Кіріспе

Манхэттен ауданы – Нью-Йорк қаласындағы Манхэттеннің батыс жағында орналасқан аудан. Торонтодағы аудан. Ол шығыста Морнингсайд Драйвпен, солтүстікте 125-ші көшемен, оңтүстікте 110-шы көшемен және батыста Риверсайд Драйвпен шектеледі. Морнингсайд Хайтс шығысында Орталық Харлеммен және Морнингсайд паркімен, солтүстігінде Манхэттенвиллмен, оңтүстігінде Үстіңгі Вест-Сайдтың Манхэттен аңғарымен, батысында Риверсайд паркімен шектеседі. Бродвей – ауданның солтүстік-оңтүстікке қарай жүретін басты жолы. Морнингсайд алқабы Морнингсайд пен Риверсайд парктерінің арасындағы биік платода орналасқан. 19 ғасырдың аяғына дейін оған қол жеткізу қиын болды және Блумингдейл мен Лик пен Уоттс паналау орындарынан басқа, сирек дамыды. Морнингсайд Хайтс және Үстіңгі Вест-Сайд 19 ғасырдың аяғында Морнингсайд паркі аяқталғанға дейін Блумингдейл ауданының бөлігі болып саналды. Ірікөлденді даму 1890 жылдары академиялық және мәдени мекемелермен басталды. 1900 жылдарға қарай қоғамдық көлік құрылысы және ауданның алғашқы метро желісі Морнингсайд Хайтстың тұрғын үй ауданы болып дамуына әкелді. Морнингсайд Хайтс негізінен 1930 жылдары дамыды. 20 ғасырдың ортасында Морнингсайд Хайтс ішіндегі мекемелер кеңейген сайын, мекемелерге қатысы бар және қатысы жоқ тұрғындар арасында мәдени шиеленістер күшейді. Біршама құлдыраудан кейін 1980 және 1990 жылдары аудан жаңаруды бастан өтті. Морнингсайд Хайтстың үлкен бөлігі жекеменшік Айви Лига университеті – Колумбия университетінің кампусының бөлігі болып табылады. Морнингсайд Хайтста көптеген басқа да білім беру мекемелері бар, мысалы Мұғалімдер колледжі, Барнард колледжі, Манхэттен музыка мектебі, Банк-стрит білім беру колледжі, Одақ теологиялық семинариясы және Американың еврей теологиялық семинариясы. Сонымен қатар, Морнингсайд Хайтс бірнеше діни мекемелерді қамтиды, соның ішінде Қасиетті Иоанн соборы, Риверсайд шіркеуі, Нотр-Дам шіркеуі, Корпус Кристи шіркеуі және Чиркесіаралық орталық. Бұл жерде басқа да сәулет ескерткіштері бар, мысалы, Сент-Люка ауруханасы (қазіргі Синай тауының таңертеңгі жағы) және Грант қабірі. Морнингсайд Хайтс Манхэттеннің 9-шы Қоғамдық округінің бөлігі. Ең жақын американдық қоныстар қазіргі Морнингсайд Хайтстың оңтүстік-шығысында орналасқан Речеванис және Конаанде Конгх болды. Сонымен қатар, осы аймақтағы түпкілікті американдық жол қазіргі Риверсайд Драйвтің бір бөлігіне бейімделді. Алайда, бұл аймаққа кіру өте қиын болды, себебі жер бедері тік еді. Голланд қоныс аударушылар 17 ғасырдың басында Манхэттенді басып алып, жақын маңдағы аймақты "Вредендал" деп атады, яғни "бейбіт аңғар" дегенді білдіреді. Шекараның батысындағы қазіргі Морнингсайд Хайтс аймағы бастапқыда британдықтар басып алған Нью-Йорктің жалпы жерлері болды. 1686 жылы Нью-Йорк колониялық губернаторы Томас Донган Нью-Йорк қаласына батысқа қарай Гудзон өзеніне дейін созылатын Батыс 107-ші мен 124-ші көшелер арасындағы үшбұрышты аймаққа патент берді. Қазіргі қаланың қалған бөлігімен оңай байланыс екі жылдан кейін, Блумингдейл жолы арқылы жасалды. Вандуотер Хайтс 1785 жылы Джеймс В. Де Пейстерге сатылды. 1834 жылы Лик және Уоттс Сервисі қоғамның 110-шы және 113-ші көшелер арасындағы Амстердам даңғылының шығысындағы жерін сатып алды, ал Итиел Таунның Лик және Уоттс паналау орны үшін жобасы 1843 жылы аяқталды. Сонымен қатар, 1842 жылы ашылған Кротон су құбыры қазіргі аудан арқылы жер үстінен өтті. 19 ғасырдың соңына дейін Блумингдейл жолы Манхэттеннің қалған бөлігімен жалғыз байланыс болып келді. Жағалауда сарайлар салынды, ал Уильям Диксон 110-шы көшеде шағын ағаштан жасалған үйлерді тұрғызды, олар "Диксонвилл" деп аталды. 1846 жылы Гудзон өзені теміржолы (кейін Батыс желісі және Гудзон желісі) Гудзон өзенінің жағалауында салынды, Нью-Йорк қаласын Олбанимен байланыстырды. 1865 жылы Нью-Йорк штатының заң шығарушы органы қабылдаған акті бойынша, Орталық парктің комиссарлары Үстіңгі Манхэттенде 1811 жылғы Комиссарлар жоспарын іске асыруға жауапты болды. Қазіргі ауданның қарсы жағында, шығыста, Орталық парк комиссары Эндрю Хасвелл Грин 1867 жылы Морнингсайд паркін Манхэттен көшелер желісін өте тік жерге кеңейту шығындарын болдырмау үшін ұсынды. Ландшафт дизайнері Фредерик Лоу Олмстед екі жобаға да жұмысқа алынды: ол 1873 жылы Калверт Вокспен бірлесіп Морнингсайд паркін жобалады, кейін 1887 жылы оған түзетулер енгізді. Блумингдейл ауданындағы Риверсайд Драйвы мен паркінің бөлігі, қазіргі Морнингсайд Хайтстың бөлігі саналды, 1880 жылы аяқталды. Морнингсайд паркі 1895 жылы аяқталды. Бродвей, медианасы бар кең даңғыл 1868 жылы "Бульвар" ретінде ашылды және бұрынғы Блумингдейл жолын алмастырды. 1879 жылы Блумингдейл ауданынан Харлемге дейін созылған Тоғызыншы даңғылдың жоғары көтерілісі 110-шы көшеде шығысқа қарай жылды, сондықтан оның маршруты 110-шы көшенің солтүстігіндегі биік жерлерді көптеген жағдайларда өткірді. 110-шы көше мен Манхэттен даңғылындағы жоғары көтеріліс станциясы 1903 жылға дейін ашылмады, тіпті содан кейін де жер бедері тік болғандықтан оған қол жеткізу қиын болды.

1890-1930 жылдар аралығы

1886 жылы жылжымайтын мүлік саласының өкілдері мен саясаткерлер екі психиатриялық аурухананы да сол маңайға көшіруді ұсынды. Блумингдейл ауруханасы 1888 жылы Вестчестер округінің қала шетіне көшірілді, ал үш жылдан кейін Лик және Уоттс ауруханасы да соңынан ерді. Олардың кампустарын Колумбия университеті сатып алды, ол қазіргі Рокфеллер орталығы орналасқан Манхэттеннің орталық бөлігіндегі кампусын кеңейте алмады; ал Нью-Йорк епископтық епархиясы, өздерінің негізгі соборын, қасиетті Иоанн соборын салу үшін жаңа жер іздеп жүрген еді. Көп ұзамай бұл аймақта Барнард колледжі, Мұғалімдер колледжі, Американың еврей теологиялық семинариясы және Одақ теологиялық семинариясы сияқты бірнеше білім беру мекемелері құрылды. Екі атау ең көп қолданысқа ие болды: екі колледж "Morningside Heights" атауын ұнатса, ал Сент-Джон және Сент-Люк шіркеулері "Cathedral Heights" атауын артық көрді. 1898 жылдан кейін "Morningside Heights" атауы кеңінен қабылданды, бірақ Сент-Джон епархиясы 20-ғасырдың басына дейін көршілесті "Кафедральді биіктіктер" деп атауын жалғастырды. Сонымен қатар, Манхэттен халқы тез өсіп, 1890 жылы бір миллионнан асты. 1896 жылы құрылған Морнингсайд қорғау қауымдастығы төмен қабатты құрылыстардың көбеюін шектеуге тырысты, бірақ сәтті болмады. Морнингсайд Хайтстағы алғашқы пәтерлер 1890-шы жылдардың соңында салынды және бұл ауданда салынған жалғыз ескі заңмен салынған пәтерлердің бірі болды. Дегенмен, құрылыс өте баяу жүрді: собордың алғашқы бөлігі 1911 жылға дейін ашылмады, ал собор бір ғасырдан кейін де толыққанды аяқталмады. Бірақ оның болуы басқа мекемелердің де осы жерге көшіп келуіне ықпал етті. Эрнест Флагтың жобалары бойынша салынған аурухананың алғашқы бес павильоны 1896 жылы ашылды, кейіннен тағы үш павильон қосылды. Содан кейін Амстердам даңғылы мен 112-ші көшеде салынған және 1896 жылы ашылған Кади, Берг және Сидің қарттар мен қарт жұптарға арналған үйі пайда болды. Бұл жобалар Морнингсайд Хайтстың "Академиялық акрополь" ретінде танылуына себеп болды, бірақ ауданның ерекшелігін айтарлықтай өзгертпеді. 1890 жылдардың соңы мен 1900 жылдардың басында Морнингсайд Хайтстағы академиялық мекемелер тез өсіп жатты. Олардың ең көрнектісі Колумбия университеті болды, оның президенті Сет Лоу 1893 жылы жаңа Морнингсайд Хайтс кампусын жобалау үшін архитектуралық фирма МакКим, Мид және Уайттың Чарльз Фоллен МакКимді тартты. Жоспар 15 ғимараттан және Бродвейдің шығыс жағында 116-шы және 120-шы көшелер арасында орналасқан Оңтүстік алаңнан тұрды, ал университеттің негізгі кітапханасы Лоу еске алу кітапханасы орталықта орналасқан еді. Лоу кітапханасы 1895-1897 жылдар аралығында, сондай-ақ көптеген басқа бастапқы құрылымдармен бірге салынды, ал жаңа кампустағы алғашқы сабақтар 1897 жылдың қазан айында өтті. Көп ұзамай бірнеше кампус кеңейтілді, соның ішінде 1902 жылы Эрл Холл; 1905 жылы алғашқы жатақханалар, Хартли Холл және Ливингстон Холл; 1903 жылы сатып алынған Оңтүстік алаң; 1907 жылы аяқталған Сент-Полс шіркеуі; және көптеген сыныптар мен басқа да ғимараттар салынды. Морнингсайд Хайтста Колумбия университетінің болуы ауданның сипатында маңызды өзгерістерге әкелді. Бродвейдің батысында Барнард колледжінің кампусы орналасқан. 1895 жылы қайырымдастықпен айналысатын Элизабет Милбанк Андерсон кампусты жобалау үшін Чарльз А. Ричті жалдады. Қаржы жетіспейтін болғандықтан, Рич Милбанк, Бринкерхофф және Фиске залдарының жобасын жасады, олар 1897 жылдың қазан айында алғашқы сабақтарын өткізді. Солтүстік жағында Колумбия университетімен 1893 жылы байланыс орнатып, 1897 жылы біріккен Мұғалімдер колледжі орналасқан. Бұл кампустың ғимараттарын Уильям Апплтон Поттер жобалады. Кешендегі алғашқы құрылым, Бас зал, 1894 жылдың соңында аяқталды; соңғысы, Милбанк еске алу залы, үш жылдан кейін аяқталды. Барнард пен Мұғалімдер колледждері де 20-ғасырдың басында тез өсті. Барнард үшін тек үш ғимарат салынды, нәтижесінде адамдар көп болды; ал Мұғалімдер колледжі үшін көптеген үлкен нысандар салынды, соның ішінде гимназия, қолөнер ғимараты, тұрмыстық өнер ғимараты және жатақханалар. Морнингсайд Хайтстағы басқа да жоғары білім беру мекемелері 20-ғасырдың басында дамыды, олардың алғашқысы Бродвей мен Клермонт даңғылының арасындағы 120-шы мен 122-ші көшелер арасындағы Одақтық теологиялық семинарияның жаңа кампусы болды. Кампус бірнеше готикалық қайта жаңғыру стиліндегі құрылымдардан тұрды, оларды архитекторлар Аллен және Колленс жобалаған және төртбұрышты алаңның айналасына орналастырған. Құрылыстар 1910 жылы аяқталды және 1912 жылы Stone Gym (қазір Риверсайд шіркеуінің бөлігі) құрылысымен кеңейтілді. Екі музыкалық мекеме, Музыка өнері институты және кейін біріккен Джуллиард мектебі, Одақтық теологиялық семинарияның солтүстігіне орналасты. Музыка өнері институты 1910 жылы 21 апта ішінде ғимаратын салып, сол жылы алғашқы сабақтарын өткізді. Джуллиард ғимараты 1931 жылы аяқталды. Соңғы салынған құрылым Американың еврей теологиялық семинариясы болды, ол Джуллиардтың шығысына қарай Бродвейден өтеді, оның ғимараттары 1930 жылы аяқталды. Одақтық теологиялық семинариясының батысында орналасқан Риверсайд шіркеуі де сол жылы аяқталды.

Тұрғын үй құрылысы және метро құрылысы

ХХ ғасырдың алғашқы онжылдығында тұрғын үй құрылысы әлі де сирек болды. 110-шы көшедегі "Диксонвилл" маңында шағын сыра бақшалары пайда бола бастады. Осы жаңа ережелерге сәйкес, әртүрлі жобаларды жүзеге асырған сәулетшілер әр ғимараттың еден ауданын барынша арттыру үшін бірнеше жалпы жоспарлар жасады, сонымен қатар әрбір тұрғын үйдің терезелері аулаға немесе көшеге қарауына кепілдік берді. Көбінесе қолданылған жоспарлар L, I, O немесе U пішінді дизайнды қамтыды. Интербороу жылдам транзит компаниясының бірінші метро желісінің (қазір Нью-Йорк метросының Бродвей–Седьмой авеню желісінің бөлігі, Бродвейді қамтитын) құрылысын күтіп, Бродвейге жақын бірнеше ғимараттар салынды. Бұл ғимараттарда сол кезде инновациялық саналған мүмкіндіктер болды, мысалы электр жарығы, дыбыс оқшауланған және паркет едендер, фарфордан жасалған сантехникасы бар плиткамен қапталған ванна бөлмелері және алыс қашықтыққа телефон байланысы. Ауданның ерекшелігі әлі қалыптаспағандықтан, 1900-жылдардың басындағы пәтер үйлер көбінесе аз әшекейленген, "сәлденбай" салынды. Кейінгі жылдары құрылысшылар орта тапқа арналған ірі ғимараттарды тұрғызды, бұл ауданның метроға жақын орналасуымен мүмкін болды. 1903 және 1911 жылдар аралығында ауданда кем дегенде 75 пәтер үй салынды. 1906 жылдың тамызында жарияланған "Жылжымайтын мүлік және құрылыс туралы анықтама" мақаласында Морнингсайд Хайтс Нью-Йорк қаласының "ең ерекше жоғары сапалы пәтер үйлерге толы ауданы" деп сипатталды. Мысалы, итальяндық-американдық Патерно аға-інілері, олардың туыстарымен бірге "Патерно", "Колизей" және осы аймақтағы бірнеше ірі пәтер үйлерді салды. Отбасының екі мүшесі, Майкл Патерно және Виктор Серабон, өз фирмаларын құрып, Морнингсайд Хайтста құрылыс жүргізді. Морнингсайд Хайтстағы құрылысшылардың көпшілігі еврейлер болды, бірақ олардың көпшілігі тек бірнеше ғимаратты ғана салды. Морнингсайд Хайтстағы белгілі еврей құрылысшылары өздерінің отбасылық атын немесе отбасылық тарихын жасыратын жалпылама атауларды қолданатын компаниялар құрды. Мұндай құрылысшылардың арасында Carlyle Realty, B. Crystal & Son және Carnegie Construction компаниялары бар. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін қалған бос жерлер сатып алынып, құрылыс жұмыстары жүргізілді. 1920-жылдарға қарай ауданның ерекшелігі толыққанды қалыптасты. Пәтер үйлерінен басқа, Морнингсайд Хайтста коммерциялық кәсіпорындар да болды, бірақ олар негізінен солтүстік-оңтүстік даңғылдардағы төменгі ғимараттармен шектелді. Бұл Морнингсайд Хайтс тұрғындарының екі негізгі тобын бөліп көрсетті: мекемелермен байланысы барлар мен жоқтар. 1958 жылы "Нью-Йорк Таймс" газеті Морнингсайд Хайтстағы әлеуметтік шиеленістің белгісі ретінде Колумбия университетінде оқитын АҚШ Әскери-теңіз күштерінің курсанттарына Бродвей, Амстердам даңғылы және 110-шы және 113-шы көшелермен шектелген аймаққа кіруге тыйым салынғанын хабарлады, онда көптеген жыныс жұмыскерлерінің болуы туралы мәлімделді. Екі жылдан кейін "Таймс" бұрын сәнді болған Хендрик Хадсон пәтер үйін "қаланың ең нашар құрылыс жағдайындағы ғимараттарының бірі" деп атады, онда бірнеше жүздеген құрылыс және денсаулық сақтау ережелері бұзылған. 1961 жылы ауданда 33 SRO (Single Room Occupancy) болды.

Қалалық жаңғыру

1947 жылы аудандағы он төрт ірі мекеме кедейлік пен сегрегацияны азайту мақсатында жаңа тұрғын үйлер салу арқылы қалалық жаңаруды жүзеге асыруға бағытталған Morningside Heights Inc. ұйымын құрды. Дэвид Рокфеллер басқарған Morningside Heights Inc. аудан мекемелерінің арасындағы алғашқы маңызды бірлескен кәсіпорын болды. Ауданның тағы бір дамуы – Нью-Йорк қалалық тұрғын үй басқармасына қарасты Грант Хаузз тұрғын үй кешені, ол Морнингсайд Гарденс-тан шығысқа қарай, Амстердам даңғылының ар жағында орналасқан. Бұл кешен нәсілдік интеграция саласында толыққанды табысқа жете алмады, бірақ жергілікті үй иелері оны қаланың құлдырауына қарсы тиімді құрал деп бағалады. Грант Хауззді салу 7000 тұрғынды қоныстандыруға әкеп соқты. 1957 жылы «Нью-Йорк Таймс» газеті қалалық жаңару жобасын «бұл қалада жүзеге асырылып жатқан ең ірі беткей өзгерту жұмысы» деп сипаттады. Қалалық жаңару жобаларына дейін Morningside Heights мекемелерінің көпшілігі солтүстік шекарасын 122-ші көше деп есептесе, осы даму аяқталғаннан кейін 122-ші және 125-ші көшелер арасындағы аумақ танымал Morningside Heights анықтамасына қосылды. 1964 жылы осы аймаққа көшу ниетін білдірген Bank Street білім беру колледжі және 1967 жылы Манхэттен аңғарынан көшіп келген St. Hilda's & St. Hugh's School. Колумбия университеті осы екі мекеменің де көшуіне көмектесті, себебі ол Morningside Heights-ты өзінің профессорларының балаларын бастауыш мектепке жіберуге қолайлы орынға айналдыруға мүдделі болды. Аймақтың көптеген мекемелері айналасындағы аудандарға кеңейе бастаған кезде әлеуметтік шиеленістер күшейте түсті. Архитектура тарихшысы Эндрю Долкарт Гарвард университетін (Кембридж, Массачусетс штаты) және Йель университетін (Нью-Хейвен, Коннектикут штаты) Айви лигасының кампустарының мысалдары ретінде келтірді, олар ерекше архитектуралық құрылыстарды салған. Мысалы, Колумбия университетінің Шығыс кампусы. Бұл процеске көбінесе нәсілдік азшылықтар тұрған және жалға алу бағасы реттелмеген SRO (Single Room Occupancy) үйлерін бұзу кірді. 1968 жылы Колумбия университетінің кампусында және оны қоршаған ауданда университет Морнингсайд паркіне спорт залы салу жоспарына қарсы наразылықтар болды, бұл көбінесе ақ Морнингсайд Хайтс және көбінесе қара Харлемде бөлек кіреберістер құруға әкеп соғар еді. Университет келесі жылы бұл жоспардан бас тартты. Қоғамның қарсылығына байланысты тағы екі ірі жоспар ұсынылды, бірақ салынбады: Interchurch Center-дің кеңейтілуі және 111-ші және 112-ші көшелер арасындағы Амстердам даңғылындағы зейнеткерлер үйі. Бірақ Колумбия университеті бұл жоспарға қарсы болды, өйткені ол университеттің батыс кампусын салу мүмкіндігіне кедергі келтіретін еді. 1970 жылы И.М. Пей Колумбия университетінің Оңтүстік алаңында кеңейтудің жаңа жоспарын жасау үшін шақырылды, бірақ Пейдің жоспарының тек бір бөлігі ғана салынды. Осы уақытта Колумбия университеті көршілес аудандағы өз ықпалын кеңейтуді жалғастырды. 1970 жылдардың соңында Морнингсайд Хайтстағы әр бес пәтерлік үйдің бірі Колумбияға тиесілі болды, ал 1980 жылдары ол ауданның ең ірі үй иесіне айналды. Кейінгі жылдары жаңа құрылыс ережелері аудандағы көптеген ғимараттардың сәндік элементтерін алып тастауға әкеп соқты. 1987 жылы Морнингсайд Хайтс он бес жыл бұрынғыға қарағанда әлдеқайда қауіпсіз болды, Бродвей сәнді сауда ауданы ретінде қайта жаңартылды. Бұл жұмыстың көп бөлігін Колумбия университеті жасады, ол қоршаған қоғамдағы беделін жақсартуға тырысты. Колумбия университеті 1990 жылдары бірнеше ғимараттарын қалпына келтіре бастады және Морнингсайд Хайтс-қа кеңейе берді. Онжылдықтың соңында 110-шы және 122-ші көшелер арасындағы 50 пәтерлік үй ғана университетке тиесілі емес еді. 1980 және 1990 жылдары бірнеше рет жаңартылған Морнингсайд паркі 21-ші ғасырдың басында бұрынғыдай қауіпті емес деп есептелді. Жаңаруға қарамастан, аудан жұмысшы табының ерекшелігін сақтап қалды, негізінен Колумбия университетінің мүшелік талабына байланысты, 1993 жылы «Нью-Йорк Таймс» газеті Морнингсайд Хайтс «яппификациядан амалда құтылды» деп жазды. Тұрғын үй бағасы 1990 жылдардың соңында тез өсе бастады. 1999 жылғы «Нью-Йорк Таймс» газетінде жарияланған мақалада тұрғындар мен мекемелер арасындағы шиеленіс әлі де сақталғаны, бірақ бұл қақтығыстар біршама азайғаны және мекемелер тұрғындардың пікірін көбірек қабылдап отырғаны айтылды.

21 ғасыр

1990 жылдардың соңында аймақтағы кейбір кәсіпорындар Морнингсайд Хайтс және Оңтүстік Харлемді СоХа ( "Оңтүстік Харлем" немесе "Харлемнің оңтүстігінде") деп атай бастады, бұл Макстің СоХа рестораны мен Морнингсайд Хайтстағы бұрынғы СоХа түнгі клубының аттарында көрінеді. "СоХа" атауы даулыға айналды, себебі ол жылжымайтын мүлік саласы және Батыс 110-шы және 125-ші көшелер арасындағы ауданды жаңартумен айналысатын басқа да адамдар тарапынан қолданылды. Бір сыншы "СоХа" атауын "нашарлату мен жаңартудың шектен шығуының тағы бір белгісі" деп атады, ал екіншісі "бұл жаңа брендтеу олардың ауданының бай тарихын жоюға және жақын маңдағы Колумбия университетінің студенттері сияқты жаңа тұрғындарды тартуға бағытталған сияқты" деді. Бұл дау кейін қала бойынша аудандарды қайта атауды шектеуге бағытталған заңнамалық ұсыныстарға әкелді. Мысалы, Әйюп пайғамбар соборының жанына екі тұрғын үй салынды; ескі Санкт-Лука ауруханасының бір бөлігі пәтерлерге айналдырылды; ал Біріккен және еврей теологиялық семинариялары өз кампустарында пәтер салу құқығын сатты. Дегенмен, аудан салыстырмалы түрде қолжетімді болып қала берді, шаршы футқа тұрғын үй бағасы жақын жердегі аудандардан төмен болды. Жергілікті тұрғындардың қолдауына қарамастан, Нью-Йорк қалалық жоспарлау департаменті 2019 жылы Морнингсайд Хайтсты қайта жоспарлаудан бас тартты. Бұл тұрғындарды Морнингсайд Хайтс қоғамдық коалициясы атты жұмыс тобын құруға итермеледі, олардың мақсаты белгілі бір блоктардағы белгілі бір жобалар үшін қолжетімді тұрғын үйді міндетті ету болды. 2021 жылы жұмыс тобы мен жергілікті саясаткерлер Морнингсайд Хайтстың 15 блоктан тұратын бөлігін қайта жоспарлау туралы ұсыныс жасады; егер іске асырылса, бұл ауданның соңғы алты онжылдықтағы алғашқы қайта жоспарлауы болар еді.

Демография

2010 жылғы АҚШ халық санағының деректеріне сүйенсек, Морнингсайд Хайтс халқының саны 55 929 адамды құрады, бұл 2000 жылғы халық санағында тіркелген 54 208 адамнан 1721 адамға (3,2%) артық. Аймақтың ауданы көрсетілмеген, ал тұрғындардың тығыздығы көрсетілмеген. Ауданның нәсілдік құрамы: 46,0% (25 750) ақ нәсілді, 13,6% (7 619) афроамерикалық, 0,2% (105) американдық үндістер, 13,3% (7 462) азиялық, 0,1% (30) Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,4% (203) басқа нәсілдер және 2,9% (1 605) екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испан тілділер немесе латиноамерикандықтар халықтың 23,5% құрады (13 155 адам). Морнингсайд Хайтс халқы 2000 жылдан 2010 жылға дейін орташа деңгейде өзгерді, азиялықтардың саны 27% (1 565 адамға) өсті, афроамерикалықтардың саны 16% (1 502 адамға) азайды, ал ақ нәсілділердің саны 7% (1 606 адамға) өсті. Латиноамерикандықтардың саны 2% (203 адамға) азайды, ал басқа барлық нәсілдердің саны 15% (255 адамға) өсті, бірақ олар азшылықты құрады. Манхэттен қауымдық округінің 9-шы ауданы, Морнингсайд Хайтс, Манхэттенвилл және Гамильтон Хайтс аймақтарын қамтиды, 2018 жылғы Нью-Йорк қаласының денсаулық сақтау басқармасының қоғамдық денсаулық профилі бойынша 111 287 тұрғыны бар, орташа өмір сүру ұзақтығы 81,4 жылды құрайды. Бұл көрсеткіш Нью-Йорк қаласының барлық аудандары үшін орташа есептелген 81,2 жылдық өмір сүру ұзақтығымен шамалас. Тұрғындардың көп бөлігі балалар мен орта жастағы ересектерден тұрады: 34% - 25 пен 44 жас аралығында, 21% - 45 пен 64 жас аралығында, ал 17% - 0 мен 17 жас аралығында. Жоғары білім алушы жастар мен қарт адамдардың үлесі тиісінше 16% және 12% болды. Морнингсайд Хайтстегі орташа табыс 81 890 долларды құрады. Аудан шығыстан Морнингсайд паркімен, солтүстіктен 125-ші көшемен, оңтүстіктен 110-шы көшемен және батыстан Риверсайд паркімен шектеледі. Көршілес аймақ негізінен биік қабатты тұрғын үйлермен жоспарланған, бірақ Бродвей және Амстердам авенюлерінде бірінші қабаттағы дүкендер де бар. Шындығында, аймақтың көп бөлігі діни және академиялық мекемелерге тиесілі құрылыстардан тұрады.

Тұрғын үй қоры

Морнингсайд Хайтс тұрғын үй қоры көп пәтерлі ғимараттардан тұрады, олардың көпшілігі ауданның 20-ғасырдың басындағы қарқынды даму кезеңінен жетіп келген. Көптеген бастапқы пәтерлер бөлініп тасталса да, әлі де көптеген бес-жеті бөлмелі бастапқы пәтерлер сақталған. Тағы бір атақты пәтер ғимараты – 110-шы және 111-ші көшелер арасындағы Риверсайд драйвтегі Хендрик Хадсон, ол бастапқыда қонақ үй ретінде жоспарланған, бірақ нәтижесінде тұрғын үй ретінде салынды. Ауданның солтүстік бөлігінде екі тұрғын үй кешені басым: Грант үйлері және Морнингсайд бақтары. Грант Хаузз, он ғимараттан тұратын мемлекеттік тұрғын үйлер кешені, 125-ші көшенің оңтүстік жағында, Бродвей мен Морнингсайд даңғылы арасындағы екі үлкен блоктарда орналасқан, ал Амстердам даңғылы осы учаскені екіге бөледі. Алты ғимараттан тұратын Морнингсайд Гарднс кооперативі Грант Хаузз үлкен блоктарының оңтүстік-батысында орналасқан және 123-ші және ЛаСалль көшелерімен, Бродвей және Амстердам даңғылымен шектеседі.

Ресми көрнекі орындар

Морнингсайд Хайтс ауданындағы бірнеше нысан Нью-Йорк қаласының ескерткіштерді сақтау комиссиясы тарапынан ресми қалалық ескерткіштер ретінде тағайындалған және/немесе Ұлттық тарихи орындар тізіліміне (NRHP) енгізілген. Әулие Иоанн соборы және оның алты ғимараты, 110-шы және 113-ші көшелер арасындағы Амстердам даңғылында орналасқан, 2017 жылы қалалық ескерткіш ретінде тағайындалды. Сол сияқты, Морнингсайд драйвіндегі 114-ші көшеде орналасқан Нотр-Дам шіркеуі де. Mount Sinai Morningside-тегі Plant және Scrymser павильондары, 113-ші және 114-ші көшелер арасындағы Морнингсайд драйвінде орналасқан, тиісінше 1904–1906 және 1926–1928 жылдары салынған; екі павильон да қалалық ескерткіштер ретінде танылған және NRHP-де тізімделген. Морнингсайд Хайтстағы көптеген академиялық ғимараттар қалалық немесе ұлттық ескерткіш мәртебесіне ие. Колумбия кампусындағы бұл нысандарға Ұлттық тарихи ескерткіш және қалалық ішкі және сыртқы ескерткіш болып табылатын Лоу мемориалдық кітапханасы кіреді. Колумбия кампусындағы NRHP тізіміне FM радиосы ойлап табылган Философия залы; Энрико Ферми уранның бөлінуі бойынша алғашқы тәжірибелерді өткізген Ұлттық тарихи ескерткіш Пупин залы; және Шығыс кампустағы Каса Итальяна, ол сонымен қатар қалалық ескерткіш болып табылады. Әулие Павел шіркеуі қалалық ескерткіш ретінде тағайындалған, бірақ ұлттық ескерткіш емес. Барнард кампусындағы NRHP тізіміне Студенттер залы; Брукс және Хьюит залдары; және Милбанк, Бринкерхофф және Фиске залдары кіреді. Риверсайд драйвіндегі Delta Psi, Alpha Chapter ғимараты да NRHP тізімінде бар. Сонымен қатар, Біріккен теологиялық семинария кешені NRHP тізімінде, ал оның бір бөлігі қалалық ескерткіш ретінде тағайындалған. 113-ші көшедегі қақпа үйі 1870 жылы салынған. Су құбыры 1955 жылға дейін су жеткізіп келді. 119-шы көшедегі қақпа үйі 1990 жылға дейін пайдаланылды; содан кейін ол бірнеше онжылдық бойын айналып жатты, кейін 2018 жылы коммерциялық мақсатта пайдалануға ұсынылды. Ауданға Бродвейден батысқа қарай Батыс 109-шы көшедегі 115 тұрғын үй және мекемелік мүліктер; Бродвейдің шығысы мен батысындағы Кафедралдық саябақтан Батыс 113-ші көшеге дейінгі блоктар; Бродвейден батысқа қарай Батыс 113-ші көшеден 118-ші көшеге дейінгі блоктар; және Клермонт даңғылының батысындағы Батыс 118-ші көшеден 119-шы көшеге дейінгі блоктар кіреді.

Басқа да мәдени маңызы бар жерлер

Том мейрамханасы, 112-ші көшедегі Бродвейде орналасқан, 1980-ші жылдардағы Сюзанна Веганың, Барнард колледжінің түлегінің "Томның асханасы" әнінде еске алынған. Кейіннен, телесериал "Сайнфелд" үшін оның сыртқы түсірілімдері шоудың басты кейіпкерлерінің жиналатын орны ретінде пайдаланылды. Вест-Энд бары 1940-1950 жылдары Бит буынының жазушылары үшін, сондай-ақ 1968 жылғы Колумбия университетінің наразылықтарына байланысты студент-белсенділер үшін кездесу орны болды. 2006 жылы бұл мекеме Кубаның "Havana Central" мейрамханалар тізбесіне енді. Кейін бұл орын қайтадан жабылуға дейін "Bernheim & Schwartz" деп аталған бар мен мейрамхана болып жұмыс істеді. Венгриялық кондитерлік дүкені ұзақ жылдардан бері Колумбия университетінің студенттері мен профессорлары, жазушылар және Морнингсайд Хайтс пен Верхний Вест-Сайдтың тұрғындары үшін әдеттегі қонақжай орны болып табылады.

Табиғи ерекшеліктері

Морнингсайд Хайтс биік платода орналасқан, екі жағынан парктерімен, ал үшінші жағынан тік жармен шектелген. Бұл жар тектоникалық қозғалыс нәтижесінде пайда болған және мұздық дәуірлерде тегістелген. Батысында Риверсайд паркі орналасқан, бұл жер бұрын Гудзон өзеніндегі тас шоқылары болған. Платоның оңтүстік жиегі, 110-шы көше, көршілес Манхэттен аңғарымен бір деңгейде. Тас шоқысы Батыс 114-ші көшедегі 600 және 604 нөмірлі екі үйдің арасында орналасқан.

Полиция және қылмыс

Морнингсайд Хайтс ауданы Нью-Йорк полиция департаментінің (NYPD) 26-шы бөлімшесімен патрульделеді, ол 520 West 126th Street мекенжайында орналасқан. 26-шы бөлімшедегі қылмыс деңгейі 1990-шы жылдарға қарағанда төмендеді, барлық санаттағы қылмыстар 1990 мен 2022 жылдар аралығында 76,3%-ға азайды. Бөлімше 2022 жылы 1 адамды өлтіргенін, 16 зорлау оқиғасын, 104 қарақшылықты, 142 аса ауыр шабуылды, 118 ұрлықты, 341 ірі ұрлықты және 79 автокөлік ұрлығын тіркеді. Басқа бес ірі зорлық-зомбылық қылмыстарының (адам өлтіру, зорлау, аса ауыр шабуыл, қарақшылық және ұрлық) арасында 2019 жылы 26-шы бөлімшеде 100 000 тұрғынға шаққанда 612 қылмыс тіркелді, бұл аудан бойынша 100 000 тұрғынға шаққанда 632 қылмысқа, ал қала бойынша 100 000 тұрғынға шаққанда 572 қылмысқа қарағанда жоғары көрсеткіш. 9-шы аудандық округте 100 000 адамға шаққанда 57 адам зорлық-зомбылықтан ауруханаға түсті, бұл аудан бойынша 100 000 тұрғынға шаққанда 49 адамға, ал қала бойынша 100 000 тұрғынға шаққанда 59 адамға қарағанда жоғары көрсеткіш. Оның түрмеге қамау деңгейі 100 000 адамға шаққанда 633 құрайды, бұл аудан бойынша 100 000 адамға шаққанда 407-ге, ал қала бойынша 100 000 адамға шаққанда 425-ке қарағанда жоғары көрсеткіш. Көріс аймағының барлық бұрыштарындағы оқиғаларды қамтитын CCTV бейнелеуіне нақты уақытпен қол жеткізу және оны қарау мүмкіндігі, хабарлаушыларға, NYPD детективтеріне және жалпы жұртшылыққа Клери заңына сәйкес келетін оқиғалар туралы хабарлау үшін қоғамдық қауіпсіздік командалық орталықтарында қолжетімді.

Өрт қауіпсіздігі

Морнингсайд Хайтс екі Нью-Йорк қаласы Өрт сөндіру департаменті (FDNY) станциясымен қамтамасыз етілген. Ауданның негізгі өрт сөндіру станциясы – 502 Батыс 113-ші көшеде, ескі Кротон қақпасының жанында орналасқан 47-ші моторлы бөлімше. Романдық жаңғыру стилінде салынған үш қабатты ғимараттың ені 25 фут (8 метр), қасбеті кірпіш пен қоңыр тастан, сондай-ақ неоклассикалық стильдегі қоңыр тас және терракотамен әрленген. Ғимарат 1891 жылы 19 ғасырдың соңында Нью-Йорк қаласының өрт сөндіру станцияларын салумен аты шыққан Наполеон ЛеБрун және ұлдарымен салынды, сонымен қатар Морнингсайд Хайтстағы алғашқы маңызды құрылымдардың бірі болды. 1997 жылы Нью-Йорк қаласының тарихи ескерткіші деп жарияланды. Морнингсайд Хайтске қызмет ететін тағы бір өрт сөндіру станциясы – Манхэттенвиллмен шекаралас 415 Батыс 125-ші көшеде орналасқан 37-ші моторлы бөлімше/40-шы баспалдақ бөлімшесі.

Денсаулық

2018 жылы 9-шы ауданда мерзімінен бұрын туған балалар мен жасөспірім аналардың тууы қалалық орташа көрсеткіштен төмен, әр 1000 тірі туған балаға 82 (қала бойынша 1000-ға 87), ал жасөспірім аналардың тууы әр 1000 тірі туған балаға 10,9 (қала бойынша 1000-ға 19,3) құрайды.

Саясат

Саяси тұрғыдан алғанда, Морнингсайд Хайтс көбінесе Нью-Йорктің 13-ші конгресс округіне кіреді, бірақ ауданның шағын бөлігі Нью-Йорктің 12-ші конгресс округінің құрамында; 2022 жылғы мәліметтер бойынша, 13-ші және 12-ші конгресс округтерін демократтар Адриано Эспайлат және Джеррольд Надлер ұсынады. Бұл аймақ сонымен қатар демократтар Брайан Бенджамин мен Роберт Джексон өкілдік ететін 30-шы және 31-ші штаттық Сенат округтерінің, сондай-ақ демократтар Даниэль О'Доннелл мен Инез Диккенс өкілдік ететін 69-шы және 70-ші штаттық Ассамблея округтерінің де бөлігі болып табылады. Қалалық кеңесте бұл аудан 7-ші округтің құрамына кіреді, оны демократ Шон Абреу ұсынады.

Пошталық кеңселер мен пошталық кодтар

Морнингсайд Хайтс екі негізгі пошта индексінде орналасқан. 116-шы көшеден оңтүстікке қарайғы аймақ 10025 индексінің бөлігі, ал 116-шы көшеден солтүстікке қарайғы аймақ 10027 индексінің бөлігі болып табылады. АҚШ Пошта қызметі Морнингсайд Хайтс жанында екі пошта бөлімін қызмет көрсетеді: Колумбия университеті станциясы 534 Батыс 112-ші көшеде және Манхэттенвилл станциясы мен Морнингсайд қосымшасы 365 Батыс 125-ші көшеде орналасқан.

Жоғары білім

Академиялық акрополис деген атау осы аймақтың топографиялық ерекшеліктері мен академиялық мекемелердің жоғары концентрациясы себепті қолданылады. Көршіліктің көп бөлігі жекеменшік Ivy League зерттеу университеті – Колумбия университетінің кампусы болып табылады, сонымен қатар университетке кампусқа жатпайтын көптеген жылжымайтын мүліктерге иелік етеді. Бастапқы кампус Бродвейден Амстердам даңғылына дейін 116-шы және 120-шы көшелер аралығында, ал Оңтүстік Филд кампусы Бродвей мен Амстердам даңғылдары арасында 114-ші және 116-шы көшелер аралығында орналасқан. NASA-ның Ғарыш зерттеулері жөніндегі Годдард институты да осы ауданда, Колумбия университетіне тиесілі ғимаратта, Том мейрамханасының үстінде орналасқан. Бродвейдің батыс жағында, Клермонт даңғылы мен Бродвей арасында төрт білім беру мекемесі орналасқан. Барнард колледжі – жеке әйелдер колледжі, 116-шы және 119-шы көшелер аралығында орналасқан. Солтүстікке қарай, 119-шы және 120-шы көшелер аралығында Колумбия университетінің Мұғалімдер колледжі орналасқан. Мұғалімдер колледжінің батысында Риверсайд драйв пен Клермонт даңғылы арасындағы Интерчерч орталығында Нью-Йорк теологиялық семинариясы, діни ағымдарға бөлінбеген христиан семинариясы орналасқан. Оңтүстікте Бэнк-стрит педагогикалық колледжі, 112-ші көшеде Бродвей мен Риверсайд драйв арасында орналасқан. Джордж Брюс филиалы 518 Батыс 125-ші көшеде орналасқан. Ол 1888 жылы 42-ші көшеде Джордж Брюс кітапханасын салған Джордж Брюстің қызының құрметіне аталған. Карер мен Гастингс жобалаған қазіргі үш қабатты ғимарат 1915 жылы салынған және 2001 жылы жаңартылған.

Дін

Морнингсайд Хайтс көптеген діни мекемелерді қамтиды, оның ішінде сәулеттік жағынан ерекше көзге түсетін екі шіркеу бар. Амстердам даңғылында орналасқан, Нью-Йорк епископтық епархиясының қарамағындағы Қасиетті Иоанн соборы – әлемдегі ең ірі шіркеулердің қатарына жататын, құрылысы аяқталмаған ғимарат. Риверсайд драйвіндегі Риверсайд шіркеуі баптистермен байланысты конфессияаралық шіркеу. Көршілес ауданда тағы бірнеше діни ұйымдар орналасқан, оның ішінде 114-ші көшедегі Нотр-Дам шіркеуі – Нью-Йорк архиепископтығының құрамына кіретін Рим католик шіркеуі. 535 Батыс 121-ші көшеде Рим католик шіркеуі – Корпус Кристи шіркеуі орналасқан. Морнингсайд Хайтсте тағы да бірнеше шіркеу бар, соның ішінде 114-ші көше мен Бродвейдегі Бродвей пресвитериан шіркеуі және 550 Кафедральдік парктегі Батыс жақ унитариан шіркеуі бар. Соңғысы 1940 жылдары Конгрегация Рамат Ора деп аталған синагогға айналдырылды. Қаланың ең көне корей шіркеуі – Корей методистік шіркеуі мен институты 1927 жылдан бері 633 Батыс 115-ші көшесіне иелік етеді. Сонымен қатар, 120-шы көше мен Риверсайд драйвіндегі Интерчерч орталығы 1960 жылы салынған. Бұған қоса, 125-ші көше стансасын қоса, 125-ші көше аңғарында Бродвей–Седьмой авеню желісін алып жүретін виадук Нью-Йорк қаласының ескерткіші және NRHP тізімінде. Виадуктың 122-ші және 125-ші көшелер арасындағы бөлігі Морнингсайд Хайтс аумағында орналасқан. Аталған аймақта Колумбия көлігі және Барнард қауіпсіздік шаттлы да қызмет көрсетеді.