Кіріспе
Американдық актриса (1965 жылы туған), коммерциялық емес ұйымның басшысы.
the nonprofit executive
Дайан Лейн (1965 жылдың 22 қаңтарында туған) – американдық актриса. Ол 1979 жылғы Джордж Рой Хиллдің «Сәл романтика» фильмінде кинодағы дебютін жасады. Оның «Отты көшелер» (1984) фильмі коммерциялық және сын тұрғысынан сәтсіздікке ұшырап, оның мансабына кері соққы берді. Ұзақ үзілістен кейін Лейн «The Big Town» және «Lady Beware» фильмдерінде (1987) түсті, бірақ кең көрерменге танымал болғаны – «Lonesome Dove» (1989) батыс мини-сериалы болды, онда ол «Primetime Emmy» сыйлығына ұсынылды. Лейн «Айға қадам басу» (1999) фильміндегі рөлі үшін де танылды, бұл рөлі үшін ол «Ең үздік әйел басты рөл» номинациясында «Independent Spirit» сыйлығына ие болды. Одан кейін «Менің итім Скип», «Мүңкіген дауыл» (екеуі де 2000), «Шыны үй» және «Hardball» (екеуі де 2001) сияқты әртүрлі деңгейде сәтті болған бірнеше фильмдерде түсті. Лейн 2002 жылғы «Адалдықсыз» эротикалық триллеріндегі зинақор әйел рөлі үшін сыншылардың жоғары бағасын алды, бұл рөлі үшін ол «Satellite», «New York Film Critics Circle» және «National Society of Film Critics» сыйлықтарын «Ең үздік актриса» номинациясында жеңіп алды. Оның осы фильмдегі ойыны оған «Оскар», «Сыншылар таңдауы», «Алтын глобус» және «Экрандағы актерлер гильдиясы» сыйлықтарына ұсынуға мүмкіндік берді. Ол 2003 жылғы «Тоскана күн астында» романтикалық комедиялық драмасындағы рөлі үшін де сыншылар тарапынан жоғары бағаланды, бұл оған екінші «Алтын глобус» сыйлығын әкелді. Онжылдықтың қалған бөлігінде ол «Иттерді жақсы көру керек» (2005) және «Родантадағы түндер» (2008) сияқты романтикалық фильмдерде, сондай-ақ «Қатал адамдар» (2005), «Голливуд елі» (2006) және «Із жазбасы қалдырмайтын» (2008) сияқты триллерлерде түсті. Ол Фрэнсис Форд Копполаның төрт фильмінде: «Шет елдіктер», «Rumble Fish» (екеуі де 1983), «The Cotton Club» (1984) және «Jack» (1996) фильмдерінде, сондай-ақ оның әйелі Элеонора Копполаның «Paris Can Wait» (2016) фильмінде ойнады. Лейн 2013 жылғы «Стальной адам» және DC Extended Universe фильмдерінде Суперменнің асырап алған анасы Марта Кент рөлін сомдады. Содан бері Дайан Лейн Кэвин Костнердің қатысуымен түсірілген «Let Him Go» (2020 жылы прокаттағы бірінші орын), Райан Мерфидің «Феуд: Капоте vs. The Swans», Scott Z. Burns-тің Apple TV+ үшін түсірген «Extrapolations» антологиялық сериалы, Pixar анимациялық фильмінің жалғасы «Inside Out 2» (Райлидің анасы рөлін қайта ойнап), Том Вольфтың осы аттас романы негізінде түсірілген Netflix-тің «A Man in Full» сериалы және 2024 жылы шығатын «Anniversary» триллері сияқты жоғары беделді фильмдер мен шоуларда сұранысқа ие болып келеді.
Ерте өмір
Лэйн 1965 жылдың 22 қаңтарында Нью-Йорк қаласында дүниеге келген. Оның анасы, Колин Ли Фаррингтон, түнгі клуб әншісі және «Плейбой» журналының орталық бетінде болған (1957 жылғы қазан айының моделі), сондай-ақ «Колин Прайс» деген атпен де танымал болды. Әкесі, Бёртон Юджин Лейн, Манхэттендегі драма жаттықтырушысы болды, ол Джон Кассаветеспен бірге актерлік шеберхана жүргізді, такси жүргізушісі болып жұмыс істеді, кейін Сити колледжінде гуманитарлық пәндерді оқытты. Лэйн 13 күн болғанда ата-анасы ажырасып кетті. Лэйннің анасы Мексикаға барып, ажырасып, ол алты жасқа дейін Лэйннің күтімінде болды. 15 жасында Лэйн әкесінен тәуелсіздігін жариялап, актер және досы Кристофер Аткинспен бірге Лос-Анджелеске бір аптаға ұшты, ол 1981 жылы «Short Creek-тің бала күйеуі» фильмінде ойнады. Кейін Лэйн: «Бұл тым ерте жаста тым көп тәуелсіздікке ие болудың салдарынан туған асығыс әрекет болды», – деді. Лэйн алты жасында Нью-Йорктегі La MaMa эксперименталды театр клубында кәсіби актерлік жолын бастады, онда ол «Медея» қойылымында ойнады. Лэйн 12 жасында Джозеф Папптың «Шершін бақшасы» қойылымында Мерил Стрип пен Айрин Уортпен бірге ойнады. Сонымен қатар, Лэйн «Time» журналының мұқабасында болды, ол оны Голливудтың «дарынды балаларының» бірі деп жариялады. 1980 жылдардың басында Лэйн тәжірибесіз актрисадан сенімді рөлдерге табысты ауысты. Ол «Сүйіспеншілікке ұшыраған» (Touched by Love) фильміндегі жасөспірім басты рөлді сомдады, 1981 жылы Лэмонт Джонсоннің «Коттал Энни және Кішкентай бричтер» (Cattle Annie and Little Britches) фильмінде жас әйел заңсыздың рөлін ойнады, Аманда Пламмер өзінің дебюттік рөлінде Коттал Энни болды. Ол Кенни Роджерспен бірге «Six Pack» (1982) фильмінде Хезер (Бризи) рөлін ойнады. Лэйн 1982 жылы «Ladies and Gentlemen, The Fabulous Stains» фильмінде панк-рок тобының жетекшісі Корин Бернс рөлін сомдады. Бұл фильм культты классикаға айналды. Лэйннің шығарлымдық рөлдері С.Э. Хинтонның романдарының 1983 жылы қайта бейімделуімен келді, оларды Фрэнсис Форд Коппола бейімдеді және режиссерлік етті: «The Outsiders» және «Rumble Fish». Екі фильмде де кейіннен келесі онжылдықта жетекші актерлерге айналған жас актерлердің есте қаларлық рөлдері болды (сондай-ақ «Брат Пэкк» мүшелері), соның ішінде Том Круз, Роб Лоу, С. Томас Хауэлл, Эмилио Эстевес, Патрик Суэйз, Микки Рурк, Николас Кейдж және Мэтт Диллон. Алайда, «Streets of Fire» (осы фильм үшін ол «Splash» және «Risky Business» фильмдерін қабылдамады) Актрисаның айтуынша, «Мен анаммен ұзақ уақыт бойы жақын болмадым, сондықтан бізге орындауға көп жұмыс керек болды. Мен анамды қайтаруды қалағандықтан, біз қарым-қатынасымызды жаңарттық». Лэйн «The Big Town» және «Lady Beware» фильмдерінде ойнауға оралды, бірақ 1989 жылы өзінің рөлі үшін танымал және сыншылар тарапынан мақтау алған «Lonesome Dove» телехикаясынан кейін үлкен аудиторияға әсер етпеді. 1990 жылы «Pretty Woman» блокбастерінде (сол кезде сценарийі қараңғырақ болған) Вивиан Уорд рөлін ойнауға өте жақын болды, бірақ кестелік қақтығыстарға байланысты ол рөлді ала алмады. Кейіннен Лэйнге костюмдер кигізілді, бірақ рөл Джулия Робертске берілді. Ол Канн кинофестивалінде жақсы қабылданған «My New Gun» тәуелсіз фильміндегі рөлі үшін оң пікірлер алды. Ол 1992 жылы сэр Ричард Аттенбороның Чарльз Чаплиннің өмірінен жасалған үлкен бюджеттік фильмінде актриса Полетт Годдард рөлін ойнады. Фильмнің режиссері Тони Голдвин Лэйннің «өзін-өзі тануға немесе пайдалануға ұмтылмаған потенциалды жанартаулық сексуалдық тартымдылығына» ие екенін айтты. Лэйн ең үздік әйел рөлі үшін Independent Spirit Award номинациясына ие болды. Осы уақытта ол актриса Жан Себерг туралы фильм түсіруге қызығушылық танытты, онда ол Себерг рөлін ойнамақ болды.
2000-2011: Адалсыз және одан әрі танымал
2000 жылы Лэйн Марк Уолбергпен бірге "Кәдемі дауыл" фильміндегі махаббат мүсіні ретінде қосалқы рөлде ойнады. 2002 жылы ол Эдриан Лайннің "Адалдықсыз" фильмінде түсті. Лейн құпия кітап сатушымен қарым-қатынас құрған үй шаруасындағы әйел рөлін сомдады. Фильмде бірнеше секс-сценалар бар, және Лейннің осы сценаларды қайталап түсіруі қатысқан актерлер үшін, әсіресе Лейн үшін, эмоционалды және физикалық тұрғыдан қиын болды. "Адалдықсыз" фильміне сын пікірлер әртүрлі болды, бірақ Лейн өзінің актерлік шеберлігі үшін жоғары баға алды. Ұлттық кино сыншылары қоғамы мен Нью-Йорк кино сыншылары шеңберінің "Үздік әйел актер" сыйлығын жеңіп алумен қатар, ол "Оскар" сыйлығына "Үздік әйел актер" номинациясын, "Сыншылар таңдауы" киносыйлығына "Үздік әйел актер" номинациясын, "Алтын глобус" сыйлығына "Драмалық фильмдегі үздік әйел актер" номинациясын және "Экран актерлері гильдиясы" сыйлығына "Басты рөлдегі үздік әйел актер" номинациясын иеленді. Entertainment Weekly сыншысы Оуэн Глейберман: "Лэйн мансабындағы ең маңызды рөлінде керемет. Оның бетіндегі құштарлық, романтика, зейілсіздік және кінә сезімі фильмнің шынайы мәнін ашады" деді. "Адалдықсыз" фильмінен кейін Лэйн Франсис Мейстің ең көп сатылған кітабы негізінде түсірілген "Тоскана күншігі астында" романтикалық комедиялық драмасында ойнады. Содан кейін "Қатал адамдар", "Иттерді жақсы көру керек" және "Голливудленд" фильмдерінде басты рөлдерді сомдады. 2008 жылы Лейн Ричард Гирмен "Родантадағы түндер" романтикалық драмасында қайта қауышты. Бұл Гир мен Лейннің бірге түскен үшінші фильмі, ол Николас Спаркстың сол аттас романы бойынша түсірілді. Лейн сол жылы "Жарқын секіруші" және "Із суыртпайтын" фильмдерінде де ойнады. Содан кейін ол Микки Руркпен бірге "Killshot" фильмінде түсті, ол 2009 жылы DVD форматында шығарылғанға дейін шектеулі көрсетілімде болды. "Родантадағы түндер" фильмін жарнамалаған кезде, ол өзін стереотиптік рөлдерге бекітілуіне наразы екенін білдірді және "жанашырлық танытпайтын рөлге қол жеткізуге тырысып жатқанын" мәлімдеді. "Мен сойқы болуым керек, мен комедияда ойнауым керек. Мен шешім қабылдадым. Енді мен "Жақсы қыз" емеспін". Лейн актерлік мансабын тоқтатып, отбасына көбірек уақыт бөлуді де ойластырды, егер оған осындай рөлдер берілмесе. Ол сұхбатында: "Мен ресми түрде ештеңе істей алмаймын. Агенттерім рұқсат бермейді. Біздің арамызда, менде басқа ештеңе жоқ" деді. Содан кейін Лэйн "Cinema Verite" (2011) фильмінде ойнады, бұл HBO телеарнасының алғашқы реалити-шоу - "Американдық отбасы" туралы фильм. Лейн Пэт Лодтың рөлін сомдағаны үшін "Эмми", "Экран актерлері гильдиясы", "Сателлит" және "Алтын глобус" сыйлықтарына ұсынылды. 2012 жылы Лейн PBS телеарнасының "Жартылай аспан: Әлемдегі әйелдер үшін қысымды мүмкіндікке айналдыру" (Show of Force және Fugitive Films компанияларының өндірісімен) деректі фильмінде түсті. Бұл фильмде қиын жағдайларда өмір сүрген және оларға қарсы батыл күрескен әйелдер мен қыздар көрсетілді.
2013 қазіргі уақыт: Кейінгі мансап және театрға оралу
Cinema Verite-дің табысынан кейін Лэйн Зак Снайдердің «Супермен» фильмі «Man of Steel»-де Марта Кент рөлін ойнады. Снайдер оның қатысуы туралы: «Біз Диананың рөлінде болғанымызға қуаныштымыз, себебі ол ұлының қиялынан асып түсетін күші бар әйелдің даналығы мен таңғажайыптығын жеткізе алады», – деді. Лэйн «Бэтмен Суперменге қарсы: Әділдіктің таңы» (2016) және «Әділдік лигасы» (2017) фильмдерінде Марта Кент рөлін қайта ойнады. «Man of Steel» фильмінің көрсетілімінен кейін Лэйн NBC телеарнасының «Хиллари» атты мини-сериалында Хиллари Клинтон рөліне шақырылды. Сериал «Моника Левинскимен болған оқиғадан кейінгі таңнан басталып, одан соң 2008 жылғы президенттік сайлауға қатысқанға дейінгі кезеңді қамтуы тиіс» болған. Бірақ, бұқаралық ақпарат құралдарының күшті қарсылығы нәтижесінде NBC сериалды тоқтатуға мәжбүр болды. 2015 жылы Лэйн Дакота Фэннинг пен Элизабет Бэнкспен бірге «Арбір құпия нәрсе» драмасында ойнады, «Inside Out» анимациялық фильмінде дауыстау рөлін сомдады және Брайан Кранстон мен Хелен Мирренмен бірге «Трамбо» тамырфильмінде қатысты. Бұл фильм «Экрандағы актерлер гильдиясының» үздік актерлік құрам номинациясына ие болды. 2017 жылы «Әділдік лигасынан» басқа Лэйн Элеонора Копполаның «Париж күте алады» және Марк Фелт: «Ақ үйді құлатқан адам» фильмдерінде де ойнады. 2012 жылдың соңында және 2013 жылдың басында Джош Бролинмен ажырасуға дейін Лэйн театр сахнасына оралды және Чикагодағы Гудман театрында Дэвид Кромер қойған Теннеси Уильямстың «Жастықтың тәтті құсы» спектаклінде басты рөлді ойнады. Лэйн Холливудтың сөнуге айналған киножұлдызы, Принцесса Космонополис рөлін сомдады, ал оның тартымды жиголосы Шанс рөлін Финн Виттрок орындады. Бұл 1989 жылдан бергі алғашқы сахналық қойылымы болды, онда ол Уильям Шекспирдің «Он екінші түн» пьесасында Оливия рөлін американдық репертуарлық театрда (Массачусетс штаты, Кембридж қаласы) ойнаған. Лэйн 2015 жылдың қысында Бэтшеба Доранның «Сүйіспеншілік пен жыныстың құпиясы» пьесасында Тони Шалхобпен бірге ойнап, театр сахнасына қайта оралды. 2016 жылы, Бродвейде алғаш рет пайда болғаннан кейін шамамен 40 жыл өткен соң, Лэйн бұрын ойнаған рөлде: Чеховтың «Шершін бақшасы» (1977) пьесасында ойнады. 1977 жылы Бродвейдегі қойылымда ол бала шаруаның рөлін (сөздері жоқ) ойнаса, бұл жолы ол мадам Любовь Андреевна Раневскаяның басты рөлін ойнады. 2018 жылы Лэйн қазан айында көрсетілген Amazon түпнұсқа мини-сериалы «The Romanoffs» және 2 қарашада стриминг қызметінде жарық көрген Netflix хит-сериалы «Карточкалар үйі» сериясының соңғы маусымында Аннет Шепард рөлінде ойнады. Бұл рөлдер «Лэйн үшін сирек кездесетін телевизиялық қатысулар болып көрінеді, өйткені ол мансабының басым бөлігінде кинода жұмыс істеді». 2019 жылы ол «Серенити» триллерінде Мэтью МакКонахи кейіпкерінің сүйіктісінің рөлін ойнады. Ол сондай-ақ Рид Морано режиссерлік еткен Джефф Бриджеспен (бұрын «Дикий Билл» фильмінде бірге жұмыс істеген) фильмінде де қатысады. Лэйн 2020 жылы Кевин Костнермен бірге «Let Him Go» триллерінде ойнады (COVID пандемиясы кезінде кассада бірінші орынды иеленді) және 2023 жылы Apple TV антологиялық сериясы «Экстраполяция» сериалында Мерил Стриппен бірге ойнады. 2024 жылы ол Райан Мерфидің «Feud: Capote vs. The Swans» сериалында Слим Киттің рөлін, Netflix шоуындағы әйел басты рөлді сомдады және «Inside Out 2» жалғасында Рилидің анасының дауыстық рөлін қайта ойнады.
Отбасы
Лэйн 1984 жылы "The Cotton Club" фильмін жарнамалаған кезде Парижде актер Кристофер Ламбертпен танысты. Олар 1994 жылдың наурыз айында ажырасты. 2003 жылдың шілдесінде Лейн актер Джош Бролинмен келісім шарт жасасты, ал 2004 жылдың 15 тамызында олар үйленді. Сол жылдың 20 желтоқсанында ол онымен жанжалдасқаннан кейін полицияға шақырды, соның салдарынан ол тұрмыстық зорлық-зомбылық жасады деген айыппен қамауға алынды. Бірақ Лейн шағымданудан бас тартты, ал жұбайлардың өкілі оқиғаны "қате түсіністік" деп атады. Лейн мен Бролин 2013 жылдың ақпан айында ажырасуға өтініш берді. Ажырасу 2013 жылдың 2 желтоқсанында ресми түрде аяқталды.
Қайырымдылық жұмыс
Лэйн сонымен қатар бірнеше қайырымдылық ұйымдарына қатысады, оның ішінде әлемдегі аштыққа қарсы күресетін Heifer International, Гаитиге көмек көрсететін голливудтық Artists for Peace and Justice ұйымы және BrandAID жобасы. Дегенмен, ол гуманитарлық қызметін жария етпеуге тырысады: "Кейде мен жүрегіммен садақа беремін, кейде қаржылай көмектесемін, бірақ [басқаларға көмектесу] ісінің анонимді болуы керек деп ойлаймын. Мен бұл туралы мақтандырғым келмейді". Лэйн "Half the Sky: Turning Oppression into Opportunity for Women Worldwide" кітабы негізінде түсірілген "Half the Sky" деректі фильмінде кеңінен көрсетілді. Бұл фильмде Лэйн және тағы бірнеше белгілі актрисалар Африка мен әйелдер құқығы бұзылған басқа да аймақтарды аралады. Лэйн осы саланың және жалпы қайырымдылық жұмысының өкілі атанды. 2014 жылдың 22 тамызында Лэйн Монтаж Беверли-Хиллзде өткен Heifer International ұйымының үшінші жылдық "Beyond Hunger: A Place at the Table" гала-кешіндегі еңбегі үшін марапатталды. Лэйн Heifer International ұйымымен жұмыс істеу өміріне әсер еткенін және қызымен қарым-қатынасын жақсартқанын айтады.
Театр
Алты жасында Лэйн өзінің алғашқы актерлік рөлін 1971 жылы La Mama Experimental Theatre Company-нің "Медея" қойылымында ойнады, онда ол Медеяның қызының рөлін сомдады. Сол кезден бастап 1976 жылға дейін ол Нью-Йоркте La MaMa, E. T. C. тобымен бірге өнер көрсетті және олармен шетелде гастрольдік сапарларда болды. Ол ойнаған спектакльдердің ішінде: "Троялық әйелдер", "Электра", Бертольт Брехттің "Сзечуанның жақсы адамы", Федерико Гарсия Лорканың "Қанды үйлену", Пол Фостердің "Күміс патшайым" және Шекспирдің "Қалай қаласаң да" пьесалары бар. Бұл пьесалардың көпшілігін Андрей Шербан және Элизабет Свадос режиссерлік етіп, бейімдеген. 1976 жылдан 1977 жылға дейін Лэйн Нью-Йорктегі Вивиан Бомонт театрында "Шершін бақшасы" және "Агамемнон" спектакльдерінде ойнады. Бродвейден тыс қойылымдардың бірінде – "Қашқандар" қойылымының тұңғыш көрсетіліміне қатысқаннан кейін Лэйн он жылға жуық театрдан үзіліс жасады. 1989 жылы Лэйн Массачусетс штатының Кембридж қаласындағы Американдық репертуар театрында "Он екінші түн" спектаклінде Оливия рөлін ойнау үшін сахнаға оралды. Лэйн 2012 жылға дейін театрдан тағы бір үзіліс жасады, ол Финн Виттрокпен бірге Чикагодағы Гудман театрында Дэвид Кромердің режиссерлігімен "Жастардың тәтті құсы" спектаклінде ойнады. Содан кейін Лэйн Нью-Йорк театрына оралып, Бродвейден тыс қойылымда Бэтшеба Доранның "Махаббат пен секс құпиясы" пьесасында 2015 жылы (Тони Шалхубпен бірге) және 2016 жылы Бродвейде Чеховтың "Шершін бақшасы" пьесасында (Джоэл Грей мен Гарольд Перриномен бірге) ойнады.
Марапаттар мен ұсыныстар
2002 жылы Нью-Йорк киносыншылары тобының дауыс беруіне төрт күн қалғанда, Лэйнге Линкольн орталығының Кино қоғамы карьералық құрмет көрсетті. Осыған бір күн бұрын Лайн «Four Seasons» қонақүйінде актрисаға кешкі ас ұйымдастырды. Екі шараға да киносыншылар мен жүлде берушілер шақырылды. Ол Ұлттық киносыншылар қоғамының, Нью-Йорк киносыншылар шеңберінің сыйлықтарын жеңіп алды және «Неадал» фильміндегі рөлі үшін «Алтын глобус» және «Оскар» сыйлықтарының «Ең үздік әйел актер» номинациясына ұсынылды. Сонымен қатар, ол «Көңілдесу саласындағы әйелдер» киносыйлығының «Кристалл» сыйлығының иегері атанды, бұл сыйлық көңілдесу саласындағы ең көрнекті әйелдерді марапаттайды. Лэйн VH1 телеарнасының «100 ең үздік бала жұлдызы» тізімінде 79-шы орынды иеленді. 2005 жылы AskMen.com сайтының «Ең тартымды 99 әйел» тізімінде 45-ші орынға, 2006 жылы 85-ші орынға, ал 2007 жылы 98-ші орынға енді.
Құрметтер
2003: ШоУэст конвенциясының «Жыл әйел жұлдызы» атағымен құрметтелді. 2012: Саванна кинофестивалінде «Кинодағы ең үлкен жетістіктері үшін» сыйлығын алды. 2017: Сарасота кинофестивалінде «Карьералық жетістіктері үшін» сыйлығымен марапатталды.