Кіріспе

Құрама Штаттардағы жеке бірлестіктердің түрі

Үй иелері қауымдастығы (немесе үй иелері қауымдастығы, қысқартылған HOA, кейде мүліктік меншік иелері қауымдастығы немесе POA деп аталады) немесе үй иелері қауымдастығы – Құрама Штаттар, Канада, Филиппин және басқа да кейбір елдердегі жеке бірлестік сияқты ұйым. Ол көбінесе бірнеше меншік иесі бар ғимаратта немесе жылжымайтын мүлік әзірлеушісі тұрғын үйлерді және жер участаларын сату, басқару және сату мақсатында құрылады. Әдетте, әзірлеуші саудалаған жер участаларының белгілі бір санынан кейін қауымдастықтың басқаруын үй иелеріне береді. Кез келген адам үй иелері қауымдастығының аумағындағы тұрғын үйді сатып алғысы келсе, міндетті түрде мүше болып, құрылтай құжаттары, CC&R (келісімдер, шарттар және шектеулер) және қағидалар сияқты басқарушы құжаттарды орындауы керек. Бұл құжаттар иесінің сыртқы дизайндағы өзгерістерді таңдауын шектеуі мүмкін (мысалы, бояу түстері). Үй иелері қауымдастықтары қала құрылысы, аймақтарға бөлу және жерді пайдалану мәселелерінде, сондай-ақ өсу қарқынына, өмір сүру сапасына, салық салу деңгейіне және қоғамдағы жер құнына әсер ететін шешімдерде белсенді рөл атқарады. Көптеген үй иелері қауымдастықтары тіркелген және мемлекеттік заңнамаларға бағынады, олар коммерциялық емес ұйымдар мен үй иелері қауымдастықтарын реттейді. Үй иелері қауымдастықтарына мемлекеттік бақылау штаттан штатқа өзгереді; Флорида және Калифорния сияқты кейбір штаттарда (Дэвис-Стирлингке қараңыз) HOA заңдарының кең ауқымы бар. Ал Массачусетс сияқты басқа штаттарда HOA заңдары дерлік жоқ. 1985 жылы Дэвис-Стирлинг ортақ мүдделік даму туралы заң қабылданғаннан бері үй иелері қауымдастықтары тұрғын үй құрылыстарында кеңінен таралған. Канадада үй иелері қауымдастықтары қатаң провинциялық ережелерге бағынады, сондықтан олар Құрама Штаттармен салыстырғанда сирек кездеседі. Дегенмен, соңғы онжылдықтарда Альберта және Онтариодағы жаңа бөлімшелерде HOA сирек құрылған. Бүгінде АҚШ-тағы ең жылдам өсіп келе жатқан тұрғын үй түрі – ортақ мүдделік даму (CID), оған жеке отбасылық үйлердің жоспарланған құрылыстары, кондоминиумдар және кооперативтік пәтерлер кіреді. 1964 жылдан бері АҚШ-та HOA кеңінен таралды. Community Associations Institute сауда қауымдастығының мәліметінше, 2010 жылы HOA 24,8 миллион американдық үйді және 62 миллион тұрғынды басқарды. Әлемнің қалған бөлігінде үй иелері қауымдастықтары – кейбір аудандарда болғанымен – кеңінен таралмаған.

Тарих

Алғашқы HOA-лардың кейбіреулері 20 ғасырдың басында Лос-Анджелес округінде құрылды, олар 1905 жылы құрылған Пасаденадағы Арройо Секо жақсарту қауымдастығынан басталып, 1916 жылы Лос-Анджелестегі Лос Фелиз жақсарту қауымдастығымен жалғасты. Бұл жаңа жоспарланған аудандардағы меншік құқығын шектеулердің нәтижесі болды және жоғары сапалы, жеке тұрғын үйлерге арналған аймақтарды құрудың ұлттық құқықтық үлгісін қалыптастырды. Жеке шектеулер әдетте үй салуға қажетті ең төменгі шығындарды және қызметшілерді қоспағанда, ақ нәсілді емес, кейде христиан емес адамдардың тұруына тыйым салатын ережелерді қамтыды. Алғашқы келісімдер мен меншік құқығын шектеулер дамуға кірген адамдарды бақылау үшін орнатылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңде көптеген жағдайларда афроамерикандықтар мен яһудилерді, сондай-ақ Батыс жағалауында азиялықтарды да алып тастау үшін шектеулер белгіленді. Мысалы, Сиэтл, Вашингтон қаласындағы бір аудандағы нәсілдік келісімде: «Бұл жерде берілген мүліктің ешбір бөлігі еврей немесе эфиопиялық, малай немесе кез келген азиялық нәсілдің өкілі пайдаланбауы немесе тұрмауы керек» делінген. 1948 жылы АҚШ Жоғарғы Соты Шеллиге қарсы Креймер ісінде мұндай келісімдерді күшін жойды. Дегенмен, 1968 жылғы «Әділ тұрғын үй туралы» заң мұндай кемсітушілікке тыйым салғанға дейін жеке келісімшарттар оларды іс жүзінде сақтап келді. HOA жалдамаға алушылар мен жаңа иелерден келісім талап ету арқылы, формальды емес кемсітушілікке мүмкіндік тудырады. Дональд Р. Стабильдің айтуынша, CID санының (көптегені үй иелері қауымдастықтарына негізделген) өсуі 1964 жылы Urban Land Institute ұйымы жариялаған (TB 50) басылымға байланысты болды. Бұл техникалық бюллетеньді Ұлттық үй салушылар қауымдастығы және бірқатар федералдық агенттіктер – FHA, АҚШ-тың қоғамдық денсаулық сақтау қызметі, Азаматтық қорғаныс басқармасы, Ардагерлер басқармасы және Қалалық жаңарту басқармасы қаржыландырды. 1963 жылы FHA үй иелері қауымдастығы бар кондоминиумдар немесе аудандардағы үйлерге ғана федералдық ипотекалық сақтандыруды мақұлдады. Бұл шешімнің себебі әзірлеушілер тығыздық заңдарын айналып өтуге тырысты. Алайда, бұл көппәтерлі тұрғын үйлерге және ішкі қалалардағы үй салуға немесе жөндеуге инвестицияларды аударды. Бұл орта таптың қала маңына және жалпы мүліктік аудандарға көшіп кетуін жеделдетті. Федералдық бағдарламалар аясындағы федералдық субсидиямен қаржыландырылған тас жолдардың кеңейтілуі жаңа аудандарға қол жеткізуді жеңілдетті. 1970 жылдары қала маңындағы даму үшін жердің жетіспеушілігі жер бағасының өсуіне әкеп соқты, бұл әзірлеушілерді жердегі үйлердің тығыздығын арттыруға итермеледі. Бұл үшін олар үйлерді қауымдастықтар күткен жасыл аймақтардың маңына шоғырландырды. Бұл қауымдастықтар бұрын муниципалдық агенттіктермен, мүліктік салықтар есебінен қаржыландырылатын қызметтерді ұсынды. Мұндай дамудың тұрғындары жергілікті салықтарды да төлеуге міндетті болды. Осыған байланысты жергілікті биліктер өздерінің қаржылық ағынын жақсарту құралы ретінде шағын аудандарды дамытуды қолдауға кірісті. 1977 жылғы АҚШ-тың «Таза су туралы» заңы судың ластануын бақылау мақсатында барлық жаңа жылжымайтын мүлік дамуында ылғалды тоқтатуды талап етті, сонда көршілес мүліктерге ағын дамудан бұрынғы ағыннан артық болмауы керек. Нәтижесінде, барлық тұрғын үй дамуы шамадан тыс ылғалды тоқтату немесе сақтау үшін аймақтар құруға міндетті болды. Бұл тоқтату аймақтары бірнеше тұрғын үйге қызмет ететіндіктен, олар әдетте «жалпы» аймақтар ретінде белгіленеді. Бұл талап әзірлеушілердің үй иелері қауымдастығын құруына себеп болды. Бұл аймақтар жеке үй иесінің жеріне орналастырылуы мүмкін, бұл қауымдастықтың қажеттілігін жояды, бірақ кейбір АҚШ муниципалитеттері осы аймақтарды жеке тұлғаға немесе муниципалитетке емес, техникалық қызмет көрсету жауапкершілігін қамтамасыз ету үшін жалпы аймақтың бөлігі болуын талап етеді. Жылжымайтын мүлік саласының иелері мұндай жалпы аймақтарды ұстау үшін үй иелері қауымдастығын жиі құрды. HOA құрылғаннан кейін, әзірлеушілер өздерінің құзыретін кеңейтіп, тұрғын үйлерге, ландшафтқа және техникалық қызмет көрсету талаптарына, үйлердің түсіне және т.б. өзгерістерді реттеуге билік берді, бұл әзірлеушілердің нарыққа ұнайтын жобаны жасау үшін қажет деп санайтын әртүрлі талаптар мен мүмкіндіктерді қамтиды.

Өнеркәсіп

Қоғамдық қауымдастықтар институты (CAI) – үй иелері қауымдастықтарына (HOA) тауарлар мен қызметтер сататын жеке тұлғалар мен кәсіпорындардың сауда бірлестігі. Оның құрамында көбінесе заңгерлер мен үй иелері қауымдастығының басқарушылары басым. CAI үй иелері қауымдастықтарын өкілдік етпейді. Ол HOA бар штаттардың заң шығарушы органдарында өз мүддесіне пайдалы заңнаманы қабылдау үшін лоббилік жұмыс жүргізеді.

Операция

Кейбір жағдайларда пәтер иесі үшін тұрғын үйлермен байланысты бірлестікке (ТҮБ) мүшелік ерікті болуы мүмкін, бірақ көп жағдайда ТҮБ-ға мүшелік міндетті болып табылады. Иесі бөлімшедегі мүлікті сатып алғанда, ол міндетті түрде ТҮБ мүшесі болады және ТҮБ-ға жарна төлеп, оның қағидаларын сақтауға міндетті. Қарсылығында, иесі/мүше ТҮБ басқаруына қатысуға және ТҮБ ұсынатын мүмкіндіктерді пайдалануға құқылы, егер ол жарнаны төлеп тұрса (немесе төлем жоспары бойынша қарызын өтесе). Иесі ТҮБ-ға тиесілі барлық мүліктің үлесін сатса немесе басқа жолмен берсе, ол ТҮБ мүшелігінен шығып, бұрынғы барлық құқықтарын жоғалтады.

Басқару

Әдетте, Тұрғын үйлердің иелері қауымдастығы (HOA) жеке корпорациялар немесе жекеше корпорацияланбаған бірлестіктер (көбінесе коммерциялық емес ұйымдар) ретінде құрылады. HOA-лар корпорацияларға (немесе егер олар осылай құрылымдалған болса, тіркелмеген қауымдастықтарға) қатысты федералды және мемлекеттік заңдармен, сондай-ақ HOA-ның өзінің "басқару құжаттарымен" реттеледі. HOA-ның басқару құжаттары әдетте "жермен бірге жүреді", яғни HOA-дағы барлық қазіргі және болашақ меншік иелері оларға меншік құқығының шарты ретінде міндетті болады. Олар әдетте мыналарды қамтиды:

Бөліністің келісімдері, шарттары және шектеулері (CC&R). Бұл, мүмкін, бөлініске әсер ететін ең маңызды құжаттар және әдетте бөлініс алғаш құрылғанда жасалады, сондықтан олар көбінесе бөлініс орналасқан округтің немесе басқа да юрисдикцияның ресми мүлік тізіліміне тіркеледі. Әдетте CC&R-да учаскеге қандай құрылыстар орналастырылуы мүмкін екендігі айқындалады (мысалы, жоғары деңгейлі қауымдастықта жылжымалы үйлерге немесе тіркемелерге тыйым салынуы мүмкін, сондай-ақ тұрғын үйлердің ең төменгі көлемі талап етілуі мүмкін, сонымен қатар құрылысқа тыйым салынған жерде мүлік шекарасынан белгілі арақашықтық сақталуы керек) және басқа да мүлік шектеулері (мысалы, дәстүрлі үй жануарларын қоспағанда, жануарларға тыйым салынуы мүмкін, коммерциялық қызметті жүргізуге тыйым салынуы мүмкін). HOA-ның жарғысы және ішкі ережелері. Кейбір жағдайларда құжаттарда CC&R-мен (айқын немесе жасырын) бекітілген басқарма шығарған ережелер де болуы мүмкін. Жалпы, CC&R заңды құжаттар ретінде күшіне енуге жарамды. Алайда, кейде CC&R кейін қабылданған мемлекеттік немесе федералды заңмен заңсыз деп танылып, оны орындау мүмкін болмайды. Мысалы, құрылыс салушыға CC&R-ді өзгертуге жалғыз құқық беретін келісім-шарт жобасы кем дегенде бір штатта мемлекеттік саясатқа қайшы деп танылды, онда құрылыс салушы барлық мүлікті сатқаннан кейін бірнеше жыл өткен соң түзетулер енгізуге тырысты. Кейін бұл мемлекеттік саясатты заң шығарушы орган заңмен бекітті. Басқа мысалдарға белгілі бір нәсілдік топтарға мүлікті сатуға тыйым салатын CC&R кіреді; Әділ тұрғын үй туралы заң олардың барлығын конституциялық емес және орындалмайтын деп жариялады.

Директорлар кеңесі

HOA директорлар кеңесімен басқарылады. Бастапқыда кеңес құрылысшы тағайындаған мүшелерден құралады, бұл құрылысшының қауымдастықтың ерекшелігін сақтау мақсатында жасалады. Меншік үлесі құрылысшыдан үй иелеріне ауысқан сайын, тиісті үлес құрылысшы тағайындаған мүшелерден жылдық жиналыста сайланған үй иелеріне ауысады, және соңында кеңес тек үй иелері сайлаған мүшелерден ғана тұрады. Әдетте, кеңес (немесе оның бір бөлігі) үй иелерінің жылдық жиналысында сайланады, бұл туралы қағидаларда көрсетілген. Бірнеше учакенің иесі (олар учакелерді қайта сату немесе жалға беру мақсатымен иеленуі мүмкін) HOA жұмысын бақылауына жол бермеу үшін (бір немесе екі үйі бар иелердің зиянына, олар бұл учакелерді қазіргі немесе болашақ тұрғын үй ретінде немесе демалыс үйі ретінде пайдаланады), қағидалар барлық иелерді (қанша учаке болса да) бір немесе екі дауыспен шектеуі мүмкін. Мемлекетке байланысты, кеңес отырыстары жұртшылыққа ашық болуы керек, бірақ кеңес құпия мәселелерді талқылау үшін «жабық отырысқа» өте алады (мысалы, болашақ сот ісі бойынша адвокатпен келісімдер). Директорлар кеңесі HOA-ға қатысты шешімдер қабылдайды, соның ішінде HOA қаржысын басқару, HOA-ның материалдық және материалдық емес активтерін қорғау (әдетте, адамдарды учаке сатып алуға ынталандырған мүмкіндіктер), және басқару құжаттарын орындау. Директорлар кеңесі мүлік иелеріне сенімділік міндеттемесін береді; осы міндеттің бұзылуы жеке директорлардың жауапкершілігіне әкелуі мүмкін, сондықтан HOA кеңес мүшелерінің этикалық және өз міндеттеріне сәйкес әрекет етуін қамтамасыз ету үшін әдетте этика кодексін қабылдайды.

Қауымдастықты басқару

Көптеген Тұрғын үйлердің меншік иелері қауымдастықтары (әсіресе үлкенірек, жақсырақ жабдықталғандары) қауымдастықтың басқару міндеттерін орындау үшін басқару компанияларын жалдайды. Басқару қызметтері әдетте үш санатқа бөлінеді: тек қаржылық, толық басқару және тікелей басқару. Қаржылық қызметтерге әдетте банк шоттарын басқару, бухгалтерлік есеп, төлемдерді жинау және Тұрғын үйлердің меншік иелері қауымдастығының бюджеті кіреді. Толық басқаруға әдетте қаржылық қызметтермен қатар кеңес отырыстарында көмек көрсету (хаттамалар, күн тәртібі және т.б.), басқарма сайлауы және күтім жұмыстары (подрядшылардың ұсыныстарын алу және т.б.) кіреді. Тікелей басқаруға әдетте толық басқару қызметтерінің барлығымен қатар Тұрғын үйлердің меншік иелері қауымдастығына тағайындалған менеджер арқылы үй иелеріне тікелей көмек көрсету кіреді. Менеджерлерге қойылатын білім беру талаптары штаттан штатқа өзгереді, кейбіреулері барлық жағдайда сертификаттауды талап етеді, ал басқалары көбірек жеңілдікпен қарастырады. Мысалы, Калифорния штаты Тұрғын үйлердің меншік иелері қауымдастығы менеджерлерінің сертификатталуын талап етпесе де, менеджерлердің сертификат алуы үшін белгілі бір білім беру талаптарын орындауын талап етеді.

Құзыреті

HOA өзінің кеңесі арқылы белгілі бір деңгейдегі жайлылықтарды қамтамасыз етеді (бірақ HOA-лар арасында айтарлықтай өзгешеліктер болады), даму аймағындағы іс-әрекеттерді реттейді, төлемдерді жинайды және (егер CC&R немесе мемлекеттік заң рұқсат берсе) талаптарға сәйкес келмеген жағдайда айыппұл салады. Басқару құжаттарына сәйкес HOA кеңесі «сәулеттік бақылау комитеті» (бұл өте көп кездесетін комитет, және көбінесе осы комитет құрылысқа рұқсат беру немесе бас тарту бойынша соңғы шешімді қабылдайды), бассейн комитеті, қауіпсіздік комитеті және т.б. сияқты комитеттер құруы мүмкін. Басқару құжаттарына немесе мемлекеттік заңға сәйкес HOA мүлікке кепілдік қою құқығына ие (төлемдерді төлемеу және/немесе CC&R талаптарын бұзу үшін, мысалы, «жерде салынған» үйлерге арналған учаскеде орналасқан жылжымалы үй сияқты талаптарға сәйкес келмейтін құрылысты алып тастау шығындары үшін) және соңында оны иеліктен шығаруға құқылы. Үй иелері мұндай әрекеттерге қарсы қорғануға құқылы және әдетте келісімшарттық немесе заңдық талаптарды бұзу үшін немесе басқару құжаттарындағы ережелердің күшін жою туралы заңдық шешім алу үшін HOA-ға шағымдануға құқылы. Алайда, HOA жекелеген қауымдастықтар болғандықтан, олар конституциялық шектеулерге бағынған «мемлекеттік органдар» болып есептелмейді, сондықтан үй иелері 42 U.S.C. 1983 бойынша азаматтық құқықтарын бұзу үшін сотқа жүгіне алмайды. HOA-ның басты құқығы – мүлік иелерін HOA мен оның жабдықтарын жалпы ұстау үшін ортақ шығындардың үлесін төлеуге міндеттеу болып табылады, әдетте меншік үлесіне (бірлік бойынша немесе шаршы метрге сәйкес) пропорционалды. Бұл шығындар әдетте ортақ мүліктің пайдалануы мен күтімінен туындайды, және бірлестіктің түріне байланысты айтарлықтай өзгеруі мүмкін. HOA тұрақты төлемдерден басқа, күтпеген шығындар үшін («ерекше» төлемдер, мысалы, жолдарды жөндеу үшін) қосымша төлемдерді талап етуі мүмкін. Төлемдер ай сайын, тоқсан сайын немесе жыл сайын төленуі мүмкін; әдетте, жабдықтардың саны неғұрлым көп болса, төлемдерді соғұрлым жиі жасау қажет. Кейбір қауымдастықтарда ортақ мүлік жоқ немесе өте аз, ал шығындар тек пайдалану шектеулерін сақтауға немесе ұсынылған қызметтерге байланысты. Басқалары жеке қалалар сияқты, жеке жолдармен, көше шамдарымен, қызметтермен, коммуналдық желілермен, ортақ меншіктегі ғимараттармен, бассейнмен және тіпті мектептермен жабдықталған. АҚШ-тағы үй иелері қауымдастықтарына төленетін төлемдер жыл сайын миллиардтаған долларды құрайды, бірақ олар мүлік салығы ретінде қарастырылмайды. Төлемдердің мөлшерін анықтағанда, қандай қаражат қажет екенін ескеру маңызды. Кем дегенде екі қор болуы керек: операциялық қор және резервтік қор. Операциялық қор қауымдастықтың операциялық шығындарын төлеуге жұмсалады. Резервтік қор ортақ аумақтағы активтерді жөндеуге, күтіп-ұстауға және ауыстыруға қажетті шығындарды төлеу үшін пайдаланылады. Резервтік қор «ерекше» төлемдер жасау мүмкіндігін азайту үшін өте маңызды (төмендегі тәуекелдерде көрсетілген). Резервтік қордың мөлшерін анықтауға және белгілеуге көмектесетін резервтік зерттеу жүргізу ұсынылады, ол ай сайынғы төлемдерге қосылатын резервтік жарна мөлшерлемесін анықтауға көмектеседі.

Әсерлер

2019 жылғы Еңбек экономикасы журналында жарияланған зерттеуге сәйкес, "Тұрғын үйлер қауымдастығындағы (ТҚ) үйлердің бағасы, ТҚ-дан тысқары салыстырмалы түрде ұқсас үйлерге қарағанда орташа есеппен кем дегенде 4%-ға немесе 13 500 долларға жоғары. ТҚ премиясы жергілікті жерді пайдалану ережелерінің қатаңдығымен, жергілікті биліктің қоғамдық игіліктерге жұмсаған шығындарымен және нәсілге қатысты әлеуметтік көзқарастармен байланысты". Зерттеу сондай-ақ ТҚ аудандарындағы адамдардың "жақын жердегілерге қарағанда әлдеқайда бай және нәсілдік жағынан бөлек екенін" көрсеткен.

Тұрғын үй иелері үшін артықшылықтарға техникалық қызмет көрсету және басқару қызметтері, бассейн мен саябақтар сияқты демалыс мүмкіндіктерін ұсыну, сақтандыру, мүліктің құндылығын арттыруға мүмкіндік беретін қоғамдық эстетикалық стандарттарды сақтау және мүшелерге қоғамдық құндылықтарға сәйкес дамуды жоспарлау мүмкіндігі кіруі мүмкін. Сенімсіз дереккөз: датасы=2017 жылдың тамызы.

Тұрғын үй иелері үшін кемшіліктерге қауымдастық төлемдерінің қаржылық жағынан ауыртпалығы, айыппұлдар және сыртқы түрін сақтауға байланысты шығындар; мүлікті пайдалану мен жеке тәуелсіздікке шектеулер; және басқарма тарапынан тиімсіз басқару, соның ішінде ережелерді қатаң немесе ерікті түрде қолдану мүмкіндігі жатуы мүмкін. Сенімсіз дереккөз: датасы=2017 жылдың қарашасы.

Жылжымайтын мүлік әзірлеушілері үшін

Көкжай құрылыс салушылар HOA-ны олардың пайдалы бірліктерді салу және сату мүмкіндігіне үлес қосады деген сеніммен құрады. Ортақ ыңғайлылықтарды ұсыну құрылыс салушыларға жергілікті билік мұндай нәтижелерді қолдаса, жоғары тығыздықпен салуға мүмкіндік беруі мүмкін. Сонымен қатар, муниципалитеттерді жолдар мен коммуналдық қызметтерді күту шығындарынан босату арқылы құрылыс салушылар артық тиімді шарттарға қол жеткізе алады. Құрылыс салушы үшін ықтимал кемшілік – олар нашар сапалы құрылыс, қате ақпаратты насихаттау немесе басқа да мәселелер үшін HOA-ға жауапкершілікке тартылуы мүмкін. Мұндай жағдайларда HOA құрылыс салушыны сотқа шақыруы мүмкін.

Ережелер

Үй иелері қауымдастықтары үй иелерінің қалай өмір сүруі және меншігін қалай пайдалануы ережелерінің артық шектеулі екені үшін сынға ұшырады. Кейбір адамдар үй иелері қауымдастығының басшыларының қатал немесе еріксіз мінез-құлықтан аулақ болуға ынтасы шектеулі екенін, ал адамдар көптеп кетпесе, кеңес мүшесінің үйінің құнына онша әсер етпейді деп санайды. Либертариандық Тәуелсіз институт басылымындағы "Еркіндік қаласы" кітабында Дональд Бодро мен Рэндалл Г. Холкомб үй иелері қауымдастықтарының дәстүрлі үкіметтерден артықшылығы жоқ екенін айтады. Олар қауымдастықты құрушының, мысалы, құрылыс салушының, пайданы барынша арттыруға және осылайша мүліктің сату бағасын жоғарылатуға бағытталған үкімет құруға мүдделі екенін көрсетеді. Егер белгілі бір шешім кейбір учаскелердің сату бағасын арттырып, ал басқаларының бағасын төмендетсе, құрылыс салушы жобаға ең көп таза кіріс әкелетін нұсқаны таңдайды. Бұл үй иелері үшін ең тиімді нәтижелерге алып келмейді.

Сындар

Кейбір ғалымдар мен AARP өкілдері HOA-ның түрлі жолдармен тұрғындарының құқықтарын шектеуге тырысады деп мәлімдеді. Сот шешімдеріне сәйкес, HOA жеке құрылым ретінде қарастырылатындықтан, HOA директорлар кеңесі конституциялық шектеулермен міндетті емес, бірақ ол іс жүзінде үкіметтік деңгей саналады. Директорлар кеңесінің міндеттерін бұзды деп санайтын үй иелері келесі сайлауда кеңеске үміткер бола алады немесе, ерекше жағдайларда, жеке қаржысы есебінен қауымдастықты сотқа шақыра алады. Корпорация және үй иелері қауымдастығы заңдары HOA үй иелеріне шектеулі өкілдік береді. Егер заң немесе корпорацияның басқару құжаттары белгілі бір мәселені немесе әрекетті мүшелердің бекітуіне қалдырмаса, корпорациялық заңдар корпорацияның қызметі мен істері директорлар кеңесі тарапынан немесе оның басшылығымен жүзеге асырылатынын және "барлық корпоративтік өкілеттіктер" осылай пайдаланылатынын белгілейді. Көптеген кеңестер өз штаттарының коммерциялық емес корпорациялар заңдарынан тыс жұмыс істейді. HOA-ны тиімді басқару үшін корпоративтік заңдар мен мемлекеттік заңдарды білу қажет. Егер үй иесі, адвокат немесе басқа мемлекеттік лауазымды тұлға HOA ұйымы штат заңдарына сәйкес келмейтінін хабарласа, кеңес басқаруын түзетуге міндетті. Кейбір штаттар, мысалы Техас, заңға қайшы әрекеттер үшін кеңеске қарсы қылмыстық іс қозғауға және кеңес пен HOA-ға қарсы сотқа шағымдануға рұқсат береді. Кейбір жағдайларда кеңестің басқаруын түзетуге жасалған сәтсіз әрекеттер кеңес мүшелерін жеке жауапкершілікке тартуы мүмкін, өйткені кеңес мүшелерін сот ісінен қорғайтын көптеген сақтандыру полистері қасақана жасалған бұзушылықтарды қамтымайды. HOA жаңа қауымдастықты муниципалдық корпорация ретінде құрады. HOA-да дауыс беру меншік құқығына негізделген. Дауыс беруге тек меншік иелері ғана құқылы. Пәтерді жалға алған адамдарға тікелей дауыс беруге тыйым салынған, бірақ олар жалға алу шарты бойынша үй иесімен тікелей байланысқа түсе алады, өйткені оларға жауапкершілік осы тарапқа жүктеледі. Сонымен қатар, дауыс беру құқығы меншік үлесіне пропорционалды, адамдар санына емес. Меншік иелерінің көпшілігі пәтерді жалға бергендер болуы мүмкін, олардың құндылықтары немесе мүдделері пәтерді жалға алған адамдармен сәйкес келмеуі мүмкін. Алайда, кейбір HOA-лар бірнеше мүліктің иелеріне иелік еткен жерлердің санына қарамастан, бір немесе екі дауыспен шектеу қояды, соның салдарынан пәтерді жалға берген иелер қауымдастықты бақылауға алып, бір немесе екі жерді қазіргі немесе болашақ тұрғын үй немесе демалыс үйі ретінде пайдаланатын тұрғындарға зиян келтірмейді. Үй иелері федералды немесе штаттық конституциялық кепілдіктер ретінде құқық деп саналатын қауымдастықтардағы саяси сөзді шектеуге қарсы шығып, кейбір жеке қауымдастықтар іс жүзінде муниципалдық үкіметтер болып табылады және осылайша бірдей заңдық шектеулерге ұшырауы керек деп мәлімдеді. Бірнеше сот шешімінде жеке тұлғалар жеке меншіктегі құқықтарын шектеуге құқылы екендігі айтылды. 2007 жылы Нью-Джерсидегі шешімде жеке тұрғын үй қауымдастықтарының саяси сөзді орынды түрде шектеуге құқығы бар екендігі және олардың осылай істеуі муниципалдық үкімет ретінде әрекет етуі емес екендігі көрсетілді. Көптеген ерекшеліктерді қоспағанда, соттар жеке тұлғалардың конституциялық шектеулерге соттар мен полицияға ұқсас түрде ұшырауы туралы талаптарды қабылдамады. 2002 жылы 11-ші апелляциялық сот Лоренге қарсы Сассерде Шеллині нәсілдік кемсітуден тысқары жағдайға таратудан бас тартып, қауымдастықтың "сатуға" деген белгіні тыйым салуына қатысты шағымды қабылдамады. Лоренде сот нәсілдік келісімге қатысты емес жағдайда жеке келісімшартты сот арқылы орындауды мемлекеттік әрекет ретінде емес, жеке әрекет ретінде қарастырмайды және осыған сәйкес Бірінші түзету бойынша кез келген көмек көрсетілмейді деп шешті. Твин Риверс ісінде үй иелері тобы бірлесіп "Жақсырақ Твин Риверс комитеті" деп аталады, үй иелеріне саяси белгілерді орналастыруға және қауымдастықтың саяси белгілерге қатысты шектеулерін конституцияға қайшы деп жоюға рұқсат беру үшін міндетті бұйрық беру мақсатымен қауымдастықты сотқа шақырды. Апелляциялық сот саяси белгілерге қатысты шектеулерді конституцияға қайшы және жарамсыз деп тапты, бірақ апелляциялық соттың шешімі 2007 жылы Нью-Джерсидің Жоғарғы соты апелляциялық соттың шешімін жоққа шығарғаннан кейін қайта қарастырылды және алғашқы сот шешімі күшіне енгізілді. Кейбір HOA-ларда құрылыс салушы сақтап қалған әрбір жер үшін бірнеше дауысқа ие болуы мүмкін, бірақ үй иелері иелік еткен әрбір жер үшін тек бір дауысқа ғана ие. Бұл тұрғындар даму процесі туралы маңызды сұрақтарға жауап алынғанша шешім қабылдау шығындарынан сақтануға мүмкіндік береді және қалдық талапкер ретінде құрылыс салушы мүліктің құнын барынша арттыруға мүдделі екендігімен қатар келді.

Қос салық салу

Тұрғын үй иелерінің көпшілігі, аталған мүлік тұрғын үй иелері қауымдастығы басқаратын жоспарланған бірлік дамуында орналасқан-жоқ екеніне қарамастан, мүлік салығын төлеуге міндетті. Бұл салықтар жергілікті муниципалитеттерге жолдарды, көшелерді жарықтандыруды, саябақтарды және басқа да инфрақұрылымды күтіп ұстауға жұмсалады. Қалалық мүлік салығынан өзге, жоспарланған бірлік дамуында орналасқан жеке меншік иелері қауымдастық төлемдерін төлейді, ол аталған дамудың жеке жолдарды, көшелерді жарықтандыруды, ландшафтты көркейтуді, қауіпсіздікті және жоспарланған бірлік дамуындағы ыңғайлылықтарды сақтауға бағытталған. Сенімсіз дереккөз: күні=2017 жылдың тамызы.

Тұрғын үй иелері үшін қаржылық тәуекел

Кейбір АҚШ штаттарында (мысалы, Техас штатында) HOA арнайы төлемдерді, жарналарды және айыппұлдарды өндіру үшін мүшесінің үйін сот процедурасынсыз алып тастауы мүмкін, немесе мүлік сатылған кезде HOA-ға төленбеген төлемдерді алуға мүмкіндік беретін мүлікке кепілдік қоюы мүмкін. Мысалы, 2008 жылы Фрискодағы (Техас штаты) 300 000 долларлық үйін толық төлеген әскери қызметкер Иракта қызмет етіп жүрген кезінде 800 долларлық төлемегені үшін үйінің ипотекаға алынып, 3500 долларға сатылғанын білген. 2010 жылы сот шешімімен әскери қызметкер үйіне қайта ие болды. Оның қорғанышы әскери қызметшілерді азаматтық шаралардан қорғайтын федералды заңдар болған болуы мүмкін; алайда, құпиялылыққа қатысты бұйрық мәліметтердің жариялануына жол бермейді. Флорида сияқты басқа штаттар сот отырысын талап етеді. Сот отырысысыз ипотеканы иемдену, ипотека немесе сенімхатта "сату құқығы туралы ереже" болған жағдайда мүмкін болады. Вашингтон университетінің профессоры жасаған жеке баяндамада HOA мүлік құнын қорғайды деген мәлімдемеге қарсылық білдірілді, себебі Техас штатының Харрис округіндегі (мүлікті алып тастауға қатысты ерекше заңдық тәртіппен) жүргізілген зерттеу көрсеткендей: "HOA мүлікті алып тастауы мүлік құнын жақсартуға бағытталған болса да, мүлікті алып тастау белсенділігі де, HOA-лар да орташадан жоғары үй бағасының өсуімен байланысты емес". Үй иелері қауымдастығының басқармалары мүшелерінен белгіленген жарналарға қоса арнайы төлемдерді жинауы мүмкін, кейде үй иелерінің тікелей дауысысыз, бірақ көптеген штаттар мұндай іс-әрекеттерге шектеулер қояды. Арнайы төлемдер көбінесе қауымдастықтың жарғысында белгіленген шектің артуын қажет ететін үй иелерінің дауысын қажет етеді. Мысалы, Калифорнияда арнайы төлемдерді басқарма мүшелердің дауысысыз тағайындауы мүмкін, егер жалпы төлемдер қауымдастықтың жылдық бюджетінің бес пайызынан аспаса. Сондықтан, 25 бірлік тұратын қауымдастықта жылдық операциялық бюджеті 100 000 доллар болған жағдайда, басқарма барлық тұрғындарға 5 000 доллардан аспайтын төлем тағайындауы мүмкін (5 000 долларды 25 бірлікке бөлгенде бірлікке 200 доллар тиесілі). Үлкен төлемдерге мүшелердің көпшілігінің дауысы қажет. Кейбір ерекше жағдайларда, әсіресе халық денсаулығы мен қауіпсіздігіне қатысты мәселелерде, арнайы төлемдердің мөлшері басқарманың қалауынша белгіленуі мүмкін. Мысалы, егер канализация құбыры жарылса, басқарма бұл мәселе халық денсаулығы мен қауіпсіздігіне қатысты екенін айтып, бірден маңызды төлемді бекітуі мүмкін. Алайда, көптеген басқармалар меншік иелерінің пікір білдіруіне және төлемдерге дауыс беруіне мүмкіндік беруді жөн көреді. HOA-лар көбінесе үлкен қаржылық қаражатты басқарады. Адал емес басқарма мүшелері немесе басқарушылардың салдарынан қауымдастықтардан ұрлық оқиғалары миллиондаған долларлық шығындарға әкеп соқты. Тағы да, Калифорнияның Дейвис Стирлинг заңы, меншік иелерін қорғау мақсатында, басқармалар кез келген заңбұзушылықтан қауымдастықты қорғау үшін тиісті жауапкершілік сақтандыруын жүргізуін талап етеді. Мұндай ұйымдарды басқаруға қажетті үлкен бюджеттер мен тәжірибе менеджерлерді аттестаттауды міндетті етудің себебі болып табылады (Қоғамдық қауымдастық институты, штаттың жылжымайтын мүлік кеңестері немесе басқа агенттіктер арқылы). 2006 жылы AARP үй иелері қауымдастықтары мүшелерінің қаржылық әл-ауқатына қауіп төндіретініне алаңдаушылық білдірді. Олар барлық 50 штат бойынша қарт адамдарды заңсыз HOA-лардан қорғау үшін үй иелерінің "Құқықтарының декларациясын" қабылдауды ұсынды.

Қаржылық тәуекелдердің алдын алу

Көптеген тұрғын үйлер қауымдастығы үй иелерінің қаржылық тәуекелдерін азайту үшін жүйелі есептік аудиттерді енгізеді. Мұндай аудит аясында тәуелсіз үшінші тарап – CPA (Certified Public Accountant) қауымдастықтың қаржылық есептерін және есептік процедураларын жан-жақты талдайды, олардың дұрыстығын, заңдылығын және Жалпы қабылданған есептік принциптерге (GAAP) немесе басқа есеп беру аясына сәйкестігін анықтайды. Жоспарланған аудиттік процедуралар аяқталғаннан кейін, CPA ұйымның қаржылық денсаулығы туралы ресми пікір жазылған есепті ұсынады.

Аудит міндеттемелері

АҚШ-та аудит талаптары штаттан штатқа және HOA-дан HOA-ға өзгеше. Кейбір бірлестіктер қаржылық есептемелерін жыл сайын немесе бірнеше жылда бір рет аудиттен өтуге міндетті. Ал кейбіреулері үшін қарап шығу, құрастыру немесе келісілген процедуралар жүргізу жеткілікті. HOA-ның бюджеті, мөлшері және жарғы мен ережелерде көзделген талаптар нақты басқарма үшін аудиттің қажеттігін анықтауда шешуші рөл атқарады.

Аудит жиілігі

Әр қаржы жылының соңында аудит жүргізу – жақсы тәжірибе саналады. Дегенмен, жаңа басқармаға немесе басқарушы компанияға өту, ірі масштабты жақсарту жобасын іске асыру, ерекше жағдайларда маңызды қаржы сомасын алу, алаяқтық немесе ұрлыққа күдік туғанда немесе басқа да бұзушылықтар болған жағдайларда жоспардан тыс тексеру қажеттігі туындауы мүмкін.

Жоспарлау

Тұрғын үйлердің меншік иелері қауымдастығының (ТҮМҚ) басқармасы есепшіге аудит жүргізу қажеттігі туралы бастапқы сауал жолдайды. Тексерудің мақсаттары, мерзімі, есеп берудің соңғы мерзімі және құны бойынша келіссөздер жүргізу үшін кеңес беру кездесуі өтеді.

Далалық жұмыс

Аудитор қауымдастықтың кіріс-шығыс есебі мен балансы арасындағы байланысты анықтау үшін жан-жақты талдау жүргізеді. Өткен жылғы нәтижелер ағымдағы нәтижелермен салыстырылады. HOA-ның барлық операцияларын аудитте қарастыру мүмкін болмағандықтан, CPA операциялардың үлгісін іріктеп, олардың егжей-тегжейін мұқият тексереді. Мысалы, шығыс операцияларының үлгісін шот-фактураларды растау үшін, сондай-ақ барлық қаражат мақсатқа сәйкес жұмсалғанын және тиісінше құжатталғанын қамтамасыз ету үшін пайдалана алады. Бұдан өзге, аудитор банк шоттарын, есептесулерді, еңбекақы жазбаларын, қолданылған чектерді, несие туралы мәліметтерді, бекітілген шарттар мен келісімдерді, жылжымайтын мүлік мен жабдыққа меншік құқығын растайтын құжаттарды, капиталдық активтер, материалдық-техникалық жабдықтама және қорлар туралы жазбаларды тексеруі мүмкін. Егер HOA-ның нақты қаржылық көрсеткіштері жоспарланған көрсеткіштерден ауытқыса, тексерілетін ұйым бұл ауытқулардың басқарманың немқұрайлылығына немесе заңбұзушылық әрекеттеріне байланысты емес екенін дәлелдеуі керек.

Есеп беру

Аудит есебінде CPA-ның HOA-ның қаржылық денсаулығы және оның есептік құжаттарға, сондай-ақ жалпыға қабылданған стандарттарға сәйкестігі туралы пікірі баяндалады. Аудит есептерінің үш түрі бар:

Қолдаусыз пікір: HOA-ның қаржылық есептілігі барлық жағынан дәл, заңды, қауымдастықтың нақты қызметін көрсетеді және GAAP талаптарына сәйкес келеді. Шешілген пікір: HOA-ның есептік құжаттарында шағын қателіктер немесе GAAP-тан ауытқулар табылды. Бұл оның жалпы қаржылық көрсеткіштеріне елеулі әсер етпейді және қателерді түзету оңай. Қарсы пікір: алдауға немесе басқарманың өрескел немқұрайлылығына нұсқау беретін есептік бұзушылықтар анықталды. Тағы бір мүмкіндік – пікірден бас тарту, CPA HOA-мен мүдделер қақтығысы, сұралған қаржылық құжаттарды ұсынбау немесе қауымдастықтың есептік операцияларындағы маңызды белгісіздік салдарынан аудит есебін жасай алмаған жағдайда дайындалатын құжат. Аудит есебіндегі жақсарту ұсыныстары басқарманың бұрынғы қателіктерін түзетуге, ішкі тәртіпті орнатуға және тиімді есептік тәжірибені қабылдауға пайдаланылуы мүмкін. Сондай-ақ, аудиттен өткен қаржылық есептілік басқарманың бірлік иелеріне, инвесторларға, потенциалды жылжымайтын мүлік сатып алушыларға, жалдаушыларға және басқа да мүдделі тараптарға есеп беру кезінде адалдығы мен дұрыс стратегияларының куәсі болып табылады.

Аудиттерді қайталау

Егер басқармаға жағымсыз пікір берілсе және акционерлер мен инвесторлар алдындағы жақсы атын қайта орнатуды қаласа, қайта аудит қажет болуы мүмкін. Алғашқы аудитте анықталған мәселелер түзетілгеннен кейін, стандартты тәртіп бойынша қайта қарау жүргізіледі.

Құзыреттерінің шектелуі

2012 жылдың маусым айында Вирджиния Жоғарғы соты «Шэдууд Кондоминиум Ассоциациясы және басқалар» v. «Fairfax County Redevelopment and Housing Authority» ісі бойынша шешім шығарды. HOA-ның ережелерді бұзуы үшін (қарыздылықты қоса) үй иелеріне айыппұл салу өкілеттігі HOA-ның қолданыстағы басқару құжаттарында (мысалы, HOA жарғыларында) нақты көзделген жағдайлармен шектеледі. 1996 жылғы телекоммуникация туралы заңға дейін HOA спутниктік тарелкаларды орнатуды шектеуге немесе тыйым салуға құқылы болды. Көптеген қауымдастықтарда осы ережелер әлі де КҚЖ-да сақталған, бірақ 1996 жылдың қазанынан бастап олар күшін жойды. Бірнеше ерекшеліктерді қоспағанда, кез келген үй иесі диаметрі бір метрден кіші немесе оған тең спутниктік тарелка орната алады (Аляскада үлкен тарелкалар қорғалады). HOA тарелкаларды мүмкіндігінше жасырын орналастыруға ынталандыра алады, бірақ тарелка қолдануға жарамды сигналды қабылдай алатын жерге орналастырылуы керек. Көптеген HOA-ларда үй иесіне OTA (эфир арқылы) шатыр антеннасын орнатуға тыйым салатын шектеулер бар. Бұл шектеулер де, кейбір жағдайларды қоспағанда, күшін жойды. Мысалы: антенна жалпыға ортақ мүлікке зиян келтірмесе, кез келген жерге орнатылуы мүмкін. Сондай-ақ, антенна жергілікті, емес, алыс қашықтықтан берілетін сигналдарды қабылдауға арналған болуы керек және үйдің шатырынан он екі футтан аспауы керек, егер HOA жердегі кедергілерді азайту үшін ерекше рұқсат бермесе. Флорида штатында мемлекеттік заң келісімдер мен актілерде «Флоридаға қолайлы ландшафт» (ксерискеп) орнатуға тыйым салуға тыйым салады. Заңға қарамастан, кем дегенде бір үй иесі су тұтынуын азайту мақсатында ауласын көкейкестікпен ландшафттағаннан кейін, жеткіліксіз шөп болды деген желеумен үй иелері қауымдастығынан қысым мен айыппұл салу қаупіне тап болды. Ұқсас заң Колорадо штатының заң шығарушы органында ұсынылып, қабылданды, бірақ губернатор Билл Оуэнс оған вето қойды. Колорадо тұрғындары ксерискепті қорғау үшін реттеуді талап етуді жалғастыруда, HOA-лар көп мөлшерде суды тұтынатын шөптерді пайдалануды талап етеді және келісімдерді бұзғандарға айыппұл салуы мүмкін екенін айтады.

CID-ге балама

CID-ге балама ретінде көп тұрғын үйлі табыс әкелетін мүлік (MTIP) қарастырылады. CID және MTIP басқарудың түбірінен әртүрлі формаларына ие. CID-де мүшелік жарналары коммерциялық емес ұйымға төленеді. MTIP-де жер пайдалану ақысы жер иесіне төленеді, ол оны қалай жұмсауды шешеді. Екі жағдайда да, міндеттемелер немесе жалға беру шартында белгілі бір ережелер қойылған. Екінші жағдайда жер иесінің басқарылатын барлық мүліктің құнын ұзақ мерзімде барынша арттыруға (өйткені олардың осы мүліктен қалған үлесі бар) және тұрғындарды қанағаттандыруға күшті ынтасы бар, себебі олардың табысы тұрғындардың тұрақты қолдауына байланысты. Осы факторлар MTIP-ті қолдаушылыққа келтірілетін аргументтер болып табылады.