Кіріспе
Электронды су асты фотосуретшілігінің қозғалыс бейнелерін түсірумен айналысатын саласы.
Су асты бейнесуру – ойын-сауыққа, ғылыми зерттеулерге, коммерциялық мақсатқа, деректі фильмдер түсіруге немесе кино өндірісіне арналған су асты қозғалыс бейнелерін түсірумен айналысатын электронды су асты фотосуретшілігінің бір саласы.
Тарих
1909 жылы Альберт Самама Чикли су астынан алғашқы суретін түсірді. 1910 жылы ол Монако князі Альберт I-нің қолдауымен Тунис жерінде тунец балық аулауды фильмге түсірді. 1940 жылы Ханс Хасс «Pirsch unter Wasser» (яғни «Су астында аң ауу») фильмін аяқтады, оны Universum Film AG шығарды. Фильм бастапқыда 16 минуттық болды және негізгі фильм көрсетілімінен бұрын кинотеатрларда көрсетілді, бірақ кейіннен Дубровникке жақын Адриатика теңізінде қосымша түсірілімдер жасалып, ұзартылды. Оның премьерасы 1942 жылы Берлинде өтті. 1954 жылы режиссер Фолько Куиличи түсірген «Sesto Continente» толық метражды, толық түсті алғашқы су асты деректі фильмі болды. «Сайқын әлем» фильмі теңіздің тереңдігін түрлі-түсті түсіріп көрсету үшін су асты кинематографиясын қолданған алғашқы фильмдердің бірі ретінде танымал. Фильмнің атауы Жак Ив Кустоның 1953 жылы жарық көрген «Сайқын әлем: теңіз астындағы жаңалықтар мен оқиғалар» кітабынан алынған.
Су асты кемелері
Бірінші сәтті видео түсірілім 1969 жылдың мамыр айында әскери емес су асты кемесімен жасалды. Бұл жазбаның мақсаты Луизиана жағалауында 130 фут (40 метр) тереңдікте орналасқан теңіз үсті мұнай сақтау құрылымын тексеру және оның жай-күйін құжаттау еді. 1960 жылдардың ортасы мен 1970 жылдардың басында Америка Құрама Штаттарында океанография тақырыбына зор қызығушылық болды. Көптеген ірі фирмалар мұхиттарды зерттеу үшін шағын зерттеу су асты кемелерін құрды. Басты су асты кемелер: Жаку Кусто жобалаған және Westinghouse Electric Company құрастырған Deep Star 4000; Reynolds Aluminum компаниясы құрастырған және басқарған алғашқы алюминий су асты кемесі Aluminaut; Rockwell International компаниясы құрастырған және басқарған Beaver; Scripps Institute of Oceanography меншігіндегі және басқаратын Star III; және General Motors компаниясы құрастырған және басқарған DOWB (Deep Ocean Work Boat). Барлық су асты кемелер операцияларының барысында видео түсіруге тырысты. Бірақ 1969 жылға дейін ешқайсысы да сәтті болған жоқ. Сәтті жазба жасауға кедергі келтірген мәселе – DC тогын AC токқа түрлендіргендегі қуат шығысында болды. Бұл мәселе басқа типтегі қуат түрлендіргішті пайдалану арқылы шешілді. Осы жаңа тәсіл Perry Submarine компаниясына тиесілі және басқарылатын Shelf Diver су асты кемесінде Tenneco компаниясының Molly Brown 32,500 баррельдік мұнай сақтау құрылымын тексерудің сәтті видеожазбасын алу үшін қолданылды.
Шектеулер
Су асты камерасын пайдаланудағы басты қиындық – камераны жоғары қысымдағы судан герметикалық түрде жабу, сонымен бірге оны пайдалану мүмкіндігін сақтау. Суға түсу маскасы камераның бейнесін көруге және камера корпусы арқылы мониторинг экранын анық көруге кедергі келтіреді. Бұрын видеокамераның үлкендігі де шектеуші фактор болған, камера мен жазу блогын бөлек орналастыру үшін үлкен корпус қажет болды. Бұл үлкен көлемге әкеліп, қосымша итеру күшін тудырады, корпусты су астында ұстау үшін ауыр салмақ қолдану қажет болады (теңіз суында бір куб футына шамамен 64 фунт немесе 1,03 килограмм/литр, ал тұщы суда бір куб футына 63 фунт (1 килограмм/литр)). Алғашқы бейнекамералар жүйенің жоғары қуат тұтынуына байланысты үлкен батареяларды қажет еткен. Қазіргі литий-иондық батареялар салыстырмалы түрде жеңіл салмаққа, аз көлемге және ұзақ қызмет ету мерзіміне ие. Тағы бір мәселе – су астындағы жарықтың төмен деңгейі. Алғашқы камералар жарық деңгейінің төмендігінен, зернистілігінен және қосымша жарықтандырусыз су астында аз түс беруінен қиындықтарды бастан өткерді. Үлкен, ауыр жарықтандыру жүйелері ерте су асты бейне түсіруге кедергі келтірді. Соңғы мәселе – тегіс терезе арқылы (мысалы, маска ішіндегі көзге немесе корпус ішіндегі камераға) көрінетін су асты нысандары нақты өлшемдерінен шамамен 25%-ға үлкендей көрінеді. Фотографқа нысанды кадрға алу үшін артқа жылжу қажет, бірақ бұл линза мен нысан арасындағы қашықтықты ұлғайтып, бейненің ашықтығын және түс беруін нашарлатады. Бұл мәселені күмбездік порттардың көмегімен шешеді. Күмбездік порттар нысанға өте жақын арақашықтықта түсіруге мүмкіндік береді, су ішіндегі жарық жолын қысқартып, бейне жарықтығын және түс қанықтығын жақсартады.
Қазіргі заманғы жақсартулар
Қазіргі кезде үлкен экранды және ұзақ уақыт бойы жұмыс істейтін батареясы бар толық автоматты видеокамералардың кіші өлшемді болуы корпустың көлемін азайтып, су астындағы бейне түсіруді суға батушы үшін оңай және қызықты әрекетке айналдырды. Көптеген камераларға арзан кең бұрышты линзаларды қосымша ретінде алуға болады, ал кейбіреулерін камера корпусының сыртында, әмбебап қолдану үшін орнатуға да болады. Бұл фотографқа нысанаға жақындауға, оны айқын көрсетуге және фокусқа қатысты мәселелерді азайтуға мүмкіндік береді. Бүгінде камералар нашар жарық жағдайында да жақсы сезімтал және автоматты түрде түс теңгерімін реттейді. Дегенмен, терең суларда бейне түсіру үшін су арқылы өткен қашықтықтан түс жоғалғандықтан, түстерді қайтару үшін қосымша жарық көздері қажет. Жарықтың ең ұзын толқындары (қызыл және сары түстер) бірінші болып жоғалады, нәтижесінде терең суларда тек жасыл немесе көк түс қалады. Тіпті қолда ұсталатын шам да бейне түсіру кезінде коралл рифтерінің немесе басқа теңіз жануарларының әдемі түстерін көрсетуге көмектеседі. Қазіргі су асты видео шамдары салыстырмалы түрде кішкентай, 45-60 минут бойы жұмыс істейді және 600-8000 люмен жарық береді. Бұл LED шамдары литий-иондық батареялармен жұмыс істейді және әдетте 5600K (күндізгі жарық) түс температурасына ие.
Видео корпустар
Көптеген заманауи су асты корпустары шамамен 330 футқа (100 м) дейін қысымға төзімді. Типикалық құрылысы – қалыпталған поликарбонат пластиктен жасалған, немесе кәсіби жүйелер үшін алюминийден. Олар әдетте жылдам ажыратылатын құлыптармен, о-сақиналы тығыздағышпен және бірнеше камера бақылаулары үшін корпустан өтетін ұлағыштармен жабдықталады. Бірқатар корпустар бірнеше өндірушілерден (мысалы, Ikelite) жалпылама болып келеді және бірнеше камера өлшемдеріне бейімделуі мүмкін. Дегенмен, көптеген корпустар нақты бір камераның (мысалы, Amphibico) өлшемі мен бақылауларына арналған және камера өндірушісі немесе қосымша нарықтағы компаниялар арқылы сатылуы мүмкін. Қазіргі су асты бейнекамералары HD (1920X1080) форматында жазба жасап, ал кейбір камералар 4K (3840 x 2160) ажыратымдылығымен жұмыс істейді. Жазба құралдарына қатты күйдегі дискілер (SSD), SXS карталары, кәсіби флэш-жад немесе SDHC/XC карталары жатуы мүмкін. Кодектерге H.265, H.264, XAVC және басқалары кіреді. GoPro стиліндегі кішкентай "әрекет" камералары су асты түсірілімін революциялап, жеткілікті жарық болған жағдайда салыстырмалы түрде төмен құнмен керемет суретке түсіруге мүмкіндік береді. Бұл камералар көбінесе SDXC/HC немесе MicroSD карталарына жазба жасайды. Мұндай карталардың дерек жазу жылдамдығы кемінде 45 МБ/с (Ultra) немесе одан да жоғары болуы керек. Кейде корпустар "су өткізбейтін корпус" деп, су асты корпусы ретінде емес, жарнамаланып жатады. Су өткізбейтін корпустар терең суға қолдануға арналмаған, олар бассейндер маңында, жаңбыр кезінде немесе суға түсіп кеткен жағдайда шашыраудан қорғау үшін қолданылады. Олардың қолданылу тереңдігі көбінесе 1-2 метр / 3-6 футтан аспайды. Бір өндіруші су өткізбейтін тығыздағышы және шыны порты бар пластикалық қапшық түріндегі корпусты ұсынады. Иілгіш қапшық камераны біршама басқаруға мүмкіндік береді, бірақ тереңге түскенде қапшықтағы ауа қысымнан қысылып, басқаруды дерлік мүмкін емес етеді. Мұндай қапшықтар көбінесе беткейдегі сүзуге арналған және қапшықтың зақымдануы судың толуына және қайта орнатуға келмейтін зақымға әкелуі мүмкін.
Бейне/видео комбинациялары
Қазіргі заманғы көптеген цифрлық камералар кәсіби сапалы бейнелерді түсіре алады. Бұл әдетте цифрлық бейнелердің ағын түрінде жасалған, бірнеше цифрлық суреттерден тұратын MPEG видео стандартының нұсқасы болып табылады, сонымен қатар озық қысу технологиялары қолданылады. Кодектерге QuickTime Video, H.265, H.264, WMV немесе AVI файлдары жатады. Ал, арнайы бейнекамерада "тұрақты кадр" немесе "сурет" түсіру мүмкіндігі де болуы мүмкін. Егер мақсатыңыз жоғары сапалы бейнелерді түсіру және кейде суреттерге түсіру болса, онда бұл жақсы таңдау. Видеотаспаларға немесе тіпті ішкі дискіге негізделген камераның сыйымдылығы әдетте кем дегенде 2 сағатты құрайды, бұл суға түсу кезінде корпусты аздап ашуға мүмкіндік береді. Егер мұқтаждық туындаса, камераның сурет түсіру мүмкіндігіндегі пиксель сапасын (16 мегапиксель немесе одан жоғары) тексеріңіз. Ultra high definition (4K UHD) телекамералар ең жақсы сапа мен бейне ажыратымдылығын қамтамасыз етеді. Бүгінгі таңда жазбаларды сақтау үшін ауыстырылатын жад карталарын немесе камераға орнатылған ішкі дискілерді пайдалану кең таралған. Бұл максималды әмбебаптылықты, ұзақ жазу уақытын және механикалық бұзылу мүмкіндігін азайтады, сонымен қатар бұрынғы буындардағы жазба таспаларына ылғалдың әсер етуінен туындайтын проблемаларды да азайтады. Алынған файлдарды компьютерге оңай көшіріп, қолжетімді бағдарламалық құралдармен (және жеткілікті қуатты компьютер мен бейне картасымен) өңдеуге болады. Соңғы нәтижелерді оңай тарату немесе архивтеу үшін қатты дискіге, CD, DVD, Blu-ray дискісіне немесе USB-жүргішінге көшіруге болады. Көптеген бейнеоператорлар өздерінің YouTube немесе Vimeo арналарын жұмыстарын бөлісу және көрсету үшін пайдаланады.
Оқыту және сертификаттау
Хобби деңгейінде су астындағы бейнежазушыларға арналған оқу және сертификаттау кейбір демалыс суға түсу агенттіктері арқылы ұсынылады, бірақ кәсіби деңгейдегі су астындағы бейнежазу өнімнің сапасымен анықталады және суға түсу агенттігінің сертификаты талап етілмейді. Бұл жұмыс дағдысы, суға түсу дағдысы емес.
Қауіп
Су астындағы суға түсудің қалыпты қауіптері бейне жабдықтарды қолдану арқылы тікелей өзгермейді, бірақ осы қауіптерге байланысты тәуекел жұмыс жүктемесі артуымен ұлғаюы мүмкін. Бұл, әдетте, оператордың назарын және ахуалды бағалау қабілетін азайтады, ал ірі бейне жабдықтың қосымша салмағы суға түсушінің проблемалар күрделенбей тұрып, оларды жылдам және нақты түзету мүмкіндігін төмендетеді. Бұл мәселелер көбінесе тәжірибемен шешіледі, ал қажет болған жағдайда көмекші пайдалы болуы мүмкін. Ұсынысқа ие және зейінді серікпен суға түсу де проблемалардың бақылаудан шығуының қаупін азайтады, бірақ бұл серік суға түсу барысында бейнеоператорды қадағалауға толыққанды бағытталуы керек.