Эндрю Гейз: Австралия баскетбол жұлдызы

Кіріспе

Австралиялық баскетболшы (1965 жылы туған)

Эндрю Барри Кассон Гейз (24 шілде 1965 жылы туған) – Австралияның бұрынғы кәсіби баскетболшысы және жаттықтырушысы. Ол 1984 жылдан 2005 жылға дейін Ұлттық баскетбол лигасының (NBL) «Мельбурн Тайгерс» командасында 22 маусым ойнады, лиганың ең құнды ойыншысы (MVP) сыйлығын жеті рет жеңіп, 14 рет турнирдің үздік мергені атанды. Сондай-ақ, ол «Тайгерс» командасын 1993 және 1997 жылдары екі рет NBL чемпионатына жетеледі және рекордтық 15 жыл қатарынан NBL бірінші командасының құрамына енді. Гейз Австралия тарихындағы ең ұлы баскетболшылардың бірі деп есептеледі. Ол Австралияның ұлттық құрамасы «Бумерс» командасын бес рет Жазғы Олимпиада ойындарына қатыстырды, соның ішінде 2000 жылғы Сидней Олимпиадасының ашылу салтанатында елдің туын алып жүрді және Австралия құрамасының капитаны болды. 2004 жылы Австралия Баскетбол Даңқы залына, ал 2002 жылы Австралия орденінің мүшесі болып тағайындалғаннан кейін 2005 жылы Австралия Спорт Даңқы залына енгізілді. 2013 жылы ол әкесі Линдсеймен бірге FIBA Даңқы залына ойыншы ретінде қабылданды, бұл Австралиядан енген үшінші өкіл болды. Гейздің құрметіне екі Австралия баскетбол сыйлығы аталды: NBL MVP сыйлығы – «Эндрю Гейз Трофиі», ал Австралияның жылдық үздік халықаралық ойыншысы сыйлығы – «Гейз Медалі».

Жас шағы мен отбасы

Газ Мельбурн қаласында, Виктория штатында Линдсей мен Маргарет Газдың ұлы болып дүниеге келді. Оның Жанет есімді үлкен әпкесі бар. Газ сонымен қатар бұрынғы Австралия құрамасының (Opals) жаттықтырушысы Тони Газенің немересі және 1983–1991 жылдар аралығында NBL-де 182 ойын өткізген, ал 1982 жылғы FIBA Әлем Чемпионатында Австралия құрамасы сапында ойнаған Марк Газенің туысы. Ол сондай-ақ Канберра Капиталз командасының ойыншысы Кейт Гейздің екінші туысы, ол Марк Гейз бен бұрынғы WNBL ойыншысы Мишель О'Коннордың қызы. Газ Виктория баскетбол қауымдастығының (VBA) үйі – Альберт Парк баскетбол стадионында өсті, сол кезде оның әкесі VBA бас директоры болған. Альберт Парк колледжін бітірген соң, Газ кәсіби баскетболмен айналысып, Мельбурндағы Виктория университетіне түсті.

ҰБТ және колледж

1984 жылы Газ 18 жасында Ұлттық баскетбол лигасының «Мельбурн Тайгерс» командасына қосылды. Алғашқы маусымында ол «NBL жаңағылының үздігі» сыйлығын жеңіп алды, 24 ойында орташа есеппен 29.1 ұпай, 6.7 доптарды қайтарып алу, 4.1 нәтижелі пас және 1.6 доп ұрлау көрсеткені үшін. 1986 жылға қарай ол алғаш рет «NBL бірінші командасының» құрамына іліккен болатын. Ол 15 қатарынан маусым (1986–2000) бірінші команданың құрамында танылды. 1987 жылғы NBL маусымында Газ маусымдағы ойынға шаққандағы ұпайлар бойынша NBL рекордын орнатты – орташа есеппен 44.1 ұпай. Бұл «Тайгерс» командасы 3–23 есебімен маусымды соңғы орында аяқтағанына қарамастан болды. Маусым ішінде Газ «Ньюкасл Фальконс» командасына қарсы өткен ойында 60 ұпай жинады, сондай-ақ тағы бес ойында 50 ұпайдан асты. 1988 жылғы NBL маусымынан кейін, 1988 жылғы Олимпиадада Австралия құрамасы үшін ойнаған кезде талантты іздеушілер назарына іліккен Газ, «Сетон Холл» университетінде колледж баскетболында ойнау үшін АҚШ-қа кетті. 1988–89 маусымда Газ «Сетон Холл Пайрэтс» командасының құрамында 38 ойынға қатысып, орташа есеппен ойынға 13.6 ұпай, 4.5 доптарды қайтарып алу және 2.9 нәтижелі пас берді. Газ «Холлдың» NCAA Final Four турниріне алғаш рет жолдаған кезде барлық ойындарды бастады, «UNLV» командасына қарсы өткен «Elite Eight» кезеңінде 19 ұпаймен және «Дьюк» командасына қарсы өткен Ұлттық жартылай финалда 3 ұпайлық сырттан 9 тамырдан 4 ұпай жинап, барлық «Пайрэтс» ойыншыларынан көп ұпай жинады. Ол «Сетон Холлдағы» маусымын Сиэтлдегі «Кингдомда» 39 187 жанкүйердің алдында өткен NCAA Чемпионатында «Мичиган Вулверинз» командасына қарсы 80–79 есебімен қосымша уақытта жеңіліспен аяқтады. Ол бұл ойында қарсыластар тарапынан тым қатаң қорғалды және үш ұпайлық сырттан ғана бес рет допты лақтыруға мүмкіндік алды. Жаңа Жерсиде бір жыл өткізгеннен кейін Газ Австралияға оралып, 1989 жылғы NBL маусымына «Тайгерс» командасына қайта қосылды. 1990 жылғы NBL маусымының соңында оң иығындағы қан қыстыру салдарынан бірнеше ойынды өткізіп жіберді. Көрнекті спортшы ретінде танылмаған Газдың NBL-де үлкен ұпай жинауына ерекше ату дағдысы, соның ішінде үш ұпайлық сырттан атуы себеп болды. «Тайгерс» командасының жанкүйерлерінің сүйікті ойыншысы болған Газ 1990-шы жылдары лиганың қайта жандануына үлкен үлес қосты, өйткені ол және американдық легионер Ланард Копленд бірігіп, мықты қорғаныс шебін құрып, «Тайгерс» командасын 1993 және 1997 жылдары екі рет чемпиондыққа жеткізді. «Тайгерс» командасында әкесінің басшылығымен ойнаған Газ команданың үнемі финалға қатысуын қамтамасыз етті. Соңғы жылдары да Газ «Тайгерс» үшін жоғары көрсеткіштерді көрсетті, соңғы төрт NBL маусымының әрқайсысында ойынға орташа есеппен 19 ұпайдан астам жинады. 2004–05 жылғы NBL маусымынан кейін Газ NBL-ден зейнетке шығуын жариялады. «Тайгерс» командасымен өткізген 20 маусымда ол барлығы 612 ойынға қатысып, орташа есеппен 30.9 ұпайдан жинап, 18 908 ұпай жинады. Бар күшін салғанына қарамастан, команда лигада соңғы орынды иеленді және үшінші дивизионға түсіп қалды. 1994 жылдың наурыз айында Газ АҚШ-қа оралып, NBA-ның «Вашингтон Буллетс» командасымен келісімшартқа отырды. 1993–94 жылғы NBA маусымында «Буллетс» командасы үшін өткізген жеті ойында ол орташа есеппен ойынға 3.1 ұпай жинады. 1995 жылдың басында Грекияға көшіп барып, грек лигасының «Аполлон Патрас» клубы үшін жарты маусым ойнады. Ол 1998–99 жылғы қысқартылған маусымда тағы бір қысқа уақыт NBA-де ойнады, бұл жолы «Сан-Антонио Спёрс» командасымен. «Спёрс» командасының құрамында Марио Эли, Эйвери Джонсон, Антонио Дэниелс және Стив Керр сияқты көптеген шебер ойыншылар болды. Ол тұрақты маусымда «Спёрс» командасы үшін 19 ойынға қатысып, плей-оффтың барлық кезеңінде алаңға шықпады, нәтижесінде «Спёрс» командасы алғашқы NBA чемпиондығын жеңіп алды.

In 1984, Gaze joined the Melbourne Tigers of the National Basketball League as an 18 year old. His first season with the Tigers saw him win the NBL Rookie of the Year Award after averaging an impressive 29.1 points, 6.7 rebounds, 4.1 assists and 1.6 steals in 24 games. By 1986, he made his first All NBL First Team selection. He would go on to earn first team honours in 15 straight seasons (1986–2000). In the 1987 NBL season, Gaze set an NBL record for points per game in a season when he averaged 44.1 points. This was despite the Tigers finishing the season in last place with a 3–23 record. During the season, Gaze had a 60 point game (against the Newcastle Falcons) and another five 50 point games. Following the 1988 NBL season, Gaze, who was spotted by talent scouts while playing for Australia at the 1988 Olympics, moved to the United States after being recruited to play college basketball for Seton Hall University. During the 1988–89 season, Gaze played in 38 games for the Seton Hall Pirates, averaging 13.6 points, 4.5 rebounds and 2.9 assists per game. Gaze started every game in The Hall's first ever run to the NCAA Final Four, twice leading all Pirates scorers with 19 points in their Elite Eight win over UNLV and 20 points (highlighted by 4 from 9 shooting from 3) in the National Semifinal win against Duke. He completed his season at Seton Hall with an 80–79 overtime loss to the Michigan Wolverines in the NCAA Championship Game which was played in front of 39,187 fans at the Kingdome in Seattle, where he was heavily guarded and limited to only five field goal attempts, all from three point range. After a year in New Jersey, Gaze returned to Australia and re joined the Tigers for the 1989 NBL season. He missed the back end of the 1990 NBL season due to a blood clot in his right shoulder. Not known for being an outstanding athlete, Gaze's heavy scoring in the NBL was due to exceptional shooting, including from three point range. A crowd favourite to the Tigers faithful, Gaze was a front runner in the league's resurgence during the 1990s, as he and American import Lanard Copeland combined to form a formidable backcourt and guided the Tigers to two championships in 1993 and 1997. Playing under his father with the Tigers, Gaze assured the team were perpetual finalists. In his later years, Gaze still managed to score at a high clip for the Tigers, averaging over 19 points per game in each of his last four NBL seasons. Following the 2004–05 NBL season, Gaze announced his retirement from the NBL. In 20 seasons with the Tigers, he played a total of 612 games and recorded 18,908 points at an average of 30.9 points per game. Despite his best efforts, the team finished the league last and was relegated to the 3rd division. In March 1994, Gaze returned to the United States and signed with the NBA's Washington Bullets. In seven games for the Bullets during the 1993–94 NBA season, he averaged 3.1 points per game. In early 1995, he moved to Greece and played half a season for Greek League club Apollon Patras. He had another short stint in the NBA during the lockout shortened 1998–99 season, this time with the San Antonio Spurs. He received very little court time for a stacked Spurs team that included guards Mario Elie, Avery Johnson, Antonio Daniels and Steve Kerr. He appeared in just 19 games for the Spurs during the regular season and was inactive for the entire playoff run, which saw the Spurs win their first NBA championship.

Ұлттық құрама

Халықаралық аренада Газ Австралияның ең танымал ойыншыларының бірі ретінде көзге түсті, 1984 жылы Лос-Анджелес Олимпиадасында 19 жасында өнер көрсетті. 1994 жылғы FIBA әлем чемпионатында ол әр ойында орташа есеппен 23,9 ұпай жинап, барлық ойыншылардан көш бастады, соның арқасында Австралия құрамасы бесінші орынды иеленді. 2000 жылы ол (америкалық Тереза Эдвардспен бірге) Пуэрто-Риколық Теофило Круз бен бразилиялық Оскар Шмидттен кейін бес Олимпиадаға қатысқан үшінші баскетболшы болды. Сол жылы Газ Сидней Олимпиадасының ашылу салтанатында ел туын алып жүрді, сонымен қатар Австралия құрамасының капитаны болды. 1996 жылғы Атланта Олимпиадасында ол "Бумерлерді" сол кездегі ең жақсы нәтижесіне жеткізді – 5–3 есебімен төртінші орынды иеленді. Газ сондай-ақ "Бумерлер" құрамында төрт FIBA әлем чемпионатында қатысты, жалпы Австралия үшін 280-нен астам матч өткізді. Жазғы Олимпиада ойындары тарихында Газ Бразилиялық Оскар Шмидттен кейін барлық уақыттағы ең көп ұпай жинаған екінші ойыншы, ал FIBA әлем чемпионаты тарихында Шмидт пен Аргентиналық Луис Сколадан кейін үшінші орында тұр.

Сидней Кингс

2016 жылдың сәуір айында Газ NBL лигасындағы Сидней Кингстің бас жаттықтырушысы болып тағайындалды. Ол 2019 жылы қызметтен кеткенге дейін үш маусым жаттықтырды.

Мельбурн жолбарыстары

2016 және 2017 жылдары Газ Мельбурн Тайгерс ерлер командасының SEABL лигасы бойынша бас бапкері болды. 2022 жылдың 4 ақпанында Газ 2022 жылғы NBL1 Оңтүстік маусымында Мельбурн Тайгерс ерлер командасын басқаруға тағайындалды. Ол 2023 жылғы маусымда да бас бапкер қызметін атқарды.

Индиана Пейсерлері

2017 жылы Гейз Орландо жазғы лигасы үшін «Индиана Пейсерс» командасының жаттықтырушылар құрамына қосылды.

Аудан сыртында

Кәсіби ойыннан зейнеткерлікке шыққаннан кейін, Газ медиа тұлғаға айналды және Network Ten және Fox Sports телеарналары үшін NBL ойындарына түсіндіруші болып жұмыс істеді. Ол сондай-ақ Channel Seven арнасының "Жақсы өмірге нұсқаулық" және Fox Footy арнасының "Bounce" бағдарламаларын жүргізеді. 2006 жылы ол "Жұлдыздармен билеу" шоуының бесінші маусымына қатысты. 2016 жылдың наурызында Газ "The Beehive Foundation" коммерциялық емес ұйымының елшісі атанды, бұл ұйым жастардың спорттық ұйымдары арқылы жастарға төзімділік пен қиындықтармен күресу дағдыларын дамытуға бағытталған тегін бағдарламаларды жүзеге асырады. Газ бен оның әйелі Мелинданың төрт баласы бар: Кортни, Фиби, Энни және Мейсон. 2014 жылы ол "Шеперд орталығы" балалар қайырымдылық қорының тағайындауымен "Жылдың австралиялық әкесі" атанды. 2005 жылдан 2010 жылға дейін "Gaze" аяқ киім бренді 500 000-нан астам жұп сатты.