Кіріспе
1927 жылғы Миссисипи өзенінің тасқыны
1927 жылғы Ұлы Миссисипи тасқыны – АҚШ тарихындағы ең қыраулы өзен тасқыны. 1927 жылдың басында бірнеше ай бойы 69 930 км² аумаққа дейін 9 метрге дейін су кірді. Тасқындардың салдарынан келген зиян 246 миллион доллардан 1 миллиард долларға дейін бағаланды, 2023 жылғы шамамен 4,2–17,3 миллиард долларға тең. Шамамен 500 адам қаза тапты, 630 000-нан астам адам тікелей зардап шекті. Зардап шеккендердің 94% Арканзас, Миссисипи және Луизиана штаттарында, әсіресе Миссисипи дельтасы аймағында тұрды. Арканзаста 127 адам қаза тауып, бұл штат тарихындағы ең ауыр апаттардың бірі болды. 200 000-нан астам афроамерикандықтар Төменгі Миссисипи өзенінің бойындағы үйлерінен көшіріліп, ұзақ уақыт көмек лагерьлерінде тұруға мәжбүр болды. Осы қиындықтардың нәтижесінде көптеген адамдар Оңтүстіктен Солтүстік және Орта Батысқа, өнеркәсіптік қалаларға Ұлы көші-қонға қатысты. Көшіп-қонғандар еңбек еткен ауыл шаруашылығына оралудың орнына жаңа жерге қоныс аударуды жөн көрді. Болашақта тасқындарды болдырмау үшін федералды үкімет әлемдегі ең ұзын бөгеттер мен тасқынға қарсы арналар жүйесін салды. Сол кездегі коммерция министрі Герберт Гувердің дағдарысты басқаруы оған елде жағымды бедел әкелді, бұл 1928 жылы АҚШ президенті болып сайлануына көмектесті. Апаттың салдарынан туған саяси жағдай Луизианада Хьюи Лонгтың губернатор болып сайлануына септігін тигізді.
Оқиғалар
XIX ғасырдың соңында АҚШ Миссисипи өзені бойындағы су тасқынының мүмкіндігін жақсы білді, ол елдің аумағының 40% -ын кесіп өтетін. 1879 жылы федералды үкімет Миссисипи өзені комиссиясын құрды, оған өзен арнасын тереңдету, кеме жүруді жақсарту, ірі су тасқындарын болдырмау және өзенге негізделген сауданы дамыту міндеті жүктелді. Комиссия өзен ағынын ұстап тұру үшін оның арналары бойында кең көлемді бөгеттер салуды ұсынды, бұл 1860 жылдары Сент-Луис көпірінің құрылысын басқарған Джеймс Идс сияқты сарапшылардың кеңесін елемеді. Бұл сыншылар өзенді қабырғалармен қысу оның қирату күшін арттырады деп болжады. Теннесси штатының Нэшвилл қаласында Камберленд өзенінің деңгейі 56,2 футтан (17 м) асып, екінші ең жоғары деңгейге жетті (1793 жылғы құрылымдық су тасқыны рекордтық деңгейді – 58,5 фут (18 м) құрады). Су тасқыны Миссисипи өзенінің төменгі ағысында Моунд-Лэндинг (Миссисипи штаты) және Арканзас-Сити (Арканзас штаты) қалаларына жақын жерде шарықтауға жетті және өзен бойындағы кем дегенде 145 жерде бөгеттерді бұзды. Су 700 мыңнан астам адамды баспанасыз қалдырды және кең аумақты су басты. Су тасқынынан шамамен 500 адам қаза тапты. Су тасқынынан келген ақшалай зиян шамамен 1 миллиард долларды құрады, бұл 1927 жылғы федералды бюджеттің үштен бірін білдірді. Егер оқиға 2023 жылы болғанда, зиян 1,38 триллионнан 1,48 триллион долларға дейін жетер еді. Су тасқыны Миссури, Иллинойс, Канзас, Теннесси, Кентукки, Арканзас, Луизиана, Миссисипи, Оклахома және Техас штаттарына әсер етті. Арканзас штаты ең көп зардап шекті, оның аумағының 14% -ы Миссисипи және Арканзас дельталарынан келген су тасқынымен жабылған. 1927 жылдың мамыр айында Мемфис қаласының (Теннесси штаты) төменгі ағысындағы Миссисипи өзенінің ені 129 шақырымға жетті. Ағаштар, шөптер, терең тамырлар мен батпақты жерлердің болмауы салдарынан, су жинау алабының топырағы қар мен жаңбырдың қарқынды маусымдарынан кейін су тасқынын сіңіру жөніндегі табиғи жұмысын атқара алмады.
Көмекке қол жеткізу
Сол уақытта, Ұлы жұма күні (1927 жылғы 15 сәуірде) Нью-Орлеан қаласына 18 сағат ішінде мол жаңбыр жауды. Бұл қаланың жаңбыр суын сорғылайтын жүйесінің мүмкіндігінен әлдеқайда асып түсті, нәтижесінде қаланың кейбір аймақтарында су деңгейі 4 футқа (1 метрге) дейін көтерілді. Бұл жергілікті жаңбырға байланысты су тасқыны Миссисипи өзенінің тасқынымен байланысты болған жоқ. Нью-Орлеандағы беделді банкирлер тобы қаланың қауіпсіздігін қамтамасыз ету жолдарын талқылау үшін бас қосты, себебі олар өзеннің жоғары ағысындағы су тасқынының ауқымдылығын білген болатын. Апатты жою мақсатында Конгресс Миссисипи өзенінің су тасқындарын бақылау туралы заң қабылдады, бұл Миссисипи дельтасындағы леви лагерьлеріндегі құрылыс жұмыстарын күшейтті. NAACP-тің лагерьлердегі қара жұмысшылардың ауыр тұрмыс жағдайлары және оларға жасалған қатыгездік туралы ескертулеріне қарамастан.
Абақты азайту және бағалау
1927 жылдың тамызында су басылды. Жүздеген мың адам үйсіз қалды, мүліктері, малдары мен егіндері жойылды. Су тасқынынан зардап шеккен халық саны, су басу аумағы, мүлік жоғалту және егін қырылу тұрғысынан, су тасқынының көрсеткіштері "көңілді қалдырды". Жергілікті жұмысшылардың күш-жігері арқасында, көбінесе Америка Қызыл Крестінің көмегімен, көптеген адам өлімінен сақталды. Дельтаның төмендіктеріндегі халықтың 75% құрап, ауыл шаруашылығы жұмыс күшінің 95% -ын құраған афроамерикандықтар су тасқынынан ең көп зардап шекті. Тарихшылардың бағалауынша, су тасқынынан 637 мың адам көшірілуге мәжбүр болса, олардың 94% үш штаттың – Арканзас, Миссисипи және Луизиана штаттарының – тұрғындары болды. Ал 325 146 адамды қамтыған көмек лагерьлерінің 69% афроамерикандықтардан тұрды. Бір жерде, Миссисипи штатындағы Гринвилл қаласының жанында 13 мыңнан астам эвакуацияланған адамдар аймақтық шаруашылықтардан жиналды және бұзылмаған Гринвилл бөгетіне эвакуацияланды. Бірақ олардың көпшілігі бірнеше күн бойы тамақ пен таза сусыз қалып қойды.
African Americans, comprising 75% of the population in the Delta lowlands and supplying 95% of the agricultural labor force, were most affected by the flood. Historians estimate that of the 637,000 people forced to relocate by the flooding, 94% lived in three states: Arkansas, Mississippi and Louisiana; and that 69% of the 325,146 who occupied the relief camps were African American. In one location, over 13,000 evacuees near Greenville, Mississippi, were gathered from area farms, and evacuated to the crest of the unbroken Greenville Levee. But many were stranded there for days without food or clean water.
Саяси және әлеуметтік жауаптар
1927 жылғы Ұлы су тасқынынан кейін бірнеше штатқа жолдар мен көпірлерді қайта салу үшін қаржы қажет болды. Луизиана федералды үкіметтен қайта құруға 1,067,336 доллар алды, бірақ жаңа асфальтталған жолдарды салу үшін 30,000,000 долларлық қор құру үшін штаттық бензин салығын енгізуге мәжбүр болды. Инженерлер корпусына Миссисипи өзенін бақылау міндеті жүктелді. 1928 жылғы «Су тасқындарын бақылау туралы» заңға сәйкес, әлемдегі ең ұзын бөгеттер жүйесі салынды. Миссисипи өзенінен артық суды басқа бағытқа бұратын су тасқынынан сақтайтын арналар салынды. Бөгеттер кейбір су тасқындарын болдырмаса да, ғалымдар Миссисипи өзенінің ағысын өзгерткенін анықтады, бұл келесі ондаған жылдарда су тасқынының күшеюіне әкелді. Су арналарын жасау, су тасқынынан кейін маусымдық жаңбырдың сіңуін азайтып, ағыстың жылдамдығын арттырып, жаңа топырақтың жиналуын болдырмады. Бөгеттер су тасқынының қайталануын толығымен болдырмады, әсіресе 1937 жылғы ірі су тасқыны. Болашақтағы жағдайларды жақсы зерттеу және жоспарлау үшін лейтенант Юджин Рэйболд бассейннің әртүрлі жаңбыр сценарийлеріне реакциясын симуляциялайтын физикалық гидравликалық модель құруды ұсынды. Клинтон қаласының оңтүстік-шығыс жағында жер сатып алынып, Батон-Руж бен Омаха арасындағы өзен ағысына сәйкес келетін және 16 штаттың негізгі салаларының тоғысқан жерлерін модельдейтін 200 акрлық гидравликалық модель салынды. Жұмыс 1942 жылы аяқталды, жұмысшылардың бір бөлігі Клинтон лагерінен келген соғыс тұтқындарымен қамтамасыз етілді. Корпус бұл модельді өзен ағыстарын және оны жеңілдету шараларын дәл зерттеу үшін пайдаланды, бірақ 1970 жылға қарай ол қолданыстан шықты. 1970 жылдары ол Джексон қаласының әкімшілігіне берілді және оның айналасында Бадди Баттс паркі құрылды. Қазіргі уақытта ол көпшілікке белгісіз. Су тасқынының салдары мен нәсілдік қарым-қатынастың шиеленісуі көптеген афроамерикандықтардың зардап шеккен аймақтардан Солтүстік және Орта Батыс қалаларына Ұлы көші-қонға қатысуына әкелді, бұл қозғалыс Бірінші дүниежүзілік соғыстан бері жалғасып келеді. Су деңгейі 1927 жылдың маусым айында төмендеді, бірақ нәсілдер арасындағы қарым-қатынас шиеленісіп қалды. Расалар арасында қақтығыстар болды; бір қара нәсілді адамды ақ полицей қару қолданып атқылап өлтірді, өйткені ол көмек кемесін түсіруден бас тартты. Арканзас штатының Хелена қаласының жанында Оуэн Флеминг плантация иесінің қашарларын құтқаруға мәжбүрлеуге тырысқан плантация бақылаушысын өлтіргеннен кейін линчпен өлтірілді. Алты айға созылған көші-қондардың нәтижесінде ондаған мың афроамерикандықтар Солтүстіктің ірі қалаларына, әсіресе Чикагоға көшіп кетті, ал келесі онжылдықтарда тағы да мыңдаған адам олардың ізінен ерді. Герберт Гувер президент Кальвин Кулидждің коммерция министрі ретінде су тасқынынан зардап шеккендерге көмек көрсетудегі жетістіктерімен беделін арттырды. Келесі жылы Гувер 1928 жылғы республикалық партияның президенттікке кандидаттығын жеңіп алды және сол жылы өткен жалпы сайлауда жеңіске жетті. Луизиана штатының солтүстігінде, 1928 жылы Хьюи Лонгтың губернаторлыққа сайлануына көмектескен, жаңаорлеандық элитаның төменгі аймақтарға келтірген зиянына наразылық білдірген шаруалардың ашуы. Халық тығыз қоныстанған бұл лагерьлерде су және санитарлық жағдай сияқты негізгі қажеттіліктерге қол жеткізу қиын болды. Гувер бюрократиялық ресурстар мен халықтық күштердің үйлесімін пайдаланып, шатыр қалаларына өзін-өзі қамтамасыз ету мүмкіндігін берді. Бұл әдіс қиындықтар тудырды, өйткені ауылдық көшбасшылар үлкен лагерьлердегі хаостық жағдайды басқаруға дайын емес еді. Бұл Гуверді көмек лагерлерін үкімет бақылауына алуға итермеледі. Лагерьдегі жағдай туралы кейінгі хабарлар Гуверді афроамерикандық қауымға өзгеріс жасайтынына уәде беруге итермеледі, бірақ ол осы уәдесін орындамады. Нәтижесінде ол 1932 жылғы қайта сайлау науқанында Солтүстіктегі қара нәсілді сайлаушылардың дауысын жоғалтты.