Кіріспе
Операциялық жүйе Incompatible Timesharing System (ITS) – MIT Жасанды интеллект зертханасы, Project MAC көмегімен негізінен әзірлеген уақыт бөлісу операциялық жүйесі. Атауы MIT үйлесімді уақыт бөлісу жүйесінің (CTSS) әдемі толықтыруы болып табылады. ITS және оның негізінде құрылған бағдарламалық қамтамасыз ету техникалық және мәдени тұрғыдан өз пайдаланушыларының негізгі қауымдастығынан асып түсті. Қашықтан "қонақ" немесе "турист" ретінде кіру ARPAnet арқылы оңай болды, бұл көптеген мүдделі тараптарға операциялық жүйе мен қолданба бағдарламаларының мүмкіндіктерін бейресми түрде сынап көруге мүмкіндік берді. ITS-тің кең ауқымды философиясы және ынтымақтастық онлайн-қоғамдастығы хакерлер мәдениетіне зор әсер етті, бұл туралы Стивен Левидің "Хакерлер" кітабында сипатталған. ITS авторлары Multics-ке қарағанда жүйесін оңайлату арқылы өз зертханасы үшін функционалды операциялық жүйені жылдам жасауға қол жеткізді. ITS бастапқыда Digital Equipment Corporation PDP 6 компьютері үшін құрастыру тілінде жазылған, бірақ ITS-тің дамуы мен қолданылуының көп бөлігі PDP 10-да, оның мүмкіндіктеріне толық сәйкес келетін нұсқада жүрді. Жүйеге кіру әдептілік саналды, сондықтан адамдар қосылған кезде білді. Пайдаланушылар жүйедегі кемшіліктерді іздеп, оны құлатуға тырысқан кезде туған мәселені шешу үшін жаңа тәсіл қолданылды. Жүйені құлатуға себеп болатын команда жасалды және оны кез келген адам орындай алатын болды, бұл осының барлық қызығы мен қиындығын жойды. Бірақ, бұл әрекетті жасаған адамды жариялады. Барлық файлдарды, онлайн құжаттама мен бастапқы кодты қоса алғанда, барлық пайдаланушылар өңдей алатын болды. ITS хакерлер қауымдастығына қызығушылық тудыратын жаңа командалар, техникалық мәселелер, қарапайым ойындар, математикалық жұмбақтар және басқа да тақырыптарды сипаттайтын бірқатар бейресми мақалалар мен техникалық ескертпелер жазылды. Олардың кейбіреулері ресми AI Memos түрінде шығарылды, соның ішінде HAKMEM жинағы. Барлық пайдаланушылар бір-бірімен дереу хабарласа алатын болды, тіпті басқаның терминалында хабарлама тастап, көмек сұрай алатын болды (SHOUT командасы арқылы). Пайдаланушылар басқаның терминалында не болып жатқанын көре алатын болды ("шығу шпионы" үшін OS командасын қолдана отырып). ОЖ-ның нысанасы оны анықтап, жоюға тырыса алатын болды (JEDGAR командасы арқылы, бұл атау FBI директоры Дж. Эдгар Гувердің құрметіне берілген). Бұл мүмкіндік кейін плацебо командасымен өшірілді: қашық сеанс тоқтатылғандай көрінді, бірақ шындығында тоқтатылған жоқ. Туристтер (МИТ ИЖ зертханасының терминалдарында немесе ARPAnet арқылы қонақ пайдаланушылар) қабылданып, кейде ITS қауымдастығына белсенді қатысуға шақырылатын. Туристік қатынасқа қатысты бейресми саясат кейіннен жазбаша саясат ретінде ресімделді. Қонақ аккаунты бар немесе жоқ, оңай қол жетімділік қызығушылық танытқан тараптарға операциялық жүйе, қолданба бағдарламалары және "хакер" мәдениетін бейресми зерттеуге және тәжірибе жасауға мүмкіндік берді. Құжаттама мен бастапқы кодтың жұмыс көшірмелерін жүйедегі кез келген адам еркін қарап, жаңарта алатын болды. Жүйелік қауіпсіздік, егер ол болған жағдайда, көбінесе "көрінбейтін қауіпсіздікке" негізделген. ITS-ті үйренуге көп уақыт пен күш жұмсаған қонақ хакерлерден құрметпен әрекет етуі және аппараттық және бағдарламалық жүйелерді қаржыландыратын ғылыми жобаларға кедері келтірмеуі күтілді. ITS жүйелерінде ақпараттан басқа ерекше құндылық аз болды, олардың көп бөлігі ақырында тегін таратуға жарияланды, ал білімді ашық және тегін бөлісу көбінесе ынталандырылды. ITS-тің кең ашық философиясы және ынтымақтастық қоғамдастығы еркін және ашық бастапқы кодты бағдарламалық жасақтама, ашық дизайн және Wiki қозғалысының тікелей алғы шебері болды.
Incompatible Timesharing System (ITS) is a time sharing operating system developed principally by the MIT Artificial Intelligence Laboratory, with help from Project MAC. The name is the jocular complement of the MIT Compatible Time Sharing System (CTSS). ITS, and the software developed on it, were technically and culturally influential far beyond their core user community. Remote "guest" or "tourist" access was easily available via the early ARPAnet, allowing many interested parties to informally try out features of the operating system and application programs. The wide open ITS philosophy and collaborative online community were a major influence on the hacker culture, as described in Steven Levy's book Hackers,
By simplifying their system compared to Multics, ITS's authors were able to quickly produce a functional operating system for their lab. ITS was written in assembly language, originally for the Digital Equipment Corporation PDP 6 computer, but the majority of ITS development and use was on the later, largely compatible, PDP 10. Logging on was considered polite, though, so people knew when one was connected. To deal with a rash of incidents where users sought out flaws in the system in order to crash it, a novel approach was taken. A command that caused the system to crash was implemented and could be run by anyone, which took away all the fun and challenge of doing so. It did, however, broadcast a message to say who was doing it. All files were editable by all users, including online documentation and source code. A series of informal papers and technical notes documented new commands, technical issues, primitive games, mathematical puzzles, and other topics of interest to the ITS hacker community. Some were issued as more formal AI Memos, including the HAKMEM compendium. All users could talk with instant messaging on another's terminal, or they could use a command (SHOUT) to ask all active users for help. Users could see what was happening on another's terminal (using a command called OS for "output spy"). A target of OS could detect and kill it using another command called JEDGAR, named after FBI Director J. Edgar Hoover. This facility was later disabled with a placebo command: it appeared as if the remote session was killed, but it was not. Tourists (guest users either at MIT AI Lab terminals, or over the ARPAnet) were tolerated and occasionally invited to actively join the ITS community. Informal policy on tourist access was later formalized in a written policy. Ease of access, with or without a guest account, allowed interested parties to informally explore and experiment with the operating system, application programs, and "hacker" culture. Working copies of documentation and source code could be freely consulted or updated by anybody on the system. System security, to the extent that it existed, was mostly based on de facto "security by obscurity". Guest hackers willing to dedicate significant time and effort to learning ITS were expected to behave respectfully, and to avoid interfering with the research projects which funded the hardware and software systems. There was little of exclusive value on the ITS systems except information, much of which would eventually be published for free distribution, and open and free sharing of knowledge was generally encouraged. The wide open ITS philosophy and collaborative community were the direct forerunner of the free and open source software, open design, and Wiki movements.
ITS-те жасалған маңызды қосымшалар
EMACS ("Editor MACroS") редакторы бастапқыда ITS жүйесінде жазылған. ITS нұсқасында ол TECO бағдарламаларының жиынтығынан ("макрос" деп аталды) тұрды. Кейінгі операциялық жүйелерде ол сол жүйелердің ортақ тілінде жазылды, мысалы, Unix жүйесінде C тілі, ал Lisp Machine жүйесінде Zetalisp тілінде. GNU ақпараттық көмек жүйесі бастапқыда EMACS қосалқы жүйесі болды, бірақ кейін Unix сияқты машиналар үшін толық дербес жүйе ретінде жазылды. ITS жүйесінде бірнеше маңызды бағдарламалау тілдері мен жүйелер жасалды, оның ішінде MacLisp (Zetalisp және Common Lisp тілдерінің алдағысы), Microplanner (MacLisp-те іске асырылған), MDL (Infocom бағдарламалау ортасының негізі болған) және Scheme тілдері. ITS жүйесінде жасалған басқа да маңызды және ықпалды бағдарламалық қамтамасыз ету жүйелерінің арасында 1968 жылы бастау алған Macsyma символдық алгебра жүйесі алғашқы кеңінен танымал математикалық есептеу ортасы болды. Ол Maxima, MATLAB, Wolfram Mathematica және көптеген басқа компьютерлік алгебра жүйелерінің алдағысы болды. Терри Уиноградтың SHRDLU бағдарламасы ITS жүйесінде жасалды. Компьютерлік ойын Zork да бастапқыда ITS жүйесінде жазылған. Ричард Гринблатттың Mac Hack VI бірнеше жыл бойы ең жоғары бағаланған шахмат бағдарламасы болды және алғаш рет графикалық шахмат тақтасын көрсетті.
Әр түрлі
ITS жоғарғы деңгейдегі командалық интерпретаторы PDP 10 машиналық тілінің қателіктерді іздеушісі (DDT) болды. ITS жүйесіндегі әдеттегі мәтін редакторы TECO және кейін Emacs болды, ол TECO-да жазылған. DDT және TECO екеуі де бір әріптік командаларға қарапайым жіберу кестелері арқылы іске асырылды, сондықтан нақты синтаксисі болмады. ITS тапсырмаларын басқарушысы PEEK деп аталды. Жергілікті "TURIST" термині – алты таңбалы файл атауының (және басқа идентификатордың) шектеулерінің салдары, ол бір 36 биттік PDP 10 сөзіне сыйып отырған алты SIXBIT кодталған таңбаға байланысты. "TURIST" Алан Тьюрингтің есімін еске түсіретін ойын болуы мүмкін, ол теориялық компьютерлік ғылымның негізін қалаушылардың бірі. "LUSER" термині қонақ пайдаланушыларға, әсіресе, түсініксіз немесе қиратушылық әрекеттерге жиі қатысқандарға қолданылды. Jargon File MIT және Стэнфорд университетінің SAIL машиналарындағы адамдардың бірлескен еңбегімен құрылды. Бұл құжат екі AI зертханасы мен байланысты зерттеу топтарының терминологиясын, ойын сөздерін және мәдениетін сипаттады және ол Hacker's Dictionary (1983) кітабының тікелей алдын басты, бұл ірі баспагер (MIT Press) шығарған хакер жаргонының алғашқы жинағы. ITS жүйесінің әртүрлі нұсқалары әртүрлі перифериялық құрылғыларды қолдады, соның ішінде хакер Ричард Гринблатт жасаған автоматты сым қабығын сызып алу құрылғысын, оған компьютер аппараттық құралын прототиптеу үшін әртүрлі ұзындықтағы алдын ала сызылған сымдар қажет болды. Құрылғы басқару үшін кадамдық қозғалтқышты және бұрын қолмен ұсталған сымды кесу құралын, сондай-ақ электромагнит арқылы басқарылатын кескішті пайдаланды, бәрі ITS бағдарламалық жасақтамасымен компьютерлік басқаруда жұмыс істеді. Кез келген ITS пайдаланушысы құрылғыны пайдалана алатын болса да, нақты пайдалануда ол көңіл көншітпейтіндей сенімсіз болды. Xerox Graphics Printer (XGP), әлемдегі алғашқы лазерлік принтерлердің бірі, 1974 жылдан бастап ITS жүйесімен қолдалынды. MIT AI зертханасында осындай прототиптік, үздіксіз қағазбен қоректенетін принтерлердің бірі болды. 1982 жылға қарай XGP Xerox Dover принтерімен толықтырылды, ол алғашқы парақпен қоректенетін лазерлік принтер болды. Кез келген ITS пайдаланушысы лазерлік принтерлерге қол жеткізе алса да, принтер жабдықтарын пайдалануды бақылау үшін, оларға арнайы тапсырыс беру қажет болғандықтан, басып шығаруды алу үшін физикалық қол жеткізу қызметкерлерге ғана шектелді. CTSS және ITS файлдық жүйелерінің бірнеше ортақ элементтері бар. Екеуінде де M.F.D. (мастерлік файлдар каталогы) және бір немесе бірнеше U.F.D. (пайдаланушы файлдар каталогы) бар. Олардың ешқайсысында да ішкі каталогтар (қосалқы каталогтар) жоқ. Екеуінде де файл атаулары екі бөліктен тұрады, олардың әрқайсысының ұзындығы ең көп дегенде алты таңбадан тұрады. Екеуі де байланысты файлдарды қолдайды.