Кіріспе
Сиэтлдегі шығанақ, Вашингтон штаты. Эллиотт шығанағы – Пьюджет саунд аймағының Орталық бөлігінің бір бөлігі. Ол АҚШ-тың Вашингтон штатында, солтүстіктегі Вест-Пойнт пен оңтүстіктегі Алки-Пойнт аралығында оңтүстік-шығысқа қарай созылып жатыр. Сиэтл қаласы осы су кеңістігінде 1850 жылдары негізделген және одан бері оны толығымен қамтиды. Оның Тынық мұхитқа қарайтын су жолы қала экономикасының маңызды бөлігі болып табылады, Сиэтл портына АҚШ-тың ең ірі порттарының біріне айналуға көмектесті.
Elliott Bay is a part of the Central Basin region of Puget Sound. It is in the U. S. state of Washington, extending southeastward between West Point in the north and Alki Point in the south. Seattle was founded on this body of water in the 1850s and has since grown to encompass it completely. The waterway it provides to the Pacific Ocean has served as a key element of the city's economy, enabling the Port of Seattle to become one of the busiest ports in the United States.
Тарих
Дуамиш халқы мыңдаған жылдар бойы Эллиотт шығанағы мен Дуамиш өзені маңында өмір сүрді және 1850 жылдары ақтар қоныстанғанға дейін кем дегенде 17 елді мекен құрды. Ең алғашқы ақтардың бірі – Денни тобы, олар қазіргі Сиэтлдің батысындағы Альки ауданындағы Нью-Йорк Алькиде орналасты, бірақ суық қысқа дейін қазіргі Пионер алаңының жанындағы Эллиотт шығанағына көшіп, ол Сиэтлге айналды. Жылдар өте келе қала Эллиотт шығанағының барлық жағалауын қамтып, оны кеме жүретін су жолы ретінде бекітті, бірақ оның аты белгісіз болды. Атауға үміткерлердің арасында экспедиция мүшелері болды: кеме капелланы Джаред Эллиот, кемеші Джордж Эллиот және мичман Сэмюэл Эллиот. Соңғысы атаудың ең мүмкін түрі деп саналады. Комодор Джесси Эллиотт та атаудың болу мүмкіндігі бар көзі ретінде ұсынылды. Шығанаққа Дуамиш шығанағы және Сиэтл порты деп те атаған, әсіресе АҚШ Географиялық атаулар жөніндегі кеңесі 1895 жылы «Эллиотт шығанағы» деген атауды ресми бекіткенге дейін. «Москито флоты»мен байланысты екі маңызды апат орын алды: 1906 жылы «Дикс» кемесі ондаған адамның өмірін қиды, ал 1911 жылы «Мултнома» кемесі суға батты. Соңында автомобильдер мен паромдардың танымалдылығы артып, бұл коммерциялық жолаушылар тасымалы тоқтатылды. 2002 жылы Боинг 307 Stratoliner ұшағының соңғы данасы Боинг алаңынан Эверетке сынақ ұшу кезінде Эллиотт шығанағына құлады. «Ұшқыр бұлт» деп аталған бұл ұшақ Ұлттық әуе және ғарыш мұражайында көрсетуге дайындау үшін сегіз жыл бойы жаңартылған. Оқиғаға қарамастан, ұшақ қайта жаңартылып, Смитсонов мұражайына жеткізіліп, көрмеге қойылды. Сиэтлдегі Кристалл бассейні шығанақтан су сорғылап алған.
Ерекшеліктері
Вест-Пойнт пен Алки-Пойнт – Пьюгет саундтың солтүстік және оңтүстік кіреберістері ретінде танылған Пьюгет саундтың кіреберіс нүктелері. Осы екі нүкте арасындағы сызық шығанақты шығысқа қарай, ашық саундтан батысқа қарай бөліп көрсетеді. Нақтырақ айтқанда, шығанақ Дууамиш төбесінен солтүстікке қарай Магнолия блюфке дейін созылатын сызықтан шығысқа қарай орналасқан деп анықталған. Дууамиш өзені шығанақтың оңтүстік-шығыс бөлігіне құяды. 20 ғасырда бұл аймақ өзен арнасын жасау және су тасқынындағы жерлерді толтыру арқылы кеңінен өзгертілді, нәтижесінде Харбор аралы құрылды, ол бір кезде әлемдегі ең үлкен жасанды арал болған. Өзен дельтасының батысындағы жер Дууамиш төбесіне қарай шығыңқы болып келеді. Шығысқа қарай, солтүстік және солтүстік-батысқа қарай Сиэтлдің орталық бөлігі, Аляска жол бойындағы қабырғасы, Орталық су жағасы және Смит шығанағы жатыр. Эллиотт шығанағында Сиэтл порты орналасқан, ол 2002 жылы контейнерлік тасымал көлемі бойынша (TEU) АҚШ-тағы 9-шы және әлемде 46-шы ең ірі порт болды. Аляска круиздеріне қызмет көрсету 2000-шы жылдары маңызды бизнес саласына айналды. Бұл шығанақта штаттың паром жүйесінің Сиэтлдегі негізгі терминалы – Кольман догы да орналасқан. Сиэтлден Бэйнбридж аралы мен Бремертонға үнемі паромдар қатынайды. Сиэтл-Винслоу (Бэйнбридж аралы) бағыты көлік құралдары мен жолаушылар саны бойынша штаттық паром жүйесінде ең көп қолданылатын бағыт болып табылады. Кинг округінің су таксисі, жолаушылар паромдары, Сиэтлдің орталық бөлігін Батыс Сиэтлмен (Seacrest Dock) және Вашон аралымен байланыстырып, шығанақты кесіп өтеді. Эллиотт шығанағында екі марина бар. Олардың ішіндегі ең үлкені – 1200 орындық жеке меншік Эллиотт Бей Марина, Смит Ковтың Магнолия/Интербей аудандарында орналасқан. Сиэтл порты басқаратын Белл-Харбор маринасы Беллтаун ауданында орналасқан, онда 70-ке жуық кеме орналаса алады. Көптеген пирстер шығанаққа қарай созылады, әсіресе Сиэтлдің Орталық жағалауында. 57 және 59 пирстерде туристік орындар, соның ішінде Сиэтлдің үлкен дөңгелегі мен Сиэтл аквариумы орналасқан. 67 пирсте Эджвотер қонақ үйі орналасқан. 86 пирсте Louis Dreyfus Group компаниясы басқаратын ірі астық тасымалдау терминалы орналасқан. Астық докталған жүк кемелеріне Эллиотт шығанағы жолымен және Смит Ков маңындағы қоғамдық балық аулау пирсі бар тар жағалаулық саябақ арқылы тасымалданады. Бұл бөгенде 91 терминалы орналасқан, ол жылдар бойы әртүрлі мақсаттарда қолданылды, соның ішінде импортталған автомобильдер мен балықтарды сақтау және соңғы кезде Аляска круиздік кемелерінің догына айналды. Оңтүстікке қарай, Батыс Сиэтлдің Сеакрест паркінде тағы бір қоғамдық балық аулау пирсі және суға түсу орны бар. Сиэтлдің географиялық ерекшелігі ретінде шығанаққа бұқаралық ақпарат құралдарында жиі сілтеме жасалады. 1998 жылы түсірілген MTV реалити-шоуы "Нағыз әлем: Сиэтл" Пирс 70-те түсірілді. "Фрейзер" телесериалындағы Фрейзер Крейннің үйі – Эллиотт Бей Тауэрс, оның аты шығанақтың атымен аталған. "Грейдің анатомиясы" сериалының алғашқы маусымдарының бірінде интерн доктор Мередит Грей, Элен Помпео сомдаған, жолаушылар паром мен жүк контейнерлік кемесінің соқтығысының салдарынан пациенттің тепкенінен кейін шығанаққа құлап, суға батып, жартылай өлімге ұшырайды, бірақ оның досы және аурухананың нейрохирургиялық бөлімінің басшысы доктор Дерек Шепард оны уақытында құтқарады. Сиэтлдегі "Қиындық" криминалды драмасының 3-маусымында күдікті Рей Сьюард ойдан шығарылған Эллиотт-Бэй түрмесінде қамауда отырады. Microsoft-тың Windows Phone 7 смартфон операциялық жүйесінде Эллиотт шығанағының қарапайым картасы "Карталар" белгісі ретінде қолданылады. Microsoft штаб-пәтері Сиэтл қалалық аймағында орналасқан.
Экология
Эллиотт шығанағы экологиялық алаңдаушылықтың орталығы болып табылады. Оның жағалауындағы және оған құятын Дууамиш өзенінің жағалауындағы қалалық және өнеркәсіптік даму суға түсетін ластағыштардың деңгейіне қатысты алаңдаушылық тудырды. Сондай-ақ, бұл алаңдаушылыққа Локхид Вест Сиэтлдің бұрынғы орналасқан жері де себеп. Тазалау жұмыстары үшін бірнеше нысан белгіленді, оның ішінде Тынық мұхиты ресурстары орны және төменгі Дууамиш бойындағы басқа да нысандар. Қалалық жағалау Дууамиш өзенінен келетін жас лосось үшін қолайсыз мекендеу ортасын ұсынады, себебі пирс астындағы қараңғылық және Аляска жол бойындағы тік теңіз қабырғасында азық-түлік тапшы. Теңіз қабырғасын жаңарту жобасы лососьтің тамақтануына жағдай жасау үшін су астындағы құрылыстарды орнату арқылы мекендеу ортасын жақсартуды мақсат етеді, сондай-ақ күн сәулесі пирстерде де су астындағы жарықтандыруға мүмкіндік беру үшін жаяу жолға (шығанаққа тірелген) шыны блоктар орнатылады. Эллиотт шығанағында қазіргі уақытта кең таралған тағы бір мәселе – шу ластануы. Эллиотт шығанағындағы қазіргі шу деңгейі теңіз сүтқоректілерін мазалау деп есептеледі (Ван, 2016; Уэлч, 2013; Уилсон, 2015). Сондай-ақ, теңіз көліктері тәулігіне жиырма төрт сағат бойы портқа кіріп-шығады. Бұл шу үздірілмейді және теңіз сүтқоректілеріне стресс тудыруы мүмкін (Ван, 2016; Уэлч, 2013; Уилсон, 2015).