Кіріспе
Ноттингемдегі саяхаттық ойын-сауық жәрмеңкесі
Ноттингем қаз жәрмеңкесі – қазан айының бірінші аптасында Англияның Ноттингем қаласындағы Forest Recreation Ground-да өткізілетін жыл сайынғы саяхаттық ойын-сауық жәрмеңкесі. Көбінесе саяхаттаушы ойын-сауық ұйымдастырушыларымен (шоумендермен) қамтамасыз етілетін бұл, Ұлыбританиядағы осы атты үш жәрмеңкеден бірі. Қалғандары – Девон графтығының Тависток қаласындағы кішкентай Гуззи жәрмеңкесі және Шығыс Девон графтығының Колифорд қаласындағы одан да кішкентай Майклмас қаз жәрмеңкесі. Соңғы жылдары Ноттингем жәрмеңкесіне жыл сайын 400 мыңнан астам адам келіпті. Қазір көңіл көтеру атракциондарымен танымал болса, қаз жәрмеңкесі мал және тауар саудасымен айналысатын шара ретінде басталған, сонымен қатар тамаша сырларымен де әйгілі болған. "Қаз жәрмеңкесі" атауы Англияның шығысындағы Линкольншир батпақтарынан жыл сайын Ноттингемге сатуға келтірілетін мыңдаған қаздардан шыққан. Дегенмен, бұл қалада одан бұрын да жәрмеңке өткізілген деп есептеледі. 1646 жылы оба эпидемиясынан кейін, сондай-ақ 20 ғасырдың екі дүниежүзілік соғысы кезінде қаз жәрмеңкесі тоқтатылған. 2022 жылға қарай, наурыз айында жәрмеңкенің әдеттегі бес күндік мерзімін он күнге дейін ұзарту бойынша келіссөздер жүргізіліп жатыр.
Ерте тарих
Ноттингемде жәрмеңке қанша уақыттан бері бар екені нақты белгісіз, бірақ ол көптеген ғасырлар бойы өткізіліп келеді және мың жылдан астам уақытқа сонуы мүмкін. 21 қыркүйекте Ноттингемде өткен «Сент-Мэтью жәрмеңкесі» туралы ең ертегі мәлімет саксон дәуірінен жеткен. Даниялықтардың Ноттингемде қоныс тапқаны және олар базар құрғандығы, оның ішінде бастапқы жәрмеңке де болған болуы мүмкін. Осы жерде жүздеген жылдар бойы жыл сайын жәрмеңке өткізіліп келді. 1945 жылы жәрмеңке өзінің дәстүрлі күні – қазан айының бірінші бейсенбісінде қайта жаңғырды. Жәрмеңкенің ұзақтығы жылдар бойы өзгеріп келді; бастапқыда сегіз күнге созылса, 19-шы ғасырдың соңында үш күнге дейін қысқартылды. Ол Ноттингем қаласының орталығынан шамамен бір шақырым солтүстікке орналасқан. Жәрмеңке ойын-сауық алаңының және тұрақ алаңының барлық көгалды бөлігін алып жатыр. Жәрмеңкеге жақын үлкен аумақ, жәрмеңке кезінде саяхатшылар үшін уақытша тірлік ету орны ретінде пайдаланылады. Қаз жәрмеңкесі кезінде көлік қозғалысын жеңілдету үшін арнайы жол жүйелері қолданылады. Көлік қанағаттандырмау үшін жергілікті жерде тұраққа тыйым салынған және жергілікті көшелерде жүк тиеуге рұқсат етілмейді. Қоғамдық көлікті пайдалануға кеңес беріледі; Орманды демалыс алаңына тұрақты трамвайлар, ал жақын маңдағы Мэнсфилд жолы мен Шервуд көтерілісіне автобустар жүреді. «Қаз жәрмеңкесінің» ресми сағаты «Құс» атты алып қаздың пайда болуымен белгіленеді. Жәрмеңкеге дейін 2 метрлік шыны талшықтан және ағаштан жасалған мүсін Мансфилд жолындағы айналымға орнатылады. Бұл дәстүр 1960 жылдары басталды. Жәрмеңке жыл сайын Ноттингем қаласының Лорд-мэрі күміс қоңырауды салтанатты түрде соғуымен ашылады. Кино мұражайында 1948 жылғы жәрмеңке туралы фильмдер сақталған. HM0366. Қаз жәрмеңкесі соңғы жылдары көбінесе төрт күнге ашылса, 2009 жылы ол тұрақты түрде төрт күннен бес күнге дейін ұзартылды. Сондықтан, Қаз жәрмеңкесінің ең жақсы аттракциондарының кейбіреулері Ноттингемнен тікелей Халлға қадам басып, жәрмеңке Халлда төртінші күні ғана ашылады. Жәрмеңкеде зорлық-зомбылық сирек кездеседі. Дегенмен, 2004 жылы 14 жасар Дэниел Беккан Сент-Анн ауданындағы үйінің жанында, қарсыластың ауданынан келген топ балалардың үйге қайтып бара жатқанда оларға оқ жауып өлтірілді. 2020 жылы COVID-19 пандемиясының салдарынан Қаз жәрмеңкесі өткізілмеді; ол 2020 жылдың 21 тамызында қауіпсіздік алаңдауларына байланысты ресми түрде тоқтатылды. 2021 жылы COVID-19 бойынша «үдей берген алаңдаулар мен белгісіздік» және Ноттингем тұрғындарының жартысынан азы толық вакцинацияланғандықтан қайтадан тоқтатылды. Әдемі жәрмеңкеге барушылар үшін Speed XXL – 3G айналатын маятник, XLR8 – 4G айналатын барабан, Wild Mouse – айналатын арбалары бар жоғары жылдамдықты дөңгелекті тау-кен және кері Bungee – серіппелі тік катапульт сияқты аттракциондар бар. Сол жылы «Жоғарғы фризби» деп аталатын үлкен тербелістегі айналмалы дискі де пайда болды. Көптеген отбасылық аттракциондарға дәстүрлі бамперлік машиналар, шұңқырлы шұңқырлар, ойын-сауық үйлері, арбалы пойыздар, шай құмыралары және вальстер кіреді. Нотингемдік тағы бір суретші Артур Спунер 1926 жылы «Нотингемдегі Қаз жәрмеңкесі» атты суретін салған. Сурет 2004 жылы Christie's аукционында 200 000 фунт стерлингке сатылды және қазір Ноттингем сарайында қойылған. 1908-1912 жылдар аралығында Лондонда тұрған жазушы Д.Х. Лоуренс жыл сайын Ноттингемге үйіне барып, Қаз жәрмеңкесіне қатысқан. 1910 жылы ол «Қаз жәрмеңкесі» атты қысқа әңгімені жазды, ол алғаш рет 1910 жылдың ақпан айында «The English Review» журналында жарияланды және 1914 жылы «The Prussian Officer and Other Stories» жинағына енгізілді. Сесил Робертс «Қаз жәрмеңкесі» романында жәрмеңкені келемездеп сипаттайды: «Октябрь айының әр бірінші бейсенбісінде, ғасырлар бойы қалыптасқан дәстүр бойынша, қаланың шерифі Робин Гудпен қатты қорланған жақсы адамдары ақыл-есінен айырылады». Алғашқыда 1928 жылы Америка Құрама Штаттарында жарық көрген роман сол жылы Англияда кітаптың басты кейіпкерлерінің есімдері Дэвид және Диана деген атпен жарық көрді. Ж.Б. Пристлидің 1934 жылы жарық көрген «Англия сапары» еңбегінде автордың өткен жылы Англияны аралап саяхаттағаны баяндалады. Онда оның Қаз жәрмеңкесіне жасаған сапары туралы ерекше әсерлі баяндама бар, ол оны «көптеген тиынды ең қысқа уақытта тартуға бағытталған, қысылған және терлеген адамзаттың массасы» деп сипаттайды. Қаз жәрмеңкесі теледидар бағдарламаларында, сондай-ақ «The Woman for Joe» (1955), «Saturday Night and Sunday Morning» (1960) және «Weekend» (2011) сияқты фильмдерде қолданылған. Алан Силлитоның 1991 жылы жазған «Нұхтың кемесі» атты әңгімесі Ноттингемдегі Қаз жәрмеңкесінде өтеді, ал жәрмеңке сол автордың «Saturday Night and Sunday Morning» шығармасында да кездеседі.
«Қаз жәрмеңкесі түні» – 2016 жылы Кэти Пимлотт жазған өлеңдер жинағы, онда автор Ноттингем және оның төңірегіндегі жерлер туралы ойларымен бөліседі, соның ішінде жыл сайынғы Қаз жәрмеңкесі де бар.