Кіріспе

Google-де веб-беттің жоғары дәрежеде көрсетілуіне себеп болатын практика.

«Google бомбалау» және «Google жуу» терминдері веб-сайтты іздеу жүйесінің нәтижелерінде маңызды емес, байланыссыз немесе тақырыптан тыс іздеу сөздері бойынша жоғары орналасуына себеп болатын практиканы білдіреді, бұл көптеген сілтемелер арқылы жүзеге асырылады. Керісінше, іздеу жүйесін оңтайландыру (SEO) – веб-беттердің іздеу жүйесіндегі көрсеткіштерін тиісті іздеу сөздері бойынша жақсарту практикасы. «Google бомбалау» бизнес, саяси немесе комедиялық мақсаттарда (немесе олардың комбинациясы) қолданылады. Google іздеу алгоритмі, егер жеткілікті мөлшерде басқа беттер оған сілтеме жасап, ұқсас анкорлық мәтін қолданса, нақты іздеу фразасы үшін беттерді жоғарырақ көрсетіп қояды. 2007 жылдың қаңтарына дейін Google өзінің іздеу алгоритмін Джордж Буш пен Майкл Мурға бағытталған «нашар сәтсіздік» сияқты танымал «Google бомбаларына» қарсы тұру үшін өзгертті; қазір іздеу нәтижелерінде «Google бомбасының» өзі туралы беттер тізімі көрсетіледі. «Google бомбалау» термині 2005 жылдың мамырында New Oxford American Dictionary сөздігіне енгізілді. «Google бомбалау» спамдексингпен байланысты, бұл веб-сайттың іздеу жүйесінің нәтижелерінің басына жақын орналасу мүмкіндігін арттыру немесе беттің қасақана түрде бұрмаланған немесе адал емес санатына бағыттау үшін HTML кодын әдейі өзгерту практикасы. «Googlewashing» терминін 2003 жылы Эндрю Орловски ойлап тапты, ол бұл терминді терминнің қабылдауын өзгерту немесе іздеу жүйесінің нәтижелер беттерінен (SERP) бәсекелестікті ығыстыру үшін медиа манипуляциясын пайдалануды сипаттау үшін қолданды.

Тарих

Google-дағы бомбалау шабуылдары 1999 жылға дейін жетеді, сол кезде "Шайтаннан да зұлым" деген сөзді іздегенде Microsoft-тың бас беті ең жоғары нәтиже ретінде шықты. 2000 жылдың қыркүйегінде Hugedisk Men's Magazine, қазіргі таңда тоқтатылған онлайн-юмор журналы, тексерілген авторы бар алғашқы Google бомбалау шабуылын жасады, ол "ақылсыз, көргенсіз адам" деген мәтінді Джордж Бушқа қатысты тауарлар сататын сайтқа сілтемеледі. Hugedisk сондай-ақ Al Gore-ға қатысты сайтты көрсету үшін бірдей қарапайым емес сөзді Google бомбалауға сәтсіз тырысты. Белгілі бір жариялылықтан кейін Джордж Бушқа қатысты тауарлар сататын сайт адвокаттарды жалдап, Hugedisk-ке тоқтату туралы хат жіберді, осылайша Google бомбалау шабуылына нүкте қойды. Адам Матис "Google бомбалау" терминін 2001 жылдың 6 сәуірінде онлайн журнал uber.nu-да жариялаған мақаласында алғаш рет қолданды. Мақалада Матис өзінің досы Энди Прессманның веб-сайтына "талантсыз хакер" деген іздеу сөзін сілтемелеу үшін басқа веблоггерлерді жұмылдырып, досының бетіне қажетті терминмен сілтеме жасау арқылы байланысын егжей-тегжейлі баяндады. Кейбір сарапшылар Google бомбалау практикасы аяқталды деп болжайды, себебі Google алгоритміне жылдар бойы енгізілген өзгерістер осы техниканың тиімділігін азайтты.

Тактикалық құрал ретінде пайдалану

Google Bomb стратегиялық медиа үшін танымал тақырыптарға «шабуылдап қашу» медиа шабуылы жасау әдісі ретінде пайдаланылды. Мұндай шабуылдардың мысалы ретінде 2003 жылы Энтони Кокстың жасаған шабуылын келтіруге болады. Ол Ирак соғысына жауап ретінде «404 – бет табылмады» деген браузер қатесі туралы хабарламаның пародиясын жасады. Бұл бет қате бетіне ұқсас болды, бірақ «Бұл жаппай қырып-жою қаруларын көрсету мүмкін емес» деп аталынды. Ирак соғысы басталғаннан кейін бұл сайт Google-да ең жоғары нәтижелердің бірі болып табылды. Сондай-ақ, «English Defence League» (EDL) деген ашық оңшыл ұйымнан назарды аудару мақсатында «English Disco Lovers» деген пародиалық ұйым құрылып, олар Google-ды акроним арқылы бомбалауға тырысты.

Басқа мағыналары

Google-дың жарылысын көбінесе Google-дың рейтингтік факторлары туралы техникалық білімі жетпейтін БАҚ және баспа индустриясының өкілдері дұрыс түсінбейді. Мысалы, радио жүргізушісі Алекс Джонс радио/Интернет тыңдаушыларына нұсқаулар жіберіп, оны "Google бомбасы" деп атап, жиі іс-шаралар өткізеді. Бұл жағдайда термин, белгілі бір сөз тіркесі бойынша кілт сөздерді іздеудің күрт және көп көлемді өсуін сипаттау үшін қолданылады. Кілт сөздердің күрт өсуі, байланысты контент кенеттен танымал болғандай сезім тудырады. Осындай Google бомбалау стратегиясының мақсаты – ірі ағымдық БАҚ-тың назарын аудару және оларды кілт сөздерге қатысты контент жариялауға ықпал ету.

Google боулинг ойыны

Іздеу жүйелерінің қандай түрдегі рейтингтік манипуляцияларды қолданатынын зерттеу арқылы, компания іздеу жүйесін бәсекелес веб-сайттың рейтингін төмендетуге мәжбүрлей алады. Бұл тәжірибе Google боулингі немесе негативті SEO деп аталады, көбінесе Google бомбалау қызметтерін (немесе басқа SEO техникаларын) өзінің веб-сайты үшін емес, бәсекелесінің веб-сайты үшін сатып алу арқылы жасалады. Шабуыл жасаушы іздеу компаниясын іздеу нәтижелерінде олардың бетін төмендету арқылы "күналы" бәсекелесін жазалауға итермелейді. Google боулингінің құрбандары үшін рейтингтің төмендеуіне шағымдану қиын болуы мүмкін, себебі Google санкцияларды түсіндіруден қашады, шынайы бұзушыларды "оқытуды" қаламайды. Алайда, жағдай нақты болған жағдайда, Google қайта қарау туралы өтініш бергеннен кейін санкцияны жоюы мүмкін. Сонымен қатар, Google Penguin жаңартуынан кейін Google іздеу рейтингтері енді Google боулингін ескереді және веб-сайттар нашар сапалы "фермалық" сыртқы сілтемелерге байланысты жазалануы өте сирек.

Жарыстар

2004 жылдың мамыр айында Dark Blue және SearchGuild веб-сайттары бірлесіп, "SEO Challenge" деп аталатын "nigritude ultramarine" тіркесін Google-ге бомбалау мақсатымен жарыс ұйымдастырды. Бұл жарыс интернетте қызу дау тудырды, себебі кейбір топтар іздеу жүйесін оңтайландыру (SEO) компаниялары орташа пайдаланушыға қатысты сұраныстарды өзгерту үшін жарыста қолданылған тәсілдерді дұрыс пайдаланбаулары мүмкін деп алаңдады. Бұл қаупі Google өз алгоритмін Google-ді бомбалаушылардың әдістеріне сүйене отырып өзгертеді деген сеніммен сейілтілді. 2004 жылдың қыркүйегінде тағы бір SEO жарысы ұйымдастырылды. Бұл жолы мақсат – "seraphim proudleduck" тіркесі бойынша ең жоғары нәтижеге қол жеткізу болды. Жеңімпазға үлкен сомада ақша сыйлық ретінде ұсынылды, бірақ жарыс әдемі әңгіме болып шықты. 2005 жылдың наурыз айындағы net журналында бес кәсіби веб-дамытушы арасында "crystalline incandescence" тіркесі бойынша өз сайттарын бірінші орынға шығару үшін жарыс ұйымдастырылды.

Саяси белсенділік

Google-дың ең танымал бомбаларының кейбіреулері саяси пікірлерді білдіреді (мысалы, Тони Блэрге сілтеме беретін "өтірікші" немесе Джордж Буштың Ақ үйдің сайтындағы өмірбаянына сілтеме беретін "нашар сәтсіздік"): 2003 жылы Albino Blacksheep авторы Стивен Лернер "Француз әскери жеңістері" деген пародиалық веб-бет жасады. Google-ға енгізгенде, алғашқы нәтиже (немесе "Мен бақыттымын" нәтижесі) Google қате хабарламасына ұқсас бетке бағытталды, онда "Сіздің іздеуіңіз – француз әскери жеңістері – ешқандай құжатқа сәйкес келмеді. Сіз француз әскери жеңілістерін іздегіңіз келе ме?" деп жазылған. Сайт жарияланғаннан кейін 18 сағат ішінде 50 мыңнан астам қаралымды жинады. Беттің жоғарғы жағындағы сілтемелер француз әскери тарихының қысқа тізіміне бағытталды. Француздар үшін жеңіс деп есептелген жалғыз соғыс – француз революциясы, онда олар өзара соғысты. 2011 жылдың 2 мамырынан бастап, бұл бет "Француз әскери жеңістері" деген сұраныс бойынша Google-дың алғашқы нәтижелерінде көрсетілмейді, бірақ тізімдегі бірнеше сілтеме әзіл туралы сайттарға бағытталған. 2003 жылы бағаншы Дэн Савидж бұрынғы АҚШ сенаторы Рик Санторумның гомосексуализм туралы бірнеше даулы мәлімдеме жасағаннан кейін "santorum" сөзін анықтау үшін науқан бастады. "Santorum" сөзін іздегенде, ең жоғары нәтиже ретінде оны анальдық секспен байланыстыратын веб-сайт пайда болды. Бір іздеу жүйесінің сарапшысы бұл науқанды Google бомбасы деп санамайды, оның орнына бұл веб-сайт түсіндірген сөздің сәтті жаңа анықтамасы екенін айтады. 2004 жылы еврей жазушысы және белсендісі Дэниел Сиердски өзінің блогына кірушілерді Стивен Вайнсток алғаш жариялағаннан кейін "Еврей" деген Уикипедия мақаласына сілтеме жасауға шақырды, "Еврей" деген сұраныс бойынша іздеу нәтижелерінде антисемиттік сайт Jew Watch ең жоғары нәтиже ретінде көрсетілген. Науқан сәтті аяқталды және сайтты алғашқы нәтижелерден ығыстырды. Сол жылы парсы шығанағының атау дауы ирандық блогер Пендар Юсефи жасаған Google бомбасының нысаны болды. Сондай-ақ, 2004 жылы Google-да "ladrones" (испан тілінде "ұрлар") деген сөзді іздеу SGAE веб-сайтына сілтеме жасады. Францияда министр Рено Доннедье де Вабр ұсынған DADVSI авторлық құқық заңына қарсы топтар Google-да "ministre blanchisseur" ("ақшаны тазартатын министр") деген сөзді Доннедье де Вабрдың ақшаны тазалау үшін сотталғаны туралы мақалаға байланыстырып, науқан жүргізді. Науқанның нәтижесінде 2006 жылға қарай, жай ғана "ministre" ("министр") немесе "blanchisseur" ("тазартатын") деген сөздерді іздегенде, оның айыпталуы туралы жаңалықтар алғашқы нәтижелердің бірі ретінде пайда болды. 2004 жылы Филиппинде президент Глория Макапагал Арройоның сайлауда алаяқтық жасады деген айыптаулар бойынша дау туындағаннан кейін, оның ресми веб-сайтына "pekeng pangulo" (тагалог тілінде "жалған президент") деген сөз тіркесі қосылды. 2004 жылдың желтоқсан айында "Yan Ang Pinay" ("Мен филиппин қызымын") науқаны блогерлерді өзін филиппин қызы ретінде танытуға және филиппин әйелдер желісіне (ffwn.org) сілтеме жасауға шақырды, іздеу нәтижелерінен пошта арқылы сатып алу сайттарын ығыстыру үшін. 2004 жылы "kretyn" (поляк тілінде "ақымақ") және ақымақтыққа қатысты басқа да сөздер Польшаның әртүрлі саясаткерлерінің, соның ішінде Анджей Леппер мен Роман Гиртичтің веб-сайттарына сілтеме жасалды. 2005 жылы эстондық блогер "masendav" (эстон тілінде "мұңды немесе депрессивті") сөзін Эстония Орталық партиясының бас бетіне сілтеме жасау үшін сәтті науқан жүргізді. 2011 жылға қарай "masendav" сөзін іздегенде Орталық партияның веб-сайты әлі де бірінші орында тұр. 2006 жылғы АҚШ аралық сайлауларында MyDD.com жетекшілігімен көптеген солшыл блогерлер республикалық өкілдердің кандидатуралары туралы бейтарап немесе жағымсыз мақалаларды Google-да олардың есімдерін іздегенде алға шығару үшін бірікті. 2007 жылдың қаңтар айында Google іздеу алгоритміне өзгеріс енгізілгені туралы хабарланды, бұл әдістің тиімділігін айтарлықтай төмендету үшін. 2007 жылдың наурызында "Вашингтон Пост" газеті Николас Шиллер өзінің веб-сайтының іздеу жүйелерінде блокталуын көрсету үшін "Redacted Name" деген атауды Google-ге бомбалай алғанын хабарлады. Саентологияға қарсы науқанның бастапқы кезеңдерінде, Chanology жобасы, хакерлер және анонимді интернет тобының басқа мүшелері "Қауіпті секта" деген сөзді іздегенде табылған алғашқы нәтиже ретінде Саентология шіркеуінің басты веб-сайтын бомбалады. 2008 жылдың қыркүйегінде Жаңа Зеландия Ұлттық партиясының жетекшісі Джон Ки Google-да "көздерінен түк шықпаған" деген сұранысқа тап болды. 2009 жылдың қаңтар айында блогерлер мен форум пайдаланушыларының ерікті тобы болгар үкіметінің сайтына Google бомбасын жасады. Бұл robots.txt файлындағы қате салдарынан болды, ол government.bg сайтының іздеу машиналарын тараптап алуына кедері келтірді, бұл Google бомбалауға мүмкіндік берді. Топ "failure" ("сәтсіздік") деген сөзді үкімет сайтына сілтемеледі. Бірнеше күн ішінде "провал" ("сәтсіздік") деген сұраныс бойынша алғашқы нәтиже болгар үкіметінің сайты болды, тілге қарамастан. 2009 жылдың сәуір айында Smart Bitches, Trashy Books веб-сайты Amazon-ға қарсы Google бомбасын жасады, себебі Amazon олардың рейтинг тізімінен ЛГБТ материалдарын алып тастады, Amazon оны "ересектерге арналған материал" деп атады. Жасағаннан кейін бірнеше сағат ішінде бет "Amazon Rank" деген сұраныс бойынша қайтарылған іздеу нәтижелерінің бірінші бетінде пайда болды. 2009 жылдың шілде айында Опи және Энтони Google бомбалаудың жаңа әдісін жасады, онда белгілі бір сөз немесе тіркес Google трендтерінде жасанды түрде көтеріледі. 8 шілдеде "Rev Al is a racist" ("Ревер Ал расист") деген тіркес Майкл Джексонның естелік қызметіндегі ревер Ал Шарптон жасаған даулы пікірлеріне байланысты Google трендтерінде бірінші орынға шықты. Сол күні Google трендтеріндегі ең жоғары нәтижелердің бірі "Corey Feldman is Hurting" ("Кори Фельдман ауырып жатыр") болды, себебі Фельдман естелік қызметінде Майкл Джексонның киімдерін киді. Францияда 2009 жылдың шілде айында "trou du cul du web" ("Интернеттің ассасы") деген сұраныс ретінде Франция президенті Николя Саркозидің ресми веб-сайты пайда болды, ал 2010 жылдың қыркүйегінде осы тактика Саркозидің Facebook парақшасының алғашқы нәтиже ретінде пайда болуына әкелді. 2014 жылдың мамырына қарай, осы Google іздеуінің алғашқы 10 нәтижесінде Саркози туралы сілтемелер бар. 2010 жылдың қыркүйегінде 4chan пайдаланушылары RIAA, MPAA және British Phonographic Industry (BPI) веб-сайттарына жасалған DDoS шабуылдарына жауап ретінде "Robert Pisano MPAA CEO arrested for child molestation!" ("Роберт Писано MPAA бас директоры бала зорлауы үшін қамауға алынды!") деген фразаны Google бомбалауға тырысты. Бұл The Pirate Bay және басқа да файл алмасу сайттарына жасалған DDoS шабуылдарына жауап ретінде жасалды. 2011 жылдың ақпанында бірнеше абортқа қарсы белсенділер ағылшын тіліндегі Уикипедиядағы "аборт" бетінің "кісі өлтіру" деген сұраныс бойынша екінші ең жоғары нәтиже болуын қамтамасыз етті. 2011 жылдың жазында Крейг Джеймстің Майк Личтің жұмыстан босатылуына қатысты рөліне жауап ретінде EveryDayShouldBeSaturday.com сайтында әзіл жарияланды. Әзіл ірі іздеу жүйесінде жиі индекстелді, нәтижесінде іздеу жүйесінде "Craig James" деп теріп жазғанда автоматты толықтыру функциясы "killed 5 hookers" ("5 әйелді өлтірді") деген сөзді қамтиды. Кейінірек бұл іздеу индексінің әрекеті Крейг Джеймстің сайлау кампаниясына қатысты "Google бомбасы" деп сипатталды. 2012 жылдың шілде айында "plagiator" (румындық тілінде "плагиатор/алдаушы") деген сұраныс румыния премьер-министрі Виктор Понтаның жеке бетіне бағытталды, ол PhD диссертациясын плагиаттаған деген айыптамаға тап болды, сондай-ақ саясаткердің айналасында туған дау туралы жаңалықтар сайттарына сілтемелер берді. Бұл Google бомбасы румыниялық БАҚ-та жаңалыққа айналды. 2012 жылдың қазанында Google суреттерде "completely wrong" ("толыққанды қате") деген фразаны іздегенде, 2012 жылғы АҚШ президенттік сайлауларында республикалық үміткер Митт Ромнидің суреттері пайда болды. Алайда, бұл Google бомбасының мысалы емес, нәтиже Ромни жасаған бірқатар пікірлерден туындады, емес, екі нәрсені байланыстыруға бағытталған шоғырланған науқан. 2012 жылдың қыркүйегінде English Disco Lovers науқаны English Defence League (EDL) ұйымын Google-да EDL сұранысы бойынша бірінші нәтиже ретінде алмастыру мақсатымен басталды. 27 тамызда...

Коммерциялық пайдалану

Кейбір веб-сайт операторлары "спамдексинг" жасау үшін Google бомбалау әдістерін бейімдеген. Бұл, басқа техникалармен қатар, интернет-форумда сайтқа сілтемелерді жариялауды және жарнамашының сайтпен байланыстыруды үміттенетін сөз тіркестерін қамтиды (блогтардағы спамды қараңыз). Дәстүрлі спамнан айырмашылығы, мақсат оқырмандарды тікелей сайтқа тарту емес, керісінше, осы іздеу сөздері бойынша сайттың рейтингін арттыру. Бұл әдісті пайдаланатын жарнамашылар көбінесе оқырмандар ағыны аз форумдарды таңдайды, модераторлардың назарынан қашып өтуді үміттенеді. Әсіресе викилер осыған ұқсас беттік рейтингтік вандализмнің жиі нысаны болады, себебі барлық беттерді еркін өңдеуге болады. Джон Хиллер 2004 жыл шамасында осы практиканы "ақша бомбалау" деп атаған. Тағы бір техника – интернет доменінің иесі доменнің DNS жазбасын орнату арқылы барлық кіші домендерді бір серверге бағыттай алады. Оператор серверді осылайша орнатады: бетке сұраныс түскенде, қажетті Google іздеу сөздерімен толтырылған бет жасалады, олардың әрқайсысы сол сайттың кіші доменіне сілтеме жасайды, ал кіші домен атауы сұралған URL-дегі кіші домен атауымен сәйкес келеді. Көбінесе кіші домен байланыстырылған сөз тіркесімен сәйкес келеді, ал бос орындар жолақтармен немесе тирелермен алмастырылады. Google кіші домендерді жеке сайттар ретінде қарастыратындықтан, көптеген кіші домендердің бір-біріне сілтеме жасауы осы кіші домендердің және олар сілтеме жасайтын кез келген басқа сайттың PageRank-ін арттырады. 2007 жылдың 2 ақпанында көптеген пайдаланушылар Google алгоритміндегі өзгерістерді байқады. Бұл өзгерістер, басқа нәрселермен қатар, Google бомбаларына да әсер етті: 2007 жылдың 15 ақпанына дейін Google бомбаларының шамамен 10% ғана жұмыс істеді. Бұл өзгеріс негізінен Google-дің PageRank-ті бағалау әдісін жаңартқандықтан болды.

Кикстардың бомбасы

Quixtar, сондай-ақ Amway North America деп танылатын көп деңгейлі маркетингтік компания, сыншыларының айтуынша, өзінің кең веб-сайттар желісін пайдаланып, Quixtar-ды сынаған сайттарды іздеу жүйесінде төмендетіп көрсетуге тырысқан. Quixtar/Amway тәуелсіз бизнес иесі (IBO) Quixtar IBO-лардың басқосуында бір Quixtar жетекшісі осы амалға қолдау көрскенін мәлімдеді. Quixtar/Amway компаниясы бұл айыптауларды жоққа шығарып, өз әрекеттері іздеу жүйесінің қағидаларына сәйкес келетінін хабарлады.

GoDaddy бомбасы

2011 жылдың 26 желтоқсанында GoDaddy-ге қарсы SOPA-ны қолдағанына жауап ретінде, Google-де "доменді тіркеу" сұранымы бойынша бірінші орыннан ығыстыру мақсатында кибершабуыл басталды. Бұл ақпарат Hacker News арқылы таратылды.

Google-дың басқа да мысалдары

Австралияда Google бомбаларының алғашқы мысалдарының бірі, Herald Sun газетінің тілшісі Эндрю Болттың веб-сайтына трафик тудыру үшін "ескі күріш және маймыл жаңғағы" деген кілт сөзді қолданған кезде болды. Бұл сөз тіркесі 1974 жылы Тират Кемлани Австралияға ұсынған 4 миллиард долларлық несие туралы айтқан әңгімеге сілтеме жасайды. 2019 жылдың мамыр айында Дэвид Бениофф және Д. Б. Вайс, Reddit пайдаланушыларының "Game of Thrones" сериалының сегізінші маусымына наразылығынан туындаған бірнеше Google бомбаларының нысаны болды. Нысанаға алынған сөз тіркестері "жаман жазушылар" және "Ақымақтар" деген сөздерді қамтыды. Индонезияда президент Джоко Видодо Google Суреттерде іздеу кезінде "Monyet Pakai Jas Hujan" (Жамбырлық киген маймыл) деп терілгенде Google бомбалаудың нысаны болды, нәтижелерде президент Джоко Видодо ресми сапарда жасыл жамбырлық киген күйі көрсетілді.