Кіріспе

Американдық актер (1933–2019)
Оның ұлы – каскадер, каскадерлерді үйлестіруші және актер.

Дэниел Луис Айелло кіші (/aɪ/'/ɛ//l//oʊ/) (20 маусым 1933 – 12 желтоқсан 2019) – американдық актер. Ол көптеген фильмдерде ойнаған, оның ішінде: «Годфазер 2» (1974), «Алдыңғы қатар» (1976), «Американың бір уақытта» (1984), «Көзге түспейтін жерде» (1984), «Каирдегі күлгін раушан» (1985), «Сүйкімділік» (1987), «Гарлем түндері» (1989), «Дұрыс іс жаса» (1989), «Жақұт баспалдақ» (1990), «Хадсон ястребі» (1991), «Руби» (1992), «Леон: Кәсіби» (1994), «Арада екі күн» (1996), «Кешкі аспаздық» (2000) және «Сәтті сан» (2006). Ол «Соңғы Дон» (1997) мини-сериалында Дон Доменико Клерикуцио рөлін ойнады. Айелло Спайк Лидің «Дұрыс іс жаса» (1989) фильміндегі Сальваторе «Сал» Франгионе рөлі үшін «Оскар» сыйлығының «Ең үздік қосалқы актер» номинациясына ие болды.

Ерте өмір

Айелло алты баланың бесіншісі болып, Манхэттеннің Батыс 68-ші көшесінде дүниеге келді. Оның анасы – Италияның Неаполь қаласынан келген тігінші Франсис Пиетрокова, әкесі – әйелінің көзі көрмей, заң жүзінде соқыр болғаннан кейін отбасын тастап кеткен жұмысшы Дэниел Луис Айелло. Айелло көп жыл бойы әкесін ашық сынады, бірақ 1993 жылы олар татуласты, дегенмен Айелло әкесінің әрекетіне наразылық білдірді. Ол итальян тегінен шыққан. Жеті жасында Оңтүстік Бронксқа көшіп, кейін Джеймс Монро орта мектебінде оқыды. 1960 жылдары Айелло Нью-Йорктегі 1202 нөмірлі Амалгаматтанған көлік одағының төрағасы болды, ол «Грейхаунд» автобус жүргізушілерін өкілдік етті. 1967 жылы компания автобус жүргізушілерінің кестесін өзгерткен кезде ол санкцияланбаған спонтанды ереуілге төрағалық етті. Бұл ереуіл бас одақтың рұқсатысыз жарияланды және ол осы әрекеті үшін қызметтен шеттетілді. Бір күннен кейін ол ереуілді тоқтатты. Сонымен қатар, ол әйгілі «Импровизация» комедиялық клубында күзетші болып жұмыс істеді. 1980 жылдардың ортасында ол Манхэттендегі 79-шы көше мен Амстердам даңғылындағы, сондай-ақ 66-шы көше мен Колумб даңғылындағы «Колумб» ресторанында жұлдыздар жиі баратын «Café Central» кафе-бистросында әдеттегі клиент болды.

Кино және теледидар

Айелло 1970-ші жылдардың басында киноға қадам басты. Оның алғашқы рөлдерінің бірі Роберт Де Нироның бейсбол драмасы «Барабанды баяу соғыңдар» (1973) фильміндегі бейсболшы рөлі болды. Айелло «Крестный әке II» (1974) фильмінде шағын қылмыскер Тони Розато рөлін ойнады, Фрэнк Пентангелиге (Майкл В. Гаццо) жасалған шабуыл кезінде «Майкл Корлеоне сәлемдеме жібереді!» деген сөзді ойдан шығарып айтты. Айелло Жан Майкл Винсентпен бірге «Қарсылық» (1980) фильмінде басты рөлді ойнады, онда Манхэттен тұрғындары қаланың ауданын қорқытып жүрген қарақшыларға қарсы күреседі. Пол Ньюменмен бірге түскен «Форт-Апач, Бронкс» (1981) фильмінде нәсілшіл Нью-Йорк полицейін ойнағаны үшін ол үлкен мақтауға ие болды. 1981 жылы Айелло ABC телеарнасының «Бейтаныс отбасы» атты балалар бағдарламасындағы өнері үшін «Күндізгі Эмми» сыйлығын жеңіп алды. Ол Серджо Леоненің «Америкада бір кездері» (1984) гангстерлік эпопеясында Де Ниромен бірге «Айелло» деген есімді полиция бастығы рөлінде ойнады. Оның көптеген фильмдердегі рөлдерінің ішінде Вуди Алленнің екі фильмінде түскен: «Каирдің қызғылт розасы» (1985) және «Радио күндері» (1987). 1985-1986 жылдары «Леди Блю» телесериалында басты рөлді ойнады. Айелло Спайк Лидің «Дұрыс іс жаса» (1989) фильмінде пиццерия иесі Сал рөлінде ойнады. Фильм шыққан кезде «Chicago Tribune» газетіне берген сұхбатында ол бұл рөлді өзінің «алғашқы маңызды рөлі» деп атады. Ол фильмді өте бірлескен жұмыс деп сипаттады, оның барысында Спайк Ли бір күні оған: «Не істегің келсе, соны істе» деді. Айелло Джон Туртурромен бірге ойнаған маңызды сахнаны түсірілімге дейін он минут бұрын жазды. Бұл рөл оған «Алтын глобус» сыйлығының «Ең үздік қосалқы актер» және «Оскар» сыйлығының «Ең үздік қосалқы актер» номинацияларын әкелді, ал Бостон, Чикаго және Лос-Анджелес киносыншыларының қауымдастықтары оны «Ең үздік қосалқы актер» деп таныды. Сондай-ақ, ол қорқынышты триллер «Жақыптың баспалдағы» (1990) және комедиялық драма «29-шы көше» (1991) фильмдерінде жақсы көрілетін рөлдерді ойнады. Айелло «Руби» (1992) фильмінде түнгі клубтың иесі және Ли Харви Освальдты өлтірген Джек Руби рөлін, Пол Мазурскийдің «Тұздық» (1993) киносатирасындағы басты рөлді, «Оскар» сыйлығын жеңіп алған «Махаббатқа түскен Либерман» (1995) қысқаметражды фильміндегі басты кейіпкерді және Аль Пачиноның қатысуымен түскен «Қалалық әкімдік» (1996) фильмінде мафиямен байланысы бар саяси ірі тұлға рөлін ойнады. Кейіннен ол Кевин Джорданның жазған және түсірген «Долли Бейби» (2012) тәуелсіз фильмінде ойнады, сондай-ақ Джорданның «Бруклин лобстері» фильмінде түсті, ол 2005 жылы Торонто халықаралық кинофестивалінде көрсетілді.

Музыка

Айеллоның әншілік таланты «Хадсон Хок» (1991), «Once Around» (1991) және оның ұлы Рикки Айелло мен Джонатан Дошердің қатысқан «Remedy» (2005) сияқты фильмдерде көрінді. Ол үлкен оркестрдің қатысуымен бірнеше альбом шығарды, оның ішінде «I Just Wanted to Hear The Words» (2004), «Live from Atlantic City» (2008) және «My Christmas Song for You» (2010) альбомдары бар. Айелло мен EMI ән жазушысы Хасан Джонсон 2011 жылы рэп элементтері қосылған стандартты әндер альбомын, «Bridges» атты шығарды. Ол Мадоннаның «Papa Don't Preach» (1986) әнінің бейнеклипінде әке рөлін ойнады және Арти Шроктың жазған «Papa Wants the Best for You» атты жауап әнін жазды.

Театр

Айелло 1970 және 1980 жылдары Бродвей сахнасында көп рет өнер көрсетті. Ол Луи Ла Руссо II-нің үш пьесасында ойнады: «Лампост Реюнион» (1975 жылы Бродвейде дебют жасады), «Wheelbarrow Closers» (1976) және «Knockout» (1979). 1977 жылы ол ұзақ уақыт қойылған «Гемини» пьесасында Фран Джеминини рөлін тудырды. 1981 жылы Айелло Вуди Алленнің «Жүгіретін шамшырақ» пьесасында Беатрис Артурмен бірге ойнады. Пьеса 1945 жылы жазылған, ол Нью-Йорк қаласының Бруклин ауданында тұратын төменгі орта таптың отбасы туралы жартылай автобиографиялық әңгіме. The New York Times газетінің сыншысы Фрэнк Рич пьесаға шамалы пікір жазып, «бірнеше күлкілі сәттер, жақсы сомдалған кейіпкерлер бар, ал екінші актіде соңғы көрініске алып келетін әдемі жазылған эпизод кездеседі» деді. Рич сондай-ақ пьесаны Теннесси Уильямстың туындыларымен салыстырды. 1980 жылдардың ортасында Айелло Кристин Барански, Франк Лангелла, Рон Сильвер және Кандис Бергенмен бірге «Харлибурли» (1984) пьесасының қосымша актерлік құрамында ойнады. Ол сондай-ақ Джон Махонимен бірге «Көк жапырақтар үйі» (1986) пьесасында ойнады (Махони осы рөлі үшін «Тони» сыйлығын жеңіп алды), сонымен қатар Бен Стиллер, Стокард Ченнинг және Джули Хагерти де қатысты.

2002 жылы Айелло Элейн Мейдің «Ересектерге арналған ойын-сауық» комедиялық пьесасында Мейдің қызы Джинни Берлинмен бірге ойнады. Пьесаны Стэнли Донен қойды және ол Бродвейден тыс орналасқан Variety Arts Theatre театрында ашылды. The New York Times газетінің сыншысы Бен Брантли бұл пьесаны «көбінесе өте күлкілі, бірақ артық созылған комедиялық этюд» деп сипаттады. 2011 жылдың шілдесінде Айелло Бродвейден тыс қойылған «Шоумейкер» екі актілі драмасында ойнады, пьеса авторы – Сьюзан Шарлотта, режиссері – Антони Марселлис. Бұл пьеса оның 2006 жылы түсірілген «Брошенная соль» фильмінің сахналық нұсқасы, ал бұл фильм 2001 жылы бір актілі пьеса ретінде бастау алған.

Жеке өмір

Айелло көп жылдар бойы Нью-Джерси штатының Рамси қаласында әйелі Сэнди Коэнмен бірге өмір сүрді, оны 1955 жылы үйлендірген. Кейін ол Нью-Джерси штатының Сэдл-Ривер қаласына көшіп барды. 2014 жылы Айелло Simon & Schuster баспасы арқылы "Мен кім екенімді тек басқа біреу болғанда ғана білемін: көшедегі, сахнадағы және кинодағы өмірім" атты автобиографиясын жариялады. Ол каскадер және актер Дэнни Айелло III-тің әкесі болды, ол 2010 жылы қарын безінің қатерлі ісігінен қайтыс болды. Тағы бір ұлы Рик, ол да актер болған, 2021 жылы сол аурудан қайтыс болды. Оның аман қалған балалары – Джейми және Стейси Айелло.

Өлім

Айелло 2019 жылдың 12 желтоқсанында 86 жасында, Нью-Джерсидегі ауруханада қысқа аурудан кейін дүние салды. Көңілдесу индустриясының көптеген өкілдері Twitter желісінде немесе мәлімдемелер арқылы қайғыларын білдірді, олардың ішінде "Moonstruck" фильміндегі әріптесі Шер және Айелломен бірге төрт фильмде ойнаған Роберт Де Ниро болды: "Барабанды баяу соғыңдар" (1973), "Крестный отец II" (1974), "Америкада бір уақыт" (1984) және "Құпия" (1992). Де Ниро: "Дэннидің қазасы туралы естігеніме қатты өкінемін. Мен оны шамамен 50 жылдан бері танимын. Жұмақта кездесеміз, Дэнни".

Фильм

Жыл Атауы Рөл Ескертулер 1973 Барабанды соққылау Жылқы 1974 Құда әкесі II бөлімі Тони Розато 1975 Құда аналар Аталмаған 1976 Алдыңғы қатар Дэнни ЛаГаттута 1977 Хуч Тони 1978 Бір саусақ Буч 1978 Қан бауырлар Арти Ди Фалько 1980 Дефианс Кармин 1980 Жасырын Сақталатын Сал Карвельо 1981 Форт-Апач, Бронкс Морган 1981 Чу Чу және Фили Флэш Джонсон 1983 Қан қасты Рэнди Пауэрс 1984 Жеткілікті емес Мистер Брукнер 1984 Америкада бір кездері Полиция бастығы Винсент Айэлло 1984 Бродвей Дэнни Роуз Аталмаған 1985 Қайроның қызғылт розасы Монк 1985 Шырақтар 1985 Құтқарушы Дэнни Гарони 1985 Ключ алмасу Карабелло 1987 Радио күндері Рокко 1987 Өртте тұрған адам Конти 1987 Таңдаушы Фил Харпер 1987 Айға толған түн Джонни Каммерери 1988 Үшінші шешім Джордж Шерман 1989 Қаңтар адамы Капитан Винсент Алкоа 1989 Ақ қыздыру Чарли Бьюк 1989 Дұрыс істе Доны Сальваторе "Саль" Фражионе 1989 Шок әскері Джон Каннингем 1989 Гарлем түндері Фил Кантоне 1990 Яковтың баспалдағы Луис 1990 Жақындастырушы Честер Грант 1990 Ол ауыр емес Шорт 1991 Бір айналым Джо Белла 1991 Хадсон қыран Tommy "Five Tone" Messina 1991 29-шы көше Фрэнк Песке ағасы 1992 Өлім маскасы Капитан Майк Грассо 1992 Руби Джек Руби 1992 Әйел Кармин Рассо 1993 Қоршау клубы Бен Катц 1993 Қызанақ Гарри Стоун 1993 Мен және бала Гарри 1994 Леон: Кәсіби Тони 1994 Дайын киім Бас сержант Гамильтон 1994 Қоянды сақтаңыз Ронни 1995 Сенімхат Жозеф Скасси 1995 Ғашық Либерман Джо Либерман (қысқа фильм) 1995 Тым көп Ген 1996 Қалалық әкімдік Фрэнк Ансельмо 1996 Үйдің ішіндегі екі күн Досмо Пиззо 1996 Мохаве айы Ал 1997 Мавис Дэвистің басын әкел Джон Ратбоун 1997 Бруклиннің күйі Дэнни Паренте 1998 Уилбур Фолс Филипп Девере 1999 18 шаң түсі Винсент Дианни 2000 Мамбо кафесі Джои 2000 Кешкі ас асығу Луис Кропа 2000 Орталық саябақтың ханзадасы Ноах Кейн 2001 Диссонанс Фабрицио Бернини 2003 Пошта арқылы келген әйел Тони Сантини 2004 Зейда және қаскөй Натан 2005 Ақымақ Қоянның дауысы (қысқа фильм) 2005 Бруклин лобстері Фрэнк Джорджио 2006 Слевдің бақытты саны Рот 2006 Соңғы сұраныс Поп 2006 Бұзылған табан Аяқ шебері 2010 Өлгендер Фрэнк Трамонтана 2013 Долли бейбі Тони Ланца 2014 Генри және мен Доктор Акоста (дауыс) 2014 Мені жеткіз Пастор Павел 2017 Көршілік Джозеф Донателло 2018 Кішкентай Италия Карло 2019 Соңғы үлкен құтқару Луис Браун 2019 Шайтанмен келісім Марио 2021 Бір сәт Джо МакГиннес (постхумалды шығарылым; соңғы рөл) Кейіннен Музыкалық Жейсон (қысқа фильм)

Теледидар

Жыл Атауы Рөл Ескертулер 1976 Кожак Мэтти Эпизод: "Қара тікен" 1977 Андрос мақсаттары Лт. Фил Ломбарди 3 эпизод 1978 Біздің өз күшімізбен Скип Мазарелли 2 эпизод 1978 Соңғы жалға алушы Карл Телефильм 1978 Люби: Балалар шеңбері, 2-бөлім Берни Серино Телефильм 1980 Отбасы мүшелері Доминик Джиннетти ABC Мектептен кейінгі арнайы бағдарлама 1982 Жекелік Фрэн Телефильм 1982 Медбике Джин Хэлли Эпизод: "Джин Хэлли" 1982 Кешірілмейтін құпия Фрэнк Карузо ABC Мектептен кейінгі арнайы бағдарлама 1982 Ар-намыстың мәселесі Мартелли Телефильм 1983 3 2 1 Байланыс Гүл дүкенінің сатушысы Эпизод: "Балалар: өсу және даму" 1984 Қараңғы әңгімелер Томми Вейл Эпизод: "Оқиғалар" 1985 Люси Арназ шоуы Вик Росетти Эпизод: "Жақсы спортшылар" 1985–1986 Көк әйел Lt. Терри МакНиколс 14 эпизод 1987 Сенбілік түнгі шоудың жүргізушісі Эпизод: "Чарльтон Хестон/Винтон Марсалис" 1987 Дэдди Коуч Джейкобс Телефильм 1987 Түндегі қызыл ыстық Фрэнки Д. Эпизод: "Қайта оралу" 1988 Неон орманында жалғыз Басшы Телефильм 1989 Преппи қылмысы Тергеуші Майк Шихан Телефильм 1990 Мадонна: Immaculate Collection Папа Сегмент: "Папа уағыздама" 1992 Құдагерлер трилогиясы: 1901-1980 Тони Розато Теледидарда қайталану 1995 Ағалардың тағдыры (немесе Үйге жол) Дюк Телефильм 1996 Естен кетпеген: Виллоубруктан кейін 25 жыл Баяндаушы Документальді фильм 1996 Сенбілік түнгі шоу (қосымша) Өзі (жүргізуші) Эпизод: "Дэнни Айелло/Кулио" 1997 Соңғы Дон Дон Доменико Клерикуцио Телесериал 1997–1998 Деллавентура Энтони Деллавентура 14 эпизод 1998 Соңғы Дон II Дон Доменико Клерикуцио Телесериал 2009 Гарри: Коммуникацияның бұзылуы Баяндаушы Документальді фильм 2017 Бұзылған армандар бульвары Тедди Берри Телефильм 2017 Қиын адамдар Дэнни Айелло (дауысы) Эпизод: "Пасхалық той"

Марапаттар

Жыл Сыйлық Санаты Атауы Нәтижесі 1981 Күндізгі Эмми сыйлығы Балалар бағдарламасындағы орындаушы ABC Мектептен кейінгі арнайы: "Бейтаныс отбасы" 1989 Академия сыйлығы Ең жақсы қосалқы актер "Дұрыс іс жаса" Алтын глобус сыйлығы Ең жақсы қосалқы актер Фильм Бостон киносыншылары қоғамы Ең жақсы қосалқы актер Лос-Анджелес киносыншылары қауымдастығы Ең жақсы қосалқы актер Чикаго киносыншылары қауымдастығы Ең жақсы қосалқы актер 1991 Чикаго киносыншылары қауымдастығы Ең жақсы қосалқы актер "Бір айналым" 1994 Ұлттық сыншылар кеңесі Ең жақсы актерлік топ "Prêt à Porter"