Нью-Йорк қаласының Гарлем ауданы

Кіріспе

Нью-Йорк қаласындағы аудан

Манхэттендегі аудан

Бұл аймаққа Нью-Йорк метросы мен жергілікті автобус бағыттары қызмет көрсетеді. Онда бірнеше бастауыш, орта және жоғары мектептер бар, сондай-ақ Колумбия университеті, Манхэттен музыка мектебі және Нью-Йорк қалалық колледжі сияқты бірнеше колледжге жақын орналасқан. Орталық Гарлем Манхэттеннің 10-шы қауымдық округінің бөлігі. Нью-Йорк энциклопедиясы Гарлемнің шекараларына көбірек консервативті қараса да, тек орталық Гарлемді Гарлемнің нағыз бөлігі деп санайды. Орталық Гарлем – Гарлемнің өзінің атауы; ол Манхэттеннің 10-шы қауымдық округіне жатады. Үлкен, тікелей боймен созылған саябақтардың тізбегіне Морнингсайд паркі (Манхэттен), Сент-Николас паркі, Джеки Робинсон паркі, сондай-ақ Маркус Гарви паркі (Моррис тауы деп те аталады) кіреді, ол бұл ауданды шығыстағы Шығыс Гарлемнен бөліп тұрады. Үлкен, тікелей боймен созылған саябақтардың тізбегіне Батыс Гарлем пирстері, Ривербанк мемлекеттік паркі, Сент-Николас паркі және Джеки Робинсон паркі кіреді.

Шығыс Гарлем, сонымен қатар Испандық Гарлем немесе Эль-Баррио деп аталады, Манхэттеннің 11-шы округінде орналасқан, ол оңтүстікте Шығыс 96-шы көше, солтүстікте Шығыс 138-шы көше, батыста Бесінші авеню және шығыста Гарлем өзенімен шектеледі. Парктер тізбегіне Томас Джефферсон паркі мен Маркус Гарви паркі кіреді.

Соха даулары

2010 жылдары кейбір жылжымайтын мүлік мамандары Оңтүстік Харлемді "SoHa" деп қайта брендтеуге кірісті (бұл атау "South Harlem" дегенді білдіріп, SoHo немесе NoHo стилінде берілген). "SoHa" атауы Батыс 110-шы және 125-ші көшелер арасындағы аумаққа қатысты қолданылып, даулы мәселеге айналды. Ауданды қайта атауға қарсы тұрып, осы өзгерістің алдын тығуға тырысатын тұрғындар мен сыншылар "SoHa" брендін "нашарлатушылықтың және бақырылған джентрификацияның тағы бір белгісі" деп сипаттап, "бұл қайта брендтеу олардың ауданының бай тарихын жоюмен қатар, жақын орналасқан Колумбия университетінің студенттері сияқты жаңа тұрғындарды тартуға бағытталған сияқты" деді. Нью-Йорк қаласының бірнеше саясаткері осы ауданды қайта брендтеу практикасын шектеу үшін заңнамалық бастамалар көтерді. Бұрын Нью-Йорк қаласының басқа аудандарында сәтті қолданылған бұл практика жалға беру және жылжымайтын мүлік бағасының өсуіне, сондай-ақ "демографиялық өзгерістерге" әкелді. Бұл аудан Нью-Йорк штаты Сенатының 30-шы сайлау округінде, Нью-Йорк штаты Ассамблеясының 68-ші және 70-ші сайлау округтерінде және Нью-Йорк қалалық Кеңесінің 7-ші, 8-ші және 9-шы сайлау округтерінде орналасқан.

Тарих

Еуропалықтар қоныстанғанға дейін, қазіргі Гарлем (алғашқыда Харлем) аймағында Wecquaesgeek тайпасы қоныстанған, голланд шаруалары оларды Манхэттендер немесе Манхатто деп атаған. Олар Ленапе тайпасымен бірге аймақты жартылай көшпелі өмір салтымен пайдаланған. Шамамен бірнеше жүз адам Гарлемнің жазық жерлерінде егін шаруалығымен айналысқан. 1637-1639 жылдары бірнеше елді мекен құрылды. Гарлем елді мекені 1660 жылы ресми түрде құрылды.

Америка революциясы кезінде британдықтар Гарлемді толығымен өртеді. Қайта құруға көп уақыт кетті, себебі 18-шы ғасырдың соңында Гарлем Манхэттеннің қалған бөлігінен баяу дамыды. Америка Азамат соғысынан кейін Гарлем 1868 жылдан бастап экономикалық өркендеуді бастан кешірді. Аудан Нью-Йорк тұрғындары үшін пана болды, бірақ солтүстікке көшіп келгендердің арасында кедейлер, еврейлер және итальяндықтар көбейді. Нью-Йорк және Гарлем темір жолы, сондай-ақ қалалық жылдам транзит және эстакадалық темір жол желілері Гарлемнің экономикалық өсуіне көмектесті, өйткені олар Гарлемді Манхэттеннің төменгі және орталық бөліктерімен байланыстырды. Бұл кезеңде еврейлер мен итальяндықтардың саны азайды, ал афроамерикандықтар мен пуэрторикалықтардың саны артты. 20-шы ғасырдың басында афроамерикандықтардың солтүстік өнеркәсіптік қалаларға жасаған Ұлы көші-қонының себебі Джим Кроу Оңтүстігінен қашу, балалары үшін жақсы жұмыс пен білім іздеу және линчеуілдік мәдениеттен құтылу болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде кеңейіп жатқан өнеркәсіптер жаңа жұмыс орындарын толтыру үшін афроамерикандық жұмысшыларды жалдады, әсіресе жас жігіттер әскерге алынғаннан кейін. 1910 жылы Орталық Гарлем халқының шамамен 10% афроамерикандықтарды құрады. 1930 жылға қарай бұл көрсеткіш 70%-ға жетті. Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Гарлем «Жаңа негр» қозғалысымен және кейін Гарлемдік қайта өрлеу деп белгілі болған көркемдік өрлеумен байланысты болды, ол поэзияға, романдарға, театрға және бейнелеу өнеріне тарады. Бұл аймаққа афроамерикандықтар көптеп келіп, «Грузия, Флорида, Теннесси және Алабама штаттарының ірі өнеркәсіптерінің өмір сүруіне қауіп төндірді». Көптеген адамдар Гарлемге қоныстанды. 1920 жылы Гарлемнің орталық бөлігінде афроамерикандықтардың үлесі 32,43% құрады. 1930 жылғы халық санауы Гарлемнің орталық тұрғындарының 70,18% афроамерикандықтар екенін және 110-шы көшедегі Орталық паркеге дейін оңтүстікке қарай қоныстанғанын көрсетті. Алайда, 1930 жылдары аудан Ұлы депрессия кезінде жұмыс орындарын жоғалтудан қатты зардап шекті. 1930 жылдардың басында Гарлем тұрғындарының 25% жұмыссыз болды, ал Гарлем тұрғындарының жұмыспен қамту перспективалары ондаған жылдар бойы нашар болды. Нью-Йорктегі афроамерикандықтардың жұмыс орындары азайды, өйткені үй шаруашылығы және кейбір қол еңбегі сияқты дәстүрлі афроамерикандық бизнес түрлерін басқа этникалық топтар иеленді. Ірі өнеркәсіптер Нью-Йорк қаласынан мүлдем кетіп қалды, әсіресе 1950 жылдан кейін. Осы кезеңде 1935 және 1943 жылдары бірнеше тәртіпсіздіктер болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін үлкен өзгерістер болды. 1950 жылдардың соңы мен 1960 жылдардың басында Гарлемде жергілікті белсенді Джесси Грейдің басшылығымен, Растық теңдік конгрессі, Гарлем жастарының мүмкіндіктері шектелмеген (HARYOU) және басқа топтармен бірге көршілес жалға алушылардың жалға алу ереуілдері болды. Бұл топтар қаладан үй иелерін тұрғын үй сапасын жақсартуға мәжбүрлеуді талап етті, оларды нормативтік талаптарға сәйкес келтіру, тышқандар мен тарақандарға қарсы шаралар қабылдау, қыс мезгілінде жылу беру және бағаларды қолданыстағы жалға алуды бақылау ережелеріне сәйкес ұстау. Осы жылдары Гарлемдегі ең ірі қоғамдық жұмыстар жобалары қоғамдық тұрғын үйлерді салу болды, ең үлкен концентрациясы Шығыс Гарлемде салынды. Әдетте, қолданыстағы құрылыстар бұзылып, олардың орнына қала жобалаған және басқаратын мүліктер салынады, олар теория бойынша жеке меншік үй иелерінен қол жетімділерге қарағанда қауіпсіз және жағымды ортаны ұсынады. Ақырында, жергілікті тұрғындардың наразылығы жаңа жобалардың құрылысын тоқтатты. 20-шы ғасырдың ортасынан бастап Гарлемдегі білім берудің төмен сапасы алаңдатушылық тудырды. 1960 жылдары Гарлемдегі оқушылардың 75% оқу дағдыларында сынып деңгейінен төмен, ал 80% математикадан сынып деңгейінен төмен сынақтан өтті. 1964 жылы Гарлем тұрғындары проблемаға назар аудару үшін екі мектеп бойкотын ұйымдастырды. Гарлемнің орталық бөлігінде оқушылардың 92% үйде қалды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңде Гарлем қаладағы афроамерикандықтардың көпшілігінің мекені болмай қалды, бірақ ол афроамерикандық Нью-Йорктің және мүмкін афроамерикандық Американың мәдени және саяси астанасы болып қала берді. 1970 жылдарға қарай Гарлемдегі кедейліктен құтыла алған көптеген тұрғындар жақсы мектептер мен үйлерді, сондай-ақ қауіпсіз көшелерді іздеп ауданды тастап кетті. Қалғандары ең кедей және білімі аз, табысқа жету мүмкіндігі ең аз адамдар еді. Федералдық үкіметтің «Үлгілік қалалар» бағдарламасы 10 жыл ішінде жұмыс орындарын ұйымдастыру, денсаулық сақтау, білім беру, қоғамдық қауіпсіздік, санитария, тұрғын үй және басқа да жобаларға 100 миллион доллар жұмсағанына қарамастан, Гарлемде жақсару байқалмады. Қала 1985 жылы Гарлемдегі өзінің үлкен мүлік портфелін аукционға сатуды бастады. Бұл қауымдастықты жақсартуға, мүлікті оларда тұратын және күтім жасайтын адамдардың қолына беруге бағытталған. Көп жағдайда қала мүлікті сатудан бұрын толыққанды жаңартуға төлем жасады (лотерея арқылы) нарықтық құннан төмен бағада. 1990 жылдардан кейін Гарлем қайтадан өсуді бастады. 1990 жылдан 2006 жылға дейін аудан халқы 16,9% өсті, афроамерикандықтардың үлесі 87,6%-дан 69,3%-ға төмендеді, ал ақ адамдардың үлесі 1,5%-дан 6,6%-ға дейін өсті, бұл Гарлемді жаңартуға көмектесті.

During the American Revolution, the British burned Harlem to the ground. It took a long time to rebuild, as Harlem grew more slowly than the rest of Manhattan during the late 18th century. After the American Civil War, Harlem experienced an economic boom starting in 1868. The neighborhood continued to serve as a refuge for New Yorkers, but increasingly those coming north were poor and Jewish or Italian. The New York and Harlem Railroad, as well as the Interborough Rapid Transit and elevated railway lines, helped Harlem's economic growth, as they connected Harlem to lower and midtown Manhattan. The Jewish and Italian demographic decreased, while the black and Puerto Rican population increased in this time. The early 20th century Great Migration of black people to northern industrial cities was fueled by their desire to leave behind the Jim Crow South, seek better jobs and education for their children, and escape a culture of lynching violence; during World War I, expanding industries recruited black laborers to fill new jobs, thinly staffed after the draft began to take young men. In 1910, Central Harlem population was about 10% black people. By 1930, it had reached 70%. Starting around the time of the end of World War I, Harlem became associated with the New Negro movement, and then the artistic outpouring known as the Harlem Renaissance, which extended to poetry, novels, theater, and the visual arts. So many black people came that it "threaten[ed] the very existence of some of the leading industries of Georgia, Florida, Tennessee and Alabama." Many settled in Harlem. By 1920, central Harlem was 32.43% black. The 1930 census revealed that 70.18% of central Harlem's residents were black and lived as far south as Central Park, at 110th Street. However, by the 1930s, the neighborhood was hit hard by job losses in the Great Depression. In the early 1930s, 25% of Harlemites were out of work, and employment prospects for Harlemites stayed poor for decades. Employment among black New Yorkers fell as some traditionally black businesses, including domestic service and some types of manual labor, were taken over by other ethnic groups. Major industries left New York City altogether, especially after 1950. Several riots happened in this period, including in 1935 and 1943. There were major changes following World War II. In the late 1950s and early 1960s, Harlem was the scene of a series of rent strikes by neighborhood tenants, led by local activist Jesse Gray, together with the Congress of Racial Equality, Harlem Youth Opportunities Unlimited (HARYOU), and other groups. These groups wanted the city to force landlords to improve the quality of housing by bringing them up to code, to take action against rats and roaches, to provide heat during the winter, and to keep prices in line with existing rent control regulations. The largest public works projects in Harlem in these years were public housing, with the largest concentration built in East Harlem. Typically, existing structures were torn down and replaced with city designed and managed properties that would, in theory, present a safer and more pleasant environment than those available from private landlords. Ultimately, community objections halted the construction of new projects. From the mid 20th century, the low quality of education in Harlem has been a source of distress. In the 1960s, about 75% of Harlem students tested under grade levels in reading skills, and 80% tested under grade level in math. In 1964, residents of Harlem staged two school boycotts to call attention to the problem. In central Harlem, 92% of students stayed home. In the post World War II era, Harlem ceased to be home to a majority of the city's black people, but it remained the cultural and political capital of black New York, and possibly black America. By the 1970s, many of those Harlemites who were able to escape from poverty left the neighborhood in search of better schools and homes, and safer streets. Those who remained were the poorest and least skilled, with the fewest opportunities for success. Though the federal government's Model Cities Program spent $100 million on job training, health care, education, public safety, sanitation, housing, and other projects over a ten year period, Harlem showed no improvement. The city began auctioning its enormous portfolio of Harlem properties to the public in 1985. This was intended to improve the community by placing property in the hands of people who would live in them and maintain them. In many cases, the city would even pay to completely renovate a property before selling it (by lottery) below market value. After the 1990s, Harlem began to grow again. Between 1990 and 2006 the neighborhood's population grew by 16.9%, with the percentage of black people decreasing from 87.6% to 69.3%, and the percentage of whites increasing from 1.5% to 6.6% by 2006, also helped to revitalize Harlem.

Мәдениет

1920-1930 жылдары Орталық және Батыс Гарлем "Харлем Ренессансының" орталығы болды, бұл американдық афроамерикандық қауымдастықта бұрын-соңды болмаған көркем шығармашылықтың гүлденуі еді. Гарлем музыканттары мен жазушылары ерекше жақсы есте сақталса да, қоғамда көптеген актерлер мен театр компаниялары болды, соның ішінде New Heritage Repertory Theater. 1934 жылдың 26 қаңтарында 125-ші көшеде бұрынғы бурлеск үйінің орнында Apollo Theater ашылды. Ленокс даңғылындағы Savoy Ballroom свинг билеу үшін танымал орын болды және "Stompin' at the Savoy" атты сол дәуірдің танымал әнінде мәңгілікке қалдырылды. 1920 және 1930 жылдары Гарлемнің орталығында, Ленокс пен жетінші авеню арасында 125-тен астам ойын-сауық орындары жұмыс істеді, соның ішінде спикизилер, жертөлелер, лаунждар, кафелер, таверналар, кешкі клубтар, грильдер, театрлар, би залдары, барлар мен грильдер. 133-ші көше "Swing Street" деп аталды, ол тыйым салу дәуірінде кабарелерімен, спикизилерімен және джаз сахнасымен танымал болды, ал көшедегі "расааралық араласу" салдарынан "Jungle Alley" деп аталды. Кейбір джаз орындары, соның ішінде Дьюк Эллингтон ойнаған Cotton Club және Connie's Inn тек ақ нәсілділерге ғана кіруге рұқсат етілді. Басқалары, соның ішінде Renaissance Ballroom және Savoy Ballroom біріктірілген. 1936 жылы Орсон Уэллс Харлемдегі Lafayette Theater-да қара түсті "Макбет" спектаклін қойды. XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында салынған үлкен театрлардың көпшілігі бұзылды немесе шіркеулерге айналдырылды. 2006 жылы 135-ші көшедегі ескі Croton су құбыры ғимаратында Gatehouse Theater құрылғанға дейін Гарлемде тұрақты өнер көрсету орны болмады. 1965 жылдан 2007 жылға дейін қоғамда Харлем жігіттері хоры болды, ол гастрольдік хор және жас жігіттерге арналған білім беру бағдарламасы еді, олардың көпшілігі афроамерикандықтар еді. Гарлемнің қыздар хоры 1989 жылы құрылды және жігіттер хорымен бірге жабылды. 1967 жылдан 1969 жылға дейін Mount Morris Park-та Харлем мәдени фестивалі өтті. Бұл фестивальдің тағы бір атауы – "Black Woodstock". Бұл жерде Стиви Уандер, The 5th Dimension және Глэдис Найт сияқты әртістер өнер көрсетті. Гарлемде ең үлкен афроамерикандықтар күні парады өтеді, ол Америкадағы африкалық диаспораның мәдениетін тойлайды. Парад 1969 жылдың көктемінде Конгрессмен Адам Клейтон Пауэлл-младшийдің басшылығымен алғашқы мерекелеуде өткізілді. Нью-Йорк қалалық балетінің бұрынғы бишісі Артур Митчелл 1960-шы жылдардың соңында Гарлемнің би театрын классикалық балет және театр оқыту мектебі және компаниясы ретінде құрды. Компания ұлттық және халықаралық турнелерге шықты. Мектепте театр өнеріне қадам басқан ұрпақтар өсті. 2010 жылдары Фредерик Дуглас бульвары маңында Гарлемде жаңа тамақтану орындары ашылды. Сонымен қатар, кейбір тұрғындар ауданды қамтып алған өркендеуге қарсы күресті. 2013 жылы тұрғындар 150-ші көшедегі Маккомбс-плейсті жабатын аптасына бес күн өтетін фермерлер базарына қарсылық білдіру үшін жаяу жүргіншілерді отырғызып, наразылық көрсетті. Uptown Night Market 2021 жылы тамақ, қоғам және мәдениетті тойлау үшін құрылды. Бұл Манхэттендегі ең ірі түнгі базарлардың бірі. Басты көрікті жерлер музыкалық қойылымдар, өнер және қолөнер көрмелері, сондай-ақ тамақ.

In the 1920s and 1930s, Central and West Harlem was the focus of the "Harlem Renaissance", an outpouring of artistic work without precedent in the American Black community. Though Harlem musicians and writers are particularly well remembered, the community has also hosted numerous actors and theater companies, including the New Heritage Repertory Theater,

The Apollo Theater opened on 125th Street on January 26, 1934, in a former burlesque house. The Savoy Ballroom, on Lenox Avenue, was a renowned venue for swing dancing, and was immortalized in a popular song of the era, "Stompin' at the Savoy". In the 1920s and 1930s, between Lenox and Seventh Avenues in central Harlem, over 125 entertainment venues were in operation, including speakeasies, cellars, lounges, cafes, taverns, supper clubs, rib joints, theaters, dance halls, and bars and grills. 133rd Street, known as "Swing Street", became known for its cabarets, speakeasies and jazz scene during the Prohibition era, and was dubbed "Jungle Alley" because of "inter racial mingling" on the street. Some jazz venues, including the Cotton Club, where Duke Ellington played, and Connie's Inn, were restricted to whites only. Others were integrated, including the Renaissance Ballroom and the Savoy Ballroom. In 1936, Orson Welles produced his black Macbeth at the Lafayette Theater in Harlem. Grand theaters from the late 19th and early 20th centuries were torn down or converted to churches. Harlem lacked any permanent performance space until the creation of the Gatehouse Theater in an old Croton aqueduct building on 135th Street in 2006. From 1965 until 2007, the community was home to the Harlem Boys Choir, a touring choir and education program for young boys, most of whom are black. The Girls Choir of Harlem was founded in 1989, and closed with the Boys Choir. From 1967 to 1969, the Harlem Cultural Festival took place in Mount Morris Park. Another name for this festival is "Black Woodstock". Artists like Stevie Wonder, The 5th Dimension, and Gladys Knight performed here. Harlem is also home to the largest African American Day Parade, which celebrates the culture of African diaspora in America. The parade was started up in the spring of 1969 with Congressman Adam Clayton Powell Jr. as the Grand Marshal of the first celebration. Arthur Mitchell, a former dancer with the New York City Ballet, established Dance Theatre of Harlem as a school and company of classical ballet and theater training in the late 1960s. The company has toured nationally and internationally. Generations of theater artists have gotten a start at the school. By the 2010s, new dining hotspots were opening in Harlem around Frederick Douglass Boulevard. At the same time, some residents fought back against the powerful waves of gentrification the neighborhood is experiencing. In 2013, residents staged a sidewalk sit in to protest a five days a week farmers market that would shut down Macombs Place at 150th Street. Uptown Night Market was founded in 2021 to celebrate cuisine, community, and culture. It is one of the largest night markets in Manhattan. The main attractions include musical performances, arts and crafts shows, and food.

Музыка

Көптеген R&B/Soul топтары мен әртістер Харлемде құрылды. The Main Ingredient, Frankie Lymon & The Teenagers, Black Ivory, Cameo, Keith Sweat, Freddie Jackson, Alyson Williams, Johnny Kemp, Teddy Riley, Dave Wooley және тағы да басқалары Харлемде мансаптарын бастады. Манхэттеннің хип-хопқа қосқан үлесі көбінесе Харлемде туған Даг Э. Фреш, Big L, Kurtis Blow, The Diplomats, Mase немесе Immortal Technique сияқты артистерге байланысты. Харлем – Harlem shake, toe wop және Chicken Noodle Soup сияқты танымал хип-хоп билерінің отаны. Харлемнің классикалық музыкасы Роберта Гуаспаридің Opus 118, Harlem Chamber Players, Omnipresent Music Festival BIPOC Musicians Festival, Harlem Quartet және скрипкашы Эдвард В. Харди сияқты музыканттармен бірге ұйымдар мен камералық ансамбльдерді дүниеге әкелді. 1920 жылдары Харлемде тұратын афроамерикалық пианистер рагтаймның күшті ықпалымен жазылған, страйд деп аталатын джаз пианиносының өзіндік стилін ойлап тапты. Бұл стиль ерте джаз пианиносында маңызды рөл атқарды.

Тіл

1938 жылы джаз тобының жетекшісі және әнші Кэб Каллоуэй афроамерикалықтардың алғашқы сөздігін – «Кэб Каллоуэйдің Мысық сөздігі: «Хепстердің» сөздігі» атты еңбегін жариялады. Бұл сөздік Нью-Йорк қалалық кітапханасының джив тіліндегі ресми анықтамалығына айналды. 1939 жылы Каллоуэй «Профессор Кэб Каллоуэйдің Swingformation Bureau» атты қосымша кітап шығарды, онда оқырмандарға сөздіктегі сөздер мен тіркестерді қалай қолдану керектігі туралы нұсқаулар берілді. Ол 1944 жылға дейін бірнеше басылым шығарды, соңғысы – «Жаңа Кэб Каллоуэйдің Хепстер сөздігі: Джив тілі». Ақын Лемн Сисси: «Кэб Каллоуэй бірнеше буын бұрын өз тілдерін тартып алынған халық үшін тілді өз меншігіне алды» деп мәлімдеді.

Діндарлық өмірі

Діни өмір тарихи тұрғыдан қарастырғанда Харлемде күшті беделге ие болған. Аймақта 400-ден астам шіркеу бар, олардың кейбіреулері ресми қалалық немесе ұлттық ескерткіштер санатына жатады. Ал басқалары көне, ірі және танымал ескерткіштер болып табылады. Әсіресе Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі жылдары Харлемде Джордж Уилсон Бектон және Отец Дивине сияқты танымал христиан харизматикалық "культ" көшбасшылары пайда болды. Харлемдегі мешіттер қатарында Мәсжид Малкольм Шабаз (бұрынғы Ислам ұлтының 7-ші мешіті, сондай-ақ 1972 жылғы Харлем мешіті оқиғасының орны), Ислам бауырластығының мешіті және Ақса мешіті бар. Яһуди діні де Харлемде "Ескі Бродвей" синагогасы арқылы өкілдігін сақтап келеді. Қара еврейлердің дәстүрден тыс синагогасы, "Commandment Keepers" деп белгілі, 2008 жылға дейін 1 Батыс 123-ші көшедегі синагогада орналасқан еді.

Әлеуметтік факторлар

Орталық Харлем халқының денсаулығы денсаулыққа әсер ететін әлеуметтік факторлармен, сондай-ақ денсаулықтың әлеуметтік детерминанттарымен және ауданның құрылымдық расизм әсерімен тығыз байланысты. "Қызыл сызық" сияқты кемсітушілік саясаттың салдары тұрғындардың денсаулық көрсеткіштерінің орташа Нью-Йорк қаласының тұрғындарына қарағанда нашарлауына әкелді. Бұл өмір сүру ұзақтығына, кедейлік деңгейіне, қоршаған ортаның денсаулығына, тұрғын үй сапасына, балалар мен ересектер арасындағы астма деңгейіне қатысты. Сонымен қатар, Орталық Харлем тұрғындарының денсаулығы нәсілшілдікке ұшырау тәжірибесімен байланысты. Қоғамдық денсаулық сақтау және ғылыми зерттеулер нәсілшілдікке ұшыраудың созылмалы стрессті тудыратынын және күшейтетінін көрсетті, бұл өлімнің негізгі себептеріне, әсіресе АҚШ-тағы афроамерикандықтар мен испаноязықты халық үшін жүрек-қан тамырлары аурулары сияқты, ықпал етеді. Орталық Харлем мен Нью-Йорк қаласының қалған бөлігі арасындағы денсаулықтағы кейбір айырмашылықтар нашар тұрғын үй сапасы, кедейлік және құқық қорғау органдарының зорлық-зомбылығы сияқты "алдын алуға болатын себептерге" байланысты – бұл мәселелердің барлығы Америкалық қоғамдық денсаулық сақтау қауымдастығы денсаулықтың маңызды әлеуметтік детерминанттары ретінде анықтады. Алдын алуға болатын себептерге байланысты болатын өлім-жітімдер қоғамдық денсаулық сақтауда "ауыспалы өлім" немесе "артық өлім" деп аталады.

Денсаулық сақтау және тұрғын үй жағдайлары

Жақсы денсаулыққа қолжетімді баспана және әділ жалақы мен әлеуметтік жәрдемақысы бар жұмыс мүмкіндіктері тығыз байланысты. Қоғамдық денсаулық сақтау саласының мамандары нашар сапалы тұрғын үй мен денсаулықтың нашарлауы арасында байланыс бар екенін көрсетті. Орталық Харлемде нәсілдік сегрегацияның салдары да байқалады, сондықтан қоғамдық денсаулық зерттеушілері нәсілдік сегрегацияның нашар сапалы тұрғын үймен, зиянды заттар мен уларларға ұшыраумен байланысты екенін айтады. Бұл байланыстар жеке тұлғаның созылмалы ауруларға және жүктілік кезінде туындаған проблемаларға шалдығу тәуекелін арттырады. Балалар мен ересектердегі астма қаупін арттыратын факторлар нашар тұрғын үй жағдайларымен байланысты. Нашар тұрғын үй жағдайларына судың ағуы, жарықтар мен тесіктер, жеткіліксіз жылыту, егеуқұйрықтардың болуы, қабықтанған бояу, сондай-ақ көңіл, ылғал және шаң-тозаң кіруі жатады. 2014 жылы Орталық Харлемде үйлерді күтіп-ұстау жағдайы Манхэттен мен Нью-Йорк қаласының орташа көрсеткіштерінен нашар болды. Үйлердің 20 пайызында жарықтар немесе тесіктер болса, 21 пайызында судың ағуы, ал 19 пайызында үш немесе одан да көп жөндеуге қатысты кемшіліктер тіркелді. Сонымен қатар, кедейлік деңгейі астмаға шалдығу қаупін көрсетеді. 2016 жылы Орталық Харлемде 10 000 тұрғынға 5-17 жас аралығындағы 565 бала астмадан туындаған шұғыл жағдайлармен жедел жәрдем бөлімдеріне жүгінген, бұл Манхэттен мен қала бойынша тіркелген көрсеткіштерден екі еседен астам. 2016 жылы балалардың астмаға шалдығу көрсеткіші Манхэттен мен Нью-Йорк қаласынан екі есе жоғары болды, 10 000 тұрғынға 62 жағдай тіркелді. 1940 жылы Гарлемде нәресте өлімі 5% құрады, ал жалпы аурудан болатын өлім көрсеткіші Нью-Йорктің қалған бөлігінен екі есе жоғары болды. Туберкулез ең көп өлімге себеп болатын ауру болды және Гарлем тұрғындары арасында Нью-Йорк тұрғындарына қарағанда төрт есе көп кездесті. Жұқпалы аурулар мен қан айналымы жүйесінің аурулары кінәлі болды, оның ішінде Оңтүстік аймақтарына тән қуырылған тағамдарды тұтыну да жүрек ауруларына себеп болуы мүмкін.

Жоғары білім

CUNY Graduate School of Public Health and Health Policy, Нью-Йорк табақ аяғының медициналық колледжі, Нью-Йорк қалалық колледжі және Остеопатиялық медицинаның Touro колледжі, сондай-ақ Нью-Рошель колледжінің бір бөлімі Харлемде орналасқан.

Кітапханалар

Нью-Йорк қалалық кітапханасы (NYPL) Гарлемде төрт кітап кірмелі филиал мен бір зерттеу бөлімін, сондай-ақ жақын маңдағы аудандарда бірнеше филиалды басқарады. Шомбургтің қара мәдениетін зерттеу орталығы – зерттеу бөлімі, 515 Малкольм Х бульвары көшесінде орналасқан. Ол 1905 жылы ашылған Карнеги кітапханасының ғимаратында орналасқан, бірақ филиалдың өзі 1925 жылы оның құрметіне аталған Артуро Альфонсо Шомбургтің қорына негізделген. Шомбург орталығы – ұлттық тарихи ескерткіш, сондай-ақ қалалық маңызы бар ескерткіш және Тарихи орындардың ұлттық тізіміне (NRHP) енгізілген нысан. Каунти Куллен филиалы 104-ші Батыс 136-шы көшеде орналасқан. Бұл филиал бастапқыда қазір Шомбург орталығы орналасқан ғимаратта болған. Қазіргі ғимарат 1941 жылы Шомбург ғимаратының шағын бөлігі ретінде салынды. Гарри Белафонт 115-ші көше филиалы 203-шы Батыс 115-ші көшеде орналасқан. 1908 жылы салынған үш қабатты Карнеги кітапханасы қалалық маңызы бар ескерткіш және NRHP тізіміндегі нысан болып табылады. Ол 2017 жылы әртіс және Гарлем тұрғыны Гарри Белафонттың құрметіне қайта аталды. Гарлем филиалы 9-шы Батыс 124-ші көшеде орналасқан. Бұл 1826 жылдан бері Гарлемде қызмет етіп келе жатқан NYPL жүйесіндегі ең көне кітапханалардың бірі. Қазіргі үш қабатты Карнеги кітапхана ғимараты 1909 жылы салынды және 2004 жылы жаңартылды. Макомбс Бридж филиалы Адам Клейтон Пауэлл кіші бульвары, 2633-те орналасқан. Филиал 1955 жылы Адам Клейтон Пауэлл кіші бульвары, 2650-де, Харлем өзенінің үйлері ішінде ашылды және NYPL-дің ең кішкентай филиалы болды. 2020 жылдың қаңтарында филиал көшенің ар жағына, үлкен жайға көшірілді. Басқа филиалдарға Шығыс Гарлемдегі 125-ші көше және Агилар филиалдары, ал Батыс Гарлемдегі Джордж Брюс және Гамильтон Грандж филиалдары кіреді.

Көпірлер

Гарлем өзені Бронкс пен Манхэттенді бөліп тұрады, сондықтан Нью-Йорк қаласының екі ауданы арасында бірнеше көпір салу қажет. Гарлем мен Бронксты байланыстыратын бес ақысыз көпір бар: Уиллис даңғылы көпірі (тек солтүстік бағыттағы қозғалыс үшін), Үшінші даңғыл көпірі (тек оңтүстік бағыттағы қозғалыс үшін), Мэдисон даңғылы көпірі, 145-ші көше көпірі және Маккомбс бөгеті көпірі. Шығыс Гарлемде Уордс аралы көпірі, сондай-ақ 103-ші көшедегі жаяу көпірі, Манхэттенді Уордс аралымен байланыстырады. Триборо көпірі – Куинс, Шығыс Гарлем және Бронкс арасында байланыс қамтамасыз ететін үш жеке көпірден тұратын кешен.

Қоғамдық көліктер

Қоғамдық көлік қызметін Метрополитендік көлік басқармасы ұсынады. Оған Нью-Йорк метросы және МТА аймақтық автобус желілері кіреді. Бронкстің кейбір қалалық бағыттары Манхэттенге де қызмет көрсетеді, соның арқасында жолаушылар екі аудан арасында да қатынау мүмкіндігіне ие болады.