Кіріспе
Деректер үшін ағаш тәрізді құрылым. Иерархиялық деректер базасы моделі – деректерді ағаш тәрізді құрылымға ұйымдастыратын деректер моделі. Деректер бір-бірімен байланысты жазбалар түрінде сақталады. Жазба – әр өрісінде бір ғана мән болатын өрістердің жиынтығы. Жазбаның типі жазбада қандай өрістер бар екенін анықтайды. Иерархиялық деректер базасы моделінде әрбір бағынышты жазбаның тек бір ғана ата жазбасы болуы керек, ал әрбір ата жазбаның бір немесе бірнеше бағынышты жазбасы болуы мүмкін. Иерархиялық деректер базасынан деректерді алу үшін тамыр түйінінен бастап, бүкіл ағаш бойына қарау қажет. Бұл модель 1960 жылдары IBM компаниясы жасаған алғашқы деректер базасы моделі ретінде танылады.
A hierarchical database model is a data model in which the data are organized into a tree like structure. The data are stored as records which are connected to one another through links. A record is a collection of fields, with each field containing only one value. The type of a record defines which fields the record contains. The hierarchical database model mandates that each child record has only one parent, whereas each parent record can have one or more child records. In order to retrieve data from a hierarchical database, the whole tree needs to be traversed starting from the root node. This model is recognized as the first database model created by IBM in the 1960s.
Тарих
Иерархиялық құрылымды IBM 1960-шы жылдары әзірледі және ерте мейнфреймдік СҚДЖ-де (СҚБЖ) қолданылды. Жазбалардың байланыстары ағаш тәрізді модельді құрайды. Бұл құрылым қарапайым, бірақ икемді емес, себебі байланыс бірден көпке дейінгі байланыспен шектеледі. IBM Ақпараттық басқару жүйесі (IMS) және RDM Mobile – бір дерек үшін бірнеше иерархиясы бар иерархиялық деректер базасының мысалдары. Иерархиялық деректер моделі Коддтың реляциялық моделі барлық негізгі деректерді басқару жүйелерінде қолданылатын де-факто стандартына айналғандықтан, маңыздылығын жоғалтты. Иерархиялық модельдің реляциялық деректер базасындағы іске асырылуы алғаш рет 1992 жылы жарияланған түрде талқыланды (сондай-ақ, ішкі жиын модельін қараңыз). Иерархиялық деректерді ұйымдастыру схемалары 1990-шы жылдардың соңында XML пайда болуымен қайта жанданды (сондай-ақ XML деректер базасын қараңыз). Иерархиялық құрылым қазіргі уақытта негізінен географиялық ақпаратты және файлдық жүйелерді сақтау үшін қолданылады. Қазіргі таңдағыда иерархиялық деректер базалары, әсіресе банк, денсаулық сақтау және телекоммуникация сияқты өте жоғары өнімділік пен сенімділікті талап ететін салаларда кеңінен қолданылады. Ең көп қолданылатын коммерциялық иерархиялық деректер базаларының бірі – IMS. Иерархиялық деректер базасын пайдаланудың тағы бір мысалы – Microsoft Windows операциялық жүйелеріндегі Windows тіркелімі.