Кіріспе
Американдық веб-трафик талдау компаниясы (1996–2022) Amazon-ның виртуалды ассистенті.
2021 жылдың желтоқсан айында Amazon өзінің Alexa Internet еншілес компаниясын жабу туралы хабарлады. Қызмет 2022 жылдың 1 мамырында тоқтатылды.
1996 1999 жылдар
Alexa Internet компаниясы 1996 жылғы сәуір айында Брюстер Кале мен Брюс Гиллиат тарапынан құрылды. Компанияның аты Птолемей Египетіндегі Александрия кітапханасына құрмет көрсету мақсатымен таңдалды, бұл ежелгі әлемдегі ең ірі білім қоймасы мен Интернеттің де сондай білім сақтаушыға айналу әлеуеті арасындағы сабақтастықты көрсетеді. Alexa бастапқыда интернет пайдаланушыларына олардың трафик үлгілеріне сүйене отырып, келесіге қайда бару керектігі туралы ұсыныстар беретін құралдар жолағын ұсынды. Компания сонымен қатар әрбір сайт туралы ақпарат берді: ол кімге тіркелген, қанша беттен тұрады, қанша басқа сайт оған сілтеме жасайды және қаншалықты жиі жаңартылады. Alexa-ның жұмысы веб-беттерді автоматтандырылған компьютерлік бағдарламамен ("бот" немесе "веб-шолушы" деп аталады) "шолып", тексеріп, мұрағаттауды қамтыды. Бұл деректер базасы Wayback Machine арқылы қолжетімді Интернет архивін құруға негіз болды. 1998 жылы компания екі терабайт көлеміндегі мұрағаттың көшірмесін АҚШ Конгресінің кітапханасына табыс етті.
20002009 жыл
Alexa 2002 жылдың басында Google-мен және 2003 жылдың қаңтар айында DMOZ веб-каталогымен серіктестікке кірісті. 2005 жылдың желтоқсанында Alexa өзінің кең ауқымды іздеу индексі мен веб-беттерді шолу мүмкіндіктерін веб-қызметтер мен API жиынтығы арқылы үшінші тарап бағдарламаларына ашты. Бұл, мысалы, Alexa серверінде немесе басқа жерде жұмыс істейтін вертикальды іздеу жүйелерін құру үшін пайдаланылуы мүмкін. 2006 жылдың мамыр айында Google іздеу нәтижелерін ұсынушы ретінде Windows Live Search компаниясымен алмастырылды. 2006 жылдың желтоқсанында Amazon Alexa Image Search-ті шығарды. Бұл компанияның веб-платформасында құрылған алғашқы маңызды қосымша болды. 2007 жылдың мамыр айында Alexa өз API-ін өзгертті, үш веб-сайтқа дейін салыстыруды шектеді, Flash-тағы кіріктірілген графиктердің мөлшерін азайтып, міндетті түрде кіріктірілген BritePic жарнамаларын қосты. 2007 жылдың сәуірінде компания Alexa v. Hornbaker ісін сотқа беріп, Statsaholic қызметінің тауар белгісін бұзуын тоқтатуды сұрады. Сотта Alexa Рон Хорнбекердің трафик графиктерін пайда табу үшін ұрлағанын және оның сайтының басты мақсаты Alexa серверлері жасаған графиктерді көрсету екенін мәлімдеді. Хорнбекер өзінің қызмет атауынан Alexa сөзін 2007 жылдың 19 наурызында алып тастаған еді. 2008 жылдың 27 қарашасында Amazon Alexa Web Search жаңа клиенттерді қабылдамайтынын және қызмет 2009 жылдың 26 қаңтарынан бастап тоқтатылатынын немесе қолданыстағы клиенттер үшін күшін жоятынын хабарлады. Осыдан кейін Alexa талдауға бағытталған компанияға айналды. 2009 жылдың 31 наурызында Alexa веб-сайттың жаңа дизайнын ұсынды. Жаңа дизайн веб-трафик туралы жаңа көрсеткіштерді ұсынды, соның ішінде жеке пайдаланушыға шаққандағы орташа бет қаралымдары, келу-кету көрсеткіші (веб-бетке келіп, бірден кететін пайдаланушылардың үлесі) және пайдаланушының веб-сайтта өткізген уақыты. Келесі апталарда Alexa келушілердің демографиялық ерекшеліктері, кликтер тізбегі және веб-іздеу трафигінің статистикасы сияқты қосымша мүмкіндіктерді қосты.
2010-2020 жылдар
Осы кезеңде Алексаның алгоритмі де осымен бірге өркендеді. Статистикалық болжамдар жасау және сертификатталған веб-сайттардың кең желісімен байланысты технологияларын қолдану оларға әлемдік веб-сайттар трафигінің көрсеткіштері бойынша көш бастауға мүмкіндік берді. Осының арқасында көптеген ірі сайттар оны интернеттегі танымалдылықтың басты өлшемі ретінде пайдаланды. 2014 жылдың 6 қарашасында Amazon компаниясы өздерінің виртуалды ассистенті Amazon Alexa-ны таныстырды. Amazon бұған дейін Alexa Internet, Inc. компаниясын иеленгендіктен, Alexa тауарлық белгісіне де ие болған еді.
Қызмет аяқтау
2021 жылдың 8 желтоқсанында Amazon 25 жылдан астам уақыт бойы көпшілікке қолжетімді болған веб-сайттарды бағалау және бәсекелестік талдау қызметін тоқтату туралы хабарлады. Сол күнден бастап қызметке тіркелу немесе жазылу мүмкін болмады. Компанияның веб-сайтында алғаш жарияланған мәлімдемеде қызмет 2022 жылдың 1 мамырынан бастап толығымен тоқтатылатыны айтылды. Бар жазылулар 2022 жылдың 1 мамырына дейін, UTC уақыты бойынша қолданыста болады, одан кейін сайттағы барлық ақпарат жойылып, "Қызмет тоқтатылды" деген хабарламамен алмастырылады.
Alexa трафикінің рейтингі
Alexa Internet аналитикасынан жарияланған маңызды көрсеткіш – Alexa Traffic Rank, қарапайым тілде Alexa Rank деп те аталады. Ол Alexa Internet-тің Global Rank деп те белгіленді және веб-сайттың танымалдылығын бағалау мақсатында жасалған. 2018 жылдың мамыр айынан бастап Alexa Internet-тің Global Rank құралының мәліметтеріне сәйкес, рейтинг үш ай ішіндегі веб-сайтқа келіп-кеткен күнделікті келушілер мен қаралыған беттер санының жиынтығынан есептеледі. Alexa Traffic Rank веб-сайттың танымалдылығының өзгеруін қадағалауға және әртүрлі веб-сайттардың танымалдылығын салыстыруға мүмкіндік берді. Бұрынғыда трафик рейтингі браузерінде Alexa құралдар панелін орнатқан пайдаланушылардан жиналған деректердің негізінде анықталған. 2020 жылдан бастап Alexa құралдар панелін пайдаланбады, оның орнына браузерге орнатылған түрлі кеңейтулерден және веб-сайттарға орнатылған Alexa скриптінен алынған деректерді қолданды.
Браузер кеңейтулері
Alexa олардың құралдар жолағын браузер кеңейтулерімен алмастырды. Бұл кеңейтулер Google Chrome және Firefox браузерлері үшін қолжетімді болды. Alexa браузер кеңейтімі веб-сайттардың Alexa Traffic Rank көрсеткішін, ұқсас веб-сайттарды көрсетті, іздеу саралауын ұсынды және пайдаланушыларға Wayback Machine арқылы Интернет архивін жылдам қарауға мүмкіндік берді. Олар соңғы рет 2020 жылдың мамыр айында жаңартылды, қызмет жабылуына екі жыл бұрын.
Құралдар панелі
Alexa сайттарды негізінен Internet Explorer, Firefox және Google Chrome веб-браузерлері үшін браузер құралдар жолағының интернет трафигінің үлгілік жиынтығын қадағалау арқылы бағалаған. Alexa Toolbar құрамына поп-ап тежегіш (қажетсіз жарнамаларды тоқтатады), іздеу жолы, Amazon.com және Alexa бас бетіне сілтемелер, сондай-ақ пайдаланушы кірген веб-сайттың Alexa рейтингі кірген. Бұл құрал пайдаланушыға веб-сайтты бағалауға және сыртқы, тиісті веб-сайттарға сілтемелерді көруге мүмкіндік берді. 2005 жылдың басында Alexa құралдар жолағы 10 миллион рет жүктелгенін хабарлады, бірақ компания белсенді пайдалану туралы статистика ұсынбады. Алғашқыда веб-беттер тек Alexa Toolbar орнатылған пайдаланушылар арасында ғана рейтингтелген, және егер нақты аудиториялық топ рейтингке қатысуға құлықсыз болса, бұл нәтижелер бұрмаланған болуы мүмкін. Бұл Alexa пайдаланушылар базасының, әсіресе сирек қаралатын сайттар үшін, жалпы интернет қолданушыларының мінез-құлқына қаншалықты сәйкес келетіні туралы пікір қақтығыстарын тудырды. 2021 жылы Google өкілі Джон Мюллер Google-дың Amazon Alexa Rank-ті пайдаланбайтынын қайта растады.
Іздеу күй- жайы
2007 жылға дейін үшінші тараптан келген Mozilla плагині, Firefox браузері үшін «Іздеу күйі» деп аталып, Amazon A9 құралдар жолағын тоқтатқаннан кейін Firefox қолданушылары үшін жалғыз мүмкіндік болды. 2007 жылдың 16 шілдесінде Alexa Firefox-қа арналған «Sparky» деп аталатын ресми құралдар жолағын жариялады. 2008 жылдың 16 сәуірінде көптеген қолданушылар Alexa рейтингтерінде күрт өзгерістер болғанын хабарлады. Alexa күні кешке жаңартылған рейтинг жүйесін шығарғанын растап, енді «Alexa құралдар жолағы қолданушыларынан басқа» деректерді де ескеретінін мәлімдеді.
Куәландырылған статистика
Alexa Pro қызметін пайдаланып, веб-сайт иелері «расталған статистикаға» тіркеле алатын болды, бұл Alexa-ға веб-сайттың трафик деректеріне кеңірек қол жеткізуге мүмкіндік берді. Сайт иелері өз веб-сайтының әрбір бетіне JavaScript кодын орналастырады, егер пайдаланушының қауіпсіздік және жеке құпиялылық баптаулары рұқсат берсе, ол код іске қосылып, трафик деректерін Alexa-ға жіберетін. Бұл Alexa-ға иесінің тілегіне қарай, жалпы бет қаралымдары мен бірегей бет қаралымдары сияқты нақтырақ статистиканы көрсетуге немесе көрсетпеуге мүмкіндік берді.
Құпиялылықты бағалау
Alexa құпиялылық саясатын 2020 жылдың шілдесінде веб-сайтының пайдалану шарттары мен пайдаланушы лицензиялық келісімінің құрамында ең соңғы рет жаңартты.