Кіріспе

Хайд-парктегі көл, Лондон – Лондондағы су айдыны.

Серпентин (кейде Серпентин өзені деп те аталады) – 1730 жылы Королева Каролинаның бұйрығымен құрылған, Лондон, Англиядағы Хайд-парктегі демалыс көлі. Көбінесе бүкіл су айдыны Серпентин деп аталса да, бұл атау көлдің шығыс жартысына ғана қатысты. Хайд-парк пен Кенсингтон бақшасының арасындағы шекараны белгілейтін Серпентин көпірі, сонымен қатар Серпентиннің батыс шекарасын көрсетеді; көлдің ұзын және тар батыс жартысы Ұзын Су деп аталады. Серпентин өз атын жылан тәрізді, иілген пішінінен алған, бірақ оның тек бір ғана иілімі бар. Алғашқыда 1730 жылдары Уэстборн өзені мен Тибёрн бұлағымен толыққан көлдегі су 1830 жылдары Темзадан сорғыланды. Қазір су Хайд-парктегі үш бұрғылаудан сорғыланады, соңғысы 2012 жылдың мамырында 2011–2012 жылдар аралығында көлді жаңарту жұмыстарының аясында орнатылды. Серпентин 1851 жылғы Ұлы көрменің орталық нүктесі болды, ал соңғы кезде 2012 жылғы Лондон Олимпиадасындағы ерлер мен әйелдер арасындағы триатлон және марафондық жүзу жарыстарына арналған аламат ретінде танылды. 1864 жылдан бері Серпентин жүзу клубы әрбір Рождество күні таңертең 100 ярдтық жүзу жарысын ұйымдастырып келеді. 1913 жылы осы жарыс үшін, ойдан шығарылған Питер Пан кейіпкерін жасаған Дж. М. Барри Питер Пан кубогын таныстырды. Серпентиннің маңында көптеген демалыс орындары бар, сондай-ақ көлде қайықпен жүзуге болады. 1860 жылы Серпентинге формальды жиектері бар коньки тебу алаңы жасау жоспарланған. Алайда, бұл жоспар іске асырылмады. Көлдің жанындағы маңызды ескерткіштердің бірі – Уэльс ханшайымы Диананың ескерткіш фонтаны.

Көлдің географиясы

Бастапқыда көлге Уэстборн өзені ағып, Лонг Уотердің солтүстік-батыс жағындағы итальян бағына кіретін. Вестборн 1834 жылы Серпентинге су беруді тоқтатты, себебі ол ластанған, сондықтан бірнеше жыл бойы су Тамазадан сорылды. Қазір су Үстіңгі борға бұрғыланған үш құдық арқылы қамтамасыз етіледі. Бірінші құдық итальян бағында, екіншісі Диана ескерткішінде, ал үшіншісі, 2012 жылы бұрғыланған, одан біршама тереңдікте орналасқан. Лонг Уотер осы нүктеден оңтүстік-шығысқа қарай Серпентин көпіріне дейін ағады, онда көл жердің табиғи контурларын бойымен шығысқа қарай иіледі. Шығыс жағында су бөгеттегі шлюз арқылы ағып шығып, 1870 жылдары Лорд Редсдейл салып безендеткен шағын бақ бар Деллде әдемі шарлауықты құрайды. Ағын су шарлауықтың сақталуын қамтамасыз етпеді, сондықтан бөгеттің астындағы Деллде су айналымын қамтамасыз ететін сорғылар орнатылды. 2012 жылы жүргізілген қалпына келтіру жұмыстары Серпентинге су ағынын қайта орнатып, шарлауықты бастапқы жобаланған күйіне келтірді. Тарихи тұрғыдан, өзен осы нүктеден негізінен оңтүстікке қарай ағып, Вестминстер мен Кенсингтоннің шекарасын белгілеген, бірақ 1850 жылдан бері Челси көпіріне жақын Темзаға жететіндей етіп, жер астына түсірілген (құбырларға алынған). Көлдің ең терең жері 5 метрді (17 футты) құрайды; көбінесе одан да терең деп хабарлайды, бірақ 2010 жылы Корольдік саябақ жүргізген батиметриялық зерттеулер көлдің нақты құрылымын көрсетті. Көл жағалауында екі мейрамхана және түрлі демалыс орындары бар.

Тарих

1730 жылы Георг II-нің әйелі Каролина королевасы Гайд-парктегі Вестборн өзенін бөгеттеуге бұйрық берді, бұл Гайд-парк пен Кенсингтон бақшасын қайта құрудың бір бөлігі болды. Бұл жерде бұрынғы монастырь тоғандары болған болуы мүмкін, және олар 1730-1732 жылдар аралығында бір көл жасау үшін өзгертілді. Сол кезде Вестборн саябақта он бір табиғи тоған құрды. 1730 жылдары көл қазіргі көлемі мен пішініне дейін толды. Қайта құру жұмысын Корольдік бағбан Чарльз Бриджмен жүргізді, ол Вестборн өзенін бөгеттеп жасанды көл жасады және Кенсингтон бақшасының ортасында үлкен тоған қазып, саябақтағы жолдардың орталық нүктесіне айналдырды. Құрылыс кезінде жасанды көлдер әдетте ұзын және түзу бақ арналары болып салынды, мысалы, Сент-Джеймс паркінде 1660 жылдары қазылған канал (кейіннен қисық көлге айналды). Серпентин – табиғи көрінетіндей етіп жасалған ең алғашқы жасанды көлдердің бірі болды және бүкіл ел бойынша саябақтар мен бақтарда кеңінен үлгі алынды. Ол әкесіне, әпкесіне және күйеуіне арналған өлім хаты қалдырды. Шелли екі аптадан кейін Мэри Уолстонкрафт Годвинге үйленді. Көл 1814 жылы Ганноверліктердің билігіне 100 жыл толуы мен тоғыз жыл бұрынғы Трафальгар шайқасындағы британдық жеңісті қайта жаңғырту мерекелерінің, сондай-ақ 1851 жылғы Ұлы көрменің (Кристалл сарайы оның оңтүстік жағалауында орналасқан) орталық нүктесі болды. 1820 жылдары Decimus Burton саябақты кеңінен қайта жобалады. Сонымен қатар, Джон Ренни кіші Серпентин көпірін, жаңадан салынған Батыс ат көлігі жолының бір бөлігі ретінде жобалап, құрылысын қадағалады, ол Гайд-паркті Кенсингтон бақшасынан бөліп, көлді Серпентинге (шығыс) және Ұзын суға (батыс) бөлді. Питер Пэн Рождество күні жүзу жарысына тек қысқы маусымда сенбі күнгі жүзу жарыстарына тұрақты қатысушылар ғана қатыса алады.

Питер Пэн кубогы

1864 жылдан бері Серпентинде әр Рождество күні сағат 9-да жүзу жарысы өткізіліп келеді. 1904 жылы жазушы Дж. М. Барри жарыстың жеңімпазына Питер Пэн кубогын табыс етті, және бұл дәстүр содан бері үзілмей сақталып келеді. Судың мұздай болуынан туындайтын қауіптерге байланысты, жарысқа қатысуға Серпентин жүзу клубының мүшелері ғана құқылы.

Қайықпен жүзу

Қайықтар жалдауға қолжетімді. 2002 жылы Серпентин көлінде «Mercedes-Benz World Rowing Sprints» жарысы өтті, онда бірнеше халықаралық командалар қатысты.

Күн шатыры

Жаз айларында, күн энергиясымен жүретін Solarshuttle кемесі Серпентиннің солтүстік және оңтүстік жағалаулары арасында жолаушыларды тасымалдайды. 15 метрлік (48 фут) ұзындығы бар және 42 жолаушыны сыйдыратын бұл кеме Ұлыбританияда толығымен күн энергиясымен жұмыс істейтін ең ірі жолаушылар кемесі болып табылады.

Көрнекті орындар

1983 жылы ашылған Хайд-парктегі Холокост ескерткіші Серпентиннің шығыс жағында, бөгеттің артында орналасқан. 1978 жылы норвегиялық теңізшілер көлдің солтүстік жағалауында ескерткіш орнатып, 1940 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде елдері немістерге берілгеннен кейін Ұлыбританияда оларға қауіпсіз баспана берілгені үшін алғыс айтты. 2004 жылы ашылған Диана, Уэльс ханшайымының ескерткіш фонтаны Батыс Каридж Драйвының жанында, оңтүстік жағалауда орналасқан. Бастапқыда қиындықтарға тап болып, үш аптаға жабылуға мәжбүр болған ол, қазір Ұлыбританияның ең танымал орындарының біріне айналды, жыл сайын 800 000 адам келеді. Көл жағасын Серпентин галереясы және 2013 жылы ашылған Серпентин Саклер галереясы бөліседі, олар 1805 жылы салынған оқ-дәрі қоймасын көпір арқылы түрлендірген. Көлдің солтүстік жағында, Лидоға қарама-қарсы екі жеке қайық үйі орналасқан. 1903 жылы Корольдік гуманистік қоғам салған Шығыс қайық үйі және 1952 жылы 1940 жылы бомбаланған бұрынғы қайық үйінің орнына жаңа хлорлау кемесі үшін салынған Батыс қайық үйі. Жақын жерде "Кокпит" деп аталатын шөппен өсірілген амфитеатр бар. Бұл пайдаланылмаған құмды карьер 1969 жылы The Rolling Stones тобының "Stones in the Park" концертіне алаң болған. 1968 жылдан бері мұндағы концерттерді бастапқыда Blackhill Enterprises ұйымдастырған. Осы аймақты 1953 жылы түсірілген "Женевив" фильмінде де көруге болады, ол жыл сайынғы Лондон-Брайтон ардагерлер автокөлігінің жарысының басталу орны ретінде көрсетілген.