің механикалық кемшіліктеріне байланысты қателерді – мысалы, кері соққы мен беткі кемшіліктерді – жойды. Швецияда ойлап табылған Бринелл қатаңдық сынағы 1900 жылы жасалған, бірақ ол баяу болды, толық қатайтылған болатқа қолдануға қолайлы емес еді және бұзбайтын сынақ деп санау үшін тым үлкен із қалдырды. Америка Құрама Штаттарының Коннектикут штатынан Хью М. Роквелл (1890–1957) және Стэнли П. Роквелл (1886–1940) бірлесіп "Роквелл қатаңдық сынағышын" – дифференциалдық тереңдік машинасы – ойлап тапты. Олар 1914 жылдың 15 шілдесінде патент алуға өтініш берді. Бұл сынағыштың мақсаты болат подшипниктерге жылулық өңдеудің әсерін жылдам анықтау болды. Өтініш кейіннен 1919 жылдың 11 ақпанында мақұлданды. Өнертабыс кезінде Хью және Стэнли Роквелл екеуі де Бристоль қаласындағы New Departure Manufacturing Co. компаниясында жұмыс істеді. New Departure – 1916 жылы United Motors компаниясының бөлігіне, ал одан кейін General Motors Corp. компаниясының бөлігіне айналған ірі шарлы подшипник өндірушісі болды.

Коннектикут компаниясынан кеткеннен кейін Стэнли Роквелл, сол кезде Нью-Йорк штатының Сиракуза қаласында тұрып, 1919 жылдың 11 қыркүйегінде бастапқы өнертабысты жақсартуға өтініш берді, ол 1924 жылдың 18 қарашасында мақұлданды. Жаңа сынағыш Роквеллді Батыс Хартфордқа көшірді және 1921 жылы тағы бір жақсарту жасады. Стэнли шамамен 1923 жылы жылулық өңдеу фирмасын құрды, ол Stanley P. Rockwell Company деп аталды және 2012 жылға дейін жұмыс істеді. Әлі де тұрған ғимарат 2016 жылы бос болды. Кейін Wilson Mechanical Instrument Company деп аталған компанияның меншігі жылдар бойы өзгерді және 1993 жылы Instron Corp. компаниясы сатып алды.