Кіріспе
1102–1289 жылдар аралығында Леванттағы кресттік мемлекет, соңғы кресттік мемлекет. Триполи графлығы (1102–1289) – кресттік мемлекеттердің бірі. Ол Левантта, қазіргі Триполи аймағында, Ливанның солтүстігінде және Сирияның батыс бөлігінде құрылған. 1109 жылы франк кресткерлері – көбінесе оңтүстік француз күштері – аймақты басып алғанда, Бертран Тулузалық Иерусалим патшасы Бальдуин I-нің вассалы ретінде Триполидің бірінші графы атанды. Осы кезден бастап графтықтың билеушісі мұрагерлік емес, әскери күш (сыртқы және азаматтық соғыстар), қолдау және келіссөздер сияқты факторлармен анықталды. 1289 жылы Триполи графлығы Каирдің мұсылман мамлюктерінің сұлтаны Калавунға қарады. Графтық Мамлюк Мысырының құрамына енді. Дегенмен, Бірінші крест жорығынан кейін ол Таяу Шығыста ешқандай жерді иелене алмады. Осы аралықта Эдесса графлығы, Иерусалим патшалығы және Антиохия княздығы құрылды. Триполи – оңтүстіктегі француздарды солтүстіктегі нормандықтармен байланыстырған маңызды стратегиялық мақсат болды. Бұл құнарлы және халыққа толы аймақ еді. 1102 жылы Рамон IV Тортозаны (қазіргі Тартус) басып алды, ал 1103 жылы 1101 жылғы крест жорығының қатысушыларымен бірге Триполиді алуға дайындалды.
the last Crusader state
The County of Tripoli (1102–1289) was one of the Crusader states. It was founded in the Levant in the modern day region of Tripoli, northern Lebanon and parts of western Syria. When the Frankish Crusaders – mostly southern French forces – captured the region in 1109, Bertrand of Toulouse became the first count of Tripoli as a vassal of King Baldwin I of Jerusalem. From that time, the rule of the county was decided not strictly by inheritance but by factors such as military force (external and civil war), favour and negotiation. In 1289 the County of Tripoli fell to Sultan Qalawun of the Muslim Mamluks of Cairo. The county was absorbed into Mamluk Egypt. Even so, after the First Crusade, he had failed to secure any land holdings in the Near East. Meanwhile, the County of Edessa, the Kingdom of Jerusalem and the Principality of Antioch had been established. Tripoli was an important strategic goal as it linked the French in the south with the Normans in the north. It was a fertile and well populated area. In 1102, Raymond IV occupied Tortosa (now Tartus) and in 1103, he prepared, together with veterans of the 1101 crusade, to take Tripoli.
Триполи қалашығы
Триполиден, "Монс Перегрин" деп атаған табиғи қыратта Реймонд IV (сондай-ақ Реймонд де Сент-Жилль деп танылған) үлкен бекініс, Триполи цитаделін (قلعة طرابلس Qalʻat Ṭarābulus) салуға кірісті, бұл бекініс бұрын "Сент-Жилль қамалы" (قلعة سان جيل Qalʻat Sān Jīl) деп те аталған. Осы жаңа бекініс пен тәжірибелі әскерлерге қарамастан, Реймонд IV Триполиді қоршауы портты бағындыруға мүмкіндік бермеді. Ол 1105 жылдың 25 ақпанында қайтыс болды.
Мұрагерлік
Сердагн графы Вильгельм, Раймонд IV-тің туысы және серігі, Галилея князі Танкредтің қолдауына ие болды, бірақ Триполи жорығында оның мұрагерлігіне Раймонд IV-тің заңды емес ұлы Тулузалық Бертран қарсылық көрсетті. Иерусалимнің Балдуин I-нің қолдауымен Тулузалық Бертран көп әскермен және үлкен Генуя флотымен Таяу Шығысқа келді. Оның құрылуына үлес қосса да, Балдуин I Триполи графтығын тікелей басқармады. Дегенмен, Триполи графтығы оған адалдық және құрмет көрсетуге міндетті болды, ал ол өз кезегінде графтыққа қиын жағдайларда көмек көрсетті. Түрік және египеттік мұсылман әскерлері Триполи графтығының шекараларына, әсіресе шығыс жағына шабуыл жасады. Бұл шабуылдарға Крак де Шевалье, Аназ, Телл Калах, Калаат эль Фелис және Мардабех қамалдары да тартылды.
Дін
Діни мәселелерде Иерусалим Корольдігінің графтықтары Иерусалимнің латын патриархының басшылығымен жүруге тиіс болды. Алайда, граф Понс Антиохиямен одақ құрып, Антиохияның латын патриархын мойындады. Бұл тіпті Рим папасының қарсы бұйрығы болғаннан кейін де өзгермеді. 1170 жылғы жер сілкінісі Нұр әд-Дин мен графтық арасында қысқа мерзімдік бейбітшілікке алып келді (бұрынғы, 1157 жылғы аз күшті жер сілкінісінен өзгеше, сол кезде шайқастар жалғасты).
Бертран Тулузалық, Альфонсо-Иорданияның ұлы
Альфонс Джордан (1103–1148) – Рамон IV пен оның үшінші әйелі Кастилиялық Эльвираның ұлы. Триполиде дүниеге келгенімен, Альфонс Джордан Францияда өсті. 1147 жылы ол Эдесса графтығының түрік күштеріне түсуіне жауап ретінде жарияланған Екінші крест жорығына қатысты. Альфонс 1148 жылы Кесарияда, мүмкін уланғаннан қайтыс болды. Триполи епископы, Тамплиерлердің бас шебері Вильгельм Божудің досы Пауль Сегни, Богемонд VII-нің билікке таласуына қарсы шықты. Гю II Эмбриако (1277–1282) – Гибелетте (Библос) Богемонд VII-нің бұрынғы вассалы. Олардың арасындағы араздық жаушылыққа ұласты, бұл Генуя мен венециялықтар арасындағы үлкен сауда соғысының бір бөлігі болды. Тамплиерлер Гю II Эмбриаконы қолдап, Богемонд VII-ні тақтан түсіруге тырысты. Богемонд VII Триполидегі Тамплиерлер үйін және Монтрок орманшаларын шабуылдап, жауап қайырды.
Мұсылмандарға берілу
Тұрақты ішкі жанжалдар, ресурстардың жетіспеуі, бірнеше нашар егін жинау, сауда жолдарының өзгеруі және жергілікті экономика, сондай-ақ мұсылман және моңғол әскерлерінің қысымы Иерусалим Корольдігінің құлдырауына себеп болды. 1280 жылдарға қарай, тек екі крестонос мемлекеті қалды: Иерусалимнің және Триполи графының қалдықтары. Мысырдың мамлюк үкіметі графтықпен келісімге келгеніне қарамастан, 1289 жылдың наурыз айында Триполи моңғолдармен одақтасуға бейімделді, нәтижесінде Мысыр сұлтаны Калавун Триполиге шабуыл жасады. Батыл қорғаныс операцияларына қарамастан, графтық құлап, Калавунның империясына қосылды.