Кіріспе
АҚШ-тағы компьютерлік ғылымдар мектебі (англ. School of Computer Science, SCS) – АҚШ-тың Пенсильвания штатының Питтсбург қаласындағы Карнеги Меллон университетінде 1988 жылы құрылған компьютерлік ғылымдар мектебі. Ол ондаған жылдар бойы үздік компьютерлік ғылым бағдарламаларының қатарында саналады. 2022 жылы U.S. News & World Report бағдарламасын Стэнфорд университеті мен Калифорния университеті (Беркли) университетімен бірдей екінші орынға қойды. Бұл мектеп бірнеше тәуелсіз рейтингтердің нәтижелерін біріктіретін Компьютерлік ғылымның ашық рейтингінде АҚШ-та екінші орында тұр. Соңғы 15 жылда Карнеги Меллон университетінің компьютерлік ғылымдар мектебінің ғалымдары алгоритмдер, жасанды интеллект, компьютерлік желілер, таратылған жүйелер, параллельді өңдеу, бағдарламалау тілдері, есептеу биологиясы, робототехника, тілдік технологиялар, адам-компьютерлік өзара әрекеттесу және бағдарламалық жасақтама саласында маңызды жетістіктерге қол жеткізді.
The School of Computer Science (SCS) at Carnegie Mellon University in Pittsburgh, Pennsylvania, US is a school for computer science established in 1988. It has been consistently ranked among the top computer science programs over the decades. As of 2022 U. S. News & World Report ranks the graduate program as tied for second with Stanford University and University of California, Berkeley. It is ranked second in the United States on Computer Science Open Rankings, which combines scores from multiple independent rankings. In the past 15 years, researchers from Carnegie Mellon's School of Computer Science have made developments in the fields of algorithms, artificial intelligence, computer networks, distributed systems, parallel processing, programming languages, computational biology, robotics, language technologies, human–computer interaction and software engineering.
Тарих
1965 жылдың шілдесінде Аллен Ньюэлл, Герберт А. Саймон және Алан Дж. Перлис, Индустриялық әкімшілік аспирантурасының (GSIA, 2004 жылы Теппер бизнес мектебі деп аталды) оқытушылары, жаңа құрылған Есептеу орталығының қызметкерлері және басшы әкімшілікпен бірлесіп, Компьютерлік ғылым бөлімін құрды – елдегі алғашқы бөлімдердің бірі. Олардың мақсаты: «компьютер ғылымдарының докторлық дәрежесіне жетекші оқу бағдарламасын жасау, жаңа технологияны пайдаланып, компьютер ғылымдарының ғылымын қалыптастыруға көмектесу» болды. 1965 жылдың қазанында ресми түрде бекітілген оқу бағдарламасы алғашқы аспиранттарын бірнеше академиялық саладан: математика, электротехника, психология және Индустриялық әкімшілік аспирантурасының Пәнаралық жүйелер және коммуникация ғылымдары бағдарламасынан қабылдады. Бөлім Меллон ғылым колледжінде орналасқан. Ньюэлл, Саймон, Нико Хаберман, Провост Ангел Джордан және президент Ричард Сайерттің қолдауымен компьютерлік ғылым бөлімі 1986 жылдың басында екі жылға «уақытша» бөлім мәртебесіне ие болды. Содан кейін бөлім академиялық және қаржылық тұрғыдан өсуді бастады. 1988 жылы елдегі алғашқы мектептердің бірі – Компьютерлік ғылымдар мектебі құрылды. Компьютерлік ғылым бөлімі осы мектептегі алғашқы бөлім болды.
1970-ші жылдардағы құрылым
1970 жылдары Компьютерлік ғылымдар бөлімі тек докторлық білім беру бағдарламасын ұсынды, аралық саты ретінде магистр дәрежесі болмады. Докторлық бағдарламаға кемінде алты жыл бойы тұру қажет болды. Аспиранттар арасында бұл бағдарламаны "істе немесе қалып қой" деп атады, өйткені студент докторлық диссертациядан бас тартып, магистр дипломын алуға мүмкіндік болмады. Бағдарлама тез арада компьютерлік желілер, операциялық жүйелер (Hydra, Accent, Mach) және робототехника саласына бағытталды.
Студенттік ұйымдар
Women@SCS – Карнеги Меллон университетіндегі білім беру бағдарламасы. Оның миссиясы – компьютер ғылымдарындағы әйелдердің академиялық, әлеуметтік және кәсіби мүмкіндіктерін құру, ынталандыру және қолдау, сондай-ақ осы саланың кеңдігін және оның әртүрлі қауымдастығын насихаттау. Women@SCS студенттер арасында «Үлкен/кіші әпке» бағдарламасы, түлектер үшін арнайы спикерлер сериясы, сондай-ақ кешкі ас және басқа да әлеуметтік және академиялық шаралар сияқты бағдарламаларды іске қосты. Women@SCS «Сіздің болашағыңызда робот бар ма?» сияқты орта мектептегі қыздарға арналған танысу жобаларын да қолдайды. Жалпы алғанда, комитет қауымдастықтағы дені сау және қолдау көрсетілген атмосфераны қалыптастыруға ұмтылады. SCS4ALL – Карнеги Меллонның Компьютер ғылымдары мектебіндегі әртүрлілікті қолдаушы және есептеу саласына қызығушылықты, түсінікті және әртүрлілікті арттату үшін танысу бағдарламаларын үйлестіретін бас ұйым. SCS4ALL Women@SCS-тің көптеген негізгі мақсаттарын бөліседі және оны кеңейтіп, көбірек адамды қамтитын бағдарламаларды әзірлеуге мүмкіндік берді. SCS шеңберінде ұйым әлеуметтік және кәсіби шаралар мен көшбасшылық мүмкіндіктерді дамыту үшін жұмыс істейді, мысалы, әлеуметтік викторина кеші, «Лифт сөйлеуіңізді жасаңыз» шарасы, сала жетекшілерімен панельдік талқылаулар және жыл сайынғы «Әртүрлілік SCS күні» тойлануы. Танысу жұмысында ұйым жергілікті бастауыш, орта және жоғары мектептерде компьютер ғылымы туралы интерактивті презентациялар ұйымдастырады. SCS4ALL барлық студенттерге ашық және ұйым мен оның шараларын қалыптастыруға барлық қауымдастықтарды тартуға тырысады.
Гейтс және Хиллман орталықтары
Гейтс Компьютерлік ғылым орталығы және Хиллман болашақ ұрпақ технологиялары орталығы Компьютерлік ғылым мектебінің көп бөлігіне үйі болып табылады. 98 миллион долларлық кешен 2009 жылы ашылды. Оның жалпы ауданы, ішінде 310 кеңсе, 11 конференц-зал, 32 зертхана, жобалық кеңістік және Планеталық робототехника орталығы бар. Сонымен қатар, 12 сынып, оның ішінде 250 орындық аудиториясы бар. Гейтс орталығы Рэнди Пауш есімді естелік көпір арқылы Драма мектебі орналасқан Пурнелл орталығымен байланысты. Бұл көпір профессор Пауштің компьютерлік ғылым мен ойын-сауық салаларын байланыстыруға деген ұмтылысын көрсетеді, өйткені ол Карнеги Меллонның Ойын-сауық технологиялары орталығының негізін қалаушылардың бірі болды. Атланта, Джорджия қаласындағы Мак Скогин Меррил Элам Архитекторлары бас сәулетшілер болды.
Дәстүрлер
Карнеги Меллонның Мобот жарыстары, қазір 14-ші жылына енді, әр көктемгі карнавал мерекесінде Компьютерлік ғылымдар мектебінің ұйымдастыруымен өтеді. Моботтар (мобильді роботтардың қысқартылған атауы) Вьен-холлдың сыртындағы тротуарға салынған слалом жолымен жүреді. Бұрын Мобот жарыстарына MoboJoust бәйгесі де кіретін, бірақ 2002 жылдан бері Моботтарға зақым келтірмеу үшін ол өткізілмейді. SCS күні – 2003 жылы басталған компьютерлік ғылымды жыл сайын тойлау іс-шарасы. Іс-шара барысында көрмелер, семинарлар, ойындар және кешкі таланттар шоуы сияқты түрлі шаралар ұйымдастырылады.
Тартан жарысы
Тартан Racing — Карнеги Меллон және General Motors корпорациясы арасындағы ынтымақтастық, ол DARPA Grand Challenge жарысына қатысады. Grand Challenge — Қорғаныс жоғары технологиялық зерттеулер агенттігі (DARPA) ұйымдастырған, жүргішсіз автомобильдерге арналған жарыс. Тартан Racing-ті Карнеги Меллонның робототехника маманы Уильям Л. "Ред" Уиттакер басқарады. 2007 жылы Тартан Racing DARPA Urban Challenge-те жеңіске жетті, онда 11 автономды құрлықтағы көліктер қалалық жолдарда жарысты. Жарыс талаптарына сәйкес, командалық көліктер Калифорния штатының барлық жол жүрісі заңдарын сақтауға, басқа жүргізушілермен және роботтық көліктермен жол бөлісуге, сондай-ақ алты сағаттан кем уақытта трассаны аяқтауға міндетті болды. Тартан Racing командасы 2 миллион доллар көлеміндегі ақшалай жүлдеге ие болды, бұл жүлде Boss – 2007 жылғы қайта жаңартылған Chevy Tahoe көлігімен жеңіліп алынды. 89 шақырымдық сапарды сағатына 23 шақырым орташа жылдамдықпен жүрген Boss, екінші орын алған Стэнфорд Racing командасын шамамен 20 минутқа басып өтті.
Факультет
Компьютерлік ғылымдар мектебінің оқытушылары өз салаларындағы жетістіктері үшін халықаралық деңгейде мойынға алды. Осы құрметтерге Ұлттық ғылым академиясының, Ұлттық инженерлік академиясының, Америка ғылымды дамыту қауымдастығының, Есептеу машиналары қауымдастығының, Электр және электроника инженерлері институтының және Альфред П. Слоан қорының мүшелігі мен стипендиялары кіреді. Компьютерлік ғылымдар мектебінің он екі оқытушысы мен түлектері Есептеу машиналары қауымдастығының ең беделді сыйлығы – А.М. Тьюринг сыйлығына ие болды, ол көбінесе "компьютер саласындағы Нобель сыйлығы" деп аталады. Олардың қатарында қазіргі оқытушылар Радж Редди, Мануэль Блум және Эдмунд М. Кларк, сондай-ақ зейнеткер оқытушы Дана Скотт бар.
Белгілі оқытушылар
Рэнди Пауш компьютерлік ғылым, адам-компьютерлік өзара әрекеттесу және дизайн саласындағы профессор болды. Пауш сонымен қатар бестселлер авторларының бірі болды және 2007 жылдың 18 қыркүйегінде Карнеги-Меллондағы «Соңғы лекция» сөйлегеннен кейін әлемге танылды. Пауш компьютерлік оқыту құралы – Alice-тің дамуында маңызды рөл атқарды. Ол сондай-ақ Карнеги-Меллондағы Ойын-сауық технологиялар орталығының негізін қалады. Рэнди Пауш 2008 жылдың 25 шілдесінде қайтыс болды. Мэри Шоу – Карнеги-Меллон университетінің Бағдарламалық қамтамасыз етуді зерттеу институтындағы компьютерлік ғылымның Алан Дж. Перлис атындағы профессоры. Шоу бағдарламалық жасақтаманы жасау саласындағы маңызды еңбектер жариялады және соңғы кезде компьютерлік білім беру саласындағы жұмысымен танымал болды. Шоу 2014 жылдың 21 қарашасында Ұлттық технология және инновация медалімен марапатталды. Луис фон Ан – Компьютерлік ғылым кафедрасының консультант профессоры, және ол 2005 жылы осы кафедрада докторлық диссертациясын қорғады. Фон Ан 2006 жылы MacArthur Fellow (кейде «ғани» гранты деп атайды) атанды. Ол сондай-ақ пайдаланушылар компьютерлерді күрделі мәселелерді шешуге үйретуге көмектесетін ойындарды ойнай алатын Games With a Purpose веб-сайтын, сондай-ақ reCAPTCHA және Duolingo-ны жасады. Уильям Л. "Red" Уиттакер – робототехник және Карнеги-Меллон университетінің робототехника бойынша ғылыми-зерттеу профессоры. Ол 2007 жылы DARPA Grand Challenge жарысында «Tartan Racing» командасын жеңіске жеткізді. Сондай-ақ ол Карнеги-Меллон студенттерінің командасын Google Lunar X Prize сыйлығын жеңіп алуға жетекшілік етеді. Уиттакер Робототехника институтының робототехника профессоры және Робототехника институтының Далалық робототехника орталығының директоры, ол 1983 жылы құрылғаннан бері осы қызметте еңбек етеді. Уиттакер 1970 жылдардың соңында Карнеги-Меллон университетінде Азаматтық инженерия мамандығы бойынша магистр және доктор дәрежелерін алды. Радж Редди – Карнеги-Меллон университетінің Компьютерлік ғылымдар мектебінің Компьютерлік ғылымдар және робототехника кафедрасының және Моза Бинт Насер атындағы профессоры. Оның қызығушылықтарының салаларына жасанды интеллект және адам-компьютерлік өзара әрекеттесу кіреді. 1994 жылы ACM Turning сыйлығын алды. 1984 жылы Францияның Құрмет Легионымен, 2001 жылы Падма-Бушан орденімен марапатталды. 2005 жылы Хонда сыйлығын, 2006 жылы Ванневар Буш сыйлығын алды. Редди Робототехника институтының негізін қалаушы директоры және Компьютерлік ғылымдар мектебінің деканы болды. Ол Американдық жасанды интеллект қауымдастығының негізін қалаушылардың бірі және 1987 жылдан 1989 жылға дейін оның президенті болды. Такео Канаде – U. A. және Хелен Уитакер университетінің Компьютерлік ғылым және робототехника профессоры. Ол Карнеги-Меллон университетінің Өмір сапасын арттыру технологиялары инженерлік зерттеу орталығының директоры. Оның негізгі қызығушылықтары компьютерлік көру, мультимедиа, манипуляторлар, автономды мобильді роботтар және сенсорлар. Ханс Моравек – Робототехника институтының ғылыми-зерттеу профессоры, мобильді роботтар мен жасанды интеллектке қызығушылық танытады. Ол RI-дың Мобильді роботтар зертханасында жұмыс істеді, бұл күрделі ішкі және сыртқы кеңістіктерде қозғала алатын роботтарды жасауға арналған зерттеу орталығы. Ол сондай-ақ 1980 жылдары Моравек парадоксын дамытуға көмектесті, онда компьютерлерге адамның қарапайым инстинкттерін адам ақылынан үйрену қиын екені айтылған. Мануэла М. Велосо – Карнеги-Меллон университетінің Компьютерлік ғылымдар мектебінің Герберт А. Саймон атындағы профессоры. Ол өзі бірлесіп құрған Халықаралық RoboCup федерациясының президенті және Жасанды интеллектті дамыту қауымдастығының сайланған президенті. Ол Американдық жасанды интеллект қауымдастығының мүшесі, Америка ғылымды ілгерілету қауымдастығының мүшесі және IEEE мүшесі. Оның зерттеулері күрделі, динамикалық және белгісіз орталарда, әсіресе робот футболы сияқты қарсыластық орталарда, бірлесіп жұмыс істейтін, әлемді бақылайтын, ойлайтын, әрекет ететін және үйренетін ақылды агенттер командаларын құрудың ғылыми және инженерлік қиындықтарына бағытталған. Қазіргі уақытта ол үй ішіндегі мобильді роботтарды зерттеу және әзірлеумен айналысады, мақсаты – роботтар мен адамдардың өзара тиімді қарым-қатынасын құру, олардың шектеулері мен мүмкіндіктерін ескере отырып, үйлесімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету. Мануэль Блум – Компьютерлік ғылымның Брюс Нельсон атындағы профессоры және Тьюринг сыйлығының иегері. Оның әйелі Леноре Блум және ұлы Аврим Блум да Компьютерлік ғылымдар мектебінің профессорлары. Лори Кранор – FORE Systems Бағдарламалық зерттеу институтының профессоры және Федералды сауда комиссиясында Бас технолог қызметін атқарды. Кэтлин Карли – әлеуметтік есептеу ғалымы және Бағдарламалық зерттеу институтының профессоры. Дэвид Гарлан – Бағдарламалық зерттеу институтының профессоры. Рэндал Брайант – Компьютерлік ғылымның негізін қалаушы университетінің профессоры және Компьютерлік ғылымдар мектебінің бұрынғы деканы. Дэниел Сиворек – CMU-дың Buhl университетінің зейнеткер профессоры. Майкл Иан Шамос – Жүйелік зерттеу институты мен Тілдер институтының еңбегімен ерекшеленген профессоры.