Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мэттью Приор (21 шілде 1664 – 18 қыркүйек 1721) – ағылшын дипломаты және ақыны. Ол сонымен қатар The Examiner басылымына материалдар жазушы ретінде де белгілі.
English diplomat and poet
Matthew Prior (21 July 1664 – 18 September 1721) was an English poet and diplomat. He is also known as a contributor to The Examiner.
Ерте өмір
Приор Дорсет графтығындағы Уимборн монастырында дүниеге келді, онда әкесі Джорджпен бірге өмір сүрді, ол дінге қатыспайтын ағаш шебершісі еді. Әкесі Лондонға көшіп, оны доктор Ричард Басби басшылығымен Вестминстер мектебіне жіберді. Әкесінің қайтысынан кейін ол мектепті тастап, Channel Row-дағы шарап сатушы туысының қамқорлығына өтті. Сол жерде Лорд Дорсет оны Горацийді оқып отырғанын көріп, бір оданы аударуды тапсырды. Ол бұл жұмысты өте жақсы атқарды, сол себепті граф Вестминстерде оқуын жалғастыруға қаржылай көмектесуді ұсынды. Вестминстердегі оқушыларының және достарының бірі – Чарльз Монтегю, Галифакс графының бірінші титулы. Приор Монтегю мен оның інісі Джеймстен айырылып қалмас үшін, меценатының тілегіне қайшы, Кембридж университетіндегі Сент-Джон колледжінде жақында құрылған стипендияны қабылдады. 1686 жылы ол бакалавр дәрежесін алды, ал екі жылдан кейін колледждің мүшесі болды. Монтегюмен бірлесіп, 1687 жылы Джон Драйденнің «Күлік пен пантера» туындысын пароди жасап, «Қалалық және ауылдық тышқандар» атты пьесаны жазды.
Prior was born in Wimborne Minster, Dorset, where he lived with his father George, a Nonconformist joiner. His father moved to London, and sent him to Westminster School, under Dr Richard Busby. After his father's death, he left school, and was cared for by his uncle, a vintner in Channel Row. Here, Lord Dorset found him reading Horace, and set him to translate an ode. He did so well that the Earl offered to contribute to the continuation of his education at Westminster. One of his schoolfellows and friends at Westminster was Charles Montagu, 1st Earl of Halifax. It was to avoid being separated from Montagu and his brother James that Prior accepted, against his patron's wish, a scholarship recently founded at St John's College, Cambridge. He took his B. A. degree in 1686, and two years later became a fellow. In collaboration with Montagu, he wrote in 1687 the City Mouse and Country Mouse, in ridicule of John Dryden's The Hind and the Panther.
Дипломатия мен ертедегі жазбалар
Сатириктер қолдау мен жоғарылауға көз жеткізе алатын дәуірде Монтегю бірден жоғарылатылды, ал Триор үш жылдан кейін Гаагадағы елшілікке хатшы болып тағайындалды. Төрт жыл өткен соң, ол сарайдағы "Төсек бөлмесінің" әміршісі болды. Ол корольдің хатшыларының бірі болған, ал 1697 жылы Рисвик бейбіт шартын жасасқан өкілетті өкілдердің хатшысы қызметін атқарды. Александр Поуп Триордың істерге қабілетін күмәндандырды, бірақ король Уильям дипломатиялық шеберлігі мен егжей-тегжейлі мәліметтерді түсінуді дәлелдемеген адамды осы маңызды іске тағайындамас еді. Ақынның француз тілін білуі келесі жылы ағылшын елшісімен бірге Парижге жіберу арқылы мойындалды. Осы кезеңде Триордың "қолында жұмыс көп болды және ол кездейсоқ ақын болды" деп айтуға толық негізі болды. Дегенмен, оның байлығының негізін қалаған өлеңге ол кейде өзінің мәртебесін сақтау құралы ретінде сеніп тұратын. Осы кезеңдегі оның эпизодтық өлеңдеріне 1695 жылғы Мэри патшайымға арналған элегия, Бойлоның "Ode sur le prise de Namur" (1695) өлеңінің пародиалық нұсқасы, 1696 жылы Уильямтың қастандықтан құтылуы туралы шумақтар және "Хатшы" атты қысқа шығарма кірді. Франциядан оралғаннан кейін Триор мемлекеттік хатшының орынбасары болды және Джон Локктің орнына сауда комиссары болды. 1701 жылы ол Шығыс Гринстедтен парламентке сайланды. Ол, әрине, Уильямның бөлісу туралы шартқа қатысты сенімін алған еді; бірақ Сомерс, Орфорд және Галифакс оған қатысқандары үшін импичментке тартылғанда, ол торилердің жағынан дауыс берді және Анна таққа отырғаннан кейін Роберт Харлимен және Сент-Джонмен одақтасты. Бұл оқиғаның салдарынан болса керек, тоғыз жыл бойы оның есімі ешқандай мемлекеттік мәмілеге қатысты айтылмады. Бірақ торилер 1710 жылы билікке келген кезде Триордың дипломатиялық қабілеттері қайтадан қолданылды және Аннаның өліміне дейін ол француз сарайымен барлық келіссөздерде маңызды рөл атқарды, кейде құпия агент ретінде, кейде елшінің серігі ретінде, кейде толық өкілеттік алған, бірақ уақтылы төленбеген елші ретінде. Оның Утрехт шартын келіссөздер жүргізудегі үлесі, оның жеке басынан наразы болғаны айтылады, оған "Мэттің бейбітшілігі" деген танымал лақап есім берді. Триор "The Examiner" газетіне материалдар жазушы ретінде де белгілі.
During an age when satirists could be sure of patronage and promotion, Montagu was promoted at once, and Prior, three years later, became secretary to the embassy at the Hague. After four years, he was appointed a Gentleman of the Bedchamber at court. Apparently, he acted as one of the King's secretaries, and in 1697 he was secretary to the plenipotentiaries who concluded the Peace of Ryswick. Prior's talent for affairs was doubted by Alexander Pope, who admittedly had little experience in diplomatic affairs, but it is not likely that King William would have employed in this important business a man who had not given proof of diplomatic skill and grasp of details. The poet's knowledge of French was recognised by his being sent in the following year to Paris in attendance on the English ambassador. At this period Prior could say with good reason that "he had commonly business enough upon his hands, and was only a poet by accident." To verse, however, which had laid the foundation of his fortunes, he still occasionally trusted as a means of maintaining his position. His occasional poems during this period include an elegy on Queen Mary in 1695; a satirical version of Boileau's Ode sur le prise de Namur (1695); some lines on William's escape from assassination in 1696; and a brief piece called The Secretary. After his return from France, Prior became under secretary of state and succeeded John Locke as a commissioner of trade. In 1701 he sat in Parliament for East Grinstead. He had certainly been in William's confidence with regard to the Partition Treaty; but when Somers, Orford and Halifax were impeached for their share in it he voted on the Tory side, and immediately on Anne's accession he allied himself with Robert Harley and St John. Perhaps as a consequence of this; there is no mention of his name in connection with any public transaction for nine years. But when the Tories came into power in 1710, Prior's diplomatic abilities were again called into action, and until the death of Anne he held a prominent place in all negotiations with the French court, sometimes as secret agent, sometimes in an equivocal position as ambassador's companion and sometimes as fully accredited but very unpunctually paid ambassador. His share in negotiating the Treaty of Utrecht, of which he is said to have disapproved personally, led to its popular nickname of "Matt's Peace." Prior is also known as a contributor to The Examiner newspaper.
Түрме мен поэзия
Королева Анна қайтыс болғаннан кейін және вигтер билікті қайта иеленгенде, Приор Роберт Уолполдың қудалауына ұшырады және 1715 жылдан 1717 жылға дейін қатаң қадағалауда ұсталды. Осы кезде ол 1709 жылы жазылған өлеңдер жинағын жариялаған еді. Түрмеде отырғанда, ол ең ұзақ, әзіл-қалжыңға толы "Алма" немесе "Ақылдың дамуы" атты поэмасын жазды. Ол 1718 жылы "Әртүрлі жағдайларға арналған өлеңдермен" бірге жазылым арқылы басылып шықты. Осы жинақтан түскен ақша (4000 гинея) және Лорд Харлиден алған 4000 фунт стерлинг сыйлық оған жайлы өмір сүруге мүмкіндік берді.
When Queen Anne died and the Whigs regained power, Prior was impeached by Robert Walpole and kept in close custody from 1715 to 1717. By this time he had already published a collection of verse, written in 1709. During his imprisonment, he wrote his longest humorous poem, Alma; or, The Progress of the Mind. It was published by subscription in 1718, along with Poems on Several Occasions. The sum received for this volume (4000 guineas), with a present of £4000 from Lord Harley, enabled him to live in some comfort.
Өлім және мұра
Приор 1721 жылы Кембриджширдегі Уимполл Холлде қайтыс болды және Вестминстер аббаттығында жерленді. Джон Майкл Рисбрак жасаған мүсіні және Гиббс жобалаған Приорға арналған ескерткіш Аббаттың Ақындар бұрышында орнатылды. Джон Бэнкс 1740 жылы "Өзінің заманының тарихы" атты өмірбаянын жариялады. Кітап Приордың қолжазбаларынан алынған деген уәде берілген, бірақ кейбір ғалымдар оның нақтылығына күмән келтіреді. Приор Оксфордширдегі Виттенхэм Клумпста орналасқан тақташа арқылы еске алынады, онда ол "Генри мен Эмма" шығармасын жазған деген әңгіме бар. Ол басқа ақындар мен жазушылардың да естелігінде қалды; Эверетт Джеймс Эллис Приорды маңызды ықпал етуші және шабыт көзі деп атады, ал Уильям Такерей (1811-1863) Приордың туындыларын "ағылшын лирикалық поэзиясының ең оңай, ең бай, ең тартымды әзіл-қалжыңдарының бірі" деп сипаттады.
Prior died in 1721 at Wimpole Hall, Cambridgeshire, and was buried in Westminster Abbey. A monument to Prior, sculpted by John Michael Rysbrack and designed by Gibbs, was erected in Poets' Corner of the Abbey. A biography called The History of His Own Time was issued by John Bancks in 1740. The book claimed to be derived from Prior's papers, although some scholars doubt its authenticity. Prior is commemorated by a plaque at Wittenham Clumps in Oxfordshire, where he is said to have written Henry and Emma. He was also commemorated by other poets and writers; Everett James Ellis named Prior as a significant influence and source of inspiration, while William Thackeray (1811 1863) claimed Prior’s works to be “amongst the easiest, the richest, the most charmingly humorous of English lyrical poems.”