Кіріспе

1119 жылы Таяу Шығыста Агер Сангуинис шайқасы, сондай-ақ Қанды дала шайқасы, Сармада шайқасы немесе Балат шайқасы болып белгілі болған шайқаста, Антиохия княздығының Роджер Салерно бастаған крест әскері 1119 жылғы 28 маусымда Алеппоның артукид билеушісі Мардиннің Илғази әскері тарапынан толығымен қырылды.

Өмірбаян

Антиохия және басқа кресттік мемлекеттер Солтүстік Сирия мен Джазира, әсіресе Алеппо мен Мосул мұсылман мемлекеттерімен үнемі соғыста болды. 1113 жылы Алеппоның Ридван қайтыс болуымен, кем дегенде бірнеше жылға дейін бейбітшілік орнады. Дегенмен, Антиохияда Богемонд II-нің регенті ретінде билік еткен Салернолық Роджер Ридванның өлімін тиімді пайдаланбады; сондай-ақ, Эдесса графы Бальдуин II және Триполи графы Понс тек өз мүдделерін ойлап, Роджермен бірлесіп Алеппоға қарсы одақтаспады. 1115 жылы Роджер Сармин шайқасында Бурсук ибн Бурсук бастаған Селжук түрік шабуылдаушыларын жеңді. 1117 жылы Алеппо Артукид атабегі Илғазидің билігіне көшті. 1118 жылы Роджер Азазды басып алды, бұл Алеппоны крестоносшылардың шабуылына бейімдеді; жауап ретінде Илғази 1119 жылы княздыққа шабуыл жасады. Роджер Антиохияның латын патриархы Валенсиялық Бернардпен бірге Артахтан жолға шықты. Бернард оларға сол жерде қалуды ұсынды, себебі Арта Антиохияға жақын орналасқан, жақсы қорғалған бекініс болды және олар сол жерде тұрғанда Илғази өте алмас еді. Патриарх Роджерге енді Иерусалим патшасы болған Бальдуин мен Понстан көмек сұрауға кеңес берді, бірақ Роджер олардың келуін күте алмады. Роджер Сармада өткелінде лагерь құрды, ал Илғази әл-Атариб бекінісін қоршады. Вие-Понт Роберті бастаған күштер қоршауды бұзуға шықты, Илғази кері шегінгендей болды, Роберттің әскері бекіністен шығып, түсқұбылып қоршауға түсті.

Шайқас

Ильгази Дамасктың бурид әмірі Тогтекиннен де күш күтуде еді, бірақ ол да күтуден жалықты. 27 маусым күні түні ол өзінің әскерімен Роджердің лагерін айналып қоршады. Князь аңғарына, тік беткейлі және қашуға қиын жағдайға орналасқан лагерьді ойсыз таңдады. Роджердің 700 салт аттысы, 500 армян аттысы және 3000 жаяу әскері, оның ішінде туркополдар, асығыс түрде бес бөлімге жиналды. Бөлімдер V әріпіндей етіп орналасты, ал V-нің ұшы мұсылман әскеріне қарама-қарсы бағытталды. Солдан оңға қарай бөлімдерге Роберт Сент-Ло, Князь Роджер, Гю де Френель, Джеффри Монах және Питер басшылық етті. Ал Роджер Антиохиялық әскердің артынан қорғау үшін Рено Мансуердің басқаруындағы алтыншы бөлімді сақтап қалды. Мұсылман әскері күтіп тұрғанда, қади Әбу әл-Фадл ибн әл-Хашшаб, заңгерлік тымақын киіп, қолында найзамен әскердің алдына шықты. Басында олар ғалымның сөзіне күмән келтірді, бірақ Алеппоның заманауи тарихшысы Камал ад-Диннің айтуынша, ол джихад соғысының парызы мен артықшылықтары туралы құмарлықпен сөйлегеннен кейін, осы тәжірибелі жауынгерлер көздерінен жас шығарып, шайқасқа кірді. 28 маусым күні таңда Антиохиялық жаяу әскері мен түрік садақшылары арасында садақпен айқас басталды. Крестшілер әскері бастапқыда Пётр мен Джеффри Монахтың оң жақ бөлімдері қарсыластары Артукидтерді жеңгенде сәттілікке жетті. Гю де Френельдің орталық бөлімі де біршама жетістікке қол жеткізді, бірақ шайқастың барысы сол қанатта шешілді. Роберт Сент-Ло және туркополдар Роджердің бөліміне кері шегініп, оның қатарын бұзды. Солтүстіктен соққан жел Антиохиялық аттылар мен жаяу әскерлердің көзіне шаң ұшырып, оларды одан әрі шатастырды. Көп ұзамай Артукидтердің қанатты әскерлері крестшілерді қоршап алды. Шайқас барысында Роджер, өзінің туы болған әсем әшекейленген айқыш астында, бетіне тиген қылыштан қаза тапты. Әскердің қалғаны қаза болды немесе тұтқынға алынды, тек екі атты ғана аман қалды. Рено Мансуер король Балдуиннің келуін күтіп Сармада бекінісіне сиынды, бірақ кейін Ильгази оны тұтқынға алды. Басқа тұтқындардың арасында, кейін шайқас туралы жазған Вальтер Канцлер де болған болуы мүмкін. Осы қырғын салдарынан шайқасқа "агер сангинис" – "қанды дала" деген латынша ат қойылды.

"Ager sanguinis" атауы

"Ager sanguinis" термині, Яһуданың Исаны сату үшін алған ақшаға сатып алған жерге сілтеме болуы мүмкін. Елшілердің істері Яһуданың сол далада өз-өзін өлтіргенін айтады, сол себепті ол арамей тілінде "ахельдемах" деп, ал Вульгатада "ager sanguinis" деп аталған.

Шығындар

Түріктер 70 рыцарь мен 500 төмен дәрежелі әскерді тұтқынға алды. Жоғары шенді тұтқындар үшін құны төленді, ал өтемақы төлей алмаған 30 адам дарға асылды.

Салдары

Көп ұзамай Ильгази араққа салынып, Антиохияға жол тартпады, онда патриарх Бернард қолдан келгеннің бәрін қорғануға жинақтады. Дегенмен, Антиохиялық дала армиясының жоғалуынан Атариб, Зердана, Сармин, Маарат әл-Нуман және Кафр Таб қалалары мұсылмандардың қолына тез түсті. 14 тамызда Хаб шайқасында Ильгази Иерусалимнің Балдуин II және Понс графынан жеңіліске ұшырады, ал Балдуин Антиохияның регенттігін өз мойнына алды. Соңынан Балдуин жоғалған қалалардың бір бөлігін қайтарып алды. Бірақ, Қанды даладағы жеңіліс Антиохияны әлсіз қалдырып, келесі он жыл бойы мұсылмандардың шабуылдарына ұшыратуда. Соңында, князьдік қайта жандана бастаған Византия империясының ықпалына көшті. Алты жыл өткен соң, 1125 жылы Аяз шайқасында крестшілер Сириядағы өздерінің ықпалын қайта жаңғыртты.