Крестоносные государства Леванта (1098-1291): история феодальных образований, возникших после Первого крестового похода. Антиохия, Триполи, Иерусалим и Эдесса.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Леванттағы христиан мемлекеттері, 1098–1291 жылдары Левант аймағында 1100 жыл шамасында құрылған төрт феодалдық мемлекет.
Christian states in the Levant, 1098–1291
the four feudal states established in the Levant around 1100
Крестонос мемлекеттері немесе Outremer – 1098 жылдан 1291 жылға дейін Левантта болған төрт католик мемлекеті. Феодализм қағидаларына сәйкес, бұл мемлекеттердің негізі 1095 жылы Латын шіркеуінің 7 ғасырда мұсылмандар басып алған Киелі жерді қайтарып алу мақсатымен жариялаған Бірінші крест жорығы арқылы қаланды. Шығыс Жерорта теңізінде орналасқан төрт мемлекет солтүстіктен оңтүстікке қарай: Эдесса графтығы (1098–1150), Антиохия княздығы (1098–1268), Триполи графтығы (1102–1289) және Иерусалим корольдігі (1099–1291) болды. Солтүстіктегі үш мемлекет қазіргі Түркияның оңтүстік-шығысы, Солтүстік-батыс Сирия және Солтүстік Ливан аймақтарын қамтыды, ал ең оңтүстіктегі және ең маңызды мемлекет – Иерусалим корольдігі қазіргі Израиль, Палестина, Оңтүстік Ливан және Батыс Иордания аймақтарын қамтыды. "Крестонос мемлекеттері" деген сипаттама шатастыруға болады, өйткені 1130 жылдан бастап франктардың өте азы крестонос болды. Ортағасырлық және қазіргі заманғы авторлар француз тілінен алынған "Outremer" терминін синоним ретінде қолданады. 1098 жылы крестонос армиясының қарулы саяхаты Иерусалимге Сирия аймағы арқылы өтті. Грек православиесі билігінде болған Эдесса мемлекеттік төңкеріске ұшырады, нәтижесінде басшылықты Булоньский Балдуин қабылдады, ал Тарантолық Богемонт Антиохия қаласын басып алып, биліктегі ханзада болып қалды. 1099 жылы Иерусалимді қоршау Фатимид халифаты үстінен крестонос армиясының шешуші жеңісімен аяқталды, содан кейін Триполиді басып алуды қоса алғанда, аумақтық біріктіру жүргізілді. 1144 жылы Эдесса Зенгид түркілерінің қолына түсті, бірақ қалған үш мемлекет 13 ғасырдың соңына дейін, Мысырдың мамлюк сұлтандары басып алғанға дейін сақталды. Мамлюктер 1268 жылы Антиохияны, 1289 жылы Триполиді басып алды, ал 1244 жылы Иерусалимді қоршаудан кейін Әйюбидтер сұлтанаты қатты әлсіреткен Иерусалим корольдігі ғана қалды. Леванттағы крестонос армиясының ықпалы көп ұзамай құлдырады, 1291 жылы мамлюктер Акрыны басып алып, Иерусалим корольдігінің құрылғаннан кейін шамамен 200 жыл өткен соң тарихқа сіңді. Төрт мемлекет жеңіліп, аннексияланғаннан кейін, аман қалғандар Үшінші крест жорығы арқылы құрылған Кипр корольдігіне қашып кетті. Крест жорықтарының бір бөлігі ретінде емес, өздігінен зерттеу 19 ғасырда Францияда Леванттағы француз отаршылдығымен салыстыру ретінде басталды, бірақ бұл 20 ғасыр тарихшылары тарапынан қабылданбады. Олардың пікірінше, сол кездегі Батыс еуропалықтар ретінде белгілі болған франк халқы, негізінен қалалық және Левант халқынан оқшауланған, жеке құқықтық және діни жүйелері бар азшылық қоғам ретінде өмір сүрді. Иерусалим, Тиберия, Хеброн және Сафед қасиетті қалаларында яһудилер мен римдіктердің соғыстарынан және Екінші ғибадатхананың қирауынан аман қалған ежелгі еврей қауымдастықтары крест жорықтарымен бірге жүрген христиандық антисемитизмнің салдарынан қатты қуғынға ұшырады.
The Crusader states, or Outremer, were four Catholic polities that existed in the Levant from 1098 to 1291. Following the principles of feudalism, the foundation for these polities was laid by the First Crusade, which was proclaimed by the Latin Church in 1095 in order to reclaim the Holy Land after it was lost to the 7th century Muslim conquest. Situated on the Eastern Mediterranean, the four states were, in order from north to south: the County of Edessa (10981150), the Principality of Antioch (10981268), the County of Tripoli (11021289), and the Kingdom of Jerusalem (10991291). The three northern states covered an area in what is now southeastern Turkey, northwestern Syria, and northern Lebanon; and the Kingdom of Jerusalem, the southernmost and most prominent state, covered an area in what is now Israel, Palestine, southern Lebanon, and western Jordan. The description "Crusader states" can be misleading, as from 1130 onwards, very few people among the Franks were Crusaders. Medieval and modern writers use the term "Outremer" as a synonym, derived from the French word for overseas. By 1098, the Crusaders' armed pilgrimage to Jerusalem was passing through the Syria region. Edessa, under the rule of Greek Orthodoxy, was subject to a coup d'état in which the leadership was taken over by Baldwin of Boulogne, and Bohemond of Taranto remained as the ruling prince in the captured city of Antioch. The siege of Jerusalem in 1099 resulted in a decisive Crusader victory over the Fatimid Caliphate, after which territorial consolidation followed, including the taking of Tripoli. In 1144, Edessa fell to the Zengid Turks, but the other three realms endured until the final years of the 13thcentury, when they fell to the Mamluk Sultanate of Egypt. The Mamluks captured Antioch in 1268 and Tripoli in 1289, leaving only the Kingdom of Jerusalem, which had been severely weakened by the Ayyubid Sultanate after the siege of Jerusalem in 1244. The Crusader presence in the Levant collapsed shortly thereafter, when the Mamluks captured Acre in 1291, ending the Kingdom of Jerusalem nearly 200 years after it was founded. With all four of the states defeated and annexed, the survivors fled to the Kingdom of Cyprus, which had been established by the Third Crusade. The study of the Crusader states in their own right, as opposed to being a sub topic of the Crusades, began in 19th century France as an analogy to the French colonial experience in the Levant, though this was rejected by 20th century historians. Their consensus was that the Frankish population, as the Western Europeans were known at the time, lived as a minority society that was largely urban and isolated from the indigenous Levantine peoples, having separate legal and religious systems. The ancient Jewish communities that had survived and remained in the holy cities of Jerusalem, Tiberias, Hebron, and Safed since the Jewish–Roman wars and the destruction of the Second Temple were heavily persecuted in a pattern of rampant Christian antisemitism accompanying the Crusades.
Шетелдік
Крестшілер мемлекеттері мен Аутремер терминдері шамамен 1100 жылы Левант аймағында Бірінші крест жорысынан кейін құрылған төрт феодалдық мемлекетті сипаттайды: (солтүстіктен оңтүстікке қарай) Эдесса графтығы, Антиохия княздығы, Триполи графтығы және Иерусалим корольдігі. Аутремер термині ортағасырлық текті, ал қазіргі заманғы тарихшылар крестшілер мемлекеттері және еуропалық келгендер үшін франктер терминін қолданады. Дегенмен, Еуропадан келгендердің аз бөлігі ғана крестшілер ант қабылдады. 11 ғасырдың басында жазылған Бірінші крест жорысының латын жылнамалары, Еуропадан келген батыс христиандарын этникалық тегіне қарамастан франктер деп атады. Византиялық грек деректері Φράγκοι Frangi, ал араб тілінде الإفرنجي al Ifranji сөздерін пайдаланды. Кейде жылнамаларда Latini, яғни латындықтар термині де қолданылды. Бұл ортағасырлық этнонимдер, жаңа қоныс аударушыларды тіл мен дін бойынша жергілікті халықтан ажыратуға болатынын көрсетеді. Франктер көбінесе француз тілінде сөйлейтін рим-католиктер болды, ал жергілікті тұрғындар негізінен араб немесе грек тілінде сөйлейтін мұсылмандар, басқа дінге жататын христиандар және яһудилер еді. Иерусалим корольдігі тарихи Палестинаны қамтыды және ең үлкен аумағында Иордан өзенінен шығысқа қарайғы жерлер де болды. Солтүстік аймақтағы мемлекеттер қазіргі Сирия, оңтүстік-шығыс Түркия және Ливан жерлерін қамтыды. Бұл аймақтар тарихи түрде Сирия (арабтар әл-Шам деп атаған) және Үстіңгі Месопотамия деп аталды. Эдесса Евфрат өзенінен шығысқа қарай созылды. Орта ғасырларда крестшілер мемлекеттері Сирия немесе Сирия деп те аталды. 1115 жылдан бастап Иерусалим билеушісі «Иерусалимдегі латын корольі» деп аталды. Тарихшы Ханс Эберхард Майердің пікірінше, бұл корольдікте тек латындықтар ғана толыққанды саяси және құқықтық құқықтарға ие болғанын, ал қоғамдағы басты айырмашылық ақсүйектер мен қара халық арасында емес, франктер мен жергілікті халықтар арасында болғанын көрсетеді. Кейде басқа мемлекеттердің билеушілерінен құрмет алып, олардың регенті ретінде әрекет еткеніне қарамастан, корольдың формалды үстемдік мәртебесі болған жоқ және бұл мемлекеттер заңды түрде корольдіктен тыс қалды. Яһудилер, христиандар және мұсылмандар Палестинаны, яғни Қасиетті жерді ерекше қасиетті орын деп құрметтеді. Олардың барлығы бұл аймақты Еврей кітаптарындағы пайғамбарлардың өмірімен байланыстырды. Яһуди дініндегі барлық қасиетті орындар, соның ішінде 70 жылы римдіктер қиратқан Екінші ғибадатхананың қалдықтары да осы жерде орналасқан. Жаңа өсиет Палестинаны Иса мен оның апостолдарының іс-қимылдарының орын алған жері ретінде көрсетеді. Ислам дәстүрі аймақтың басты қаласы Иерусалимді Мұхаммедтің түнгі сапары мен көкке көтерілуінің орны ретінде сипаттайды. Киелі тұлғалармен байланысты жерлер алыс елдерден келген паломниктік сапарларға айналды, көбінесе тәубе ету мақсатымен. Христиандардың қасиетті жерге сапарларының артуы көптеген яһудилерді де Қасиетті жерге оралуға ынталандырды. Қасиетті қабір шіркеуі Иерусалимде Мәсіхтің айқышқа шегеленіп, қайта тірілгенін еске алу үшін салынды. Вифлеемдегі Туған орын шіркеуі Мәсіхтің туған жері деп саналды. Таудың күмбезі мен Әл-Ақса мешіті Мұхаммедтің түнгі сапарына арналған ескерткіштер болды. Палестинадағы ең қасиетті орындардың өзінде, көршілес Сирияда да қасиетті орындар болды. Мұсылман әлемінің шекаралық аймағы ретінде Сирия джиһадтың маңызды аренасы болды, бірақ оны жүзеге асыруға деген ынта 11 ғасырдың соңына қарай азайды. Керісінше, католиктердің діни соғыс идеологиясы тез дамыды, нәтижесінде христиандық деп саналатын жерлер үшін крест жорыстары басталды.
The terms Crusader states and Outremer describe the four feudal states established after the First Crusade in the Levant in around 1100: (from north to south) the County of Edessa, the Principality of Antioch, the County of Tripoli, and the Kingdom of Jerusalem. The term Outremer is of medieval origin, whilst modern historians use Crusader states, and the term Franks for the European incomers. However, relatively few of the incoming Europeans took a crusader oath. The Latin chronicles of the First Crusade, written in the early 11th century, called the Western Christians who came from Europe Franci irrespective of their ethnicity. Byzantine Greek sources use Φράγκοι Frangi and Arabic الإفرنجي al Ifranji. Alternatively, the chronicles used Latini, or Latins. These medieval ethnonyms reflect that the settlers could be differentiated from the indigenous population by language and faith. The Franks were mainly French speaking Roman Catholics, while the natives were mostly Arabic or Greek speaking Muslims, Christians of other denominations, and Jews. The Kingdom of Jerusalem extended over historical Palestine and at its greatest extent included some territory east of the Jordan River. The northern states covered what is now part of Syria, south eastern Turkey, and Lebanon. These areas were historically called Syria (known to the Arabs as al Sham) and Upper Mesopotamia. Edessa extended east beyond the Euphrates. In the Middle Ages the Crusader states were also called Syria or Syrie. From around 1115, the ruler of Jerusalem was styled 'king of the Latins in Jerusalem'. Historian Hans Eberhard Mayer believes this reflected that only Latins held complete political and legal rights in the kingdom, and that the major division in the society was not between the nobility and the common people but between the Franks and the indigenous peoples. Despite sometimes receiving homage from, and acting as regent for, the rulers of the other states; the king held no formalised overlord status, and those states remained legally outside the kingdom. Jews, Christians, and Muslims respected Palestine, known as the Holy Land, as an exceptionally sacred place. They all associated the region with the lives of the prophets of the Hebrew Bible. All of the holy sites in Judaism were found there, including the remains of the Second Temple, destroyed by the Romans in 70AD. The New Testament presented Palestine as the venue of the acts of Jesus and his Apostles. Islamic tradition described the region's principal city, Jerusalem, as the site of the Isra' and Mi'raj, Muhammad's miraculous night travel and ascension to Heaven. Places associated with holy people developed into shrines visited by pilgrims coming from faraway lands, often as an act of penance. The surge in Christian pilgrimage also inspired many Jews to return to the Holy Land. The Church of the Holy Sepulchre was built to commemorate Christ's crucifixion and resurrection in Jerusalem. The Church of the Nativity was thought to enclose his birthplace in Bethlehem. The Dome of the Rock and Al Aqsa Mosque commemorated Muhammad's night journey. Although the most sacred places of devotion were in Palestine, there were also shrines in neighbouring Syria. As a borderland of the Muslim world, Syria was an important theatre of jihad, though enthusiasm for pursuing it had faded by the end of the 11thcentury. In contrast, the Catholic ideology of religious war quickly developed, culminating in the idea of crusades for lands claimed for Christianity.
Католик Еуропасы
Көптеген крест жорықтары 800 жылы Каролинг империясынан бастау алды. Империя ыдырап, оның орнына екі шала біріккен мемлекет келді: Германия, Солтүстік Италияның бір бөлігі және көршілес жерлерді қамтитын Киелі Рим империясы; және Франция. Германия Төменгі Лотарингия және Саксония сияқты герцогтықтарға бөлінді, ал олардың герцогтары императорларға толық бағынбады. Солтүстік Италия одан да аз біріккен, көптеген тәуелсіз мемлекеттерге бөлінген, императордың билігі онда сезілмейтін еді. Каролингтердің батыс мұрагері Франция да біртұтас болмады, француз корольдері тек шағын орталық аймақты тікелей басқарды. Графтар мен герцогтар басқа аймақтарды биледі, олардың кейбіреулері өте бай және қуатты болды – әсіресе Аквитания және Нормандия герцогтары, Анжу, Шампань, Фландрия және Тулуза графтары. Батыс христиандары мен мұсылмандар негізінен соғыс немесе сауда арқылы қарым-қатынас жасады. VIII және IX ғасырларда мұсылмандар шабуылға көшті, ал сауда байланыстары көбінесе ислам әлемін байытты. Еуропа ауылдық және дамылмаған еді, тек шикізат пен құлдарды ұсынатын, ал олардың орнына Таяу Шығыстан дәмдеуіштер, маталар және басқа да сәнді заттар келді. Орта ғасырлардағы жылы кезеңдегі климаттың өзгеруі Таяу Шығыс пен Батыс Еуропаға әртүрлі әсер етті. Шығыста ол құрғақшылыққа әкелді, ал батыста ауыл шаруашылығының жағдайын жақсартты. Ауыл шаруашылығының жоғары өнімділігі халық санының өсуіне, сауданың кеңеюіне және жаңа әскери және саудалық элиталардың дамуына әкелді. Католик Еуропасында мемлекет және қоғам феодалдық принциптер бойынша ұйымдастырылды. Жер иеліктері әдетте феод ретінде берілді, яғни иесіне (вассалға) оның қызметтерін көрсету үшін. Вассал лордқа адалдықпен міндетті және оған әскери көмек пен кеңес беруге тиіс болды. Зорлық-зомбылық кең таралған, және атты жауынгерлердің жаңа класы – рыцарьлар пайда болды. Көптеген рыцарьлар қамалдар салды, ал олардың жанжалдасулары қарусыз халыққа көптеген қайғы әкелді. Рыцарь класының дамуы бұрынғы еркін шаруалардың крепостнойлыққа бағынуымен бірге жүрді, бірақ екі процестің арасындағы байланыс толыққанды түсініксіз. Феодалдық иеліктерді жерді иелену арқылы құруға болатындықтан, батыс аристократтары тіпті алыс аумақтарға қарсы да шабуылдық әскери науқандарды ерікті түрде бастады. Католик Еуропаның Жерорта теңізі аймағына кеңеюі XI ғасырдың екінші жартысында басталды. Норман әскербасылары Византиядан Оңтүстік Италияны басып алды және Сицилиядан мұсылман билеушілерін қуды; француз аристократтары Аль-Андалустың маврларымен күресу үшін Иберия түбегіне асықты; ал итальяндық флоттар Солтүстік Африка порттарына қарақшылық шабуылдар жасады. Бұл биліктің ауысуы әсіресе Италияның Амальфи, Генуя, Пиза және Венеция қалаларындағы саудагерлерге пайда келтірді. Олар мұсылман және еврей делдалдардың орнын басып, Жерорта теңізі арқылы табысты сауда жасады, ал олардың флоттары аймақтағы басты теңіз күштеріне айналды. Крест жорықтары қарсаңында, мың жыл бойы үзіліссіз папалардың тақтыққа отыруы туралы айтылғаннан кейін, Папалық Католик Еуропаның ең көне институты болды. Папалар елші Петірдің мұрагерлері ретінде қарастырылды, ал олардың беделі жоғары болды. Батыста Грегориандық реформа шіркеу өміріне қарапайым адамдардың ықпалын азайтып, дін қызметкерлері үстінен Папаның билігін күшейтті. Шығыс христиандары Папаларды бес ең жоғары дәрежелі шіркеу басшыларының бірі – патриархтар деп санады және Папаның үстемдігі туралы идеяны қабылдамады. Бұл қарсылық, теология мен діни рәсімдердегі айырмашылықтармен бірге, 1054 жылы Папалық легаты Константинопольдің Экуменикалық Патриархын анафемаға ұшыратқанда шиеленістің күшеюіне әкелді. Александрия, Антиохия және Иерусалим патриархтары Папалыққа қарсы Экуменикалық патриархтың жағына шықты, бірақ Шығыс пен Батыс арасындағы ажырым әлі де болмай қоймады, ал католик және православие шіркеулері толық бірлікте қалды. Грегориандық реформа Папалардың дүниелік мәселелерге ықпалын арттырды. Саяси мақсаттарға жету үшін Папалар қарсыластарын анафемаға ұшыратып, бүкіл патшалықтарды интердиктке (ғибадат етуге тыйым салу) алып, олардың мүдделерін қорғау үшін қаруланғандарға рухани сыйлықтар уәде етті. 1074 жылы Папа Григорий VII тіпті Анатолиядағы Византия аумақтарына шабуыл жасаған түріктерге қарсы әскери науқанға жетекшілік етуді қарастырды.
Most crusades came from what had been the Carolingian Empire around 800. The empire had disintegrated, and two loosely unified successor states had taken its place: the Holy Roman Empire, which encompassed Germany, part of northern Italy, and the neighbouring lands; and France. Germany was divided into duchies, such as Lower Lorraine and Saxony, and their dukes did not always obey the emperors. Northern Italy was even less united, divided into numerous de facto independent states, and the authority of the emperor was barely felt. Carolingian's western successor state, France, wasn't united either, the French kings only controlled a small central region directly. Counts and dukes ruled other regions, and some of them were remarkably wealthy and powerful—in particular, the dukes of Aquitaine and Normandy, and the counts of Anjou, Champagne, Flanders, and Toulouse. Western Christians and Muslims interacted mainly through warring or commerce. During the 8th and 9th centuries, the Muslims were on the offensive, and commercial contacts primarily enriched the Islamic world. Europe was rural and underdeveloped, offering little more than raw materials and slaves in return for spices, cloth, and other luxuries from the Middle East. Climate change during the Medieval Warm Period affected the Middle East and western Europe differently. In the east, it caused droughts, while in the west, it improved conditions for agriculture. Higher agricultural yields led to population growth and the expansion of commerce, and to the development of prosperous new military and mercantile elites. In Catholic Europe, state and society were organised along feudal lines. Landed estates were customarily granted in fief—that is, in return for services that the grantee, or vassal, was to perform for the grantor, or lord. A vassal owed fealty to the lord and was expected to provide military aid and advice to him. Violence was endemic, and a new class of mounted warriors, the knights, emerged. Many built castles, and their feuds brought much suffering to the unarmed population. The development of the knightly class coincided with the subjection of the formerly free peasantry into serfdom, but the connection between the two processes is unclear. As feudal lordships could be established by the acquiring land, western aristocrats willingly launched offensive military campaigns, even against faraway territories. Catholic Europe's expansion in the Mediterranean began in the second half of the 11th century. Norman warlords conquered southern Italy from the Byzantines and ousted the Muslim rulers from Sicily; French aristocrats hastened to the Iberian peninsula to fight the Moors of Al Andalus; and Italian fleets launched pillaging raids against the north African ports. This shift of power especially benefited merchants from the Italian city states of Amalfi, Genoa, Pisa, and Venice. They replaced the Muslim and Jewish middlemen in the lucrative trans Mediterranean commerce, and their fleets became the dominant naval forces in the region. On the eve of the Crusades, after a thousand years of reputedly uninterrupted succession of popes, the Papacy was Catholic Europe's oldest institution. The popes were seen as the Apostle Saint Peter's successors, and their prestige was high. In the west, the Gregorian Reform reduced lay influence on church life and strengthened papal authority over the clergy. Eastern Christians continued to consider the popes as no more than one of the five highest ranking church leaders, titled patriarchs, and rejected the idea of papal supremacy. This opposition, together with differences in theology and liturgy, caused acrimonious disputes which escalated when a papal legate excommunicated the Ecumenical Patriarch of Constantinople in 1054. The patriarchs of Alexandria, Antioch, and Jerusalem sided with the Ecumenical Patriarch against the Papacy, but the East–West Schism was not yet inevitable, and the Catholic and Orthodox Churches remained in full communion. The Gregorian Reform enhanced the popes' influence on secular matters. To achieve political goals, popes excommunicated their opponents, placed entire realms under interdict and promised spiritual rewards to those who took up arms for their cause. In 1074 Pope Gregory VII even considered leading a military campaign against the Turks who had attacked Byzantine territories in Anatolia.
Левант
Түркілердің көшіп-қонуы 9 ғасырдан бастап Таяу Шығысты қамтыды. Мұсылман шекара жасақтары Орталық Азия шекарасындағы түркі көшпелілерін тұтқынға алып, оларды құл ретінде ислам басшыларына сатты. Олар ғилман немесе мамлюк деп аталды және ислам дінін қабылдағанда азаттыққа шықты. Мамлюктердің басты ерекшелігі – олардың болашағы бір ғана әмірге байланысты болғандықтан, өте адал болды. Таяу Шығыс саясатында олар туыстарға қарағанда сенімдірек саналды. Кейіннен, кейбір мамлюк ұрпақтары мұсылмандық иерархияда көтеріліп, патша жасаушыларға немесе тіпті династия негіздеушілерге айналды. 11 ғасырдың ортасында, Оғұз түркілерінің Селжұқ деп аталатын кіші тайпасы, Трансоксианадан шыққан әскербасы Салжұқтың есімімен аталып, Хурасан арқылы Иранға, содан кейін Бағдатқа жетті. Сол жерде Салжұқтың немересі Тұғрилға Аббасид халифасы араб тілінде «қуат» деген мағына беретін «сұлтан» атағын берді. Халифалар өздерінің заңдылығы мен беделін сақтап қалды, бірақ сұлтандар саяси билікті иеленді. Селжұқтардың табысы зор күш қолдану арқасында болды. Олар Леванттың отырықшы қоғамына көшпелілердің бұзылуын әкелді және Данияменділер мен Артукидтер сияқты басқа түркі тайпаларының дамыған жолын көрсетті. Ұлы Селжұқ империясы орталықтандырылмаған, көп тілді және көп ұлтты болды. Селжұқтардың провинцияларды аппанаж ретінде басқарған кіші қолбасшысы «малик» деп аталды, яғни араб тілінде «патша». Мамлюк әскери қолбасшылары, Селжұқ шаһзадаларының тәрбиешілері мен қамқорлары «атабег» (әке қолбасшысы) лауазымын атқарды. Егер оның бағыныштысы провинцияны аппанаж ретінде иеленсе, атабег оны кәмелетке толмаған малик үшін регент ретінде басқарды. Кейде атабег бағыныштысы есейгеннен кейін немесе қайтыс болғаннан кейін де билікті сақтап қалды. Селжұқтар дәстүрлі iqta' жүйесін мемлекеттік кірістерді басқару үшін қабылдады және нығайтты. Бұл жүйе әскери қолбасшыларға белгілі бір аумақта жер салығын жинау құқығын беру арқылы олардың жалақысын қамтамасыз етті, бірақ салық төлеушілерді жоқ әмірдің ашкөздігіне және оның лауазымды тұлғаларының еркіндіксіз әрекеттеріне ұшыратты. Селжұқ мемлекеті отбасылық байланыстар мен жеке адалдық басшылардың жеке амбицияларымен үйлескенде жұмыс істесе де, икта' гранттарының көптігі және маликтер, атабегтер мен әскери қолбасшылар арасындағы бәсекелестік маңызды сәттерде ыдырауға әкелуі мүмкін. Аймақтың этникалық және діни әртүрлілігі басқарылатын халықтар арасында наразылыққа әкелді. Сирияда Селжұқ сүннилері жергілікті шииттерді биледі. Киликия мен Солтүстік Сирияда Византиялықтар, арабтар және түріктер армян халқын қысымға салды. Селжұқтар Оңтүстік Палестинаны Мысырмен таласты, онда шиит билеушілері көпшілігі сүннит халықты, негізінен түрік немесе армян болған қуатты уәзірлер арқылы биледі. Селжұқтар мен Мысырдың Фатимид халифаты бір-бірін жек көреді, өйткені Селжұқтар өздерін сүнниттер Аббасид халифатының қорғаушылары ретінде қарастырды, ал Фатимид Мысыры Исламдағы басты шииттік күш болды. Бұл қақтығыстың тамыры мәдени және нәсілдік келіспеушіліктерде емес, Мұхаммедтің өлімінен кейін ислам ішіндегі бөліністерде жатты. Сүннилер оның серіктестерінің бірі Әбу Бәкірден басталатын халифалық мұрагерлікті қолдады, ал шииттер оның туысы және күйеу баласы Әлиден басталатын балама мұрагерлікті қолдады. Ислам заңы кітап иелеріне, яғни христиандар мен яһудилерге дхимми, яғни қорғалған халық мәртебесін берді. Дхиммилер екінші дәрежелі азаматтар болды, олар арнайы салық төлеуге міндетті болды, джизья, бірақ олар өз діндерін ұстануға және өздерінің сот органдарын ұстауға мүмкіндік алды. Теологиялық, литургиялық және мәдени айырмашылықтар 7 ғасырдағы мұсылмандық жаулап алудан бұрын Левантта бәсекелестікке ұшыраған христиан конфессияларының дамуына себеп болды. Грек православиелік жерлестері, яғни мелкиттер, Византияның императорлық шіркеуімен толық байланыста болды, ал олардың діни басшылары көбінесе Византияның астанасы Константинопольден келді. 5 ғасырда несториандар, монофизиттер, армяндар мен копттар Византияның мемлекеттік шіркеуінен бөлініп кетті. Марониттердің бөлек шіркеу ұйымы мұсылман билігі кезінде пайда болды. 10 ғасырдың аяғы мен 11 ғасырдың басында Византия империясы шабуылға түсіп, үш ғасырлық араб билігінен кейін 969 жылы Антиохияны қайтадан басып алды және Сирияға шабуыл жасады. Түрік қарақшылары мен олардың византиялық, сондай-ақ көбінесе түркі ұлтынан шыққан әріптестері, акритаи, шекаралық шабуылдар жасады. 1071 жылы, Фатимид халифатына қарсы жорықтарының арасында солтүстік шекарасын қорғап тұрғанда, сұлтан Алп Арслан Византия императоры IV Романос Диогенді Манцикертте жеңді. Романос тұтқынға алынды және Византиядағы фракциялық даулар шекаралық бақылауды жойды. Бұл көптеген түркі әскерлері мен көшпелі малшыларының Анатолияға енуіне мүмкіндік берді. Алп Арсланның туысы Сүлейман ибн Құтлумыш Киликияны басып алып, 1084 жылы Антиохияға кірді. Екі жылдан кейін ол Ұлы Селжұқ империясымен болған қақтығыста қаза тапты. 1092 және 1094 жылдар арасында Низам әл-Мүлк, сұлтан Малик Шах, Фатимид халифасы Әл-Мустансир Биллах және уәзір Бадр әл-Жамали қайтыс болды. Малик Шахтың бауыры Түтуш және Алеппо мен Эдессаның атабектері мұрагерлік дау кезінде қаза тапты, ал Сүлейманның ұлы Килиж Арслан I Анатолияда әкесінің Рум сұлтандығын жаңартып қойды. Мысыр мұрагерлігі шииттік Исмаилизм тармағында бөлініске әкелді. Парсы миссионері Хасан ибн Саббах бөлінген топқа жетекшілік етіп, Исмаилизмнің Низари тармағын құрды. Бұл Сирияда «Жаңа Уағыз», ал батыс тарихында «Сассасиндер ордені» деп белгілі болды. Орден әскери күшінің жетіспеушілігін өтеу үшін мақсатты кісі өлтіруді пайдаланды. Селжұқтардың басып кіруі, Византиялықтар мен Фатимидтердің ықпалының әлсіреуі және Селжұқ империясының ыдырауы Леванттың ежелгі қалалық мемлекеттер жүйесін қайта жандандырды. Аймақ әрқашан жоғары урбанизацияланған, жергілікті қоғамдар өзара байланысты елді мекендер желісіне ұйымдасқан, олардың әрқайсысы қала немесе ірі қаланың айналасында құрылған. Бұл желілер 11 ғасырдың соңында түркі, араб немесе армян әскербасы немесе қалалық судья басқаратын тәуелсіз билікке айналды. Жергілікті қазы Тир мен Триполині бақылауға алды, араб Бану Мункид Шаизарды басып алды, ал Түтуштің ұлдары Дұқақ пен Ридван сәйкесінше Дамаскі мен Алеппода табысқа жетті, бірақ олардың атабектері, Янах ад-Даула мен Тогтекин билікте болды. Ридванның адал қызметшісі Соқман ибн Артуқ Иерусалимді ұстады; Ридванның қарындасының күйеуі Яғысыян Антиохияны биледі; ал Византия мүдделерін ұсынушы әскербасы, Торрос Эдессаны басып алды. Осы кезеңде сүнни мен шиит арасындағы исламдық ескі қақтығыс мұсылман халқын христиандарға қарсы соғысқа түсірді.
Turkic migration permeated the Middle East from the 9thcentury. Muslim border raiders captured unconverted Turkic nomads in the Central Asian borderlands and sold them to Islamic leaders who used them as slave soldiers. These were known as ghilman or mamluk and were emancipated when converted to Islam. Mamluks were valued primarily because the link of their prospects to a single master generated extreme loyalty. In the context of Middle Eastern politics this made them more trustworthy than relatives. Eventually, some mamluk descendants climbed the Muslim hierarchy to become king makers or even dynastic founders. In the mid 11thcentury, a minor clan of Oghuz Turks named Seljuks, after the warlord Saljūq from Transoxiana, had expanded through Khurasan, Iran, and on to Baghdad. There, Saljūq's grandson Tughril was granted the title sultan—'power' in Arabic—by the Abbasid Caliph. The caliphs kept their legitimacy and prestige, but the sultans held political power. Seljuk success was achieved by extreme violence. It brought disruptive nomadism to the sedentary society of the Levant, and set a pattern followed by other nomadic Turkic clans such as the Danishmendids and the Artuqids. The Great Seljuk Empire was decentralised, polyglot, and multi national. A junior Seljuk ruling a province as an appanage was titled malik, Arabic for king. Mamluk military commanders acting as tutors and guardians for young Seljuk princes held the position of atabeg ('father commander'). If his ward held a province in appanage, the atabeg ruled it as regent for the underage malik. On occasion, the atabeg kept power after his ward reached the age of majority or died. The Seljuks adopted and strengthened the traditional iqta' system of the administration of state revenues. This system secured the payment of military commanders through granting them the right to collect the land tax in a well defined territory, but it exposed the taxpayers to an absent lord's greed and to his officials' arbitrary actions. Although the Seljuk state worked when family ties and personal loyalty overlapped the leaders' personal ambitions, the lavish iqta' grants combined with rivalries between maliks, atabegs, and military commanders could lead to disintegration in critical moments. The region's ethnic and religious diversity led to alienation among the ruled populations. In Syria, the Seljuk Sunnis ruled indigenous Shias. In Cilicia and northern Syria, the Byzantines, Arabs, and Turks squeezed populations of Armenians. The Seljuks contested control of southern Palestine with Egypt, where Shia rulers ruled a majority Sunni populace through powerful viziers who were mainly Turkic or Armenian, rather than Egyptian or Arab. The Seljuks and the Fatimid Caliphate of Egypt hated each other, as the Seljuk saw themselves as defenders of the Sunni Abbasid Caliphate and Fatimid Egypt was the chief Shi'ite power in Islam. The root of this was beyond cultural and racial conflict but originated in the splits within Islam following Muhammad's death. Sunnis supported a caliphal succession that began with one of his associates, Abu Bakr, while Shi'ites supported an alternative succession from his cousin and son in law, Ali. Islamic law granted the status of dhimmi, or protected peoples, to the People of the Book, like Christians and Jews. The dhimmi were second class citizens, obliged to pay a special poll tax, the jizya, but they could practise their religion and maintain their own law courts. Theological, liturgical, and cultural differences had given rise to the development of competing Christian denominations in the Levant before the 7th century Muslim conquest. The Greek Orthodox natives, or Melkites, remained in full communion with the Byzantine imperial church, and their religious leaders often came from the Byzantine capital, Constantinople. In the 5thcentury, the Nestorians, and the Monophysite Jacobites, Armenians, and Copts, broke with the Byzantine state church. The Maronites' separate church organisation emerged under Muslim rule. During the late 10th and early 11thcenturies, the Byzantine Empire had been on the offensive, recapturing Antioch in 969, after three centuries of Arab rule, and invading Syria. Turkic brigands and their Byzantine, also often ethnically Turkic, counterparts called akritai indulged in cross border raiding. In 1071, while securing his northern borders during a break in his campaigns against the Fatimid Caliphate, Sultan Alp Arslan defeated Byzantine Emperor Romanos IV Diogenes at Manzikert. Romanos' capture and Byzantine factionalism that followed broke Byzantine border control. This enabled large numbers of Turkic warbands and nomadic herders to enter Anatolia. Alp Arslan's cousin Suleiman ibn Qutulmish seized Cilicia and entered Antioch in 1084. Two years later, he was killed in a conflict with the Great Seljuk Empire. Between 1092 and 1094, Nizam al Mulk, the Sultan Malik Shah, the Fatimid Caliph, Al Mustansir Billah and the vizier Badr al Jamali all died. Malik Shah's brother Tutush and the atabegs of Aleppo and Edessa were killed in the succession conflict, and Suleiman's son Kilij Arslan I revived his father's Sultanate of Rum in Anatolia. The Egyptian succession resulted in a split in the Ismā'īlist branch of Shia Islam. The Persian missionary Hassan i Sabbah led a breakaway group, creating the Nizari branch of Isma'ilism. This was known as the New Preaching in Syria and the Order of Assassins in western historiography. The Order used targeted murder to compensate for their lack of military power. The Seljuk invasions, the subsequent eclipse of the Byzantines and Fatimids, and the disintegration of the Seljuk Empire revived the old Levantine system of city states. The region had always been highly urbanised, and the local societies were organised into networks of interdependent settlements, each centred around a city or a major town. These networks developed into autonomous lordships under the rule of a Turkic, Arab or Armenian warlord or town magistrate in the late 11thcentury. The local [[Qadi took control of Tyre and Tripoli, the Arab Banu Munqidh seized Shaizar, and Tutush's sons Duqaq and Ridwan succeeded in Damascus and Aleppo respectively, but their atabegs, Janah ad Dawla and Toghtekin were in control. Ridwan's retainer Sokman ben Artuq held Jerusalem; Ridwan's father in law, Yağısıyan, ruled Antioch; and a warlord representing Byzantine interests, called Thoros, seized Edessa. During this period the old Islamic conflict between Sunni and Shia made the Muslim peoples more likely to wage war on each other than on Christians.
Қор
Византиялықтар өз әскерлерін түріктер мен еуропалықтардан жалдамалы әскерлермен күшейтті. Бұл, әсіресе Анатолияда, жоғалған аумақтардың салдарынан туған жетіспеушілікті толықтырды. 1095 жылы Пьяченца советінде император I Алексий Комнен папа II Урбаннан Селжүктердің қаупіне қарсы қолдау сұрады. Императордың ниеті салыстырмалы түрде шағын күш болған, ал Урбан кейінірек Клирмонт советінде Бірінші крест жорығын жариялап, оның күтулерін асырып түсті. Ол bellum sacrum (христиан қасиетті соғысы) доктринасын жасады және негізінен Құдай еврейлерді соғыста жеңіске жетелеген Ескі өсиеттен алынған үзінділерге сүйене отырып, оны Шіркеу үйретімен үйлестірді. Урбанның Шығыс христиандарын азат ету және Киелі жерді қайтару үшін қарулы қажылыққа шақыруы католик Еуропасында бұрын-соңды болмаған ынта тудырды. Бір жыл ішінде ондаған мың адам, соның ішінде қарапайым халық пен ақсүйектер әскери науқанға аттанды. Крестшілердің крест жорығына қатысу себептері әртүрлі болды, бірақ олардың кейбіреулері Левантта жаңа, тұрақты үйлер салу үшін Еуропадан кеткен болуы мүмкін. Алексий батыс ақсүйектерінің басшылығындағы феодалдық әскерлерді сақтандырып қарсы алды. Оларды байлықпен таң қалдырып, жағымпаздықпен ұсынып, крестшілер командирлерінің көпшілігінен адалдық анттарын алды. Оның вассалдары ретінде Буйон Годфри, номиналды түрде Төменгі Лотарингия герцогы; Тарантоның итало-норманы Богемонд; Богемондтың сіңілі баласы Гаутвильдің Танкреді; және Годфридің бауыры Болоньяның Балдуин, Рим империясы бұрын иеленген кез келген аумақтар Алексийдің византиялық өкілдеріне берілетініне ант берді. Тек Тулуза графы IV Раймонд ғана бұл анттан бас тартып, Алексиске қарсы агрессия жасамауға уәде берді. Византиялық Татикиос крестшілерді Антиохияны қоршауға үш айлық сапармен жетектеді, осы сапар барысында франктар жергілікті армяндармен одақ құрды. Антиохияға жетпей тұрып, Балдуин мен оның адамдары негізгі әскерді тастап, Евфрат өзеніне бет бұрды, жергілікті саясатқа араласып, армян халқының құшақ жайғанын күтіп алған Турбессель мен Равандан бекіністерін басып алды. Сол кездегі осы аумақтың билеушісі Торос Эдессаны бақылап, қорғауға шамасы жетпегендіктен, франктарды жалдамалы әскер ретінде жалдауға тырысты. Кейін ол одан да әрі барып, билікті бөлісу шарты бойынша Балдуинды өзінің ұлы ретінде қабылдады. 1098 жылдың наурыз айында, Балдуин келгеннен кейін бір ай өткен соң, христиандық толқыны Торосты өлтіріп, Балдуинды [[Dux, Торос қолданған византиялық атағы деп жариялады. Балдуиннің орны институционалды емес, жеке болды, ал қаланың армян басқаруы өз орнында қалды. Балдуиннің жаңадан құрылған Эдесса графтығы Турбессель, Равандан және Самосатадан оның басқа иеліктерінен түрік және армян әскерлерінің аумағымен және Евфрат өзенімен бөлінген қалталардан тұрды. Крестшілер Антиохияға қарай аттанғанда, сириялық мұсылмандар сұлтан Баркиаруктан көмек сұрады, бірақ ол ағасы Мұхаммед Тапармен билік үшін күресте болды. Антиохияда Богемонд басқа басшыларды қаланы басып алса, қала оның болатынына көндірді, ал Алексий оны иеленуге келмеді. Алексий қоршауға қосылудың орнына, Блуа графы Стефан (дезертир болған) жеңіліс жақын екенін айтқаннан кейін кері шегінді. 1098 жылдың маусым айында Богемонд армян мұнара командирін крестшілерді қалаға кіргізуге көндірді. Олар мұсылман тұрғындарын және қателікпен, кейбір жергілікті христиандарды қырды. Крест жорығының басшылары Антиохияны Константинопольде ант бергендей Алексиске қайтаруды шешті, бірақ Алексийдің кері қайтқанын білгенде, Богемонд қаланы өзіне иеленді. Басқа басшылар, Византиялық одақты қолдаған Раймондтан басқа, келісті. Бұл дау Сирияның солтүстігіндегі шеруді тоқтатты. Крестшілер мұсылман саясатының хаостық жағдайын мұсылман биліктерімен жиі дипломатиялық қарым-қатынас арқылы біле бастады. Раймонд шағын экспедиция жасады. Ол Шаизарды айналып өтіп, Арқаны қоршап алып, оған салық төлеуді талап етті. Раймонд болмаған кезде Богемонд Раймондтың соңғы әскерлерін Антиохиядан қуды және Антиохия княздығындағы билігін бекітті. Кедей франктардың қысымымен Годфри және II Роберт, Фландрия графы, еріксіз Арқаның сәтсіз қоршауына қосылды. Алексий крестшілерден Иерусалимге қарай жорықты кейінге қалдыруды сұрады, сонда византиялықтар көмекке келеді. Раймондтың бұл стратегияны қолдауы крест жорығының басшылары арасында жікке бөлінуді күшейтіп, қарапайым крестшілер арасында оның беделін түсірді. Крестшілер Иерусалимге дейін Жерортай теңізінің жағалауымен жорық жасады. 15 шілде 1099 жылы крестшілер бір айдан аспайтын қоршаудан кейін қаланы басып алды. Мыңдаған мұсылмандар мен еврейлер өлтірілді, ал қалғандары құлдыққа сатылды. Қаланы шіркеулік мемлекет ретінде басқару туралы ұсыныстар қабылданбады. Раймонд патшалық атақты қабылдаудан бас тартты, Иерусалимде тек Христиан ғана тәж кие алатынын мәлімдеді. Бұл Годфридің таққа отыруына кедергі келтіру мақсатында болған болуы мүмкін, бірақ Годфри Киелі қабірдің қорғаушысы ('Advocatus Sancti Sepulchri') атағын қабылдады, ол Иерусалимнің бірінші франк билеушісі болып жарияланды. Батыс Еуропада адвокат шіркеу мүліктерін қорғауға және басқаруға жауапты шалғай адам болды. Бұл үш крестші мемлекетінің құрылуы Леванттағы саяси жағдайды күрт өзгертпеді. Франк билеушілері қалалардағы жергілікті әскербасыларды ауыстырды, бірақ кең көлемді отарлау болған жоқ, ал жаңа жаулаушылар елді мекендер мен ауылдық жерлердегі мүліктің дәстүрлі ұйымдастыруын өзгертпеді. Мұсылман басшылары қырғынға ұшырады немесе эмиграцияға мәжбүр болды, ал жақсы ұйымдасқан әскерлердің билігіне үйренген жергілікті тұрғындар өздерінің жаңа билеушілеріне аз қарсылық көрсетті. Батыс христиандық канон құқығы христиандар мен мұсылмандар арасындағы бейбіт келісімдер мен келісімдердің жарамды екенін мойындады. Франк рыцарьлары түрік атты әскербасыларын өздеріне таныс моральдық құндылықтары бар теңдес деп есептеді, және бұл таныстық мұсылман басшыларымен келіссөздер жүргізуді жеңілдетті. Қаланың басып алынуы әдетте көрші мұсылман билеушілерімен келісімге қол қоюмен бірге жүрді, олар әдетте бейбіт өмір үшін салық төлеуге мәжбүр болды. Крестші мемлекеттері Батыс христиандығының санасында ерекше орынға ие болды: көптеген католик ақсүйектері Киелі жер үшін күресуге дайын болды, бірақ Анатолиядағы 1101 жылғы үлкен крест жорығының жойылғаннан кейін, тек қана шағын қарулы қажылар ғана Outremer-ге аттанды.
The Byzantines augmented their armies with mercenaries from the Turks and Europe. This compensated for a shortfall caused by lost territory, especially in Anatolia. In 1095 at the Council of Piacenza, Emperor Alexios I Komnenos requested support from Pope Urban II against the Seljuk threat. What the Emperor probably had in mind was a relatively modest force, and Urban far exceeded his expectations by calling for the First Crusade at the later Council of Clermont. He developed a doctrine of bellum sacrum (Christian holy war) and, based mainly on Old Testament passages in which God leads the Hebrews to victory in war, reconciled this with Church teachings. Urban's call for an armed pilgrimage for the liberation of the Eastern Christians and the recovery of the Holy Land aroused unprecedented enthusiasm in Catholic Europe. Within a year, tens of thousands of people, both commoners and aristocrats, departed for the military campaign. Individual crusaders' motivations to join the crusade varied, but some of them probably left Europe to make a new permanent home in the Levant. Alexios cautiously welcomed the feudal armies commanded by western nobles. By dazzling them with wealth and charming them with flattery, Alexios extracted oaths of fealty from most of the Crusader commanders. As his vassals, Godfrey of Bouillon, nominally duke of Lower Lorraine; the Italo Norman Bohemond of Taranto; Bohemond's nephew Tancred of Hauteville; and Godfrey's brother Baldwin of Bologne all swore that any territory gained which the Roman Empire had previously held, would be handed to Alexios' Byzantine representatives. Only Raymond IV, Count of Toulouse refused this oath, instead promising non aggression towards Alexios. The Byzantine Tatikios guided the crusade on the arduous three month march to besiege Antioch, during which the Franks made alliances with local Armenians. Before reaching Antioch, Baldwin and his men left the main army and headed to the Euphrates river, engaging in local politics and seizing the fortifications of Turbessel and Rawandan, where the Armenian populace welcomed him. Thoros, then ruler of this territory, could barely control or defend Edessa, so he tried to hire the Franks as mercenaries. Later, he went further and adopted Baldwin as his son in a power share arrangement. In March 1098, a month after Baldwin's arrival, a Christian mob killed Thoros and acclaimed Baldwin as [[Dux, the Byzantine title Thoros had used. Baldwin's position was personal rather than institutional, and the Armenian governance of the city remained in place. Baldwin's nascent County of Edessa consisted of pockets separated from his other holdings of Turbessel, Rawandan and Samosata by the territory of Turkic and Armenian warlords and the Euphrates. As the crusaders marched towards Antioch, Syrian Muslims asked Sultan Barkiyaruq for help, but he was engaged in a power struggle with his brother Muhammad Tapar. At Antioch, Bohemond persuaded the other leaders the city should be his if he could capture it, and Alexios did not come to claim it. Alexios withdrew, rather than join the siege, after Stephen, Count of Blois (who was deserting) told him defeat was imminent. In June 1098, Bohemond persuaded a renegade Armenian tower commander to let the crusaders into the city. They slaughtered the Muslim inhabitants and, by mistake, some local Christians. The crusade leaders decided to return Antioch to Alexios as they had sworn to at Constantinople, but when they learnt of Alexios' withdrawal, Bohemond claimed the city for himself. The other leaders agreed, apart from Raymond, who supported the Byzantine alliance. This dispute resulted in the march stalling in north Syria. The crusaders were becoming aware of the chaotic state of Muslim politics through frequent diplomatic relations with the Muslim powers. Raymond indulged in a small expedition. He bypassed Shaizar and laid siege to Arqa to enforce the payment of a tribute. In Raymond's absence, Bohemond expelled Raymond's last troops from Antioch and consolidated his rule in the developing Principality of Antioch. Under pressure from the poorer Franks, Godfrey and Robert II, Count of Flanders reluctantly joined the eventually unsuccessful siege of Arqa. Alexios asked the crusade to delay the march to Jerusalem, so the Byzantines could assist. Raymond's support for this strategy increased division among the crusade leaders and damaged his reputation among ordinary crusaders. The crusaders marched along the Mediterranean coast to Jerusalem. On 15 July 1099, crusaders took the city after a siege lasting barely longer than a month. Thousands of Muslims and Jews were killed, and the survivors sold into slavery. Proposals to govern the city as an ecclesiastical state were rejected. Raymond refused the royal title, claiming only Christ could wear a crown in Jerusalem. This may have been to dissuade the more popular Godfrey from assuming the throne, but Godfrey adopted the title Advocatus Sancti Sepulchri ('Defender of the Holy Sepulchre') when he was proclaimed the first Frankish ruler of Jerusalem. In Western Europe an advocatus was a layman responsible for the protection and administration of church estates. The foundation of these three crusader states did not change the political situation in the Levant profoundly. Frankish rulers replaced local warlords in the cities, but large scale colonisation did not follow, and the new conquerors did not change the traditional organisation of settlements and property in the countryside. The Muslim leaders were massacred or forced into exile, and the natives, accustomed to the rule of well organised warbands, offered little resistance to their new lords. Western Christianity's canon law recognised that peace treaties and armistices between Christians and Muslims were valid. The Frankish knights regarded the Turkic mounted warlords as their peers with familiar moral values, and this familiarity facilitated their negotiations with the Muslim leaders. The conquest of a city was often accompanied by a treaty with the neighbouring Muslim rulers who were customarily forced to pay a tribute for the peace. The crusader states had a special position in Western Christianity's consciousness: many Catholic aristocrats were ready to fight for the Holy Land, although in the decades following the destruction of the large Crusade of 1101 in Anatolia, only smaller groups of armed pilgrims departed for Outremer.
Консолидациялау (1099 - 1130)
Фатимидтердің Селжуктармен араздасуы мұсылман әрекеттерін он жылдан астам уақытқа тоқтатты. Жауларының саны артық болғандықтан франктар осал жағдайда қалды, бірақ олар көрші армян, араб және түрік тайпаларымен уақытша одақтар құрастыра алды. Кресттік жорықтың әр мемлекеті өзінің алғашқы жылдарында өзіндік стратегиялық мақсаттарға ие болды. Иерусалимге Жерорта теңізіне кедерісіз қол жеткізу қажет болды, Антиохия Киликияны және Оронт өзенінің жоғарғы ағысындағы аймақты бағындыруды қалады, ал Эдесса Жоғарғы Евфрат аңғарына билік етуге ұмтылды. Дамаск билеушісі Тогтекин, Сирияның ең қуатты мұсылман басшысы, франктармен күресте практикалық тәсіл қолданды. Оның Дамаск пен Иерусалимнің ортақ билік етуі (кондоминиум) туралы келісімдері, даулы аумақтарда мұсылман басшылары үшін үлгі болды. 1099 жылдың тамызында Годфри Фатимид визирі Әл-Афдал Шаханшахты Аскалон шайқасында жеңді. Рим папасының өкілі Пизалық Даймберт 120 пиза кемесімен Левантқа келген кезде Годфри, оның теңіз күштерін қолдап, Иерусалим патриархаты үшін оны жақтады, сондай-ақ оған Иерусалимнің бір бөлігін және пизалықтарға Яффа портының бөлігін сыйлады. Даймберт шіркеулік княздық құру идеясын жаңғыртты және Годфри мен Богемондтан адалдық серт алды. 1100 жылы Годфри қайтыс болғаннан кейін, оның адалдары Дәуіт мұнарасын басып алып, оның мұрасын ағасы Болдуинге беруді қамтамасыз етті. Даймберт пен Танкред Богемондтан лотарингтерге қарсы көмек сұрады, бірақ Данишмендтер Антиохияның солтүстік шебін қамтамасыз ете отырып, Богемондты Гази Гүмүштигин тұтқынға алды. Иерусалимге аттанғанға дейін Болдуин Эдессаны өзінің туысы Буркк Болдуинге тапсырды. Оның келуі Даймберттің әрекетіне кедергі келтірді, ол 1100 жылғы Рождество күні Болдуинды Иерусалимнің бірінші латын патшасы етіп таққа отырғызды. Бұл рәсім арқылы патриарх Киелі жерді билеу құқығынан бас тартты. 1101 жылы наурызда Антиохиялық делегация оған регенттік ұсынғанға дейін Танкред Болдуинге қарсылық көрсетті. Ол Галилея княздығын патшаға тапсырды, бірақ егер ол Антиохиядан он бес ай ішінде оралса, оны феод ретінде қайтарып алу құқығын сақтап қалды. Келесі екі жыл бойы Танкред Антиохияны басқарды. Ол Византиялық Киликияны және Сирияның бір бөлігін бағындырды. Фатимид халифаты 1101, 1102 және 1105 жылдары Иерусалимге шабуыл жасады, соңғы рет Тогтекинмен одақтасып. Болдуин I бұл шабуылдарды тойтарды және генуялық, венециялық және норвегиялық флоттармен Палестина жағалауындағы Тир мен Аскалоннан басқа барлық қалаларды бағындырды. Реймонд төртінші кресттік мемлекеттің негізін қалады, Триполи графтығы. Ол Тартус пен Гибелетті бағындырып, Триполиді қоршады. Оның туысы Вильгельм II Жордан Реймондтың 1105 жылы қайтыс болғаннан кейін қоршауды жалғастырды. Ол 1109 жылы Реймондтың ұлы Бертран келген кезде аяқталды. Болдуин келісімге келіп, Вильгельм Жорданның өліміне дейін аймақты бөлісті. Бертран Болдуиннің билігін мойындады, бірақ Вильгельм Жордан Танкредтің вассалы болған. Богемонд 1103 жылы құны төленген соң босатылды, ол Танкредке жерлер мен сыйлықтар берді. Болдуин Буркк және оның туысы және вассалы Жоселин Куртене Алеппоның Ридванына қарсы Богемондпен бірге шабуыл жасаған кезде тұтқынға алынды. Танкред Эдессаның регенттігін өз мойнына алды. Византиялықтар Киликияны қайта бағындыру мүмкіндігіне ие болды. Олар Лаодикеяның қамалын емес, портын бағындырды. Богемонд Италияға одақтастар мен азық-түлік жинау үшін оралды. Танкред Антиохияда басшылықты өз мойнына алды, ал оның туысы Салернолық Ричард Эдессада да солай істеді. 1107 жылы Богемонд Адриатика теңізінен өтіп, Балқан түбегіндегі Диррахионды қоршауға алуда сәтсіз болды. Нәтижесінде Деволь келісімі Богемонтты Лаодикея мен Киликияны Алексийге қайтаруға, оның вассалы болуға және Антиохияның грек патриархын қалпына келтіруге мәжбүр етті. Богемонд қайтып оралмады. Ол қайтыс болып, кәмелетке толмаған ұлы Богемонд II қалды. Танкред Антиохияның регенті болып қала берді және келісімді елемеді. 1112 жылы Танкред қайтыс болғаннан кейін оның орнына Ричардтың ұлы Роджер Салернский билік басына келді. Триполидің құлдырауы Мұхаммед Тапар сұлтанға Мосулдың атабегі Мавдудты франктарға қарсы джихад жүргізуге тағайындауға түрткі болды. 1110-1113 жылдары Мавдуд Месопотамия мен Сирияға төрт рет шабуыл жасады, бірақ әртүрлі әскер басшыларының арасындағы бәсекелестік оны әр жолы шабуылды тоқтатуға мәжбүр етті. Эдесса Мосулдың басты қарсыласы болғандықтан, Мавдуд екі шабуылды осы қалаға бағыттады. Олар қиратушылық әсер етті және графтықтың шығыс аймағы ең қалпына келтірілмеді. Сириялық мұсылман билеушілері сұлтанның араласуын өз тәуелсіздігіне қатер деп қарады және франктармен ынтымақтастыққа түсті. Вероятно, Низари әрекеті салдарынан Мавдуд қаза тапты, Мұхаммед Тапар Сирияға екі армия жіберді, бірақ екі жорық та сәтсіз аяқталды. Алеппо франктардың шабуылына осал болғандықтан, қала басшылары сыртқы қорғау іздеді. Олар ержүрек Артукид князьдары Илғази мен Балакпен одақтасты, олар 1119-1124 жылдары франктарға шешуші жеңілістер сыйлады, бірақ франктардың қарсы шабуылдарын тоқтатуға көбінесе мүмкіндік таппады. 1118 жылы Буркк Болдуин I-нің орнына Иерусалим патшасы болды және Эдессадағы Жоселинды өзінің мұрагері етіп тағайындады. Роджер қаза болғаннан кейін Болдуин II, болмаған Богемонд II үшін Антиохияның регентігін өз мойнына алды. Халық пікірі, Outremer-ді әсер еткен бірқатар апаттарды – жау әскерлерінің жеңілісі мен шоқжұлдыздың шабуылдарын – франктардың күнәлары үшін жаза деп есептеді. Әдеп-нұсқауды жақсарту үшін Иерусалимдік шіркеу және мемлекеттік басшылар Наблуста кеңес өткізіп, зина, гомосексуализм, көп әйелділік және католиктер мен мұсылмандар арасындағы жыныстық қатынастарға қарсы қаулылар қабылдады. Наблус кеңесінде терең діни сезімге ие жауынгерлерге арналған монахтар ордені туралы бір топ ізгі ниетті рыцарьлар ұсынған ұсыныс алғаш талқыланған болуы мүмкін. Шіркеу басшылары қарулы монахтар идеясын тез қабылдады және он жыл ішінде Темплиерлер мен Госпитальерлер есімдерімен белгілі екі әскери орден құрылды. Фатимид халифаты енді Иерусалимге үлкен қатер төндірмейтін болғандықтан, бірақ Антиохия мен Эдесса шабуылға ұшырауға осал болғандықтан, Болдуин II-нің уақытының көп бөлігі солтүстік кресттік мемлекеттерді қорғауға кетті. Оның болмауы, үкіметке тигізген әсері және оның туыстарын және олардың вассалдарын билікке орналастыруы Иерусалимде оппозиция тудырды. Болдуиннің он алты айлық тұтқынға алынуы ақсүйектердің арасында оны тақтан құлату әрекетіне әкелді, Фландрия графы Карл Жақсы оның орнына қарастырылды. Карл бұл ұсыныстан бас тартты. Болдуин төрт қызы болды. 1126 жылы Богемонд кәмелетке жетіп, Антиохияда екінші ең үлкені Алисаға үйленді. Алеппо анархияға түсті, бірақ Богемонд II Жоселинмен қақтығыс болғандықтан оны пайдалана алмады. Мосулдың жаңа атабегі Имад ад-Дин Зенги 1128 жылы Алеппоны басып алды. Екі маңызды мұсылман орталықтың бірігуі Эдессаның жанындағылар үшін де қауіпті болды, бірақ ол Дамасктың жаңа билеушісі Тадж аль-Мулук Буриді де алаңдатты. Болдуиннің үлкен қызы Мелисенде оның мұрагері болды. Ол оны Анжу графы Фулкқа үйлендірді, ол патшалыққа пайдалы батыстық байланыстарға ие болды. Фулк келгеннен кейін Болдуин Дамаскқа шабуыл жасау үшін үлкен күш жинады. Бұл күшке басқа кресттік мемлекеттердің басшылары және Фулк ұсынған маңызды Анжу контингенті кірді. Франктардың азық-түлік іздеушілері жойылғанда және нашар ауа райы жолдарды өтпес ететіндіктен науқан тоқтатылды. 1130 жылы Богемонд II Киликияда шабуыл жасағанда қаза тапты, Алисаны оның шағаласы Констанциямен қалдырды. Болдуин II Алисаға билік беруден бас тартты, өзінің өліміне дейін 1131 жылға дейін регенттікке қайта оралды.
The Fatimids' feud with the Seljuks hindered Muslim actions for more than a decade. Outnumbered by their enemies, the Franks remained in a vulnerable position, but they could forge temporary alliances with their Armenian, Arab, and Turkic neighbours. Each crusader state had its own strategic purpose during the first years of its existence. Jerusalem needed undisturbed access to the Mediterranean; Antioch wanted to seize Cilicia and the territory along the upper course of the Orontes River; and Edessa aspired to control the Upper Euphrates valley. The most powerful Syrian Muslim ruler, Toghtekin of Damascus, took a practical approach to dealing with the Franks. His treaties establishing Damascene–Jerusalemite condominiums (shared rule) in debated territories created precedents for other Muslim leaders. In August 1099, Godfrey defeated the Fatimid vizier, Al Afdal Shahanshah at Ascalon. When Daimbert of Pisa, the papal legate, arrived in the Levant with 120 Pisan ships, Godfrey gained much needed naval support by backing him for the Patriarchate of Jerusalem, as well as granting him parts of Jerusalem and the Pisans a section of the port of Jaffa. Daimbert revived the idea of creating an ecclesiastic principality and extracted oaths of fealty from Godfrey and Bohemond. When Godfrey died in 1100, his retainers occupied the Tower of David to secure his inheritance for his brother Baldwin. Daimbert and Tancred sought Bohemond's help against the Lotharingians, but the Danishmends captured Bohemond under Gazi Gümüshtigin while securing Antioch's northern marches. Before departing for Jerusalem, Baldwin ceded Edessa to his cousin, Baldwin of Bourcq. His arrival thwarted Daimbert, who crowned Baldwin as Jerusalem's first Latin king on Christmas Day 1100. By performing the ceremony, the Patriarch abandoned his claim to rule the Holy Land. Tancred remained defiant to Baldwin until an Antiochene delegation offered him the regency in March 1101. He ceded his Principality of Galilee to the king, but reserved the right to reclaim it as a fief if he returned from Antioch within fifteen months. For the next two years, Tancred ruled Antioch. He conquered Byzantine Cilicia and parts of Syria. The Fatimid Caliphate attacked Jerusalem in 1101, 1102 and 1105, on the last occasion in alliance with Toghtekin. BaldwinI repulsed these attacks and with Genoese, Venetian, and Norwegian fleets conquered all the towns on the Palestinian coast except Tyre and Ascalon. Raymond laid the foundations of the fourth crusader state, the County of Tripoli. He captured Tartus and Gibelet and besieged Tripoli. His cousin William II Jordan continued the siege after Raymond's death in 1105. It was completed in 1109 when Raymond's son Bertrand arrived. Baldwin brokered a deal, sharing the territory between them, until William Jordan's death united the county. Bertrand acknowledged Baldwin's suzerainty, although William Jordan had been Tancred's vassal. When Bohemond was released for a ransom in 1103, he compensated Tancred with lands and gifts. Baldwin of Bourcq and his cousin and vassal, Joscelin of Courtenay, were captured while attacking Ridwan of Aleppo at Harran with Bohemond. Tancred assumed the regency of Edessa. The Byzantines took the opportunity to reconquer Cilicia. They took the port but not the citadel of Laodikeia. Bohemond returned to Italy to recruit allies and gather supplies. Tancred assumed leadership in Antioch, and his cousin Richard of Salerno did the same in Edessa. In 1107, Bohemond crossed the Adriatic Sea and failed in besieging Dyrrachion in the Balkan Peninsula. The resulting Treaty of Devol forced Bohemond to restore Laodikeia and Cilicia to Alexios, become his vassal and reinstate the Greek patriarch of Antioch. Bohemond never returned. He died, leaving an underage son Bohemond II. Tancred continued as regent of Antioch and ignored the treaty. Richard's son, Roger of Salerno, succeeded as regent on Tancred's death in 1112. The fall of Tripoli prompted Sultan Muhammad Tapar to appoint the atabeg of Mosul, Mawdud, to wage jihad against the Franks. Between 1110 and 1113, Mawdud mounted four campaigns in Mesopotamia and Syria, but rivalry among his heterogeneous armies' commanders forced him to abandon the offensive on each occasion. As Edessa was Mosul's chief rival, Mawdud directed two campaigns against the city. They caused havoc, and the county's eastern region could never recover. The Syrian Muslim rulers saw the Sultan's intervention as a threat to their autonomy and collaborated with the Franks. After an assassin, likely a Nizari, murdered Mawdud, Muhammad Tapar dispatched two armies to Syria, but both campaigns failed. As Aleppo remained vulnerable to Frankish attacks, the city leaders sought external protection. They allied with the adventurous Artuqid princes, Ilghazi and Balak, who inflicted crucial defeats on the Franks between 1119 and 1124, but could rarely prevent Frankish counter invasions. In 1118 Baldwin of Bourcq succeeded BaldwinI as King of Jerusalem, naming Joscelin his successor in Edessa. After Roger was killed at [[Battle of Ager Sanguinis ('Field of Blood'), BaldwinII assumed the regency of Antioch for the absent BohemondII. Public opinion attributed a series of disasters affecting the Outremer—defeats by enemy forces and plagues of locusts—as punishments for the Franks' sins. To improve moral standards, the Jerusalemite ecclesiastic and secular leaders assembled a council at Nablus and issued decrees against adultery, sodomy, bigamy, and sexual relations between Catholics and Muslims. A proposal by a group of pious knights about a monastic order for deeply religious warriors was likely first discussed at the council of Nablus. Church leaders quickly espoused the idea of armed monks, and within a decade, two military orders, the Knights Templar and Hospitaller, were formed. As the Fatimid Caliphate no longer posed a major threat to Jerusalem, but Antioch and Edessa were vulnerable to invasion, the defence of the northern crusader states took much of BaldwinII's time. His absence, its impact on government, and his placement of relatives and their vassals in positions of power created opposition in Jerusalem. Baldwin's sixteen month captivity led to a failed deposition attempt by some of the nobility, with the Flemish count, Charles the Good, considered as a possible replacement. Charles declined the offer. Baldwin had four daughters. In 1126, Bohemond reached the age of majority and married the second oldest, Alice, in Antioch. Aleppo had plunged into anarchy, but Bohemond II could not exploit this because of a conflict with Joscelin. The new atabeg of Mosul Imad al Din Zengi seized Aleppo in 1128. The two major Muslim centres' union was especially dangerous for the neighbouring Edessa, but it also worried Damascus's new ruler, Taj al Muluk Buri. Baldwin's eldest daughter Melisende was his heir. He married her to Fulk of Anjou, who had widespread western connections useful to the kingdom. After Fulk's arrival, Baldwin raised a large force for an attack on Damascus. This force included the leaders of the other crusader states, and a significant Angevin contingent provided by Fulk. The campaign was abandoned when the Franks' foraging parties were destroyed, and bad weather made the roads impassable. In 1130 Bohemond II was killed raiding in Cilicia, leaving Alice with their infant daughter, Constance. Baldwin II denied Alice control, instead resuming the regency until his death in 1131.
Мұсылмандық қайта өрлеу (1131 - 1174)
Өлім төсегінде Балдуин Фульк, Мелисенда және олардың нәресте ұлы Балдуин III-ті бірлескен мұрагерлер деп атады. Фульк бұл келісімді күшін жоюды ниеттенген, бірақ оның отандастарына көрсеткен жақсылығы патшалықта күшті наразылық тудырды. 1134 жылы ол Мелисенденің туысы Яффалық Хью II көтерілісін басып тастады, бірақ ортақ мұраны қабылдауға мәжбүр болды. Ол сондай-ақ Антиохиядағы регенттікке таласқан қайын сіңлісі Алисаның, Триполидің Понсы және Эдессаның Иоселин II-імен жасасқан одақтарын жоққа шығарды. Антиохияның әлсіздігін пайдаланып, Киликиялық армян билеушісі Леон Киликия жазығын басып алды. 1133 жылы Антиохия ақсүйектері Фульктан Констанцияға күйеу іздеуін сұрады, ол Аквитанияның Вильгельм IX-ның кіші ұлы Пуатьелік Раймонды таңдады. Үш жылдан кейін Раймон Антиохияға келді және Констанциямен үйленді. Ол армяндардан Киликияның бір бөлігін қайтарып алды. 1137 жылы Понс Дамаскпен шайқаста қаза тапты, ал Зенги Триполиге шабуыл жасады. Фульк араласты, бірақ Зенги әскерлері Понстың мұрагері Реймонд II-ні тұтқынға алды және Фулькті Монферран шекаралық қамалында қоршап алды. Фульк қамалды тапсырып, Зенгиге өзінің және Реймондтың бостандығы үшін 50 000 динар төледі. Император Алексийдің ұлы және мұрагері Иоанн II Комнен Киликия мен Антиохияға Византияның талаптарын қайта жаңартты. Оның әскери жорығы Раймонд Пуатьелікке құрмет көрсетуге және византиялықтар Алеппо, Хомс және Шайзарды басып алған жағдайда Антиохияны өтемақы ретінде беруге келісуге мәжбүр етті. Келесі жылы византиялықтар мен франктар бірлесіп Алеппо мен Шайзарды қоршады, бірақ қалаларды ала алмады. Зенги тез арада Хомсты Дамасктан басып алды, бірақ Дамаск пен Иерусалимнің одағы оның оңтүстікке қарай кеңеюіне кедергі келтірді. Жоселин Жоғарғы Месопотамиядағы Зенгидің басты мұсылман қарсыласы Артукид Кара Арсланмен одақ құрды. Жоселин Евфрат өзенінің батысында Турбеселде болғанда, Зенги 1144 жылдың соңында өзеннің шығысындағы франк жерлеріне басып кірді. Ол сол жылдың соңында аймақты, соның ішінде Эдесса қаласын да басып алды. Эдессаны жоғалту Антиохияға стратегиялық қауіп төндірді және Иерусалимнің оңтүстікке қарай кеңею мүмкіндіктерін шектеді. 1146 жылдың қыркүйегінде Зенги, мүмкін Дамасктың бұйрығымен, өлтірілді. Оның империясы екі ұлы арасында бөлінді, жас Нур ад-Дин оған Алеппода билік етті. Эдессадағы билік вакуумы Жоселинге қалаға оралуға мүмкіндік берді, бірақ ол цитадельді ала алмады. Нур ад-Дин келген кезде франктар тұтқындалды, Жоселин қашып кетті, ал одан кейінгі тонау қаланы қиратып жіберді. Эдессаның құлауы Батыс пікірін дүр сілкіндірді, бұл Бірінші крест жорығынан бері ең үлкен әскери жауапқа әкелді. Жаңа крест жорығы 1148 жылы Аккеге келген Франция патшасы Людовик VII және Германия патшасы Конрад III басқаратын екі үлкен әскерден тұрды. Бұл қиын жорыс екі билеушінің әскерін қатты азайтты. Басшылық конференциясында жесір Мелисенда мен оның ұлы Балдуин III қатысып, алыстағы Эдессаны қайтарып алуға тырысудың орнына Дамаскіге шабуыл жасауға келісті. Дамаскіге шабуыл сәтсіз аяқталып, кері шегінді. Көптеген батыстықтар франктерді кінәлады, күтпеген сәтсіздікке наразылық білдірді. Келесі онжылдықтарда Киелі жер үшін соғысуға Еуропадан келген крестшілер саны азайды. Раймонд Пуатьелік Низаримен, ал Жоселин Рум Селжукпен бірлесіп Алеппоға қарсы күш біріктірді. Нур ад-Дин Антиохияға басып кірді, Раймонд 1149 жылы Инабта жеңіліп, қаза тапты. Келесі жылы Жоселин тұтқындалып, азапталды және кейіннен көз жұмды. Оның әйелі Беатрис Саон Балдуиннің келісімімен Эдесса графтығының қалдықтарын византиялықтарға сатты. 21 жастағы және жеке билік етуге құштар Балдуин 1152 жылы Мелисенден зейнетке шығуға мәжбүр етті. Антиохияда Констанция 1153 жылға дейін қайтадан үйлену қысымына қарсы тұрып, екінші күйеуі ретінде француз дворяны Рейнальд Шатильонды таңдады. 1149 жылдан бастап Фатимид халифаларының барлығы балалар болды, әскери қолбасшылар билік үшін жарысты. Фатимидтердің соңғы палестиналық бекінісі Аскалон Мысырға қарсы франк шабуылына кедергі келтірді, бірақ Балдуин 1153 жылы қаланы басып алды. Дамаск тұрғындары франктардың кеңеюінен қорқып, бір жылдан кейін Нур ад-Дин қаланы оңай басып алды. Ол Иерусалим патшаларына Дамастың бұрынғы билеушілері төлеген салықты қайтаруды жалғастырды. Балдуин мысырлықтардан да алым-салық алды. Рейнальд қаржылық ресурстардан мүсірленді. Ол Антиохияның латын патриархы Эмери Лиможді байлығын иемдену үшін азаптады және византиялық Киликия армяндарына шабуыл жасады. Император Мануил I Комнен уәделенген төлемді кешіктіргенде, Рейнальд византиялық Кипрді тонады. Фландрия графы Тиерри Батыстан әскери күш әкелді. Тиерри, Балдуин, Рейнальд және Триполилік Раймонд III Шайзарға шабуыл жасады. Балдуин қаланы Тиерриге ұсынды, ол Рейнальдтың өзіне вассал болу талабын қабылдамады, және қоршау тоқтатылды. Нур ад-Дин 1157 жылы Шайзарды басып алғаннан кейін Низари Сириядағы соңғы тәуелсіз мұсылман билігі болып қалды. Батыстан жаңа крест жорысының перспективасы нашар болғандықтан, Иерусалимнің франктары византиялықтармен одақ құруға тырысты. Балдуин Мануилдің қызы Теодораға үйленді және маңызды күйеулік сыйлық алды. Оның келісімімен Мануил Рейнальдты византиялық үстемдікті қабылдауға мәжбүр етті. 1163 жылы баласыз Балдуин III қайтыс болды. Оның кіші әйелі Амальрик әйелі Агнес Куртенайдан туғандықтарына байланысты одан бас тартуға мәжбүр болды, бірақ олардың екі баласы Балдуин IV және Сибилланың патшалыққа мұрагерлік құқығы расталды. Фатимид халифатында Шавар және Дирхам сияқты билікке ұмтылған екі жарысқан визирлер болды. Бұл Амальрик пен Нур ад-Динге араласуға мүмкіндік берді. Амальрик 1163 және 1169 жылдар арасында Мысырға бес рет шабуыл жасады, соңғы ретте византиялық флотпен бірлесіп, бірақ ол бекініс орната алмады. Нур ад-Дин Мысырдағы әскери операцияларды басқару үшін өзінің күрд генералы Ширкухты тағайындады. Ширкух 1169 жылы қайтыс болғанға дейін бірнеше апта бұрын Фатимид халифі Әл-Адид оны визир етіп тағайындады. Оның інісі Саладин, Әл-Адид 1171 жылдың қыркүйегінде қайтыс болғаннан кейін шиит халифатын жойды, Ширкухтың орнына келді. 1171 жылдың наурыз айында Амальрик Константинопольде Мануилге Мысырға тағы бір шабуыл жасау үшін византиялық әскери қолдау алу үшін сапар жасады. Осы мақсатта ол Иерусалимге оралғаннан бұрын императорға адалдық серт берді, бірақ Венеция және Сицилиямен болған қақтығыстар византиялықтарды Левантқа жорық жасаудан алды. Теория бойынша, Саладин Нур ад-Диннің орынбасары болды, бірақ олардың өзара сенімсіздігі крестшіл мемлекеттерге қарсы ынтымақтастығына кедергі келтірді. Саладин оған күдікпен қараған кішкентай кірістерді жібергендіктен, Нур ад-Дин Мысырға шабуыл жасау үшін әскер жинады, бірақ ол 1174 жылдың мамырында қайтыс болды. Ол 11 жастағы ұлы Әс-Салих Исмаил әл-Маликты қалдырды. Екі ай ішінде Амальрик қайтыс болды. Оның ұлы және мұрагері Балдуин IV 13 жастағы және мәжбүр болғандықтан, 1163 жылы Агнес Куртенайдан әйелінен туғандықтарына байланысты бас тартуға мәжбүр болды, бірақ олардың екі баласы Балдуин IV және Сибилланың патшалыққа мұрагерлік құқығы расталды. Фатимид халифатында билікке ұмтылған екі жарысқан визирлер болды, Шавар және Дирхам, олар сыртқы қолдау іздеуге құштар болды. Бұл Амальрик пен Нур ад-Динге араласуға мүмкіндік берді. Амальрик 1163 және 1169 жылдар арасында Мысырға бес рет шабуыл жасады, соңғы ретте византиялық флотпен бірлесіп, бірақ ол бекініс орната алмады. Нур ад-Дин Мысырдағы әскери операцияларды басқару үшін өзінің күрд генералы Ширкухты тағайындады. Ширкух 1169 жылы қайтыс болғанға дейін бірнеше апта бұрын Фатимид халифі Әл-Адид оны визир етіп тағайындады. Оның інісі Саладин, Әл-Адид 1171 жылдың қыркүйегінде қайтыс болғаннан кейін шиит халифатын жойды, Ширкухтың орнына келді. 1171 жылдың наурыз айында Амальрик Константинопольде Мануилге Мысырға тағы бір шабуыл жасау үшін византиялық әскери қолдау алу үшін сапар жасады. Осы мақсатта ол Иерусалимге оралғаннан бұрын императорға адалдық серт берді, бірақ Венеция және Сицилиямен болған қақтығыстар византиялықтарды Левантқа жорық жасаудан алды. Теория бойынша, Саладин Нур ад-Диннің орынбасары болды, бірақ олардың өзара сенімсіздігі крестшіл мемлекеттерге қарсы ынтымақтастығына кедергі келтірді. Саладин оған күдікпен қараған кішкентай кірістерді жібергендіктен, Нур ад-Дин Мысырға шабуыл жасау үшін әскер жинады, бірақ ол 1174 жылдың мамырында қайтыс болды. Ол 11 жастағы ұлы Әс-Салих Исмаил әл-Маликты қалдырды. Екі ай ішінде Амальрик қайтыс болды. Оның ұлы және мұрагері Балдуин IV 13 жастағы және мәжбүр болғандықтан, 1163 жылы Агнес Куртенайдан әйелінен туғандықтарына байланысты бас тартуға мәжбүр болды, бірақ олардың екі баласы Балдуин IV және Сибилланың патшалыққа мұрагерлік құқығы расталды.
On his deathbed Baldwin named Fulk, Melisende, and their infant son BaldwinIII joint heirs. Fulk intended to revoke the arrangement, but his favouritism toward his compatriots roused strong discontent in the kingdom. In 1134, he repressed a revolt by Hugh II of Jaffa, a relative of Melisende, but was still compelled to accept the shared inheritance. He also thwarted frequent attempts by his sister in law Alice to assume the regency in Antioch, including alliances with Pons of Tripoli and JoscelinII of Edessa. Taking advantage of Antioch's weakened position, Leo, a Cilician Armenian ruler, seized the Cilician plain. In 1133, the Antiochene nobility asked Fulk to propose a husband for Constance, and he selected Raymond of Poitiers, a younger son of William IX of Aquitaine. Raymond finally arrived in Antioch three years later and married Constance. He reconquered parts of Cilicia from the Armenians. In 1137, Pons was killed battling the Damascenes, and Zengi invaded Tripoli. Fulk intervened, but Zengi's troops captured Pons' successor RaymondII, and besieged Fulk in the border castle of Montferrand. Fulk surrendered the castle and paid Zengi 50,000dinars for his and Raymond's freedom. Emperor Alexios' son and successor, John II Komnenos, reasserted Byzantine claims to Cilicia and Antioch. His military campaign compelled Raymond of Poitiers to give homage and agree that he would surrender Antioch by way of compensation if the Byzantines ever captured Aleppo, Homs, and Shaizar for him. The following year the Byzantines and Franks jointly besieged Aleppo and Shaizar but could not take the towns. Zengi soon seized Homs from the Damascenes, but a Damascene–Jerusalemite coalition prevented his southward expansion. Joscelin made an alliance with the Artuqid Kara Arslan, who was Zengi's principal Muslim rival in Upper Mesopotamia. While Joscelin was staying west of the Euphrates at Turbessel, Zengi invaded the Frankish lands east of the river in late 1144. Before the end of the year, he captured the region, including the city of Edessa. Losing Edessa strategically threatened Antioch and limited opportunities for a Jerusalemite expansion in the south. In September 1146, Zengi was assassinated, possibly on orders from Damascus. His empire was divided between his two sons, with the younger Nur ad Din succeeding him in Aleppo. A power vacuum in Edessa allowed Joscelin to return to the city, but he was unable to take the citadel. When Nur ad Din arrived, the Franks were trapped, Joscelin fled and the subsequent sack left the city deserted. The fall of Edessa shocked Western opinion, prompting the largest military response since the First Crusade. The new crusade consisted of two great armies led overland by Louis VII of France and Conrad III of Germany, arriving in Acre in 1148. The arduous march had greatly reduced the two rulers' forces. At a leadership conference, including the widowed Melisende and her son BaldwinIII, they agreed to attack Damascus rather than attempt to recover distant Edessa. The attack on Damascus ended in a humiliating defeat and retreat. Scapegoating followed the unexpected failure, with many westerners blaming the Franks. Fewer crusaders came from Europe to fight for the Holy Land in the next decades. Raymond of Poitiers joined forces with the Nizari and Joscelin with the Rum Seljuks against Aleppo. Nur ad Din invaded Antioch and Raymond was defeated and killed at Inab in 1149. The next year Joscelin was captured and tortured and later died. Beatrice of Saone, his wife, sold the remains of the County of Edessa to the Byzantines with Baldwin's consent. Already 21 and eager to rule alone, Baldwin forced Melisende's retirement in 1152. In Antioch, Constance resisted pressure to remarry until 1153 when she chose the French nobleman Raynald of Châtillon as her second husband. From 1149, all Fatimid caliphs were children, and military commanders were competing for power. Ascalon, the Fatimids' last Palestinian bridgehead, hindered Frankish raids against Egypt, but Baldwin captured the town in 1153. The Damascenes feared further Frankish expansion, and Nur ad Din seized the city with ease a year later. He continued to remit the tribute that Damascus' former rulers had offered to the Jerusalemite kings. Baldwin extracted tribute from the Egyptians as well. Raynald lacked financial resources. He tortured the Latin Patriarch of Antioch, Aimery of Limoges, to appropriate his wealth and attacked the Byzantine's Cilician Armenians. When Emperor Manuel I Komnenos delayed the payment he had been promised, Raynald pillaged Byzantine Cyprus. Thierry, Count of Flanders, brought military strength from the West for campaigning. Thierry, Baldwin, Raynald and Raymond III of Tripoli attacked Shaizar. Baldwin offered the city to Thierry, who refused Raynald's demands he become his vassal, and the siege was abandoned. After Nur ad Din seized Shaizar in 1157, the Nizari remained the last independent Muslim power in Syria. As prospects for a new crusade from the West were poor, the Franks of Jerusalem sought a marriage alliance with the Byzantines. Baldwin married Manuel's niece, Theodora, and received a significant dowry. With his consent, Manuel forced Raynald into accepting Byzantine overlordship. The childless BaldwinIII died in 1163. His younger brother Amalric had to repudiate his wife Agnes of Courtenay on grounds of consanguinity before his coronation, but the right of their two children, Baldwin IV and Sibylla, to inherit the kingdom was confirmed. The Fatimid Caliphate had rival viziers, Shawar and Dirgham, both eager to seek external support. This gave Amalric and Nur ad Din the opportunity to intervene. Amalric launched five invasions of Egypt between 1163 and 1169, on the last occasion cooperating with a Byzantine fleet, but he could not establish a bridgehead. Nur ad Din appointed his Kurdish general Shirkuh to direct the military operations in Egypt. Weeks before Shirkuh died in 1169, the Fatimid caliph Al Adid made him vizier. His nephew Saladin, who ended the Shi'ite caliphate when Al Adid died in September 1171, succeeded Shirkuh. In March 1171, Amalric undertook a visit to Manuel in Constantinople to get Byzantine military support for yet another attack on Egypt. To this end, he swore fealty to the Emperor before his return to Jerusalem, but conflicts with Venice and Sicily prevented the Byzantines from campaigning in the Levant. In theory, Saladin was Nur ad Din's lieutenant, but mutual distrust hindered their cooperation against the crusader states. As Saladin remitted suspiciously small revenue payments to him, Nur ad Din began gathering troops for an attack on Egypt, but he died in May 1174. He left an 11 year old son, As Salih Ismail al Malik. Within two months, Amalric died. His son and successor, BaldwinIV, was 13 and a leper.
Құлдырау және тіршілік ету (1174 жылдан 1188 жылға дейін)
Жасы жете алмаған билеушілердің билікке келуі Иерусалимде де, мұсылмандық Сирияда да бірліксіздікке әкелді. Иерусалимде плансилік сенатор Майлз билікті өз қолына алды, бірақ белгісіз адамдар оны Акра көшелерінде өлтірді. Барондықтың келісімімен Амальриктің туысы Триполидің Рамон III Бальдуин IV үшін регенттікті балли ретінде қабылдады. Ол патшалықтың ең бай мұрагері Бурестің Эшивасына үйленіп, Ғалилеяны иемденгендіктен ең қуатты баронға айналды. Нур ад-Дин империясы тез ыдырап кетті. Оның сенімді евнугі Гумештекин Ас Салихты Дамаскіден Алеппоға алып барды. Гумештекиннің қарсыласы Ибн әл-Мукаддам Дамаскті басып алды, бірақ көп ұзамай оны Салахдинге тапсырды. 1176 жылы Саладин Гумештекин мен Ас Салихтің туыстары Зенгидтерге қарсы соғысып, мұсылмандық Сирияның көп бөлігін қайтадан біріктірді. Сол жылы император Мануэль Рум сұлтандығына басып кіріп, Анадолудың қасиетті жерге қарай зыярат ету жолын қайта ашты. Мириокефалондағы жеңіліс Византияның Киликияны басып алуын әлсіретті. Сириядағы билік тепе-теңдігін сақтау Реймондтың регенттік кезінде басты уайымы болған көрінеді. 1174 жылы Саладин Алеппоны қоршап алған кезде, Реймонд қалаға көмекші әскерді бастап келді; келесі жылы біріккен Зенгид әскері Саладиннің патшалығын жаулап алғанда, ол Саладинмен келісімге қол қойды. Гумештекин Рейннальд Шатильонды және Балдуиннің аналық ағасы Жоселин III Куртененді үлкен төлем үшін босатты. Олар Иерусалимге асығып, Рейнальд Миллидің Стефаниге үйленіп, Оултрежурданды басып алды. Болдуин алапеске шалдыққандықтан бала тумайды деп күтілгендіктен, оның аурудан өлер алдында әпкесі үйленуі керек еді. Оның регенті Реймонд Сибилланың күйеуі ретінде Монферраттың Вильгельмін таңдады. Вильгельм Киелі Рим императоры Фредерик Барбароссаның және Франция королі Людовик VII-нің ағасы-қарындасы болды. 1176 жылы Балдуин 15 жасқа толып, көпшілікке жетті, осылайша Реймондтың регенттік билігі аяқталды. Ол Мысырға шабуыл жасау жоспарын қайта қарастырып, әкесінің Византиямен жасаған келісімін жаңартты. Мануэл 70 галереядан тұратын флотты және Оутремерге көмекші кемелерді жіберді. Вильгельм қайтыс болғаннан кейін, Балдуиннің денсаулығы нашарлап, франктар регенттік пен Мысыр басқыншылығын Балдуиннің кресткер туысы Филипп I-ге, Фландрия графына ұсынды. Ол Фландрияға еркін оралуды қалады және екі ұсынысты да қабылдамайды. Бұл жоспардан бас тартып, Византия әскері Константинополға бет алды. Бальдуин Бургундия герцогы Хью III пен Сибилланың некелерін келісті, бірақ Францияда орын алған мұрагерлік дағдарыс оны кемеге отыруға кедергі жасады. Болдуиннің анасы мен әкесі арасындағы туыстар арасындағы шиеленістер көбейе түсті. 1180 жылы Пасхаға дейін күтпеген жерден Иерусалимге әке жағынан туысқан Раймонт пен Богемонт келгенде, Балдуин қорқып кетті, өйткені олар оны орнынан түсіріп, Сибилланы өздерінің бақылауында таққа отырғызу үшін келген еді. Олардың төңкерісін болдырмау үшін ол оның Пуатудан шыққан жас аристократ Гай Лузиньянға үйленуіне рұқсат берді. Гайдың ағасы Аймери Иерусалим констебльінің лауазымын атқарды, ал олардың отбасы Плантагенеттер әулетімен тығыз байланыста болды. Балдуиннің анасы мен оның тобы Реймонд, Богемонт және ықпалды Ибелин отбасын шетке шығарды. Румдық сәлжұқтарға қарсы әскери науқанға дайындалу үшін Саладин Балдуинмен екі жылдық бітім жасады, ал Триполи жағалауында қысқа, бірақ қиратушы науқан бастағаннан кейін Реймондпен келісім жасады. Франко-мұсылман қарым-қатынастарының тарихында алғаш рет франктар бейбітшілік үшін шарттар жасай алмады. 1180 - 1183 жылдар аралығында Саладин Артукидтер үстіне билігін бекітіп, Рум Селжуктармен бейбіт келісім жасасты, Алеппоны Зенгидтерден тартып алды және Мысыр флотын қайта құрды. Бұл арада, 1182 жылы бітім аяқталғаннан кейін, Салахдин Каир мен Дамаскіді ұстап, өзінің стратегиялық артықшылығын көрсетті. Ол Ольтрежордайнда Балдуинмен кездескен кезде, оның Сириядан келген әскерлері Ғалилеяны тонаған. Франктар қорғаныс тактикасын қолдана отырып, қамалдарын нығайтады. 1183 жылдың ақпан айында Иерусалимдегі жиналыс қорғаныс қаражатын өтемақы ретінде төлеген ерекше салықты жариялады. Рейнальд Францияның шабуылдау саясатын жүргізген жалғыз билеушісі болды. Мысырлықтардың кербендеріне шабуыл жасап, Қызыл теңізге шабуыл жасауға арналған флотты құрастырды. 1180 жылы Мануэл қайтыс болғаннан кейін Византияның ықпалы азайды. Богемонт Византиялық әйелі Теодораны тұрақтандырып, Антиохиялық ақсүйек әйел Сибилге үйленді, оның нашар беделді болды. Патриарх Аймери оны анафемаға ұшыратты, ал Антиохиялық ақсүйектер оған қарсы болды және Киликиялық Армян князі Рубен III-ке қашты. Саладин Богемонтқа бітім берді және Иерусалимге шабуыл жасауға дайындық жасады, онда Гай қорғаныстың басшысы болды. Саладин Ғалилеяға шабуыл жасағанда, франктар Вильгельм Тирскийдің өзінің замандас жылнамасында ең ірі армия деп сипаттаған армиямен жауап берді, бірақ шайқасқа түспеді. Күнделікті шайқастардан кейін Саладин Дамаскіге қайтып келді. Балдуин Гайды балли лауазымынан босатып, оның армиядағы фракциялықтарды жеңе алмағанын айтты. 1183 жылдың қараша айында Балдуин Гайдың бес жасар ұлы, сондай-ақ Балдуин деп аталғанды, өзінің серігі етіп тағайындады және оны король деп таж кигізіп, Гай мен Сибилланың некесін жоюға тырысты. Гай мен Сибилла Аскалонға қашып кетті, ал олардың жақтастары жалпы кеңесте олардың пайдасына әрекет жасауға тырысты. Еуропаға жіберілген елшілік ақша ұсыныстарын алды, бірақ әскери көмек алған жоқ. Өліміне жақын Балдуин IV Реймондты 10 жылға балли етіп тағайындады, бірақ ауруға шалдыққан Балдуин V-тің қамқорлығын Жоселинге тапсырды. Егер шала жасар король қайтыс болса, не істеу керек екеніне келісім болмағандықтан, оның анасы Сибилла немесе оның жарты әпкесі Изабелла таққа кімнің құқығы басым екенін шешу үшін Рим папасы, Киелі Рим императоры, Франция және Англия корольдері шешеді. Богемонт осы уақытта Аккрада болды, өйткені Балдуин IV оның шешімдерін қолдауын қамтамасыз етуді қалады. Антиохияға оралған Богемонт Рубенді Киликиядан ұрлап алып, оны өзінің вассалы болуға мәжбүрледі. Саладин Иерусалиммен төрт жылдық бітімге қол қойды және Мосулға шабуыл жасады. Ол қаланы басып ала алмады, бірақ 1186 жылдың наурыз айында Мосулдың Зенгид билеушісі Изз ад-Дин Масудтан адалдық сертін алды. Бірнеше айдан кейін Балдуин V қайтыс болды және Иерусалимде билік күресі басталды. Реймонд кеңес беру үшін баронды Нablusқа шақырды. Оның болмағанда, Жоселин мен Рейнальд бастаған Сибилланың жақтастары Иерусалим, Аккра және Бейрутты толық бақылауға алды. Иерусалим патриархы Гераклий оны королева деп таж кигізіп, Гайды оның серігі етіп тағайындады. Наблуста жиналған барондыр Изабелланың күйеуі Тортонның IV графы Гумфриге тәжді ұсынды, бірақ азаматтық соғыстан сақтану үшін ол Сибиллаға бағынды. Оның бас тартуынан кейін, Ибелин бароны мен Реймондты қоспағанда, барлық барондыр жаңа корольдық жұпқа адалдық серт берді. Балдуин эмиграцияға кетті, ал Реймонд Саладинмен одақтастық жасады. Рейнальд тағы бір кербенге шабуыл жасады, бұл бітімді бұзып, Саладинды жиһадқа күш жинауға итерді. Реймонд мұсылман әскерлеріне Аккра маңында шабуыл жасау үшін Ғалилеядан өтуге рұқсат берді. Франктардың Крессон шайқасындағы жеңілісі оны Гаймен келісуге итерді. Гай барлық қолда бар ресурстарды жұмсап, үлкен күш жинады. Жеңіс жолындағы көшбасшылар арасындағы пікірталас болды. Рейнальд шабуылға шақырды, ал Реймонд қорғаныс сақтығын ұсынды, өйткені Саладин оның Тибериядағы қамалын қоршап алды. Гай қамалды жоюға шешім қабылдады. Тиберияға жасалған жорық қиын болды, ал Саладинның әскері 1187 жылдың 4 шілдесінде Хаттин мүйісінде шаршаған франк армиясын жеңіп алды. Хаттин франктар үшін үлкен жеңіліс болды. Франктардың барлық маңызды көшбасшылары тұтқынға алынды, бірақ Рейнальд пен әскери ордендердің қарулы монахтары ғана атқыланды. Реймонд тұтқыннан құтылған аз ғана франк көшбасшыларының бірі болды. Триполиға жеткеннен кейін ол ауыр науқасқа шалдықты. Хаттиннен кейін бірнеше ай ішінде Саладин патшалықтың көп бөлігін басып алды. Иерусалим қаласы 1187 жылдың 2 қазанында капитуляциялады. Қырғын болған жоқ...
The accession of underage rulers led to disunity both in Jerusalem and in Muslim Syria. In Jerusalem, the seneschal Miles of Plancy took control, but unknown assailants murdered him on the streets of Acre. With the baronage's consent, Amalric's cousin, RaymondIII of Tripoli, assumed the regency for BaldwinIV as bailli. He became the most powerful baron by marrying Eschiva of Bures, the richest heiress of the kingdom, and gaining Galilee. Nur ad Din's empire quickly disintegrated. His eunuch confidant Gümüshtekin took As Salih from Damascus to Aleppo. Gümüshtekin's rival, Ibn al Muqaddam, seized Damascus but soon surrendered it to Saladin. By 1176, Saladin reunited much of Muslim Syria through warring against Gümüshtekin and As Salih's relatives, the Zengids. That same year, Emperor Manuel invaded the Sultanate of Rum to reopen the Anatolian pilgrimage route towards the Holy Land. His defeat at Myriokephalon weakened the Byzantines' hold on Cilicia. Upholding the balance of power in Syria was apparently Raymond's main concern during his regency. When Saladin besieged Aleppo in 1174, Raymond led a relief army to the city; next year, when a united Zengid army invaded Saladin's realm, he signed a truce with Saladin. Gümüshtekin released Raynald of Châtillon and Baldwin's maternal uncle, Joscelin III of Courtenay, for a large ransom. They hastened to Jerusalem, and Raynald seized Oultrejourdain by marrying Stephanie of Milly. As Baldwin, a leper, was not expected to father children, his sister's marriage was to be arranged before his inevitable premature death from the disease. His regent, Raymond, chose William of Montferrat for Sybilla's husband. William was the cousin of both Holy Roman Emperor Frederick Barbarossa and LouisVII of France. In 1176, Baldwin reached the age of 15 and majority, ending Raymond's regency. He revisited plans for an invasion of Egypt and renewed his father's pact with the Byzantines. Manuel dispatched a fleet of 70 galleys plus support ships to Outremer. As William had died, and Baldwin's health was deteriorating, the Franks offered the regency and the Egyptian invasion's command to Baldwin's crusader cousin Philip I, Count of Flanders. He wanted to be free to return to Flanders and rejected both offers. The plan for the invasion was abandoned, and the Byzantine fleet sailed for Constantinople. Baldwin negotiated a marriage between Hugh III, Duke of Burgundy, and Sibylla, but the succession crisis in France prevented him from sailing. Tension between Baldwin's maternal and paternal relatives grew. When Raymond and Bohemond, both related to him on his father's side, came to Jerusalem unexpectedly before Easter in 1180, Baldwin panicked, fearing they had arrived to depose him and elevate Sibylla to the throne under their control. To thwart their coup, he sanctioned her marriage to Guy of Lusignan, a young aristocrat from Poitou. Guy's brother Aimery held the office of constable of Jerusalem, and their family had close links to the House of Plantagenet. Baldwin's mother and her clique marginalised Raymond, Bohemond and the influential Ibelin family. To prepare for a military campaign against the Seljuks of Rum, Saladin concluded a two year truce with Baldwin and, after launching a short but devastating campaign along the coast of Tripoli, with Raymond. For the first time in the history of Frankish–Muslim relations, the Franks could not set conditions for the peace. Between 1180 and 1183, Saladin asserted his suzerainty over the Artuqids, concluded a peace treaty with the Rum Seljuks, seized Aleppo from the Zengids and re established the Egyptian navy. Meanwhile, after the truce expired in 1182, Saladin demonstrated the strategic advantage he had by holding both Cairo and Damascus. While he faced Baldwin in Oultrejordain, his troops from Syria pillaged Galilee. The Franks adopted a defensive tactic and strengthened their fortresses. In February 1183, a Jerusalemite assembly levied an extraordinary tax for defence funding. Raynald was the sole Frankish ruler to pursue an offensive policy. He attacked an Egyptian caravan and built a fleet for a naval raid into the Red Sea. Byzantine influence declined after Manuel died in 1180. Bohemond repulsed his Byzantine wife Theodora and married Sybil, an Antiochene noblewoman with a bad reputation. Patriarch Aimery excommunicated him and the Antiochene nobles who opposed the marriage fled to the Cilician Armenian prince, RubenIII. Saladin granted a truce to Bohemond and made preparations for an invasion of Jerusalem where Guy took command of the defence. When Saladin invaded Galilee, the Franks responded with what William of Tyre described in his contemporaneous chronicle as their largest army in living memory but avoided fighting a battle. After days of fierce skirmishing, Saladin withdrew towards Damascus. Baldwin dismissed Guy from his position as bailli, apparently because Guy had proved unable to overcome factionalism in the army. In November 1183, Baldwin made Guy's five year old stepson, also called Baldwin, co ruler, and had him crowned king while attempting to annul the marriage of Guy and Sibylla. Guy and Sibylla fled to Ascalon, and his supporters vainly intervened on their behalf at a general council. An embassy to Europe was met with offers of money but not of military support. Already dying, BaldwinIV appointed Raymond bailli for 10years, but charged Joscelin with the ailing BaldwinV's guardianship. As there was no consensus on what should happen if the boy king died, it would be for the pope, the Holy Roman Emperor, the kings of France and England to decide whether his mother Sibylla or her half sister Isabella had stronger claim to the throne. Bohemond was staying at Acre around this time, allegedly because BaldwinIV wanted to secure Bohemond's support for his decisions on the succession. Back in Antioch, Bohemond kidnapped Ruben of Cilicia and forced him into becoming his vassal. Saladin signed a four year truce with Jerusalem and attacked Mosul. He could not capture the city but extracted an oath of fealty from Mosul's Zengid ruler, Izz al Din Mas'ud, in March 1186. A few months later, BaldwinV died, and a power struggle began in Jerusalem. Raymond summoned the barons to Nablus to a general council. In his absence, Sybilla's supporters, led by Joscelin and Raynald, took full control of Jerusalem, Acre and Beirut. Patriarch Heraclius of Jerusalem crowned her queen and appointed Guy her co ruler. The barons assembling at Nablus offered the crown to Isabella's husband Humphrey IV of Toron, but he submitted to Sybilla to avoid a civil war. After his desertion, all the barons but Baldwin of Ibelin and Raymond swore fealty to the royal couple. Baldwin went into exile, and Raymond forged an alliance with Saladin. Raynald seized another caravan, which violated the truce and prompted Saladin to assemble his forces for the jihād. Raymond allowed Muslim troops to pass through Galilee to raid around Acre. His shock at the Frankish defeat in the resulting Battle of Cresson brought him to reconciliation with Guy. Guy now gathered a large force, committing all of his kingdom's available resources. The leadership divided on tactics. Raynald urged an offensive, while Raymond proposed defensive caution, although Saladin was besieging his castle at Tiberias. Guy decided to deal with the siege. The march towards Tiberias was arduous, and Saladin's troops overwhelmed the exhausted Frankish army at the Horns of Hattin on 4July 1187. Hattin was a massive defeat for the Franks. Nearly all the major Frankish leaders were taken prisoner, but only Raynald and the armed monks of the military orders were executed. Raymond was among the few Frankish leaders who escaped captivity. He fell seriously ill after reaching Tripoli. Within months after Hattin, Saladin conquered almost the entire kingdom. The city of Jerusalem surrendered on 2October 1187. There were no massacres following the conquest, but tens of thousands of Franks were enslaved. Those who could negotiate a free passage or were ransomed swarmed to Tyre, Tripoli, or Antioch. Conrad of Montferrat commanded the defences of Tyre. He was William's brother and arrived only days after Hattin. The childless Raymond died, and Bohemond's younger son, also called Bohemond, assumed power in Tripoli. After news of the Franks' devastating defeat at Hattin reached Italy, Pope Gregory VIII called for a new crusade. Passionate sermons raised religious fervour, and it is likely that more people took the crusader oath than during recruitment for the previous crusades. Bad weather and growing discontent among his troops forced Saladin to abandon the siege of Tyre and allow his men to return to Iraq, Syria, and Egypt early in 1188. In May, Saladin turned his attention to Tripoli and Antioch. The arrival of William II of Sicily's fleet saved Tripoli. Saladin released Guy on the condition that he go overseas and never bear arms against him. Historian Thomas Asbridge proposes that Saladin likely anticipated that a power struggle between Guy and Conrad was inevitable and it could weaken the Franks. Indeed, Guy failed to depart for Europe. In October, Bohemond asked Saladin for a seven month truce, offering to surrender the city of Antioch if help did not arrive. Saladin's biographer Ali ibn al Athir wrote, after the Frankish castles were starved into submission, that "the Muslims acquired everything from as far as Ayla to the furthest districts of Beirut with only the interruption of Tyre and also all the dependencies of Antioch, apart from al Qusayr".
Қайта қалпына келтіру және азаматтық соғыс (1189 - 1243)
Гай Лузиньян, оның інісі Эймери және Темплиерлердің ұлы магистрі Жерар де Ридефор Антиохияда шамамен 600 рыцарь жинады. Олар Тирге жақындады, бірақ Монферраттың Конрады оларға кіруге рұқсат бермеді, себебі Саладин оның патшалығын басып алғанда Гай билік ету құқығынан бас тартыпты деп сенді. Гай мен оның серіктері батыс крестоносцевтің жақын арада келетінін біліп, 1189 жылдың тамызында Аккраға шағын шабуыл жасады. Еуропаның түрлі аймақтарынан келген крестоносцев топтары оларға қосылды. Бұл тактика Саладинді таңқалдырып, Антиохияға қайта шабуыл жасауын тоқтатты. 1189–1190 жылдары үш ірі крестоносцев армиясы Киелі жерге аттанды. Фридрих Барбароссаның крест жорығы 1190 жылдың маусымында Анатолиядағы Салеф өзенінде суға батып қайтыс болғаннан кейін күрт аяқталды. Оның армиясының тек шашыраңқы бөліктері ғана Оутремерге жетті. 1191 жылдың сәуір айында Францияның Филипп II Аккраға, ал мамыр айында Англияның Ричард I келді. Сапары барысында Ричард аралдың өзін император деп жариялаған Исаак Комненнен Кипрді тартып алды. Гай мен Конрад келісіп алған еді, бірақ Сибилла Иерусалимдік пен Гайдың екі қызы қайтыс болғаннан кейін қайтадан қақтығыс туды. Конрад Сибилланың жарты қарындасы және мұрагері Изабеллаға үйленді, ол Торонның Хамфриге үйленгеніне қарамастан, және оның екі тірі әйелі туралы әңгімелер тарады. Ұзақ қоршаудан кейін мұсылман гарнизоны Аккраны тапсырды, ал Филипп және француз армиясының көп бөлігі Еуропаға оралды. Ричард крест жорығын Арсуфта жеңіске жеткізіп, Яффа, Аскалон және Дарумды басып алды. Ішкі келіспеушілік Ричардты Гайдан бас тартып, Конрадтың патшалығын қабылдауға мәжбүр етті. Гай Кипрді иеленуімен өтелді. 1192 жылдың сәуір айында Конрад Тирде өлтірілді. Бір апта ішінде жесір қалған Изабелла Шампан графы Генриге тұрмысқа шықты. Саладин жеңіліске ұшырамас үшін шайқасқа түспеді, ал Ричард Иерусалимге қарай шөлді жерлер арқылы шаршап жүруден қорқып қалды. Ол ауырып, үйіне оралып, істерін реттеуге мәжбүр болғандықтан, 1192 жылдың қыркүйегінде үш жылдық бітімге қол қойылды. Франктар Тир мен Яффа арасындағы жерді сақтап қалды, бірақ Аскалонды бұзды; Иерусалимге христиандардың қажына сапарларына рұқсат берілді. Франктардың бітімге деген сенімі жоғары емес еді. 1193 жылдың сәуір айында Жоғарғы рыцарьдардың басшысы Джеффри де Донжон хат жазып, былай деді: "Жерді жоғалтқаннан бері Мәсіхтің мұрасын оңай қайтару мүмкін емес екенін білеміз. Крестоносцев әскерінің бақылауындағы жерлерге адамдар қоныстанбайды". Франктардың стратегиялық жағдайы нашар емес еді: олар жағалау қалаларын сақтап, шекараларын қысқартты. Олардың анклавтары солтүстіктегі Артукидтер, Зенгидтер, Румдық Селжуктар, Киликиялық армяндар немесе грузиндермен салыстырғанда Аюбидтер империясына аз қауіп төндірді. 1193 жылдың наурыз айында Саладин қайтыс болғаннан кейін оның ұлдарының ешқайсысы Аюбид туыстарына билік ете алмады, ал династиялық қақтығыс он жылға жуық созылды. Аюбидтер франктармен тұрақты бітімге келді және бейбітшілікті сақтау үшін аумақтық жеңілдіктер ұсынды. Антиохиялық Богемонд III 1192 жылы Саладинмен жасалған бітімге өзінің қасарысқан Киликиялық армян вассалы Леоны кіргізбеді. Лео Рубен III-нің ағасы еді. Рубен қайтыс болғаннан кейін Лео оның орнына қызы және мұрагері Алисаны алды. 1191 жылы Саладин үш жыл бойы солтүстік Сирияның Баграс қамалынан бас тартты, Лео оны басып алды, Темплиерлер мен Богемонттың талаптарына мән бермеді. 1194 жылы Богемонт Леоның Баграстың қайтарылуын талқылауға шақыруын қабылдады, бірақ Лео оны тұтқындап, Антиохияны босатуды талап етті. Грек халқы мен итальяндық қауым армяндарды қабылдамады және Богемонттың үлкен ұлы Реймонд басқаратын коммуна құрды. Богемонт Киликияға деген талаптарынан бас тартып, Баграсты тастап, Реймондты Әлисаға үйлендірген кезде босатылды. Бұл некеден туған кез келген ер бала Антиохия мен Арменияның мұрагері болады деп күтілді. 1197 жылы Реймонд қайтыс болғанда Богемонт Алиса мен Реймондтың қайтыс болған ұлы Реймонд Рупенді Киликияға жіберді. Реймондтың кіші інісі Богемонд IV Антиохияға келді, ал коммуна оны әкесінің мұрагері деп таныды. 1197 жылдың қыркүйегінде Генрих Шампан патшасы патшалықтың жаңа астанасы Аккрадағы сарайдың терезесінен құлап қайтыс болды. Жесір қалған Изабелла Кипрдегі Гайдың орнын басқан Лузиньяндық Эймериге тұрмысқа шықты. Саладиннің амбициялық ағасы Әл-Адил I 1200 жылы Мысыр мен Дамаскты өзінің билігінде біріктірді. Ол франктармен жасалған бітімді кеңейтіп, Венеция және Пизамен сауда байланыстарын жақсартты. Богемонд III 1201 жылы қайтыс болды. Антиохия коммунасы Богемонд IV-ке адалдығын жаңартты, бірақ бірнеше ақсүйектер Реймонд Рупенді қолдауға мәжбүр болды және оған Киликияда қосылды. Киликиялық Лео Реймонд Рупеннің Антиохияға деген талабын іске асыру үшін бірқатар әскери науқандар ұйымдастырды. Богемонд Алеппоның Саладин ұлы Әз-Захир Гази және Рум сұлтаны Сүлейман II-мен одақ жасады. Богемонд немесе Лео өздерінің Триполитан немесе Киликиялық арт жағын жау шабуылынан немесе бүлікші ақсүйектерден қорғауға және Антиохияны бірдей гарнизонмен қамтамасыз ете алмағандықтан, Антиохиялық мұрагерлік соғысы он жылдан астам уақытқа созылды. Франктар Киелі жерді қайтару үшін Мысырды басып алу керектігін білді. Төртінші крест жорығының басшылары Мысырға шабуыл жоспарлады, бірақ оның орнына Константинопольді тонады. Эймери мен Изабелла 1205 жылы қайтыс болды. Изабелланың Конрадтан болған қызы Мария Монферрат мұрагер болды, ал Изабелланың жарты ағасы Джон Ибелин регент болды. Регенттік 1210 жылы Марияның француз аристократы және тәжірибелі әскери қолбасшы Джон Бриеннге үйленуімен аяқталды. Оның өлімінен екі жыл өткен соң Джон олардың кенже қызы Изабелла II үшін регент ретінде тағы да билік етті. Ол Киликияға қарсы әскери науқанға қатысты, бірақ бұл Леоның билігіне зиян келтірмеді. Лео мен Реймонд Рупен Антиохияны қиратушы шабуылдармен шаршатып, 1216 жылы қаланы басып алды. Реймонд Рупен ханзада болып тағайындалды, ал Лео Баграсты Темплиерлерге қайтарды. Реймонд Рупен өзінің кедейлік княздығында ақсүйектердің адалдығын төлеуге төлей алмады, ал Богемонд 1219 жылы жергілікті қолдаумен Антиохияны қайта басып алды. Антиохия мен Триполи арасындағы жеке одақ ұзаққа созылды, бірақ шындығында екі крестоносцев мемлекеті шағын қалалық мемлекеттерге ыдырады. Реймонд Рупен Киликияға қашып, Леодан қолдау іздеді, ал Лео мамыр айында қайтыс болғаннан кейін оның кенже қызы Изабеллаға қарсы таққа таласты. Джон Бриенн жиналған крест жорығының басшысы болды, бірақ Германия мен Сицилияның билеушісі Фридрих II келгеннен кейін басқаруды өз қолына алуы күтілді; папалық легаты, кардинал Пелагий батыстан қаржыны басқарды. Крестоносцев Мысырға шабуыл жасап, 1219 жылдың қараша айында Дамиеттаны басып алды. Мысырдың жаңа сұлтаны Әл-Камил крестоносцевтердің шығып кетуінің орнына Иерусалим мен Киелі жерді қайтаруды бірнеше рет ұсынды. Оның осы бітім ұсыныстарын іске асыру мүмкіндігі күмәнді болды, өйткені оның бауыры Әл-Муаззам Иса Киелі жерді басқарды. Крестоносцевтер Оутрежурдендегі қамалдар мұсылмандардың қолында болғанша аумақты ұстап тұру мүмкін емес екенін білді. Олардың лагерінде сөздер тарады, және Әл-Адилдің ұсынысы қабылданбады. Жиырма бір айлық тоқтап тұрғаннан кейін крестоносцевтер Каирге жорық жасады, бірақ Нилдің су тасқыны мен мысыр армиясы арасында қоршауға түсті. Крестоносцевтер қауіпсіздік кепілдігімен Дамиеттаны тапсырды, крест жорығы аяқталды. Дамиеттада болған кезде кардинал Пелагий Киликия патшайымы үшін регент болған Константин Баберонға Реймонд Рупенге көмек жіберді, бірақ ол жылдам әрекет етті. Ол Реймонд Рупенді тұтқынға алып, түрмеде қайтыс болды. Патшайым Богемондтың ұлы Филипке үйленді, Антиохия мен Киликия арасында одақ құрды. Екі ұлт арасындағы қарым-қатынас 1224 жылдың соңында армян ақсүйектері Филипті өлтіргеннен кейін қайтадан жаңғырды. Армяндар мен олардың бұрынғы Аюбид одақтастары Алеппода Богемондтың кек алу әрекеттерін жоққа шығарды. Фридрих 1220 жылы Римде императорлық тәж киген кезде крест жорығына берген уәдесін жаңартты. Ол Мысыр крест жорығына қосылмады, бірақ Әл-Адилмен Иерусалим қаласы туралы келіссөздерді қайта бастады. 1225 жылы Фридрих Исаак Комненнен Кипрді тартып алғаннан кейін үйленді...
Guy of Lusignan, his brother Aimery, and Gerard de Ridefort, grand master of the Templars, gathered about 600 knights in Antioch. They approached Tyre, but Conrad of Montferrat refused them entry, convinced Guy had forfeited his claim to rule when Saladin conquered his kingdom. Guy and his comrades knew western crusaders would arrive soon and risked a token move on Acre in August 1189. Crusader groups from many parts of Europe joined them. Their tactic surprised Saladin and prevented him from resuming the invasion of Antioch. Three major crusader armies departed for the Holy Land in 1189–1190. Frederick Barbarossa's crusade ended abruptly in June 1190 when he drowned in the Saleph River in Anatolia. Only fragments of his army reached Outremer. Philip II of France landed at Acre in April 1191, and Richard I of England arrived in May. During his voyage, Richard had seized Cyprus from the island's self declared emperor Isaac Komnenos. Guy and Conrad had reconciled, but their conflict returned when Sybilla of Jerusalem and her two daughters by Guy died. Conrad married the reluctant Isabella, Sybilla's half sister and heir, despite her marriage to Humphrey of Toron, and gossip about his two living wives. After an attritional siege, the Muslim garrison surrendered Acre, and Philip and most of the French army returned to Europe. Richard led the crusade to victory at Arsuf, capturing Jaffa, Ascalon and Darum. Internal dissension forced Richard to abandon Guy and accept Conrad's kingship. Guy was compensated with possession of Cyprus. In April 1192, Conrad was assassinated in Tyre. Within a week, the widowed Isabella was married to Henry, Count of Champagne. Saladin did not risk a defeat in a pitched battle, and Richard feared the exhausting march across arid lands towards Jerusalem. As he fell ill and needed to return home to attend to his affairs, a three year truce was agreed in September 1192. The Franks kept land between Tyre and Jaffa, but dismantled Ascalon; Christian pilgrimages to Jerusalem were allowed. Frankish confidence in the truce was not high. In April 1193, Geoffroy de Donjon, head of the Knights Hospitaller, wrote in a letter, 'We know for certain that since the loss of the land the inheritance of Christ cannot easily be regained. The land held by the Christians during the truces remains virtually uninhabited.' The Franks' strategic position was not necessarily detrimental: they kept the coastal towns and their frontiers shortened. Their enclaves represented a minor threat to the Ayyubids' empire in comparison with the Artuqids, Zengids, Seljuks of Rum, Cilician Armenians or Georgians in the north. After Saladin died in March 1193, none of his sons could assume authority over his Ayyubid relatives, and the dynastic feud lasted for almost a decade. The Ayyubids agreed near constant truces with the Franks and offered territorial concessions to keep the peace. BohemondIII of Antioch did not include his recalcitrant Cilician Armenian vassal Leo in his truce with Saladin in 1192. Leo was RubenIII's brother. When Ruben died, Leo replaced his daughter and heir, Alice. In 1191, Saladin abandoned a three year occupation of the northern Syrian castle of Bagras, and Leo seized it, ignoring claims of the Templars and Bohemond. In 1194, Bohemond accepted Leo's invitation to discuss Bagras' return, but Leo imprisoned him, demanding Antioch for his release. The Greek population and the Italian community rejected the Armenians, and formed a commune under Bohemond's eldest son, Raymond. Bohemond was released when he abandoned his claims on Cilicia, forfeiting Bagras and marrying Raymond to Alice. Any male heir of this marriage was expected to be the heir to both Antioch and Armenia. When Raymond died in 1197, Bohemond sent Alice and Raymond's posthumous son Raymond Roupen to Cilicia. Raymond's younger brother BohemondIV came to Antioch, and the commune recognised him as their father's heir. In September 1197, Henry of Champagne died after falling out a palace window in the kingdom's new capital Acre. The widowed Isabella married Aimery of Lusignan who had succeeded Guy in Cyprus. Saladin's ambitious brother Al Adil I, reunited Egypt and Damascus under his rule by 1200. He expanded the truces with the Franks and enhanced commercial contacts with Venice and Pisa. Bohemond III died in 1201. The commune of Antioch renewed its allegiance to BohemondIV, although several nobles felt compelled to support Raymond Roupen and joined him in Cilicia. Leo of Cilicia launched a series of military campaigns to assert Raymond Roupen's claim to Antioch. Bohemond made alliances with Saladin's son, Az Zahir Ghazi of Aleppo, and with SuleimanII, the Sultan of Rum. As neither Bohemond nor Leo could muster enough troops to defend their Tripolitan or Cilician hinterland against enemy invasions or rebellious aristocrats and to garrison Antioch simultaneously, the War of the Antiochene Succession lasted for more than a decade. The Franks knew they could not regain the Holy Land without conquering Egypt. The leaders of the Fourth Crusade planned an invasion of Egypt but sacked Constantinople instead. Aimery and Isabella died in 1205. Isabella's daughter by Conrad, Maria of Montferrat, succeeded, and Isabella's half brother, John of Ibelin, became regent. The regency ended with Maria's marriage in 1210 to John of Brienne, a French aristocrat and experienced soldier. After her death two years later, John ruled as regent for their infant daughter, IsabellaII. He participated in a military campaign against Cilicia, but it did not damage Leo's power. Leo and Raymond Roupen had exhausted Antioch with destructive raids and occupied the city in 1216. Raymond Roupen was installed as prince and Leo restored Bagras to the Templars. Raymond Roupen could not pay for the aristocrats' loyalty in his impoverished principality and Bohemond regained Antioch with local support in 1219. The personal union between Antioch and Tripoli proved lasting, but in fact both crusader states disintegrated into small city states. Raymond Roupen fled to Cilicia, seeking Leo's support, and when Leo died in May, attempted to gain the throne against Leo's infant daughter Isabella. John of Brienne was leader of a gathering crusade but FrederickII, the ruler of Germany and Sicily, was expected to assume control on his arrival; the papal legate, Cardinal Pelagius, controlled the finances from the west. The crusaders invaded Egypt and captured Damietta in November 1219. The new sultan of Egypt Al Kamil repeatedly offered the return of Jerusalem and the Holy Land in exchange for the crusaders' withdrawal. His ability to implement his truce proposals was questionable for his brother Al Mu'azzam Isa ruled the Holy Land. The crusaders knew that their hold on the territory would not be secure as long as the castles in Oultrejourdain remained in Muslim hands. Prophecies about their inevitable victory spread in their camp, and Al Adil's offer was rejected. After twenty one months of stalemate, the crusaders marched on Cairo before being trapped between the Nile floods and the Egyptian army. The crusaders surrendered Damietta in return for safe conduct, ending the crusade. While staying in Damietta, Cardinal Pelagius sent reinforcements to Raymond Roupen in Cilicia, but Constantine of Baberon, who was regent for the Cilician queen, acted quickly. He captured Raymond Roupen, who died in prison. The queen was married to Bohemond's son, Philip to cement an alliance between Cilicia and Antioch. A feud between the two nations broke out again after neglected Armenian aristocrats murdered Philip in late 1224. An alliance between the Armenians and his former Ayyubid allies in Aleppo foiled Bohemond's attempts at revenge. Frederick renewed his crusader oath on his imperial coronation in Rome in 1220. He did not join the Egyptian crusade but reopened the negotiations with Al Adil over the city of Jerusalem. In 1225, Frederick married IsabellaII and assumed the title of king of Jerusalem. Two years later, Al Adil promised to abandon all lands conquered by Saladin in return for Frankish support against Al Mu'azzam. An epidemic prevented Frederick's departure for a crusade, and Pope Gregory IX excommunicated him for repeatedly breaking his oath. In April 1228, Isabella died after giving birth to Conrad. Without seeking a reconciliation with the Pope, Frederick sailed for the crusade. His attempts to confiscate baronial fiefs brought him into conflict with the Frankish aristocrats. As Al Mua'zzam had died, Frederick made the most of his diplomatic skills to achieve the partial implementation of Al Adil's previous promise. They signed a truce for ten years, ten months, and ten days (the maximum period for a peace treaty between Muslims and Christians, according to Muslim custom). It restored Jerusalem, Bethlehem, Nazareth and Sidon to the Franks while granting Temple Mount to the Muslims. The native Franks were unenthusiastic about the treaty because it was questionable whether it could be defended. Frederick left for Italy in May 1229, and never returned. He sent Richard Filangieri, with an army, to rule the kingdom of Jerusalem as his bailli. The Ibelins denied Frederick's right to appoint his lieutenant without consulting the barons, and Outremer plunged into a civil war, known as the War of the Lombards. Filangieri occupied Beirut and Tyre, but the Ibelins and their allies firmly kept Acre and established a commune to protect their interest. Pope Gregory IX called for a new crusade in preparation for the expiry of the truce. Between 1239 and 1241, wealthy French and English nobles like Theobald I of Navarre and Richard of Cornwall led separate military campaigns to the Holy Land. They followed Frederick's tactics of forceful diplomacy and played rival factions off against each other in the succession disputes that followed Al Kamil's death. Richard's treaty with Al Kamil's son, As Salih Ayyub, restored most land west of the Jordan River to the Franks. Conrad reached the age of majority in 1243 but failed to visit Outremer. Arguing that Conrad's heir presumptive was entitled to rule in his absence, the Jerusalemite barons elected his mother's maternal aunt, Alice of Champagne, as regent. The same year, they captured Tyre, the last centre of Frederick's authority in the kingdom.
Мамлюктермен жойылу (1244 - 1291)
1227 жылы моңғолдар Орта Азиядағы Хорезм империясын басып алғаннан кейін, моңғол империясының батысқа қарай кеңеюі Таяу Шығысқа жетті. Хорезм әскерінің бір бөлігі шығыс Анатолияға қашып, осы жерде қызметінен айырылған түркі сарбаздары көршілес билеушілерге жалақы үшін қызмет етуді ұсынды. Батыс христиандары моңғолдарды мұсылмандарға қарсы одақтас деп қарастырды, себебі кейбір моңғол тайпалары несториан дінін ұстанды. Алайда, моңғолдардың көпшілігі – Ұлы ханның бүкіл әлемді билеуге құдайлық құқығы бар дегенге сенетін, сенімдері бойынша пұтқа табынушылар еді. Олар христиандар мен мұсылмандардан толық бағынуды талап етті. Салих Әйюб хорезмдіктерді жалдап, Мысырда жаңа мамлюк әскерлерін орналастырды, бұл оның інісі Салих Исмаилды, Дамаск әмірін алаңдатты. Исмаил франктардың одағын Салахаддиннің қайта басып алған жерлерін қайтаруға уәде беріп сатып алды. Католик дін қызметкерлері Қабырға күмбезіне иелік етті, бірақ 1244 жылдың шілдесінде Мысырға бет алған хорезмдіктер күтпеген жерден Иерусалимді тонады. Франктар барлық қолдағы әскерлерін жинап, Газа маңында Исмаилға қосылды, бірақ хорезмдіктер мен мысырлықтар 18 қазанда Ла Форбиде франк және дамаскілік коалицияны жеңді. Франктердің көбі шайқас алаңынан қашып үлкерді. Салах крестоносшылардың құрлықтағы көп бөлігін басып алып, франктерді бірнеше жағалау қалаларына шектеді. 1249 жылы Франция королі Людовик IX Мысырға қарсы сәтсіз жорық ұйымдастырды. Ол Дамиетта маңында әскерінің қалдықтарымен тұтқындалды, ал 1250 жылдың мамырында Бахри мамлюктері Салихтің ұлы Әл Муаззам Тұраншахты өлтіргеннен кейін бір күннен кейін босатылды. Людовик Оутремерде тағы төрт жыл өткізді. Патшалықтың тиімді билеушісі ретінде ол Сирияның Әйюбидтерімен де, Мысырдың мамлюктерімен де келіссөздер жүргізіп, жағалау қалаларын қайта нығайтты. Ол Аккрадан Ұлы хан Гүйүкке елшілік жіберіп, моңғолдарға мұсылмандарға қарсы одақ құруды ұсынды. Регенттікке таласқан үміткерлер арасындағы қақтығыстар мен Венеция мен Генуя арасындағы сауда даулары 1256 жылы Сент-Сабас соғысы деп аталған жаңа азаматтық соғысқа әкелді. Венецияны қолдаған Богемонд VI-ның генуялық вассалдары Эмбриакимен соғысы Триполи мен Антиохияға дейін жетті. 1258 жылы Ұлы хан Мөңкенің інісі [[Илхан (титулы) Хулагу]] Бағдатты басып алып, Аббасид халифатын жойды. Екі жылдан кейін Киликияның Хетум I және Богемонд VI Алеппоны жаулап алу кезінде моңғолдармен бірікті, Богемонд мешітті өртеп жіберді, Солтүстік Сирияны басып алды. Моңғолдар христиандарды дхимми статусынан босатты, ал жергілікті христиан халқы жаулап алушылармен ынтымақтастыққа түсті. Иерусалим Хулагудан кейін Мысырдың мамлюктері моңғолдарға қарсы көтерілгенде бейтарап қалды, ал Мөңке өлгеннен кейін оның күшінің көп бөлігі моңғол мұрагерлік дауына қатысу үшін шығысқа жылжыды. Мамлюктер Айн-Джалут шайқасында моңғол әскерін жеңді. Олар оралғанда мамлюк сұлтаны Құтуз өлтіріліп, оның орнына генерал Бейбарс тағайындалды. Бейбарс Мысыр мен Сирияны біріктіріп, Салахаддин империясын қайта жаңғыртты және Алтын Орданың моңғолдарымен одақ арқылы Хулагуды бақылауда ұстады. Ол Мысырдағы басқаруды реформалап, билікті мамлюк элитасына берді. Франктердің бұл жаңа қауіпке қарсы тұруға әскери күші жетпеді. Антиохияда моңғол гарнизоны орналасты, ал франк барондары Бейбарспен жеке-жеке келісімдер жасасты. Ол крестшілер мемлекеттерін жаулап алуға бел буғандықтан, 1265 жылы Кесария мен Арсуфты, 1266 жылы Сафедті басып алды, ал 1268 жылы Антиохияны тонады. Яффа берілді, ал Бейбарс өмірінің қалған бөлігінде моңғолдарға назар аударудан бұрын, Крак де Шевалье және Монфорт қамалдарын басып алып, әскери ордендерді әлсіретті. Мамлюктер басып алғаннан кейін франктер мен жергілікті христиандардың қырғыны жиі болды. 1268 жылы Сицилияның жаңа патшасы Анжу королі Карл I Иерусалимнің титулды королі Конрадинді Тальякоццодағы жеңісінен кейін Неапольде өлтірді. Исабелла I-нің немересі Кипрдің Хью III және оның немересі Антиохияның Мариясы мұрагерлік құқығы үшін таласты. Барондар Хьюға артықшылық берді, бірақ 1277 жылы Мария өзінің құқығын Карлға сатты. Ол Роджер Сан-Севериноны кепілгер ретінде жіберді. Темплирлердің қолдауымен ол Хьюдың Аккраға кіруін тоқтатып, оны Кипрге шегінуге мәжбүр етті, бұл патшалықты тұрақты монархсыз қалдырды. Илхандық моңғолдар Еуропаға мамлюктерге қарсы одақтар ұсынып, елшіліктер жіберді, бірақ Батыс елдерінің басшылары қасиетті жер үшін жаңа крест жорығын ұйымдастыруға құлшынбады. Сицилиялық кешпендер соғысы Карлдың Батыстағы беделін әлсіретті. Оның 1285 жылы қайтыс болғаннан кейін Кипрдің Генрих II Иерусалимнің номиналды королі ретінде танылды, бірақ қалған патшалық іріктелген биліктер мозаикасы болды, олардың кейбіреулері мамлюктердің бағыныштылығында болды. 1285 жылы соғысқан Илхан Абақаның өлімі, сонымен қатар Пизандықтар мен Венециялықтардың Генуямен соғысы, Мысыр сұлтаны Ал Мансур Қалауунға франктерді қууға мүмкіндік берді. 1289 жылы ол генуялықтар бақылауындағы Триполиді жойды, оның тұрғындарын құлдыратып не өлтірді. 1290 жылы итальяндық крестоносшылар Аккрада мұсылман саудагерлерін өлтіру арқылы Иерусалиммен жасасқан келісімді бұзды. Қалауунның өлімі 1291 жылы қаланың сәтті мамлюк қоршауына кедері келтірмеді. Көшіп кетуге мүмкіндігі барлар Кипрге қашты, ал көшіп кетуге мүмкіндігі жоқтар қырғынға ұшырады немесе құлдыққа сатылды. Батыстан қолдау күтілмейтін Тир, Бейрут және Сидон күреспей берілді. Мамлюктердің саясаты франктардың барлық физикалық іздерін жою болды; порстар мен бекітілген қалалардың қирауы ежелгі дәуірде тамыр тартқан жағалау қала өркениетінің тарихын үзді.
The Mongol Empire's westward expansion reached the Middle East when the Mongols conquered the Khwarazmian Empire in Central Asia in 1227. Part of the Khwarazmian army fled to eastern Anatolia and these masterless Turkic soldiers offered their services to the neighbouring rulers for pay. Western Christians regarded the Mongols as potential allies against the Muslims because some Mongol tribes adhered to Nestorian Christianity. In fact, most Mongols were pagans with a strong belief in their Great Khan's divine right to universal rule, and they demanded unconditional submission from both Christians and Muslims. As Salih Ayyub hired the Khwarazmians and garrisoned new mamluk troops in Egypt, alarming his uncle As Salih Ismail, Emir of Damascus. Ismail bought the Franks' alliance by a promise to restore 'all the lands that Saladin had reconquered'. Catholic priests took possession of the Dome of the Rock, but in July 1244 Khwarazmians marching towards Egypt sacked Jerusalem unexpectedly. The Franks gathered all available troops and joined Ismail near Gaza, but the Khwarazmians and Egyptians defeated the Frankish and Damascene coalition at La Forbie on 18 October. Few Franks escaped from the battlefield. As Salah captured most of the crusaders' mainland territory, restricting the Franks to a few coastal towns. Louis IX of France launched a failed crusade against Egypt in 1249. He was captured near Damietta with the remnants of his army, and ransomed days after the Bahri Mamluks assumed power in Egypt through murdering As Salih's son Al Muazzam Turanshah in May 1250. Louis spent four more years in Outremer. As the kingdom's effective ruler, he conducted negotiations with both the Syrian Ayyubids and the Egyptian Mamluks and refortified the coastal towns. He sent an embassy from Acre to the Great Khan Güyük, offering an anti Muslim alliance to the Mongols. Feuds between rival candidates to the regency and commercial conflicts between Venice and Genoa resulted in a new civil war in 1256 known as the War of Saint Sabas. The pro Venetian Bohemond VI's conflict with his Genoese vassals the Embriaci brought the war to Tripoli and Antioch. In 1258, the [[Ilkhan (title) Hulagu, younger brother of the Great Khan Möngke, sacked Baghdad and ended the Abbasid Caliphate. Two years later, Hethum I of Cilicia and Bohemond VI joined forces with the Mongols in the sack of Aleppo, when Bohemond set fire to its mosque, and in the conquest of northern Syria. The Mongols emancipated the Christians from their dhimmi status, and the local Christian population cooperated with the conquerors. Jerusalem remained neutral when the Mamluks of Egypt moved to confront the Mongols after Hulagu, and much of his force moved east on the death of Möngke to address the Mongol succession. The Mamluks defeated the greatly reduced Mongol army at Ain Jalut. On their return, the Mamluk sultan Qutuz was assassinated and replaced by the general Baibars. Baibars revived Saladin's empire by uniting Egypt and Syria and held Hulagu in check through an alliance with the Mongols of the Golden Horde. He reformed governance in Egypt, giving power to the elite mamluks. The Franks did not have the military capability to resist this new threat. A Mongol garrison was stationed at Antioch, and individual Frankish barons concluded separate truces with Baibars. Determined to conquer the crusader states, he captured Caesarea and Arsuf in 1265 and Safed in 1266, and sacked Antioch in 1268. Jaffa surrendered and Baibers weakened the military orders by capturing the castles of Krak des Chevaliers and Montfort before returning his attention to the Mongols of the Ilkhanate for the rest of his life. Massacres of the Franks and native Christians regularly followed a Mamluk conquest. In 1268, the new Sicilian king Charles I of Anjou executed Conradin, the titular king of Jerusalem, in Naples after his victory at Tagliacozzo. Isabella I's great grandson Hugh III of Cyprus and her granddaughter Maria of Antioch disputed the succession. The barons preferred Hugh, but in 1277 Maria sold her claim to Charles. He sent Roger of San Severino to act as bailli. With the support of the Templars, he blocked Hugh's access to Acre, forcing him to retreat to Cyprus, again leaving the kingdom without a resident monarch. The Mongols of the Ilkhanate sent embassies to Europe proposing anti Mamluk alliances, but the major western rulers were reluctant to launch a new crusade for the Holy Land. The War of the Sicilian Vespers weakened Charles's position in the west. After his death in 1285, Henry II of Cyprus was acknowledged as Jerusalem's nominal king, but the rump kingdom was in fact a mosaic of autonomous lordships, some under Mamluk suzerainty. In 1285, the death of the warlike Ilkhan Abaqa, combined with the Pisan and Venetian wars with the Genoese, finally gave the Mamluk sultan, Al Mansur Qalawun, the opportunity to expel the Franks. In 1289 he destroyed Genoese held Tripoli, enslaving or killing its residents. In 1290, Italian crusaders broke his truce with Jerusalem by killing Muslim traders in Acre. Qalawun's death did not hinder the successful Mamluk siege of the city in 1291. Those who could fled to Cyprus, while those who could not were slaughtered or sold into slavery. Without hope of support from the West, Tyre, Beirut, and Sidon all surrendered without a fight. The Mamluk policy was to destroy all physical evidence of the Franks; the destruction of the ports and fortified towns ruptured the history of a coastal city civilisation rooted in antiquity.
Үкімет және мекемелер
Қазіргі тарихнама Иерусалим патшалығына баса назар аударуда. Бұл, мүмкін, Бірінші крест жорығының мақсаты болуымен және қаланың ортағасырлық христиан әлемінің орталығы және ең маңызды қаласы деген қабылданысымен байланысты. Дегенмен, патшалықты зерттеулер басқа латын елді мекендерінің дамуы үшін толыққанды, жалпы үлгі ұсынбайды. Иерусалимнің патшалық әкімшілігі қала қолдан шыққанға дейін қалада, содан кейін Акрада орналасқан. Онда көптеген еуропалық билеушілердің кеңсе басшылары болды: дін қызметкері басқарған кеңсе, констебль, маршал, камерагер, канцлер, сенашкал және бокалшы. Патшалық территориясы тікелей виконттармен басқарылды. 1187 жылы франктар Иерусалимді мұсылмандарға берген кезде жазба заңға қатысты барлық нақты дәлелдер жоғалып кетті. Антиохия князьдерінің соттары ұқсас болды және олар кейіннен Киликия Армениясы қабылдаған, Антиохияның Ассизалары деп аталатын итало-нормандық заңдарды жасады. Бұл заңдар 13 ғасырдағы армян тіліндегі аудармаларда сақталған. Антиохияның франк, сириялық, грек, еврей, армян және мұсылман тұрғындары арасындағы қарым-қатынас көбінесе жақсы болды. Эдессаның қысқа ғұмыры оны ең аз зерттелген елді мекенге айналдырды, бірақ оның тарихын латын деректерімен қатар армян және сириялық жылнамаларында да табуға болады. Иерусалим сияқты, саяси институттар негізін қалаушылардың солтүстік француздық тамырларын көрсеткендей, бірақ қалалық кеңестерге жергілікті христиандар да кірді. Халық құрамы алуан түрлі болды, оның ішінде армян православиешілері, мелкиттер деп аталатын гректер, якобиттер деп аталатын сириялық православиешілері және мұсылмандар бар еді. Триполиде, төртінші франк мемлекетінде, Сен-Жильдің Раймоны және оның ізбасарлары бірнеше қалаларды тікелей басқарды, ал қалғандарын Лангедок және Прованстан шыққан иелерге феодалдық иелік ретінде берді, ал Гибелет теңіз күші үшін генуялықтарға берілді. 12 ғасырда бұл жүйе барлығы 300 рыцарьдан тұратын әскерді құрады, бұл Антиохия мен Иерусалимге қарағанда әлдеқайда аз әскер болды. Ливан шіркеулеріндегі сәулет және өнер қызметі жергілікті халықтың франк билігі кезінде гүлденгенін көрсетеді, бұл 1187–1188 жылдары Саладиннің жаулап алуының ең нашар әсерінен алыс болғандықтарына байланысты. Бұл араб тілінде сөйлейтін мелкиттер, монофизиттер, несториандар, сириялықтар және көптеген сирия тілінде сөйлейтін марониттер, өздерінің діни басшыларымен бірге болды. Грек православие шіркеуі Иерусалимдегідей шектеулерге тап болды. Сонымен қатар, солтүстікке қарайғы шекаралық аймақтарда друздар мен алавиттердің, оның ішінде исмаилиттердің өзін-өзі басқаратын мұсылман қауымдастықтары болды. Көп этностық құрылым Триполиде айқын болды, ал 12 ғасырда оңтүстік француз мәдениеті болған болуы мүмкін, бірақ бұл ерекшелік уақыт өте келе жоғалып кетті. Иерусалим патшасының басты рөлі 12 ғасырдың басындағы соғыстар кезінде феодалдық әскердің басшысы болу болды. Патшалар жерді немесе иеліктерді сирек берді, ал олар бергендері көбінесе жоғары өлім-жітімге байланысты бос орынға айналып, тәжге қайта оралды. Олардың адалдығы үшін қалалық табыс берілді. Осылайша, алғашқы бес билеушінің иеліктері ақсүйектердің біріктірілген иеліктерінен гөрі үлкен болды. Иерусалимнің осы патшалары батыстық монархтарға қарағанда ішкі билікке ие болды, бірақ олар мұндай үлкен патшалықты басқару үшін қажетті персонал мен әкімшілік жүйелеріне ие болмады. Ғасырдың екінші ширегінде Ольтрежордайнның иесі Шатильонның Рейнальды және Триполидің графы, Галилеяның ханзадасы Реймонд III сияқты магнаттар барондық династияларды құрып, көбінесе тәуелсіз билеушілер ретінде әрекет етті. Патшалық билік жойылды, феодалдар билігінде басқару жүзеге асырылды. Қалған орталық бақылау Жоғары сотта немесе Haute Cour-да, латын тілінде Curia generalis және Curia regis деп аталатын, немесе француз тілінде parlement деп аталатын жерде жүзеге асырылды. Бұл кездесулер патша мен бас қожайындар арасында өтті. Вассалдың кеңес беру міндеті артықшылыққа айналды, содан кейін монархтың заңдылығы соттың келісіміне байланысты болды. Жоғары сот – барондар мен патшаның тікелей вассалдары. Оның құрамында патша мен үш бас қожайын болуы керек еді. 1162 жылы Assise sur la ligece (шамамен, «liege homage туралы Ассиза») соттың құрамын барлық 600 немесе одан да көп феодалдарға кеңейтті. Патшаға тікелей құрмет көрсеткендер Жоғарғы соттың мүшелері болды. 12 ғасырдың соңында оларға әскери ордендердің басшылары қосылды, ал 13 ғасырда итальяндық коммуналар. Үшінші крест жорылының басшылары монархияны елемеді. Англия мен Франция патшалары болашақ жаулап алудың бөлісуі туралы келісімге келді, жергілікті ақсүйектерді ескерудің қажеті жоқ екенін көрсетті. Правер Иерусалим тәжінің әлсіздігі 1190 жылы Конрад Монферратқа, ал 1192 жылы Шампань графы Генрих II-ге тақтың жылдам ұсынылуымен көрсетілгенін айтты, бірақ бұл Балдуин IV-нің өсиетімен заңды күшке енді, егер Балдуин V кәмелетке толмаса, папа, Англия мен Франция патшалары және Рим императоры мұрагерді анықтайтын еді. 1187 жылы Хаттиндегі жеңіліске дейін сот әзірлеген заңдар қасиетті қабірдің хаттарында Ассиза ретінде жазылған. Барлық жазба заң Иерусалимнің құлауымен жоғалып кетті. Қазіргі заң жүйесі көбінесе әдет-ғұрыпқа және жоғалған заңнаманың есте сақталуына негізделген. Белгілі заңгер Новаралық Филипп ренжіп айтты: «Біз [заңдарды] нашар білеміз, өйткені олар естіген әңгімелер мен қолданыс арқылы белгілі, және біз Ассизаның Иерусалим патшалығындағы Ассизаны көргендей бір нәрсе деп ойлаймыз [барондар] заңдарды жақсырақ пайдаланды және олар ел жоғалғанға дейін оларға сенімдірек әрекет етті». Ерте 12 ғасырдың заң жүйесі туралы идеалды көзқарас қалыптастырылды. Барондар Ассиза туралы заңды күшейтуге Алмарик I-нің ниетін өзгертіп, монархты шектеді, әсіресе феодалдық иеліктерді сотсыз тәркілеу құқығына қатысты. Ауылдық феодалдық иеліктердің көп бөлігінің жоғалтылуы барондардың қалалық саудагерлік топқа айналуына әкелді, онда заң білімі бағалы, құрметті дағды және жоғары мәртебеге жол болды. Хаттиннен кейін франктар өз қалаларын, жерлерін және шіркеулерін жоғалтты. Барондар Кипрге қашып, Люсиньян, Монбельяр, Бриенн және Монфорт отбасыларынан келген жаңа эмигранттармен араласқан. Бұл ескі ақсүйектердің қалдықтарынан, Латын Шығысын нашар түсінетін жеке класс құрды. Оларға патшалар-ерлер Гай, Конрад, Генрих, Эмери, Жан және олардан кейін келген Гогенштауфен әулеті кірді. 13 ғасырдың барондары замандас және қазіргі заманғы комментаторлардың пікірінше, нашар бағаланды: олардың беткей риторикасы Жак де Витриді қынжырды, Рилей Смит олардың педантизмі және саяси әрекеттерді заңды түрде негіздеуге тырысуы туралы жазды. Барондар заңды артикуляциялау қабілетін бағалады. Бұл 13 ғасырдың екінші жартысындағы барондық заңгерлердің әсерлі трактаттарында көрінеді. 1229 жылдың мамырынан бастап, Фридрих II өзінің итальяндық және неміс жерлерін қорғау үшін қасиетті жерді қалдырғаннан бастап, монархтар болмады. Конрад 1225 жылдан 1254 жылға дейін номиналды патша болды, ал оның ұлы Конрадин 1268 жылға дейін, Шарль Анжу оны өлімге жібергенге дейін болды. Иерусалим монархиясы Батысқа қарағанда шектеулі билікке ие болды, онда билеушілер басқару, сот және заңнама үшін бюрократиялық аппаратты дамытты, олар арқылы олар бақылауды жүзеге асырды. 1242 жылы барондар жеңіске жетіп, Ибелин және Кипртік регенттердің тізбегін тағайындады. Орталық үкімет ақсүйектердің, әскери ордендердің және итальяндық коммуналардың тәуелсіздігіне қарсы тұра алмады. Кірістіктерді қайтаруға ресурстары жетпеген үш кипрлік Люсиньян патшасы Иерусалим патшалығының атағын Шарль Анжуға сатты. Ол қысқа уақытқа билікке ие болды, бірақ ешқашан патшалыққа бармады.
Modern historiography has focused on the kingdom of Jerusalem. Possibly this is related to it being the objective of the First Crusade, as well as the perception of the city being the centre and chief city of medieval Christendom. However, research into the kingdom does not provide a comprehensive common template for the development of the other Latin settlements. Jerusalem's royal administration was based in the city until it was lost, and then in Acre. It featured the typical household officers of most European rulers: a cleric led chancery, constable, marshal, chamberlain, chancellor, seneschal and butler. Royal territory was directly administered by Viscounts. All tangible evidence of the written law was lost in 1187 when the Franks lost the city of Jerusalem to the Muslims. The courts of the princes of Antioch were similar and created the Italo Norman laws that were also later adopted by Cilician Armenia, known as the Assizes of Antioch. These have survived in 13th century Armenian translations. Relationships among Antioch's various Frankish, Syrian, Greek, Jewish, Armenian, and Muslim inhabitants were generally good. The brief existence of the uniquely landlocked Edessa means it is the least studied, but its history is traceable to Armenian and Syriac chronicles in addition to Latin sources. Like Jerusalem the political institutions appear to have reflected the northern French roots of the founders, although the membership of city councils included indigenous Christians. The population was diverse, including Armenian Orthodox, Greeks known as Melkites, Syrian Orthodox known as Jacobites, and Muslims. In Tripoli, the fourth Frankish state, Raymond of Saint Gilles and his successors ruled directly over several towns, granting the rest as fiefs to lords originating in Languedoc and Provence, and Gibelet was given to the Genoese in return for naval support. In the 12thcentury this system provided a total of 300 knights, a much smaller army than Antioch or Jerusalem. Architectural and artistic activity in Lebanese churches provide evidence that the indigenous populations prospered under Frankish rule, in part due to its remoteness from the worst impacts of Saladin's conquests in 1187–1188. These were Arabic speaking Melkites, Monophysites, Nestorians, Syrians, and large numbers of Syriac speaking Maronites with their own clerical hierarchies. The Greek Orthodox Church was restricted, as in Jerusalem. There were similar self governing Muslim communities of Druze and Alawites, including Isma’ili, in the frontier areas to the north. The multi ethnic structure may well have been more pronounced in Tripoli and in the 12thcentury there may have been a southern French culture, although this characteristic faded over time. The king of Jerusalem's foremost role was as leader of the feudal host during the near constant warfare in the early decades of the 12thcentury. The kings rarely awarded land or lordships, and those they did frequently became vacant and reverted to the crown because of the high mortality rate. Their followers' loyalty was rewarded with city incomes. Through this, the domain of the first five rulers was larger than the combined holdings of the nobility. These kings of Jerusalem had greater internal power than comparative western monarchs, but they lacked the personnel and administrative systems necessary to govern such a large realm. In the second quarter of the century, magnates like Raynald of Châtillon, Lord of Oultrejordain, and Raymond III, Count of Tripoli, Prince of Galilee, established baronial dynasties and often acted as autonomous rulers. Royal powers were done away with, and governance was undertaken within the feudatories. The remaining central control was exercised at the High Court or Haute Cour, which was also known in Latin as Curia generalis and Curia regis, or in vernacular French as parlement. These meetings were between king and tenants in chief. The duty of the vassal to give counsel developed into a privilege and then the monarch's legitimacy depended on the court's agreement. The High Court was the great barons' and the king's direct vassals. It had a quorum of the king and three tenants in chief. In 1162, the assise sur la ligece (roughly, 'Assize on liege homage') expanded the court's membership to all 600 or more fief holders. Those paying direct homage to the king became members of the Haute Cour. By the end of the 12thcentury, they were joined by the leaders of the military orders and in the 13thcentury the Italian communes. The leaders of the Third Crusade ignored the monarchy. The kings of England and France agreed on the division of future conquests, as if there was no need to consider the local nobility. Prawer felt the weakness of the crown of Jerusalem was demonstrated by the rapid offering of the throne to Conrad of Montferrat in 1190 and then Henry II, Count of Champagne, in 1192 although this was given legal effect by Baldwin IV's will stipulating if Baldwin V died a minor, the pope, the kings of England and France, and the Holy Roman Emperor would decide the succession. Prior to the 1187 defeat at Hattin, laws developed by the court were recorded as assises in Letters of the Holy Sepulchre. All written law was lost in the fall of Jerusalem. The legal system was now largely based on custom and the memory of the lost legislation. The renowned jurist Philip of Novara lamented, 'We know [the laws] rather poorly, for they are known by hearsay and usage and we think an assize is something we have seen as an assize in the kingdom of Jerusalem [the barons] made much better use of the laws and acted on them more surely before the land was lost.' An idyllic view of the early 12thcentury legal system was created. The barons reinterpreted the assise sur la ligece—which Almalric I intended to strengthen the crown—to constrain the monarch instead, particularly regarding the monarch's right to confiscate feudal fiefs without trial. The loss of the vast majority of rural fiefs led the baronage to evolve into an urban mercantile class where knowledge of the law was a valuable, well regarded skill and a career path to higher status. After Hattin, the Franks lost their cities, lands, and churches. Barons fled to Cyprus and intermarried with leading new emigres from the Lusignan, Montbéliard, Brienne and Montfort families. This created a separate class—the remnants of the old nobility with a limited understanding of the Latin East. This included the king consorts Guy, Conrad, Henry, Aimery, John, and the absent Hohenstaufen dynasty that followed. The barons of Jerusalem in the 13thcentury have been poorly regarded by both contemporary and modern commentators: their superficial rhetoric disgusted Jacques de Vitry; Riley Smith writes of their pedantry and the use of spurious legal justification for political action. The barons valued this ability to articulate the law. This is evidenced by the elaborate and impressive treatises of the baronial jurists from the second half of the 13thcentury. From May 1229, when Frederick II left the Holy Land to defend his Italian and German lands, monarchs were absent. Conrad was titular king from 1225 until 1254, and his son Conradin until 1268 when Charles of Anjou executed him. The monarchy of Jerusalem had limited power in comparison with the West, where rulers developed bureaucratic machinery for administration, jurisdiction, and legislation through which they exercised control. In 1242 the Barons prevailed and appointed a succession of Ibelin and Cypriot regents. Centralised government collapsed in the face of independence exercised by the nobility, military orders, and Italian communes. The three Cypriot Lusignan kings who succeeded lacked the resources to recover the lost territory. One claimant sold the title of king to Charles of Anjou. He gained power for a short while but never visited the kingdom.
Үлгісі және жұмысқа алу
Франк және мұсылман әскерлерінің мөлшеріне қатысты барлық есептеулер белгісіз; қолдағы мәліметтер франктардың католик әлеміндегі ең ірі әскерлерді жинағанын көрсетеді. 1111 жылы төрт кресттік мемлекет 16 000 сарбазды Шаизарға қарсы бірлескен әскери наурызға аттандырды. Эдесса мен Триполи 1 000–3 000 сарбаздық әскерлер жинады, Антиохия мен Иерусалим 4 000–6 000 әскершілерді орналастырды. Алыстағы салыстыру ретінде, Жеңімпаз Вильгельм Гастингсте 5 000–7 000 сарбазға басшылық етті, ал 12 000 крестшілер Ибериядағы Лас-Навас-де-Толоса шайқасында маврларға қарсы күресті. Франктардың ерте жауыздарының қатарында Фатимидтер 10 000–12 000 сарбазға ие болды, Алеппо билеушілерінің 7 000–8 000 сарбазы болды, ал Дамаск атабегтері 2 000–5 000 сарбазға басшылық етті. Артукидтер 30 000 түркіні жалдауға қабілетті болды, бірақ бұл көшпелі жауынгерлер ұзақ қоршауға төтеп бере алмады. Египет, Сирия және Ирактың көп бөлігін біріктіргеннен кейін Саладин 20 000-ға жуық әскер жинады. Египеттік қаржы және сириялық еңбек күші сол кезде Саладиннің әскери қуатына тірек болған екі маңызды факторды білдірді. Жауап ретінде франктар 1183 жылға қарай әскери күштерін 18 000-ға дейін арттырды, бірақ мұны үнемдеу шараларын қабылдамай жасады. 13 ғасырда Акконың табысты саудасы үлкен әскерлерді ұстауға мүмкіндік берді. Ла Форбиде 16 000 франк жауынгері шайқаста қаза тапты, бірақ бұл Иерусалимнің біріккен әскерінің соңғы шайқасы болды. 1291 жылы Акконы қоршау кезінде 15 000-ға жуық франк әскері қаланы 60 000-нан астам мамлюк жауынгерлеріне қарсы қорғады. Кресттік мемлекеттердің әскери күші негізінен төрт санаттағы сарбаздарға байланысты болды: вассалдар, жалдамалылар, батыстан келгендер және әскери ордендер ұсынған әскерлер. Вассалдар әскери міндеттерін толық қаруланған рыцарьлар немесе жеңіл қаруланған сержанттар ретінде жеке орындауға міндетті болды. Үйленбеген феодал әйелдер жалдамалыларды жалдауға мәжбүр болды; олардың тәрбиеленушілері кәмелетке толмаған вассалдарды білдірді. Мүгедектер мен алпыстан асқандар аттары мен қаруларын иелеріне беруге міндетті болды. Бірнеше сарбазға қызмет етуге міндетті вассалдар өз вассалдарына шақыру жасауға немесе жалдамалыларды жұмысқа алуға міндетті болды. Феодал әміршінің әскері үлкен болуы мүмкін. Мысалы, 1111 жылы Мавдудқа қарсы Антиохия мен Эдессаның бірлескен науқаны кезінде Салернолық Ричардты 60 атты және 100 жаяу сарбаз сүйреп әкелді. Франк билеушілерінің әскерлеріне жалақы төлеудегі қиындықтар туралы көптеген шағымдар бар, бұл Левант соғысында жалдамалы әскерлердің маңыздылығын көрсетеді. Жалдамалылар әскери науқандарға, бекіністерді күзетуге және әсіресе Антиохияда ханзаданың қарулы сарайында қызмет етуге тұрақты түрде жалданатын. Кресттік мемлекеттер батыстан үнемі қолдаусыз тірі қала алмады. Дағдарыс кезінде келген қарулы қажылар жағдайды құтқара алатын, мысалы, 1102 жылы Рамлада Балдуин I жеңілгеннен кейін жерге қонғандар сияқты. Батыстықтар франк басшыларының билігін мойындағысы келмеді.
All estimates of the size of Frankish and Muslim armies are uncertain; existing accounts indicate that it is probable that the Franks of Outremer raised the largest armies in the Catholic world. As early as 1111, the four crusader states fielded 16,000 troops to launch a joint military campaign against Shaizar. Edessa and Tripoli raised armies numbering 1,000–3,000 troops, Antioch and Jerusalem deployed 4,000–6,000 soldiers. In comparison, William the Conqueror commanded 5,000–7,000 troops at Hastings and 12,000 crusaders fought against the Moors at Las Navas de Tolosa in Iberia. Among the Franks' early enemies, the Fatimids possessed 10,000–12,000 troops, the rulers of Aleppo had 7,000–8,000 soldiers, and the Damascene atabegs commanded 2,000–5,000 troops. The Artuqids could hire as many as 30,000 Turks, but these nomadic warriors were unfit for lengthy sieges. After uniting Egypt, Syria, and much of Iraq, Saladin raised armies around 20,000 strong. Egyptian money and Syrian manpower represented the two critical factors underpinning Saladin's military might during the period. In response, the Franks quickly increased their military force up to around 18,000 troops by 1183, but not without implementing austerity measures. In the 13th century, the control of Acre's lucrative commerce provided the resources to maintain sizeable armies. At La Forbie, 16,000 Frankish warriors perished in the battlefield, but this was the last occasion when a united Jerusalemite army fought a pitched battle. During the 1291 siege of Acre, about 15,000 Frankish troops defended the city against more than 60,000 Mamluk warriors. The crusader states' military power depended mainly on four major categories of soldiery: vassals, mercenaries, visitors from the west, and troops provided by the military orders. Vassals were expected to perform their military duties in person as fully armed knights, or more lightly armoured [[Serjeanty. Unmarried female fief holders had to hire mercenaries; their wards represented underage vassals. Disabled men and men over sixty were required to cede their horses and arms to their lords. Vassals who owed the service of more than one soldier had to mobilise their own vassals or employ mercenaries. A feudal lord's army could be sizeable. For example, 60 cavalrymen and 100 footmen accompanied Richard of Salerno, then lord of Marash, during a joint Antiochene–Edessene campaign against Mawdud in 1111. Complaints about Frankish rulers' difficulties in paying off their troops abound, showing the importance of mercenary troops in Levantine warfare. Mercenaries were hired regularly for military campaigns, for garrisoning forts and particularly in Antioch, for serving in the prince's armed retinue. The crusader states could have hardly survived without constant support from the west. Armed pilgrims arriving at moments of crisis could save the day, like those who landed just after Baldwin I's defeat at Ramla in 1102. Westerners were unwilling to accept the Frankish leaders' authority.
Әскери бұйрықтар
Әскери ордендер Батыс Христиан әлемінің тұрақсыз шекаралық аймақтарындағы жағдайға жауап ретінде пайда болған діни ұйымның жаңа түрі болды. Олардың алғашқысы – Темплиерлер, Киелі Құдс шіркеуіне байланысты рыцарлық бауырластықтан өркендеді. 1119 жылы рыцарлар тазалық, кедейлік және бағынуға ант беріп, Иерусалимге қажылыққа келгендерді қарулы түрде қорғауға міндеттенді. Монахтық және рыцарлық идеяларының бұл ерекше үйлесімі кең қолдау таппады, бірақ Темплиерлер Клерволық Бернард, көрнекті цистерциан аббатынан ықпалды қолдау тапты. Олардың монахтарлық ережесі 1129 жылы Францияның Труа қаласындағы соборда бекітілді. Атауы Сүлейменнің ғибадатханасынан шыққан, ол олардың алғашқы штаб-пәтері орналасқан Әл-Ақса мешітінің франкша атауы еді. Темплиерлердің өз діндәстерін қорғауға деген ұмтылысы тартымды идея болды, бұл Оутремерде қайырымдылық ұйымдарын әскерилендіру арқылы жаңа әскери ордендердің құрылуына түрткі болды. Госпитальдық орден осының ең алғашқы мысалы. Бастапқыда Амальфиден келген саудагерлер құрған Иерусалимдегі ауруханадағы медбикелер қауымы болған олар, 1130 жылдары әскери функцияларды өз мойнына алды. Левантта тағы үш әскери орден пайда болды: 1130 жылдары негізінен мәжбүрлілерге арналған Киелі Лазар ордені, 1198 жылы неміс Тевтон ордені және 1228 жылы Аккредегі Сент-Томас ағылшын ордені. Еуропа мен Левант бойынша көптеген ізгі ниетті сыйлықтардың иегерлері болған Госпитальдық орден, Темплиерлер және, аз дәрежеде, Тевтон ордені мол байлық жинады. Олар өздерінің шашыраңқы иеліктерін кең таралған филиалдар желісі арқылы басқарды, олардың әрқайсысы кірісінің бір бөлігін – әдетте үштен бір бөлігін – Иерусалимдегі штаб-пәтерге аударуға міндетті болды. Тауарлар мен ақшаны үнемі беру күрделі логистикалық және қаржылық жүйелерді дамытуды талап еткендіктен, үш орден ұлттық сауда үйлері мен несиелік мекемелердің алғашқы нысандары ретінде жұмыс істеді. Олардың желілері халықаралық ақша аударымдарын жеңілдетті, өйткені бір филиалда салынған қаражат басқа филиалда төленеді, ал бір елде берілген несиелер басқа елде қайтарылады. Госпитальдық орден ешқашан қайырымдылық жұмыстарын тоқтатқан жоқ. Иерусалимдегі олардың ауруханасы барлық дін мен жыныстың жүздеген науқастарына қызмет көрсетті. Қажылар, жүкті әйелдер, тастап кетілген балалар және кедейлер де олардан көмек ала алды. Дегенмен, дінсіздерге қарсы соғыс жүргізу әскери ордендердің басты міндеті болып қала берді. Тұрақты армияның алғашқы мысалы ретінде олар крестонос мемлекеттерін қорғауда маңызды рөл атқарды. Рыцарлар мен олардың қарулы қызметшілері монахтық антқа бағынған кәсіби сарбаздар болды. Олар киімдерін, әдетте айқыш белгісімен, киеді, ол кигеннің дәрежесін көрсететін. Шекараны қорғаудың барлық шығындарын өтеуге жеткілікті қаражаты болмағандықтан, жергілікті билеушілер мен аристократтар шекаралық бекіністерін әскери ордендерге беруге асықты. Ең алғашқы мысалдарға Иерусалимдегі Бет-Гибелин және Триполидегі Крак-де-Шевальерлер кіреді, екеуін де Госпитальдық орден басып алды.
The military orders emerged as a new form of religious organisation in response to the unstable conditions at western Christendom's borderlands. The first of them, the Knights Templar, developed from a knightly brotherhood attached to the Church of the Holy Sepulchre. Around 1119, the knights took the monastic vows of chastity, poverty, and obedience and committed themselves to the armed protection of pilgrims visiting Jerusalem. This unusual combination of monastic and knightly ideas did not meet with general approval, but the Templars found an influential protector in the prominent Cistercian abbot Bernard of Clairvaux. Their monastic rule was confirmed at the Council of Troyes in France in 1129. The name derives from Solomon's Temple, the Frankish name for the Al Aqsa Mosque where they established their first headquarters. The Templars' commitment to the defence of fellow Christians proved an attractive idea, stimulating the establishment of new military orders, in Outremer always by the militarisation of charitable organisations. The Hospitallers represents the earliest example. Originally a nursing confraternity at a Jerusalemite hospital founded by merchants from Amalfi, they assumed military functions in the 1130s. Three further military orders followed in the Levant: the Order of Saint Lazarus mainly for leper knights in the 1130s, the German Order of Teutonic Knights in 1198, and the English Order of St Thomas of Acre in 1228. As frequent beneficiaries of pious donations across Europe and the Levant, the Hospitallers, Templars, and to a lesser extent the Teutonic Knights accumulated considerable wealth. They administered their scattered estates through an extensive network of branch houses, each required to transfer a part—generally one third—of its revenues to the Jerusalemite headquarters. As the regular transfer of goods and money required the development of complex logistical and financial systems, the three orders operated as early forms of supranational trading houses and credit institutions. Their networks facilitated international money transfers, because funds deposited in a branch could be paid out in another, and loans granted in one country could be repaid in another. The Hospitallers never abandoned charitable work. In Jerusalem, their hospital served hundreds of patients of all religions and genders. Pilgrims, pregnant women, abandoned children, and impoverished people could also enlist their aid. However, waging war against infidels remained the military orders' prime obligation. As an early example of a standing army, they had a pivotal role in the crusader states' defence. The knight brothers and their armed servants were professional soldiers under monastic vows. They wore a habit, always with a cross on it, and showing its wearer's rank. As lay rulers and aristocrats seldom had the funds to cover all costs of border defence, they eagerly ceded their border forts to the military orders. The earliest examples include Beth Gibelin in Jerusalem, and Krak des Chevaliers in Tripoli, both seized by the Hospitallers.
Жауынгерлік қару-жарақ және тактика
Франк әскерлерінің негізгі құрамын жоғары даярланған атты салт аттылар құрады. Олардың әскери шеберлігі мен бөлімдерінің тығыз байланысы оларды Византия және мұсылман ауыр атты әскерлерінен ерекшелендірді. Франк жаяу әскерлері рыцарьдармен тығыз ынтымақтастықта болуға және түрік жеңіл атты әскерінің шабуылына қарсы тұруға үйретілді. Франк әскерлерінің ерекшелігі – арбалетпен қаруланған жаяу әскерлердің кеңінен қолданылуы болды; мұсылман қолбасшылары арбалетшілерді тек қана қамалдарды қоршағанда ғана пайдаланды. Жергілікті христиандар, ислам дініне өткен түріктер және бірқатар франктер жеңіл қаруланған атты әскер ретінде қызмет етті, олар "түркіпол" деп аталды. Олар түрік жеңіл атты әскеріне қарсы күресу үшін орналастырылды және шабуылдар жасауға өте ыңғайлы болды. Франк рыцарьлары тығыз формацияда шайқасты және атты шабуылдың күшін арттыру үшін тактика қолданды. Мысалдарға таңертеңгі шабуылдар және жау лагеріне мал тобын қуу жатады. Франк атты әскері шабуыл жасағанда, мұсылман әскерлері рыцарьдар жаяу әскерден бөлініп, жылқылары шаршағанша тікелей қақтығыстан аулақ болуға тырысты. Франк жаяу әскерлері түрік жебелерінен қорғану үшін "қалқан қабырғасын" құра алатын. Екі тараптан да, мұсылман және франк әскерлері, жалған ретират тактикасын қолданды, бірақ христиан жазбалары оны арсыздық деп есептеді. Қамалдарды қоршағанда франктар тікелей шабуылдардан жаңылды. Олар қаланың төңірегіне блокада салып, қорғаушыларды аштықтан өлтіріп, бағынуға мәжбүр етті. Керісінше, мұсылман қолбасшылары тікелей шабуылдарға басымдық берді, өйткені олар қаза тапқандардың орнын толтыру үшін жаңа әскерлерді оңай жинауға болатын. Екі тарап та ұқсас қамал құрылыс машиналарын қолданды, соның ішінде ағаш қамал мұнаралары, тарау машиналары, мангонельдер және 1150 жылдардан бастап үлкен требушеттер. Хабаршы көгершіндерді және сигнал оттарын кеңінен пайдалану мұсылман соғысының маңызды бөлігі болды. Мұсылман қолбасшылары франктардың қимылдары туралы уақтылы хабардар болғандықтан, олар франк басқыншыларын күтпеген жерден тоқтатып алатын. Оутремерде замандас Еуропамен салыстырғанда шайқастар жиі болды. Франктар көбінесе қорғаныс жағдайында шайқасты. Олар үлкен шабуыл күштеріне қарсы жеңіске жеткізе алмайтынын түсінген кезде ғана, мысалы, 1187 жылы Саладиннің Антиохияға шабуылы және 1260 жылдары Оутремерге қарсы мамлюк шабуылдары кезінде, кешіктіру тактикасын қолданды. Шабуылға шыққанда франктар, егер олар маңызды аумақтарды басып алып, жергілікті топтар олардың жорығын қолдаса, кең ауқымды шайқасқа түсуге дайын болды.
Companies of highly trained mounted knights made up the central element of Frankish armies. Their military expertise and outstanding unit cohesion distinguished them from the Byzantine and Muslim heavy cavalry. Frankish foot soldiers were disciplined to cooperate closely with the knights and to defend them against attacks by the Turkic light cavalry. The Frankish armies' distinctive feature was the extensive deployment of foot soldiers equipped with crossbows; Muslim commanders employed crossbowmen almost exclusively in a siege situation. Native Christians and converted Turks along with some Franks served as lightly armoured cavalrymen, called turcopoles. They were positioned to fight against the Turkic light cavalry and were well suited for raids. The Frankish knights fought in close order formation and applied tactics to enhance the impact of a cavalry charge. Examples include surprise attacks at dawn and chasing herds of cattle towards an enemy camp. During a Frankish cavalry charge, the Muslim troops attempted to avoid a direct clash until the knights were separated from the infantry and their horses became exhausted. Frankish foot soldiers could create a 'shield roof' against the rain of Turkish arrows. Feigned retreat was a tactic used by both Muslim and Frankish troops, although Christian chroniclers considered it shameful. In a siege situation, the Franks avoided direct assaults. Instead, they imposed a blockade on the besieged town and starved the defenders into submission. By contrast, Muslim commanders preferred direct attacks as they could easily muster new troops to replace those who had perished. Both sides employed similar siege engines, including wooden siege towers, battering rams, mangonels, and from the 1150s large trebuchets. The extensive use of carrier pigeons and signal fires was an important element of Muslim warfare. As Muslim commanders were informed of the Franks' movements in time, they could intercept Frankish invaders unexpectedly. In comparison with contemporaneous Europe, battles were not uncommon in Outremer. The Franks fought battles mainly in defensive situations. They adopted delaying tactics only when they obviously had no chance to defeat a large invading force, like during Saladin's invasion of Antioch in 1187 and Mamluk attacks against Outremer in the 1260s. While on the offensive, the Franks typically risked pitched battles if they could gain substantial territory and a local faction supported their campaign.
Әлсіздік және құлдырау
Франктар жауларының жоғалғандарды тиімді қабылдай алмағандықтан, маңызды шайқаста жеңіліс крестонос мемлекетінің өмір сүруіне қауіп төндіретін еді. Мысалы, 1104 жылы Харран шайқасында Антиохия-Эдесса коалициясының жеңілісінен кейін Антиохия территориясының қысқаруы және Хатин шайқасында Саладиннің жеңісінің аумақтық салдары осыған дәлел. 1150 жылдардан бастап Михаил Сириялық және Али ибн әл-Атир сияқты бақылаушылар франктардың әскери шеберлігі әлсірегенін айтты. Бірақ шындығында, франктар Мысырға қарсы алыс жорықтар жасауға және күні бойы жеткілікті азық-түліксіз жаудың шабуылына тойтарыс беруге әлі де қабілетті еді. Сондықтан, тарихшы Николас Мортон ұсынғандай, олардың жеңілістері көбінесе жауларының икемділігіне байланысты болуы мүмкін. Мұсылмандар өздерінің кемшіліктерін жоюды және франктардың әлсіз жақтарын пайдалануды үйренді. Мұсылман билеушілері этникалық шиеленістерді басу үшін джихад үгітін күшейтті, ал франк және батыс қолбасшылары арасындағы дау-дамайлар тиімді ынтымақтастыққа кедергі келтірді. Мұсылман қолбасшылары қатты қаруланған атты әскерге қарсы жаңа тактика қолданды, мысалы, атты шабуыл кезінде олардың қатарын кенеттен бөліп жіберу. Франктар жауларының жылдамдығымен бәсекелесе алмады. Қоршау кезінде олар қоршау мұнараларын орнатуға ерекше мән берді, бірақ мұнараның құрылысы төрт-алты аптаға созылды, ал осы уақыт ішінде көмекке келген күштер қоршаудағы қалаға немесе бекініске жете алатын еді. Ал мұсылмандар қамалдың астын қазу немесе қабырғаларды өртеп жіберу сияқты жылдам жұмыстарды ұнатты.
As the Franks were unable to absorb casualties as effectively as their enemies, a defeat in a major battle could put the very existence of a crusader state at risk. Examples include the shrinking of Antiochene territory after the defeat of an Antiochene–Edessene coalition at the Battle of Harran in 1104 and the territorial consequences of Saladin's triumph at Hattin. From the 1150s, observers like the chroniclers Michael the Syrian and Ali ibn al Athir concluded that the Franks' military skills had weakened. In fact, the Franks could still launch long distance campaigns against Egypt and resist enemy attacks without adequate provisions for days. Consequently, as historian Nicholas Morton proposes, their defeats could more likely be attributed to their enemies' flexibility. The Muslims had learnt how to solve their own shortcomings and take advantage of the Franks' weaknesses. Muslim rulers intensified jihād propaganda to curb ethnic tensions, while disputes between Frankish and western commanders prevented their effective cooperation. The Muslim commanders adopted new tactics against the heavily armoured knights, like the sudden division of their ranks during a cavalry charge. In contrast, the Franks could not compete with their enemies' swiftness. In a siege situation, they insisted on the deployment of siege towers, although a tower's construction lasted for four to six weeks, and during this period, relief forces could reach the besieged town or fortress. By contrast, the Muslims preferred quick mining operations like digging under ramparts or burning walls.
Демография
Құжаттық негіздемесіз, қазіргі заманғы есептеулер крестонос мемлекеттерінің халқының мөлшері туралы тек болжамдар ғана. Ортағасырлық жылнамаларда демографиялық деректер бар, бірақ олар көбінесе франктер мен жергілікті христиандарды ажыратпай, әлдеқайда үлкен сандарды көрсетеді. Қала халқының саны туралы мәліметтер, көбінесе, жақын маңдағы ауылдардан келген қашқынтардың оны көбейткен кездегі қоршау туралы хабарларға негізделген. Шығыс Жерлердегі франктердің саны 120 000 мен 300 000 аралығында бағаланады. Егер бұл сандар сенімді болса, франктер крестонос мемлекеттерінің жалпы халқының кемінде 15% құраған. Осыған байланысты, Джозия Расселл «Исламдық аумақ» деп аталатын жердің халқының шамамен 12,5 миллионға жететінін есептейді: Анатолияда 8 миллион, Сирияда 2 миллион, Египетте 1,5 миллион және Солтүстік Африкада 1 миллион адам тұрған. Оның пікірінше, 1200 жылға қарай Исламдық аумақтағы бұл көрсеткіш 13,7 миллионға дейін өсті: Анатолияда 7 миллион, Сирияда 2,7 миллион, Египетте 2,5 миллион және Солтүстік Африкада 1,5 миллион адам болды. Ал крестоносшылардың туған жерлеріндегі халық саны 35,6 миллионға жеткен. Расселл сондай-ақ Анатолияның көп бөлігі христиандардың немесе Византияның билігінде болғанын, ал Мәсул мен Бағдат сияқты кейбір «Исламдық» аймақтарда да маңызды христиан халқы болғанын мойындайды. Католик Еуропадан иммиграция крестонос мемлекеттерінің соңына дейін жалғасты. Колонистердің көп бөлігі жағалау қалаларына қоныстанса да, франктердің Иерусалим Корольдігіндегі 200-ден астам ауылда (барлық ауылдық елді мекендердің шамамен 15%) тіркелгені белгілі. Кейбір франк ауылдық елді мекендері Батыстан қоныс аударушыларды ынталандыру үшін жоспарланған ауылдар болды, ал кейбіреулері жергілікті христиандармен бірлесіп құрылды. Жергілікті еврей халқы Иерусалим, Хеброн, Сафед және Тиберияның төрт қасиетті қаласында шоғырланған. 12 ғасырдың соңынан бастап мұсылмандарға жоғалған аумақтардан келген қашқынтар жағалау қалаларының христиан халқының санын арттырды, бірақ Кипрге немесе Франк Грециясына эмиграция да байқалды. Қала халқының өсуі үшінші крест жорығынан кейін Акрада жаңа қалашық пайда болғанда ең айқын көрінеді. 1240 жылдардан бастап Шығыс Жерлерден эмиграция күшейді, себебі крестонос мемлекеттерінің аман қалу перспективасы күңгірттенді. Осы кезеңде Кипрге франк және жергілікті христиан қашқынтарының көптеп келуі жақсы құжатталған. Қашпаған франктер Мамлюктердің жаулап алуынан құл немесе дін тастағандар ретінде аман қалуы мүмкін еді: францискан монахы қала түскеннен кейін он жылдан астам уақыттан кейін Акрада франк әскери тұтқындарымен және Исламға өткендермен кездесті. Бұл кезеңде Еуропадағы еврей қауымдастықтарынан иммиграция да артты, себебі христиан паломниктері ашқан саяхат жолдары оңайлатылды. Мысалы, 1211 жылы жүздеген раввиндер крестонос мемлекетіне көшіп келді.
Without solid documentary basis modern calculations about the size of the crusader states' population are only guesswork. Medieval chronicles contain demographic data, but they mostly present exaggerated numbers, without differentiating Franks and native Christians. Calculations about the population of a town are based on reports of a siege when refugees from nearby villages had multiplied it. Estimations of the number of Franks in Outremer range between 120,000 and 300,000. If these numbers are credible, Franks made up at least 15% of the crusader states' total population. In context, Josiah Russell estimates the population of what he calls 'Islamic territory' as roughly 12.5 million in 1000—Anatolia 8 million, Syria 2 million, Egypt 1.5 million and North Africa 1 million—with the European areas that provided crusaders having a population of 23.7 million. He estimates that by 1200 these figures had risen to 13.7 million in Islamic territory—Anatolia 7 million, Syria 2.7 million, Egypt 2.5 million and North Africa 1.5 million—while the crusaders' home countries' population was 35.6 million. Russell also acknowledges that much of Anatolia was Christian or under the Byzantines and that some purportedly Islamic areas such as Mosul and Baghdad also had significant Christian populations. Immigration from Catholic Europe was continuous till the end of the crusader states. Although most colonists settled in the coastal cities, the Franks' presence is documented in more than 200 villages (about 15% of all rural settlements) in the Kingdom of Jerusalem. Some Frankish rural settlements were planned villages, established to encourage settlers from the West; some were shared with native Christians. The native Jewish population was concentrated in the four holy cities of Jerusalem, Hebron, Safed and Tiberias. From the late 12th century refugees from territories lost to the Muslims increased the Christian population of the coastal cities, but emigration to Cyprus or Frankish Greece can also be detected. The expansion of the urban population is most obvious at Acre where a new suburb developed following the Third Crusade. Emigration from Outremer intensified from the 1240s as prospects of the crusader states' survival darkened. In this period, a massive influx of Frankish and native Christian refugees to Cyprus is well documented. Franks who did not flee could survive the Mamluk conquest as slaves or renegades: a Franciscan friar met with Frankish prisoners of war and converts to Islam at Acre more than a decade after the fall of the city. Immigration from Jewish communities in Europe also increased from this period due to the travel routes having being opened up by Christian pilgrims. For example, in 1211 hundreds of Rabbis immigrated to the Crusader state.
Қоғам
Қазіргі зерттеулер көрсеткендей, яһудилер, мұсылмандар және жергілікті христиандар бұрынғыдай біртұтас болмаған. Христиандар Иерусалим төңірегінде және Иерихон мен Иордан өзенінен басталып, оңтүстікте Хебронға дейінгі жолмен орналасқан. Мұсылман басқыншылығына дейін салынған византиялық шіркеулердің археологиялық қалдықтары мен 16 ғасылғы Осман империясының халық санағы арасындағы салыстырулар, кейбір грек православ қауымдастықтары крест жорықтарынан бұрын жойылғанын, бірақ көпшілігі олар кезінде және одан кейінгі ғасырларда да жалғасқанын көрсетеді. Марониттер Триполиде, якобиттер Антиохия мен Эдессада шоғырланған. Армяндар солтүстікте көптеп қоныстанған, бірақ барлық ірі қалаларда олардың қауымдастықтары болған. Орталық аймақтарда басымдықпен суннит мұсылмандары тұрған, бірақ Ғалилеяда шиит қауымдастықтары да болған. Триполи тауларында друздар мекен еткен. Яһудилер жағалау қалаларында, Ғалилеяның кейбір қалаларында, сондай-ақ қасиетті Иерусалим, Сафед, Хеброн және Тиберия қалаларында тұрған. Исламға кіру туралы аз зерттеулер жасалған, бірақ қолда бар мәліметтер Элленблумды Наблус және Иерусалим аймақтарында христиандардың көпшілікті құрағанына сендірген. Жергілікті халықтың көп бөлігі – жерді өңдейтін шаруалар еді. 12 ғасырдың басындағы келісімшарттар жергілікті шаруаларды (еркін жеміс жинаушылар) ақсүйектерге және діни мекемелерге сыйлау деректерін көрсетеді. Бұл осы шаруалардан немесе шекаралары нақты емес жерлерден түсетін кірісті көрсету тәсілі болуы мүмкін. Олар христиандар үшін *villanus*, *surianus*, ал мұсылмандар үшін *sarracenus* деп сипатталған. *Servus* термині франктар ұстаған көптеген қалалық үй қызылдарына арналған. *Villanus* терминінің қолданылуы Жақын Шығыста шаруалардың және жеміс жинаушылардың жоғары мәртебесін көрсетеді деп есептеледі; жергілікті адамдар жеке бостандығынан айырылмаған, жерді иеленуші деп есептелген. Жеміс жинаушылардың мәртебесі батыстық жеміс жинаушылардан ерекшеленген, олар өздерінің мырзаларының иелігінде емес, үйленуге құқылы, ақысыз еңбекке міндетті емес, жерді иеленуге және мүлікті мұраға алуға құқылы болған. Алайда франктар өнімділікті сақтау қажеттілігіне байланысты шаруаларды жерге байлап ұстаған. Келісімшарттарда жер иелері өздерінің жерінде тапқан басқа жер иелерінен кез келген жеміс жинаушыны қайтаруға келіскені көрсетілген. Шаруалар егіннің төрттен бір бөлігінен жартысына дейін мырзаға салық төлеген. Мұсылман саяхатшысы Ибн Жубайр бір адамға бір динар және бес қират салық, сондай-ақ ағаштардан алынған өнімге салық салынғанын хабарлаған. 13 ғасырғы келісімшарттар бірінші патшалықтың жоғалғаннан кейін франктардың жоғалған кірісін толықтыру үшін бұл салықтың артқанын көрсетеді. Тарихшы Кристофер МакЭвит осыны Латын Шығысындағы шаруаларды *serf* емес, *indentured peasant* деп атаудың себебі ретінде келтіреді. Тілдік айырмашылықтар франк мырзалары мен жергілікті халық арасындағы басты айырмашылық болып қала берді. Франктар көне француз тілінде сөйлеп, латын тілінде жазған. Кейбіреулері араб, грек, армян, сирия және еврей тілдерін үйренген, бірақ бұл сирек кездесетін жағдай еді. Қоғам саяси және құқықтық жағынан қабаттарға бөлінген. Этностық қауымдастықтар франктар бақылауындағы қарым-қатынастармен өзін-өзі басқарған. Зерттеулер [[Раис (араб тілінде басшы, әкім немесе қала басшысы)] рөліне назар аударды. Райли Смит оларды жерге байланған қалалық еркін адамдар мен ауылдық жұмысшыларға бөлді; *ruʾasāʾ* франк иеліктерін басқарған, жергілікті қауымдастықтарды басқарған және көбінесе жергілікті жер иелері ретінде құрметтелген. Егер қауымдастықтар бөлінген болса, жазбаша дәлелдер көрсеткендей және Райли Смит пен Правер анықтағандай, қауымдастықтар арасындағы қақтығыстар болдырмаған және жер иелері мен шаруалар арасындағы өзара әрекеттесу шектелген. МакЭвит бәсекелес топтар арасындағы ықтимал шиеленісті анықтады. 13 ғасырғы заңгерлердің айтуынша, қалаларда Раис *Cour des Syriens* төрағасы болған және басқа да дәлелдер олар кейде жергілікті әскерлерге басшылық еткенін көрсетеді. Жергілікті қауымдастықтардың соттары азаматтық дауларды және ұсақ қылмыстарды қараған. Франк *cour des bourgeois* (буржуалардың соты), яғни ақсүйек емес франктардың соты, ауыр қылмыстарды және франктарға қатысты істерді қараған. Ассимиляция деңгейін анықтау қиын, себебі материалдық дәлелдер аз. Археология мәдени тұрғыдан ерекшеленеді және жазбаша мәліметтер терең діни бөліністерді көрсетеді. Кейбір тарихшылар мемлекеттердің әртүрлілігі формалдық апартеидті жойғанын болжайды. Мәртебе мен экономикалық жағдай арасындағы басты айырмашылық қалалық және ауылдық тұрғындар арасындағы еді. Жергілікті христиандар қалалардағы сауда мен өнеркәсіп арқылы жоғары мәртебеге ие болып, байлыққа ие болған, бірақ мұсылмандардың көбі құлдықта болғаннан басқа қалаларда тұрмаған. Франк патшалығы аймақтың әртүрлілігін көрсеткен. Королева Мелисенде жартылай армян болған және Анжудан келген Фулкқа үйленген. Олардың ұлы Амальрик Леванттан келген франкқа үйленгеннен бұрын византиялық грекке үйленген. Ақсүйектердің еврей, сириялық және мұсылман дәрігерлерін пайдалануы Вильгельм Тирскийді қорқытқан. Антиохия грек және араб тілінде сөйлейтін христиандар арқылы мәдени алмасу орталығына айналған. Жергілікті халықтар франк ақсүйектеріне дәстүрлі құрмет көрсеткен, ал франктар олардың киімдерін, тағамдарын, тұрғын үйлерін және әскери тәсілдерін қабылдаған. Алайда франк қоғамы мәдени балқымаған. Қауымдастықтар арасындағы қарым-қатынас беткей болған, ұлттық ерекшеліктер сақталған және басқа қауымдастықтар шетелдік деп есептелген.
Modern research indicates that Jews, Muslims and local Christian populations were less integrated than previously thought. Christians lived around Jerusalem and in an arc stretching from Jericho and the Jordan River to Hebron in the south. Comparisons of archaeological evidence of Byzantine churches built prior to the Muslim conquest and 16thcentury Ottoman census records shows some Greek Orthodox communities disappeared before the crusades, but most continued during and for centuries after. Maronites were concentrated in Tripoli; Jacobites in Antioch and Edessa. Armenians were concentrated in the north, but communities existed in all major towns. Central areas had a predominantly Sunni Muslim population, but Shi'ite communities existed in Galilee. Muslim Druze lived in the mountains of Tripoli. Jews lived in coastal towns and some Galilean towns and in the holy cities Jerusalem, Safed, Hebron and Tiberias. Little research has been done on Islamic conversion, but the available evidence led Ellenblum to believe that around Nablus and Jerusalem Christians remained a majority. Most of the indigenous population were peasants living off the land. Charters from the early 12thcentury show evidence of the donation of local villeins (free serfs) to nobles and religious institutions. This may have been a method of denoting the revenues from these villeins or land where the boundaries were unclear. These are described as villanus, surianus for Christians or sarracenus for Muslims. The term servus was reserved for the many urban domestic slaves the Franks held. The use of villanus is thought to reflect the higher status that villagers or serfs held in the near East; indigenous men were considered to have servile land tenures rather than lacking personal freedom. Villeins' status differed from Western serfs as they could marry outside their lords' domain, were not obliged to perform unpaid labour, could hold land and inherit property. However, Franks needed to maintain productivity, so the villagers were tied to the land. Charters show landholders agreeing to return any villeins from other landholders they found on their property. Peasants were required to pay the lord one quarter to a half of crop yields. The Muslim pilgrim Ibn Jubayr reported there was a poll tax of one dinar and five qirat per head and a tax on produce from trees. 13thcentury charters indicate this increased after the loss of the first kingdom to redress the Franks' lost income. Historian Christopher MacEvitt cites these as reasons that the term indentured peasant is a more accurate description for the villagers in the Latin East than serf. Linguistic differences remained a key differentiator between the Franks' lords and the local population. The Franks typically spoke Old French and wrote in Latin. While some learnt Arabic, Greek, Armenian, Syriac and Hebrew, this was unusual. Society was politically and legally stratified. Ethnically based communities were self governing with relations between communities controlled by the Franks. Research has focused on the role of the [[Rais, Arabic for leader, chief or mayor. Riley Smith divided these into the urban freemen and rural workers tied to the land; ruʾasāʾ administered the Frankish estates, governed the native communities, and were often respected local landowners. If communities were segregated, as indicated by the written evidence and identified by Riley Smith and Prawer, inter communal conflict was avoided and interaction between the landed and the peasants limited. McEvitt identifies possible tension between competing groups. According to the 13thcentury jurists, in the towns the Rais presided over the Cour des Syriens and there is other evidence they led local troops occasionally. The courts of the indigenous communities administered civil disputes and minor criminality. The Frankish cour des bourgeois—courts of the burgesses, which is the name given to non noble Franks, dealt with more serious offences and cases involving Franks. The level of assimilation is difficult to identify, as there is little material evidence. The archaeology is culturally exclusive and written evidence indicates deep religious divisions. Some historians assume the states' heterogeneity eroded formal apartheid. The key differentiator in status and economic position was between urban and rural dwellers. Indigenous Christians could gain higher status and acquire wealth through commerce and industry in towns, but few Muslims lived in urban areas except those in servitude. Frankish royalty reflected the region's diversity. Queen Melisende was part Armenian and married Fulk from Anjou. Their son Amalric married a Frank from the Levant before marrying a Byzantine Greek. The nobility's use of Jewish, Syrian, and Muslim physicians appalled William of Tyre. Antioch became a centre of cultural interchange through Greek and Arabic speaking Christians. The indigenous peoples showed the Frankish nobility traditional deference and in return Franks adopted their dress, food, housing, and military techniques. However, Frankish society was not a cultural melting pot. Inter communal relations were shallow, identities separate, and the other communities considered alien.
Экономика
Крестшілер мемлекеттері мұсылман саудасына теңіз арқылы Батыс Еуропамен, Месопотамиямен, Сириямен және Нил өзенінің қалалық экономикасымен жер арқылы кедергі келтіретін экономикалық орталықтар болды. Сауда-саттық жалғасты, жағалаудағы қалалар мұсылмандық ішкі аймаққа теңіз арқылы кіретін жолдарды қамтамасыз етті, ал шығыстан Еуропаға бұрын-соңды болмаған көлемде тауарлар экспортталды. Византия мұсылмандарының сауда-саттық өсімі 12-13 ғасырларда орын алған болуы мүмкін, бірақ крест жорықтары мұны тездеткен болуы мүмкін. Батыс Еуропаның халқы мен экономикасы өркендеп, қолөнер өнімдері мен шығыстан импортталған өнімдерді қалаған әлеуметтік таптың өсуін қамтамасыз етті. Еуропалық флоттар кемелерді жақсартты, кеме қатынасы жақсарды, ал жол ақысын төлеген паломниктер сапарына субсидиялар алды. Көбінесе жергілікті ауыл шаруашылығы өндірісі 1187 жылы Бірінші Патшалықтың құлауына дейін өркендеді, бірақ кейін елеусіз қалды. Франктар, мұсылмандар, яһудилер және жергілікті христиандар қалалардағы базарларда қолөнермен айналысты. Салахетдиннің жаулап алуларына дейін зәйтүн, жүзім, бидай және арпа маңызды ауыл шаруашылығы өнімдері болды. Қалаларда шыны жасау мен сабын өндіру негізгі салалар болды. Италиялықтар, провансальдықтар және каталондықтар теңіз қатынасын, импортты, экспортты, көлік пен банктік қызметті монополияға алды. Саудаға, базарларға, діни саяхатшыларға және өнеркәсіпке салынатын салықтар, франк абыройы мен шіркеуін табыспен қамтамасыз ету үшін, мұралық кірістермен біріктірілді. Сеньориялық монополиялар немесе тыйым салулар жер иелерінің диірмендерін, пештерін және басқа да құрылғыларын пайдалануға мәжбүр етті. Үй шаруашылықтарының көпшілігінде қол диірмендерінің болуы құлдардың кейбір монополияларды айналып өткенін дәлелдейді. Өндіріс орталықтары Антиохия, Триполи, Тир және Бейрут болды. Бұл елге тек текстиль бұйымдары, әсіресе жібек, шыны, бояулар, зәйтүн, шарап, сусамық майы және қант экспортталды. Франктар киім-кешек пен дайын бұйымдарды импорттау нарығын қамтамасыз етті. 1124 жылдан кейін франктар мысырлық динарларды көшіріп, Иерусалимнің алтын безантын жасады. 1187 жылы Иерусалимнің бірінші патшалығының құлдырауынан кейін экономикада ауыл шаруашылығының орнын сауда басқан, ал Батыс Еуропа монеталарының айналымы басым болды. Тир, Сидон және Бейрут қалалары күміс пеннилер мен мыс монеталар шығарса да, бірыңғай валюта құруға жүйелі түрде тырысқаны туралы деректер аз. Италияның Пиза, Венеция және Генуя теңіз республикалары Франктарды қаржылай қорлармен және теңіз ресурстарымен қамтамасыз еткен сауда байлығы бар ынталы крестоносцы болды. Ал, бұл қалалар мен Амальфи, Барселона және Марсель сияқты басқалары сауда құқықтары мен шығыс нарықтарына қолжетімділікті алды. Уақыт өте келе бұл меншік және юрисдикциялы отаршылдық қауымдастықтарға айналды. Акра, Тир, Триполи және Сидон порттарында орналасқан итальяндықтар, провансальдықтар және каталондықтар қауымдастықтарының ерекше мәдениеттері болды және франктардан бөлек автономды саяси билік болды. Олар өздерінің туған қалаларымен тығыз байланысты болып, оларға сыртқы сауда, банк және кеме қатынасы бойынша монополия берді. Сауда артықшылықтарын кеңейту мүмкіндіктері пайдаланды. Мысалы, 1124 жылы венециялықтар Тирдің үштен бір бөлігін және оның аумақтарын салықтан босатумен алмасты. Бұл порттар сауданың ірі сауда орталықтары ретінде Александрия мен Константинопольді алмастыра алмады, бірақ экономикалық артықшылықты сақтау үшін монархтармен және бір-бірімен бәсекелесті. Коммуналардың саны жүзден аспай қалды. Олардың күші туған қалаларының қолдауынан туындады. 13 ғасырдың ортасына қарай коммуналардың билеушілері франктердің билігін танып-білуге шақпай, Акроны бірнеше бекіністі шағын республикаларға бөлді.
The crusader states were economic centres obstructing Muslim trade by sea with the west Europe, and by land with Mesopotamia, Syria and the urban economies of the Nile. Commerce continued with the coastal cities providing maritime outlets for the Islamic hinterland, and unprecedented volumes of eastern wares were exported to Europe. Byzantine Muslim mercantile growth may well have occurred in the 12thand13thcenturies, but it is likely that the Crusades hastened this. Western European populations and economies were booming, creating a growing social class that wanted artisanal products and eastern imports. European fleets expanded with better ships, navigation improved, and fare paying pilgrims subsidised voyages. Largely indigenous agricultural production flourished before the fall of the First Kingdom in 1187 but was negligible afterwards. Franks, Muslims, Jews and indigenous Christians traded crafts in the souks—teeming oriental bazaars of the cities. Olives, grapes, wheat, and barley were the important agricultural products before Saladin's conquests. Glass making and soap production were major industries in towns. Italians, Provençals, and Catalans monopolised shipping, imports, exports, transportation, and banking. Taxes on trade, markets, pilgrims, and industry combined with estate revenue to provide the Frankish nobles and church with income. Seigniorial monopolies, or bans, compelled the use of landowners' mills, ovens and other facilities. The presence of hand mills in most households is evidence of the serfs' circumvention of some monopolies. The centres of production were Antioch, Tripoli, Tyre, and Beirut. Textiles, with silk particularly prized, glass, dyestuffs, olives, wine, sesame oil, and sugar were exported. The Franks provided an import market for clothing and finished goods. They adopted the more monetised indigenous economic system using a hybrid coinage of northern Italian and southern French silver European coins; Frankish copper coins minted in Arabic and Byzantine styles; and silver and gold dirhams and dinars. After 1124, the Franks copied Egyptian dinars, creating Jerusalem's gold bezant. Following the collapse of the first kingdom of Jerusalem in 1187, trade replaced agriculture in the economy, and the circulation of Western European coins predominated. Although Tyre, Sidon and Beirut minted silver pennies and copper coins, there is little evidence of systematic attempts to create a unified currency. The Italian maritime republics of Pisa, Venice, and Genoa were enthusiastic crusaders whose commercial wealth provided the Franks with financial foundations and naval resources. In return, these cities and others, like Amalfi, Barcelona, and Marseilles, received commercial rights and access to Eastern markets. Over time, this developed into colonial communities with property and jurisdiction. Largely located in the ports of Acre, Tyre, Tripoli, and Sidon, communes of Italians, Provençals, and Catalans had distinct cultures and exerted autonomous political power separate from the Franks. They remained intricately linked to their towns of origin, giving them monopolies over foreign trade, banking, and shipping. Opportunities to extend trade privileges were taken. In 1124, for example, the Venetians received one third of Tyre and its territories with exemption from taxes in return for Venetian participation in the siege. These ports were unable to replace Alexandria and Constantinople as the major commercial centres of commerce but competed with monarchs and each other to maintain economic advantage. The number of communes never reached more than the hundreds. Their power derived from the support of home cities. By the mid 13thcentury, the rulers of the communes barely recognised the authority of the Franks and divided Acre into several fortified miniature republics.
Өнер және сәулет
Правер утверждал, что ни одна крупная культурная фигура Западной Европы не поселилась в этих штатах, но другие были привлечены на Восток выражением образов в западноевропейской поэзии. Историки полагают, что военная архитектура демонстрирует синтез европейских, византийских и мусульманских традиций, обеспечивая оригинальные и впечатляющие художественные достижения крестовых походов. Замки были символом господства франкского меньшинства над враждебным большинством населения и служили административными центрами. Современная историография отвергает консенсус XIX века о том, что западноевропейцы узнали основы военной архитектуры на Ближнем Востоке. Европа уже пережила рост оборонительных технологий. Контакт с арабскими укреплениями, первоначально построенными византийцами, повлиял на развитие на востоке, но мало что свидетельствует о различиях между культурами дизайна и ограничениями ситуации. Замки включали в себя элементы восточного дизайна, такие как большие резервуары для воды, и исключали западные элементы, такие как рвы. Дизайн церквей был выполнен в французском романском стиле, который можно увидеть при перестройке Гроба Господня в XII веке. Франки сохранили более ранние византийские детали, но добавили арки и часовни в северно-французском, аквитанском и провансальском стилях. Капители колонн южного фасада следуют классическим сирийским образцам, но мало что свидетельствует о местном влиянии в скульптуре. Визуальная культура показывает ассимилированный характер общества. Украшение святынь, живопись и создание рукописей демонстрировали влияние местных художников. Франкские мастера заимствовали методы у византийских и местных художников в иконографической практике. Монументальная и панельная живопись, мозаики и иллюстрации в рукописях приняли местный стиль, что привело к культурному синтезу, показанному в Церкви Рождества Христова. Настенная мозаика была неизвестна на Западе, но широко распространена в крестоносных государствах. Неизвестно, была ли мозаичная работа выполнена местными мастерами или освоена франками, но она демонстрирует эволюцию отличительного и оригинального художественного стиля. В мастерских работали итальянские, французские, английские и местные мастера, создавая иллюстрированные рукописи, демонстрирующие перекрестное опыление идей и техник. Одним из примеров является Псалтирь Мелисенды. Этот стиль либо отражал, либо влиял на вкус покровителей искусств, все более стилизованного византийского содержания. Иконы были ранее неизвестны франкам. Это продолжалось, иногда во франкском стиле, и привело к появлению итальянской панельной живописи с изображением западноевропейских святых. Трудно проследить иллюстрации и дизайн замков до их источников. Это проще для текстовых источников, где переводы, сделанные в Антиохии, примечательны, но вторичны по отношению к работам из мусульманской Испании и гибридной культуры Сицилии.
Prawer argued no major Western European cultural figure settled in the states, but that others were encouraged East by the expression of imagery in Western European poetry. Historians believe that military architecture demonstrates a synthesis of the European, Byzantine and Muslim traditions providing the original and impressive artistic achievement of the crusades. Castles were a symbol of the dominance of the Frankish minority over a hostile majority population that acted as administrative centres. Modern historiography rejects the 19th century consensus that Westerner Europeans learnt the basis of military architecture from the Near East. Europe had already experienced growth in defensive technology. Contact with Arab fortifications originally constructed by the Byzantines influenced developments in the east, but there is little evidence for differentiation between design cultures and the constraints of situation. Castles included oriental design features like large water reservoirs and they excluded occidental features like moats. Church design was in the French Romanesque style seen in the 12th century rebuilding of the Holy Sepulchre. The Franks retained earlier Byzantine detail, but added northern French, Aquitanian, and Provençal style arches and chapels. The column capitals of the south facade follow classical Syrian patterns, but there is little evidence of indigenous influence in sculpture. Visual culture shows the assimilated nature of the society. The decoration of shrines, painting, and the production of manuscripts demonstrated the influence of indigenous artists. Frankish practitioners borrowed methods from Byzantine and indigenous artists in iconographical practice. Monumental and panel painting, mosaics and illuminations in manuscripts adopted an indigenous style, leading to a cultural synthesis shown in the Church of the Nativity. Wall mosaics were unknown in the west but widespread in the crusader states. It is unknown whether the mosaic work was done by indigenous craftsmen or learnt by Frankish ones, but it shows the evolution of a distinctive and original artistic style. Workshops housed Italian, French, English, and indigenous craftsmen producing illustrated manuscripts showing a cross fertilisation of ideas and techniques. One example is the Melisende Psalter. This style either reflected or influenced the taste of patrons of the arts in increasingly stylised Byzantine influenced content. Icons were previously unknown to the Franks. This continued, occasionally in a Frankish style, and of Western European saints leading to Italian panel painting. It is difficult to track illustration and castle design to their sources. It is simpler for textual sources where translations made in Antioch are notable but of secondary importance to the works from Muslim Spain and the hybrid culture of Sicily.
Дін
Франктар мен жергілікті христиандар 13 ғасырға дейін маңызды діни айырмашылықтарды мойындаған жазбаша дәлелдер жоқ, онда заңгерлер «Рим ережесіне бағынбаған адамдар» сияқты тіркестерді қолданды. Крестшілер бос қалған грек православиелік шіркеу лауазымдарын иеленді, мысалы, Симеон II қайтыс болғанда, Шоккскийлік Франк Арнульф оны Иерусалим патриархы ретінде алмастырды. Латын епископтарының тағайындалуы араб тілінде сөйлейтін православиелік христиандарға көп әсер етпеді. Бұрынғы епископтар шетелдік Византиялық гректер болған. Гректер діни қызметкерлері жоқ жергілікті халықты басқару үшін көмекші епископтар ретінде пайдаланылды, ал православиелік христиандар шіркеулерді көбінесе бөлісіп пайдаланды. Антиохияда гректер кейде латын патриархтарының орнын басты. Газа қаласында, бұрын епископтық болған, бірақ енді Темплиерлердің бақылауындағы грек және сириялық тұрғындарды Елеутерополь епископы Мелетосқа қарауға берді. Осылайша, Мелетос Газаның ресми танылған епископы болды, ал діни тәртіптің билігіндегі қалаға епископ тағайындалғанда туындауы мүмкін болатын діни қиындықтар болған жоқ. Төзімділік сақталды, бірақ Акр епископы Жак де Витриден паптық араласушы жауап келді. Армян, копт, якобит, несториан және марониттер католик шіркеуінен тыс саналғандықтан, өздері епископтарды тағайындау арқылы үлкен діни тәуелсіздікке ие болды. Франктарда ассимиляцияға кедерес келтіретін яһудилер мен мұсылмандарға қарсы кемсітушілік заңдар болды; жалпы алғанда, олардың құқықтық жағдайы – дхимми жүйесінің латын христиандыққа бейімделуі еді. Оларға Иерусалимде тұруға тыйым салынды, франк киімдерін киюге тыйым салатын ережелер болды, ал мұсылман мен христиан арасындағы жыныстық қатынас үшін заң бойынша жаза – мүше кесілу болды. Яһудилер мен мұсылмандар өздерінің діни заң жүйелерін сақтап қалды. Олар азаматтық және қауымдық құқықта кемсітілді және жеке басына салық (capitātiō) төлеуге міндетті болды. Мұсылмандар қалалық өмірден шеттетілді, бірақ крестшілердің үстемдігіндегі мұсылман ауыл тұрғындары мұсылман елдеріндегі әріптестерінен кем болмаған, тіпті жақсырақ жағдайға ие болған сияқты, ал бедуиндер ерекше мәртебеге ие болды. Мұсылмандарды дінге көндіруге мәжбүрлеу болған жоқ, себебі бұл шаруалардың тәуелді мәртебесін жояр еді, сонымен қатар крестшілер жалпы алғанда яһудилерді, мұсылмандарды немесе миафизиттерді латын христиандығына көндіруге қызығушылық танытпады. Әр түрлі діндердің жақтастары, мысалы, Патриархтар үңгіріндегі сияқты, бөлінген культ орындарында халықтық діннің ортақ формаларымен айналыса алатын еді.
There is no written evidence that the Franks or local Christians recognised significant religious differences until the 13thcentury when the jurists used phrases like men not of the rule of Rome. The crusaders filled Greek Orthodox ecclesiastical positions that became vacant, such as on the death of Simeon II when the Frank Arnulf of Chocques succeeded him as patriarch of Jerusalem. The appointment of Latin bishops had little effect on the Arabic speaking Orthodox Christians. The previous bishops were foreign Byzantine Greeks. Greeks were used as coadjutor bishops to administer indigenous populations without clergy and in Latin, and Orthodox Christians often shared churches. In Antioch, Greeks occasionally replaced Latin patriarchs. In the town of Gaza, which was under control of the Templars but had previously been a bishopric, the Greek and Syrian population was given to the care of Meletos, bishop of Eleutheropolis. Thus, Meletos also acted as the recognised bishop of Gaza without the ecclesiastic complications that could have occurred had a bishop been assigned to a town ruled by a religious order. Toleration continued, but there was an interventionist papist response from Jacques de Vitry, Bishop of Acre. Armenians, Copts, Jacobites, Nestorians and Maronites had greater religious autonomy independently appointing bishops, as they were considered outside the Catholic Church. The Franks had discriminatory laws against Jews and Muslims that prevented assimilation; overall their legal status was a Latin Christian adaptation of the dhimmi system. They were prevented from inhabiting Jerusalem, there were sumptuary laws that prevented them from wearing Frankish clothing, and the de jure punishment for sexual relations between Muslims and Christians was mutilation. Jews and Muslims retained autonomous systems of religious law. They were discriminated in civil and intercommunal law and had to pay a poll tax (capitātiō). Muslims were marginalised from townlife, but Muslim villagers under crusader dominion seem to have fared equally well as or perhaps better than their counterparts in Muslim lands and Bedouins had a privileged status. There was no forced conversion of Muslims as this would end peasants' servile status, moreover crusaders generally showed no interest in converting Jews, Muslims or Miaphysites to Latin Christianity. Followers of different religions also could engage in shared forms of folk religion, like at the Cave of the Patriarchs where the cultic site had however been divided.
Мұра
Франктар өздерінің Батыс Еуропалық отанының дәстүрлерін сақтағандықтан, ұзаққа созылатын жаңалықтар жасаған жоқ. Бірақ үш ерекше жағдай бар еді – әскери ордендер, соғыс және бекіністер саласында. Аймаққа еуропалық ең ірі ақын, теолог, ғалым немесе тарихшы қоныстанбаса да, Батыс Еуропа поэзиясындағы жаңа образ бен идеялар паломник ретінде келгендермен байланысты. Олар өзі шығысқа көшпесе де, олардың еңбектері басқаларды сол жаққа қажылық сапарға шақыратын. Тарихшылар крестшілердің әскери архитектурасы еуропалық, византиялық және мұсылмандық дәстүрлердің үйлесімін көрсетеді және оны крест жорықтарының ең маңызды көркем жетістігі деп санайды. Аккра түскеннен кейін госпитальдықтар алдымен Кипрге көшіп, содан кейін Родосты (1309-1522) және Мальтаны (1530-1798) жаулап алып, биледі. Мальтаның Әскери Егемендік Ордені бүгінгі күнге дейін сақталған. Францияның Филипп IV-і, әлдебір қаржылық және саяси себептермен Темплерлерге қарсы болған. Ол Папа Климент V-ке қысым көрсетті, ол 1312 жылы содомия, сиқыр және дінсіздік айыптарымен (бәлкім, жалған айыптамалармен) орденді таратып жіберді. Әскерлерді жинау, тасымалдау және жабдықтау Еуропа мен крестшілер мемлекеттері арасындағы сауданың дамуына ықпал етті. Италияның Генуя және Венеция қалалары табысты сауда орталықтары арқылы гүлденді. Көптеген тарихшылар батыс христиан және ислам мәдениеттерінің өзара әрекеттесуі еуропалық өркениет пен Ренессанстың дамуына маңызды және оң әсер еткенін айтады. Еуропалықтар мен ислам әлемі арасындағы қарым-қатынас Жерорта теңізінің барлық ұзындығында созылып, тарихшыларға крестшілер мемлекеттерінде, Сицилия мен Испанияда мәдени алмасудың қанша бөлігі пайда болғанын анықтау қиын болды.
The Franks' habitual following of the customs of their Western European homeland meant that they made few lasting innovations. Three notable exceptions were the military orders, in warfare and fortifications. No major European poet, theologian, scholar, or historian settled in the region though new imagery and ideas in Western European poetry can be traced to some who visited as pilgrims. Although they did not migrate east themselves, their output often encouraged others to journey there on pilgrimage. Historians believe the crusader military architecture demonstrates a synthesis of the European, Byzantine, and Muslim traditions and that it is the most impressive artistic achievement of the crusades. After Acre fell, the Hospitallers relocated first to Cyprus, then conquered and ruled Rhodes (13091522) and Malta (15301798). The Sovereign Military Order of Malta survives to the present day. Philip IV of France probably had financial and political reasons to oppose the Knights Templar. He exerted pressure on Pope Clement V, who responded in 1312 by dissolving the order on probably false grounds of sodomy, magic, and heresy. The raising, transportation, and supply of armies led to flourishing trade between Europe and the crusader states. The Italian city states of Genoa and Venice flourished through profitable trading communes. Many historians argue that the interaction between western Christian and Islamic cultures was a significant and ultimately positive influence on the development of European civilisation and the Renaissance. Relations between Europeans and the Islamic world stretched across the length of the Mediterranean Sea, making it difficult for historians to identify what proportion of cultural cross fertilisation originated in the crusader states, Sicily and Spain.
Тарихнама
ХІХ ғасырда крестонос мемлекеттері, әсіресе Францияда, крестонос жорықтарынан өзгеше зерттелу тақырыбына айналды. Жозеф Франсуа Мишоның ықпалды повестері соғыс, жаулау және қоныстану мәселелеріне назар аударды, ал Францияның Левант аймағындағы отаршылдық амбицияларымен тікелей байланысты болды. Эммануэль Рейдің "Франк колониялары" атты еңбегінде XII және XIII ғасырлардағы Леванттағы франк қоныстары, аралас некелерден туған ұрпақтары жергілікті дәстүрлерді қабылдаған колониялар ретінде сипатталды. Америкалық крестонос жорықтары тарихын зерттеген алғашқы ғалым, Дана Карлтон Манро, франктардың "жергілікті халықтың ықыласын жеңуге" бағытталған күш-жігерін баяндады. Бірақ, ХХ ғасырда тарихшылар бұл көзқарасқа қарсы шықты. Р. Смайл бұл француз отаршылдығын ақтау үшін қолданылған, шындықта болмаған біртұтас қоғамды көрсету әрекеті екенін айтты. Жаңа консенсус бойынша, қоғам шектеулі әлеуметтік және мәдени алмасумен бөлінген болатын. Иерусалимдегі әлеуметтік, құқықтық және саяси жүйелерге назар аударған Джошуа Правер мен Джонатан Райли Смит, қалалық сипатқа ие, жергілікті халықтан оқшауланған, жеке құқықтық және діни жүйелері бар қоғамның қалыпты көрінісін ұсынды. Правердің 1972 жылғы "Иерусалимнің латын корольдігі: Орта ғасырлардағы еуропалық отаршылдық" атты жұмысы бұл талдауды кеңейтті: интеграцияның болмауы франктардың экономикалық жағдайына байланысты болды, олар бағындырылған және құқықтарынан айырылған жергілікті халыққа тәуелді болды. Франктардың басты мақсаты экономикалық пайда табу еді. Ислам тарихшысы Кароль Хилленбранд, ислам халқының франктарға наразылық, күдік және қарсылық білдіргенін дәлелдеді. Бірақ, соңғы кезде Ронни Элленблум сияқты тарихшылар археологиялық зерттеулер арқылы бұл тұжырымға қарсылық көрсетті, алайда ешқандай баламалы модель қабылданған жоқ. Кристофер Тайерман бұл бұрынғы теорияларға қайта оралу емес екенін, себебі бірдей дереккөздер қолданылып, археологиялық тұжырымдарды дәлелдеу мүмкін емес екенін атап өтті. Денис Прингл бұл бұрынғы көзқарасқа қайшы келмейтінін мәлімдеді. Ханс Эберхард Майер ауылдық жерлерде тұратын франктардың санының маңызды екенін ескеру қажет екенін алдын ала айтқан болатын. Бұл теориялар крестонос мемлекеттерінің Батыс Еуропаның кеңейісінің бір бөлігі болғанын, діни реформалар мен Папаның күшінің артуымен байланысты екенін көрсетеді. Алайда, тарихшылар Шығыста күшті шіркеу реформасы немесе яһудилер мен еретиктерді қуғынға салу болған жоқ деп санайды. Кейбір ғалымдар 1120 жылғы Наблус кеңесінің ережелерін ерекше жағдай деп қарастырды, ал Бенджамин З. Кедар олардың Византиялық, емес батыстық реформашылық үлгіні ұстанғанына сенді. Бұл пікірталас Клод Каен, Жан Ришар және Кристофер МакЭвит сияқты тарихшыларды крестонос мемлекеттерінің тарихы крестонос жорықтарынан ерекшеленетінін, бұл крестонос мемлекеттерін Таяу Шығыс саясатының аясында қарастыруға мүмкіндік беретін басқа талдау әдістерін қолдануға итермеледі. Бұл идеялар қазіргі тарихшылар тарапынан әлі де зерделенуде.
In the 19thcentury the crusader states became a subject of study, distinct from the crusades, particularly in France. Joseph François Michaud's influential narratives concentrated on topics of war, conquest, and settlement while France's colonial ambitions in the Levant were linked explicitly. Emmanuel Rey's Les colonies franques de Syrie aux XIIme et XIIIme siècles described Frankish settlements in the Levant as colonies where the offspring of mixed marriages adopted local traditions. The first American crusade historian, Dana Carleton Munro, described the care the Franks took to "win the goodwill of the natives". Historians rejected this approach in the 20thcentury. R. C. Smail argued it identified an integrated society which did not exist to justify French colonialism. The new consensus was the society was segregated with limited social and cultural interchange. Focusing on evidence of social, legal, and political frameworks in Jerusalem, Joshua Prawer and Jonathan Riley Smith presented the widely accepted view of a society that was predominantly urban, isolated from the indigenous peoples, with separate legal and religious systems. Prawer's 1972 work, The Latin Kingdom of Jerusalem: European Colonialism in the Middle Ages, extended this analysis: the lack of integration was based on economics with the Franks' position depending on a subjugated, disenfranchised local population. The Franks' primary motivations were economic. Islamic historian Carole Hillenbrand argued that the Islamic population responded with resentment, suspicion, and rejection of the Franks. Recently this has been challenged by historians such as Ronnie Ellenblum using archaeological research, but no alternative model has been accepted. Christopher Tyerman points out this is not a return to older theories as the same sources are used and the archaeology is unprovable. Specialist Denys Pringle notes that it does not contradict the earlier view. Hans Eberhard Mayer had already advised that the number of Franks living in rural settlements should not be underestimated. These theories support the idea that the crusader states formed part of the wider expansion of Western Europe: driven by religious reform and growing papal power. However, historians argue there was no vigorous church reform in the East or resulting persecution of Jews and heretics. Some consider regulations from the 1120 Council of Nablus as exceptional and Benjamin Z. Kedar believed they followed Byzantine, rather than western reformist, precedent. The debate has led historians like Claude Cahen, Jean Richard, and Christopher MacEvitt to argue the history of the crusader states is distinct from the crusades, allowing the application of other analytical techniques that place the crusader states in the context of Near Eastern politics. These ideas are still in the process of articulation by modern historians.