Кіріспе

Географиялық ұғым

Қалалық желілер қала басшыларының өз қалаларын басқа муниципалитеттермен байланыстыру үшін қосылатын мүшелік ұйымды немесе әртүрлі деңгейдегі (сауда, теміржол, мәдениет сияқты) қалалардың өзара байланыстылығын сипаттауға қолданылатын географиялық ұғымды білдіруі мүмкін.

Халықаралық ынтымақтастық саласындағы қалалар желілері

Халықаралық ынтымақтастық тұрғысынан алғанда, "қалалар желісі" термині қалалардың белгілі бір жобаларға қатысу, географиялық ерекшеліктерімен өкілдік ету немесе саяси міндеттемелерін іске асыру мақсатында мүше болып тіркелетін ұйымды білдіреді. Қалалардың қалалар желісіне қосылуының басты себептерінің бірі – инфрақұрылым, қалалық көлік, сумен жабдықтау және санитария, ақылды қалалар сияқты ұқсас мәселелерге тап болған және ортақ сипаттамалары бар басқа қалалардың озық тәжірибесін үйрену.

Қалалық желілер географиялық ұғым ретінде

Қалалық желілер – қалалар арасындағы байланыстарды зерттейтін географиялық ұғым. Бұл ұғымда қалалар желідегі түйіндер ретінде қарастырылады. Қазіргі заманғы қалалар туралы түсініктерде осы желілер қалалардың мәнін түсінуде маңызды рөл атқарады. Қалалық желілер басқа жерлермен физикалық байланыстарды – мысалы, теміржолдарды, каналдарды, жоспарланған рейстерді немесе телекоммуникациялық желілерді анықтауға мүмкіндік береді, бұл көбінесе граф теориясы арқылы жүзеге асырылады. Қалалық желілер материалдық емес түрде де бар, мысалы, сауда, жаһандық қаржы, нарықтар, көші-қон, мәдени байланыстар, ортақ әлеуметтік кеңістіктер немесе ортақ тарих сияқты байланыстар арқылы. Дінге қатысты желілер де бар, әсіресе қажылық арқылы. Қаланың өзі – түрлі желілердің тоғысқан түйіні ретінде қарастырылады. Кейбір қалалық ойшылдар қалаларды түсіну үшін қаланың байланыстарының контексін түсіну қажет деп санайды. Қалалық желілер – қаланың анықтамасын құрайтын маңызды элементтердің бірі, сонымен қатар халық саны (тығыздығы) және қалалардағы ерекше өмір салты да осыған жатады.