Кіріспе
Қытай компьютерлік операциялық жүйесі Kylin – Қытай Халық Республикасының Ұлттық қорғаныс технология университетінің ғалымдары 2001 жылдан бері әзірлеген операциялық жүйе. Ол мифтік жаратылыс қилиннің атымен аталған. Алғашқы нұсқалары FreeBSD-ге негізделген және Қытай әскері мен басқа да мемлекеттік ұйымдарда қолдануға арналған. 3.0 нұсқасымен Kylin Linux-қа негізделді, ал 2010 жылы NeoKylin деп аталатын нұсқасы жарияланды. 2019 жылға қарай NeoKylin нұсқасы 4000-нан астам бағдарламалық және аппараттық өнімдермен үйлесімді, және ол Қытайда сатылатын көптеген компьютерлерге алдын ала орнатылған. Kylin және NeoKylin мемлекеттік сектор нарығының 90% құрайды. 2013 жылы Ubuntu-ны негізгі Linux операциялық жүйесі ретінде пайдаланатын жеке жоба жарияланды. Ubuntu Kylin-нің алғашқы нұсқасы 2013 жылдың сәуірінде шығарылды. 2020 жылдың тамызында Kylin OS-тің v10 нұсқасы іске қосылды. Ол 10 000 аппараттық және бағдарламалық өніммен үйлесімді және "Google-дың Android экожүйесін қолдайды". 2022 жылдың шілдесінде Kylin-нің openKylin деп аталатын ашық кодты нұсқасы жарияланды.
Kylin is an operating system developed by academics at the National University of Defense Technology in the People's Republic of China since 2001. It is named after the mythical beast qilin. The first versions were based on FreeBSD and were intended for use by the Chinese military and other government organizations. With version 3.0, Kylin became Linux based, and there is a version called NeoKylin which was announced in 2010. By 2019, the NeoKylin variant is compatible with more than 4,000 software and hardware products, and it ships pre installed on most computers sold in China. Together, Kylin and Neokylin have 90% market share of the government sector. A separate project using Ubuntu as the base Linux operating system was announced in 2013. The first version of Ubuntu Kylin was released in April 2013. In August 2020, v10 of Kylin OS was launched. It is compatible with 10,000 hardware and software products, and it "supports Google's Android ecosystem". In July 2022, an open source version of Kylin, titled openKylin was released.
FreeBSD нұсқасы
Килиннің дамуы 2001 жылы басталды, сол кезде Ұлттық қорғаныс технологиясы университетіне 863 бағдарламасы аясында Қытайды шетелдік технологияға тәуелділіксіз ету мақсатымен операциялық жүйе әзірлеу міндеті жүктелді. Мақсаты – «серверлік платформалардың әртүрлі түрлерін қолдау, жоғары өнімділікке, жоғары сенімділікке және жоғары қауіпсіздікке қол жеткізу, сондай-ақ Unix және Linux операциялық жүйелерінің халықаралық стандарттарына сәйкес болу» еді. 2006 жылдың сәуірінде Kylin операциялық жүйесі негізінен FreeBSD 5.3 негізінде құрылғаны айтылды. «Dancefire» атты есімді Австралияда оқыған бір қытай студенті ядроның ұқсастығын талдап, екі операциялық жүйе арасындағы ұқсастық 99,45 пайызға жететінін көрсетті. Kylin-нің әзірлеушілерінің бірі 2006 жылғы EuroBSDCon халықаралық конференциясында сөйлеген сөзінде Kylin FreeBSD негізінде екенін растады. 2009 жылы АҚШ-тың Қытай экономикалық және қауіпсіздік жөніндегі комиссиясына ұсынылған есепте Килиннің мақсаты – қытай компьютерлерін киберсоғыс аренасында бәсекелес елдер үшін қол жеткізбес ету екені көрсетілді. The Washington Post газеті былай деп хабарлады:
Қытай ондаған миллион компьютерлері үшін жақсырақ қорғалған операциялық жүйені жасады және оны үкіметтік және әскери жүйелерге орнатып жатыр, бұл Бейжің желілерін АҚШ әскери және барлау қызметтері үшін бұзу мүмкін емес етеді деген үмітте. Килиннің енгізілуі «қытайдың маңызды серверлерін нығайтты» делінген. 2010 жылдың желтоқсанында China Standard Software және Ұлттық қорғаныс технологиясы университеті NeoKylin деп аталатын нұсқаны іске қосу үшін стратегиялық серіктестікке қол қойғаны туралы хабарланды. China Standard Software компаниясы «NeoShine Linux» жұмыс үстелі сериясын жасаушысы болып табылады. NeoKylin мемлекеттік органдарда, ұлттық қорғаныста, энергетика және Қытай экономикасының басқа да салаларында пайдалануға арналған. 2015 жылдың қыркүйегінде Dell компаниясы Қытайда сатылатын жеке компьютерлердің 42%-ы NeoKylin-де жұмыс істейтінін хабарлады. Tianhe 1 суперкомпьютерінің операциялық жүйесі – жоғары өнімді параллель есептеуді оңтайландыруға және қуатты басқару мен жоғары өнімді виртуалды есептеуді қолдауға бағытталған 64 биттік Kylin Linux. Жаңа Tianhe 2 де Kylin Linux-ты пайдаланады.
Ubuntu Kylin (Қоңыршық кітап)
2013 жылы Canonical Қытай Халық Республикасының Индустрия және ақпараттық технологиялар министрлігімен Қытай нарығына бағытталған мүмкіндіктері бар Ubuntu негізіндегі Linux операциялық жүйесін шығару туралы келісімге келді. Ubuntu Kylin «Қытайдың Kylin операциялық жүйесінің жалғасы» деп сипатталған. Ол десктоптық және ноутбук компьютерлері үшін жасалған. Ubuntu Kylin 13.04-тің алғашқы ресми нұсқасы 2013 жылдың 25 сәуірінде жарық көрді.