Солтүстік Америка, Орталық Америка және Кариб бассейні елдерінің футбол турнирі

Кіріспе

Солтүстік Америка, Орталық Америка және Кариб теңізіндегі халықаралық футбол турнирі, ерлер арасындағы жарыс.

КОНКАКАФ Алтын кубогы (lang es) – КОНКАКАФ басқаратын ерлер ұлттық футбол командаларының басты футбол жарысы, Солтүстік Америка, Орталық Америка және Кариб теңізінің континенттік чемпионын анықтайды. Алтын кубок екі жылда бір рет өткізіледі. Бұл турнир 1963–1989 жылдар аралығында өткен КОНКАКАФ чемпионатының орнын басып, 1991 жылы тұңғыш рет ұйымдастырылды.

КОНКАКАФ чемпионаты (1963-1989 жылдар)

Конкакаф 1961 жылы NAFC және CCCF бірігуі арқылы құрылды, нәтижесінде континент үшін бірыңғай чемпионат өткізілді. Конкакафтың алғашқы турнирі 1963 жылы Сальвадорда өтті, Коста-Рика алғашқы чемпион атанды. CONCACAF Campeonato de Naciones деп аталған бұл турнир 1963 жылдан 1973 жылға дейін екі жылда бір рет өткізілді. Екінші турнир 1965 жылы Гватемалада өтті, онда Мексика алты командадан тұратын турнирдің финалында үй иесін жеңді. 1967 жылғы жарыс Гондураста өтті, онда Гватемала үшінші чемпион атанды. Коста-Рика 1969 жылы Гватемаладан басым түсіп, екінші титулын жеңіп алды, ал екі жыл өткен соң Мексика екінші рет чемпион атанды, турнир Кариб теңізінде алғаш рет өткен Тринидад пен Тобагоға көшті. 1973 жылы турнирде алты команда бір айналымдық жүйе бойынша өнер көрсетті, бірақ мүліктер жоғары болды: 1974 жылғы ФИФА Әлем Кубогына қатысу құқығы. Гаитидің Порт-о-Пренс қаласында үй иесі күтпеген жеңіске жетіп, Батыс Германияда өтетін Әлем Кубогына жолдама алды. Campeonato de Naciones Әлем Кубогының іріктеу турнирі ретінде екі еселенгеннен кейін, келесі екі турнир 1977 жылы Мехико қаласында және 1981 жылы Гондурастың Тегусигальпа қаласында өтті. Әр жағдайда үй иесі чемпион атанды және Әлем Кубогына қатысу құқығын жеңіп алды. 1985 және 1989 жылдары Әлем Кубогының іріктеу турнирінің жеңімпазы қайтадан Конфедерация чемпионы атанды. Канада мен Коста-Рика 1985 және 1989 жылдары чемпион атанды және кубок алды.

КОНКАКАФ алтын кубогы (1991 жылдан бері)

1990 жылы КОНКАКАФ КОНКАКАФ чемпионатын КОНКАКАФ Алтын кубогы деп қайта атады және қайта құрылымдады. АҚШ 1991 жылы алғашқы жарысты өткізді және турнирдің барлық келесі өткізілімдерін (2023 жылға дейін) өткізіп немесе бірлесіп өткізді. Сегіз командадан тұратын турнирдің дебюттік чемпионы – турнирді ұйымдастырушы ел болды. Мексика онжылдықтың қалған бөлігінде үстемдік құрды, 1993, 1996 және 1998 жылдары үш рет қатарынан КОНКАКАФ Алтын кубогын жеңіп алды. 1996 жылы Алтын кубокқа алғашқы шақырылған команда – ФИФА әлем чемпионатының чемпионы Бразилия қатысты. 1996 жылдан 2005 жылға дейінгі алты Алтын кубок турниріне қонақтар шақырылды. 2000 жылғы Алтын кубоктан бастап турнирге қатысатын командалардың саны он екіге дейін артты, ал 2007 жылғы турнирде Алтын кубокқа тек КОНКАКАФ құрамаларының мүшелері ғана қатысты. 2007 жылғы Алтын кубокты ұйымдастырушы ел Чикагода өткен финалда Мексиканы 2:1 есебімен жеңіп, сәтті қорғады; Канада мен Гваделупа үшінші орынды бөлісті. Мексика 2009 жылғы Алтын кубокты АҚШ-ты 5:0 есебімен жеңіп алды. 2011 жылғы Алтын кубокта Мексика финалда АҚШ-ты 4:2 есебімен жеңсе, АҚШ 2013 жылғы Алтын кубокты Панаманы 1:0 есебімен жеңіп алды. 1991 жылы Алтын кубок құрылғаннан бері КОНКАКАФ чемпионатын Мексика тоғыз рет, АҚШ жеті рет, ал Канада бір рет жеңіп алды. Жеңіліске ұшыраған командалардың ішінде Бразилия, Колумбия, Коста-Рика, Гондурас, Панама және Ямайка бар. 2015 жылға дейін, егер Алтын кубок ФИФА Конфедерациялар кубогымен бір жылға түспесе, жеңімпаз немесе КОНКАКАФ және ФИФА мүшесі болып табылатын ең жоғары орын алған команда келесі турнирге қатысуға құқық алатын. 2015 жылы екі Алтын кубоктың жеңімпаздары (2013 және 2015 жылғы турнирлер) CONCACAF Кубогында кездесіп, 2017 жылғы Конфедерациялар кубогына КОНКАКАФ өкілін анықтады. 2017 жылдың қаңтарында Виктор Монтальяни 2019 жылғы турнирден бастап Алтын кубокты 12 командадан 16 командаға дейін кеңейту туралы хабарлады. 2018 жылдың қарашасында Коста-Рика 2019 жылғы турнирдің бірнеше қабылдаушы елдерінің бірі болып жарияланды, ал B тобының екі ойыны Estadio Nacional стадионында өтеді. 2019 жылдың сәуірінде Ямайка Independence Park стадионында C тобының екі ойынын қабылдайтыны хабарланды.

In 1990, CONCACAF renamed and restructured the CONCACAF Championship as the CONCACAF Gold Cup, with the United States hosting the first competition in 1991, and hosting or co hosting every subsequent iteration of the tournament (as of 2023). The host country was the inaugural champion of the eight team tournament. Mexico dominated the remainder of the decade, winning three consecutive CONCACAF Gold Cup titles in 1993, 1996 and 1998. In 1996, the Gold Cup field included its first guest team, the defending FIFA World Cup Champions Brazil. Guests were invited to participate in the six Gold Cup tournaments from 1996 to 2005. Starting with the 2000 Gold Cup, the tournament field was increased to twelve teams and for the 2007 tournament, the Gold Cup again was contested exclusively by nations within CONCACAF. The 2007 Gold Cup hosts successfully defended their title beating Mexico in the final 2–1 in Chicago; Canada and Guadeloupe shared third place. Mexico won the 2009 Gold Cup by beating the United States 5–0. In the 2011 Gold Cup, Mexico defeated the USA 4–2 in the final while the USA won the 2013 Gold Cup by beating Panama 1–0. Since the formation of the Gold Cup in 1991, the CONCACAF Championship has been won nine times by Mexico, seven times by the United States, and once by Canada. Runners up include Brazil, Colombia, Costa Rica, Honduras, Panama, and Jamaica. Before 2015, when the Gold Cup did not fall in the same year as the FIFA Confederations Cup, the winner, or highest placed team that is a member of both CONCACAF and FIFA, qualified for the next staging of that tournament. In 2015, the winners of the previous two Gold Cups (the 2013 and 2015 editions) faced each other in CONCACAF Cup – a playoff to determine the CONCACAF entrant to the 2017 Confederations Cup. In January 2017, Victor Montagliani announced the expansion of the Gold Cup from 12 to 16 teams, starting with the 2019 tournament. In November 2018, Costa Rica was announced as one of the hosts of the 2019 tournament, with a group B double header set to be held at the Estadio Nacional. In April 2019, it was announced that Jamaica would host a doubleheader in group C at Independence Park.

Шақырылғандар

1996 жылғы CONCACAF Алтын кубогы – CONMEBOL конфедерациясынан Бразилияны шақыру арқылы басқа конфедерациядан қонақ алғаш рет қатысқан турнир болды. Бразилия 23 жасқа дейінгі құрамамен келгеніне қарамастан, Мексикадан кейін екінші орынға ие болып, CONCACAF аймағының жеті құрамасын басып өтті. Келесі он жыл бойы үш конфедерациядан алты ел Алтын кубокқа қатысып, олардың он бір қатысуының жетісі алғашқы төрттікке кірді. 2007 жылдан бастап CONCACAF басқа конфедерациялардан қонақтарды шақыруды тоқтатты. Бұл аймақтағы командаларға бәсекелесуге көбірек мүмкіндік беруге байланысты болды, себебі FIFA рейтингісінде аймақтың өсуі байқалды. 16 жылдық үзілістен кейін Катар 2021 жылғы CONCACAF Алтын кубогына шақырылып, жартылай финалда АҚШ-қа есе жіберді. Катар 2023 жылғы Алтын кубокқа да қатысып, ширек финалда Панамадан 4:0 есебімен жеңілді.

Медиа қамту

АҚШ-та Конкакаф Алтын кубогы Fox Sports және Univision телеарналарында (2000 жылдан бері) көрсетіледі. Мексикада Televisa және TV Azteca арналарында көрсетіледі. Канадада Sportsnet және TSN телеарналарында бірнеше жыл көрсетілгеннен кейін, 2021 жылдан бастап OneSoccer арнасында ғана трансляцияланады. Индонезияда NET арнасы көрсетіледі. Concacaf сондай-ақ Алтын кубок матчтарын географиялық шектеулермен YouTube-та да трансляциялайды.

Жеңіс

Алтын кубок турнир жеңімпаздарына табыс етіледі. Кубоктың дизайны алғашқы нұсқасынан бері бірнеше рет өзгерді. Өзгерістерге көлемінің кішіреюі, сондай-ақ бастапқы тіктөртбұрышты негізді биік дөңгелек тұғырға алмастыру кіреді. Тұғырға жеңімпаз елдің аты және кубокты жеңген жылы жазылған.