Кіріспе
Акселерометр – объектінің абсолюттік үдеуін өлшейтін құрылғы. Абсолюттік үдеу – еркін түсудегі бақылаушыға қатысты объектінің үдеуі (жылдамдық өзгеру жылдамдығы). Абсолюттік үдеу координаталық үдеуден өзгеше, ол белгілі бір координаталық жүйеге қатысты үдеу болып табылады, ол үдеуге ұшырауы немесе ұшырамауы мүмкін. Мысалы, Жер бетінде тұрған акселерометр Жердің гравитациясының әсерінен жоғары қарай шамамен g ≈ 9.81 м/с² үдеуін өлшейді. Керісінше, еркін түсудегі акселерометр нөлдік үдеуді өлшейді. Акселерометрлер өнеркәсіпте, тұтыну тауарларында және ғылымда кеңінен қолданылады. Жоғары сезімтал акселерометрлер ұшақтар мен зымырандардағы инерциялық навигациялық жүйелерде қолданылады. Адамсыз ұшқышсыз аппараттарда акселерометрлер ұшуды тұрақтандыруға көмектеседі. Микромеханикалық электромеханикалық жүйелер (МЭМС) акселерометрлері смартфондар, камералар және бейне ойын контроллерлері сияқты қолмен ұсталатын электрондық құрылғыларда осы құрылғылардың қозғалысын және бағытын анықтау үшін қолданылады. Өнеркәсіптік машиналардағы діріл акселерометрлермен бақыланады. Сейсмометрлер – жер сілкінісі сияқты жер қозғалысын бақылауға арналған сезімтал акселерометрлер. Екі немесе одан көп акселерометрлер бір-бірімен үйлестірілген кезде, олар кеңістіктегі арақашықтығы бойынша абсолюттік үдеудегі айырмашылықтарды, әсіресе гравитацияны, яғни гравитациялық өрістің градиентін өлшеуге болады. Гравитациялық градиометрия абсолютті гравитацияның әлсіз әсеріне және Жердің жергілікті тығыздығына, ол өте өзгермелі болатындықтан пайдалы. Бір осьті акселерометр белгілі бір ось бойымен үдеуді өлшейді. Көп осьті акселерометр векторлық шама ретінде абсолюттік үдеудің шамасын да, бағытын да анықтайды және әдетте әртүрлі осьтер бойына бағытталған бірнеше бір осьті акселерометрлерден тұрады.
An accelerometer is a device that measures the proper acceleration of an object. Proper acceleration is the acceleration (the rate of change of velocity) of the object relative to an observer who is in free fall (that is, relative to an inertial frame of reference). Proper acceleration is different from coordinate acceleration, which is acceleration with respect to a given coordinate system, which may or may not be accelerating. For example, an accelerometer at rest on the surface of the Earth will measure an acceleration due to Earth's gravity straight upwards of about g ≈ 9.81 m/s2. By contrast, an accelerometer that is in free fall will measure zero acceleration. Accelerometers have many uses in industry, consumer products, and science. Highly sensitive accelerometers are used in inertial navigation systems for aircraft and missiles. In unmanned aerial vehicles, accelerometers help to stabilize flight. Micromachined micro electromechanical systems (MEMS) accelerometers are used in handheld electronic devices such as smartphones, cameras and video game controllers to detect movement and orientation of these devices. Vibration in industrial machinery is monitored by accelerometers. Seismometers are sensitive accelerometers for monitoring ground movement such as earthquakes. When two or more accelerometers are coordinated with one another, they can measure differences in proper acceleration, particularly gravity, over their separation in space—that is, the gradient of the gravitational field. Gravity gradiometry is useful because absolute gravity is a weak effect and depends on the local density of the Earth, which is quite variable. A single axis accelerometer measures acceleration along a specified axis. A multi axis accelerometer detects both the magnitude and the direction of the proper acceleration, as a vector quantity, and is usually implemented as several single axis accelerometers oriented along different axes.
Физикалық принциптер
Акселерометр – еркін құлауға қатысты және адамдар мен заттар сезінетін үдеуді өлшейтін құрал. Мұндай үдеулер көбінесе g күші деп аталады, яғни стандарттық гравитациямен салыстырғанда. Жер бетінде тұрған акселерометр шамамен 1 g жоғары қарай көрсетеді, себебі Жер беті жергілікті инерциялық жүйеге (жер бетіне жақын еркін құлайтын дененің жүйесі) қатысты жоғары қарай нормальды күш түсіреді. Жерге қатысты қозғалыс үдеуін алу үшін, бұл "гравитациялық ығысуды" алып тастау және Жердің инерциялық жүйеге қатысты айналуынан туындаған әсерлерді түзету қажет. Гравитациялық ығысудың пайда болу себебі – Эйнштейннің эквиваленттілік принципі, ол гравитацияның дененің үдеуінен ажыратылмайтынын айтады. Егер, мысалы, жерге әсер ету күшін немесе теңдестірілген жоғары итеру күшін қолдану арқылы гравитациялық өрісте бекітілген болса, акселерометрдің анықтамалық жүйесі (өз корпусы) еркін құлаудағы анықтамалық жүйеге қатысты жоғары қарай үдеуге ие болады. Бұл үдеудің әсері құралдың кез келген басқа үдеуінен ажыратылмайды, сондықтан акселерометр зымыран ұшыру алаңында отырғанда және терең ғарышта 1 g үдеумен қозғалғандағы айырмашылықты анықтай алмайды. Осы себептерге байланысты акселерометр кез келген еркін құлау кезінде нөлді көрсетеді. Мұндай жағдайларға атмосфералық әсерлерді елеуге болмайтын биіктіктегі еркін құлау, ғарыш кеңістігінде инерциясы жоқ кемедегі ұшу, Жерді айналатын ғарыш кемесі, немесе вакуумдегі кез келген еркін құлау жатады. Мысалы, атмосфералық әсерлерді ескермеуге болатын жеткілікті биіктіктегі еркін құлау да осыған жатады. Алайда, бұл ауа кедергісінің соқтығу күшін тудыратын және тұрақты соңғы жылдамдыққа жеткенше үдеуді азайтатын (еркін емес) құлауды қамтымайды. Соңғы жылдамдыққа жеткенде акселерометр 1 g жоғары қарай үдеуді көрсетеді. Осы себепті парашютист соңғы жылдамдыққа жеткенде өзін "еркін құлау" жағдайында сезінбейді, керісінше, жоғары көтерілген ауаның "жатағында" (1 g) қолдау сезінеді. Үдеу SI жүйесінде секундқа метр/секунд (м/с²), cgs жүйесінде гал (Gal) немесе стандарттық гравитация (g) арқылы өлшенеді. Жерге қатысты нысандардың үдеуін анықтау үшін, мысалы, инерциялық навигациялық жүйеде пайдалану үшін жергілікті гравитация туралы мәліметтер қажет. Бұл құрылғыны тыныш күйде калибрлеу арқылы немесе ағымдағы орнындағы белгілі гравитациялық модельден алуға болады.
Құрылымы
Негізгі механикалық акселерометр – серіппедегі демпферленген сынақ массасы болып табылады. Акселерометр үдеуді сезінген кезде, Ньютонның үшінші заңы серіппенің қысылуын үдеуді теңдестіру үшін массаға күш түсіруге бейімдеуге себеп болады. Серіппенің күші қысылу мөлшерімен (Гук заңына сәйкес) сызықты түрде өзгеретіндіктен және серіппе тұрақтысы мен масса белгілі шамалар болғандықтан, серіппенің қысылуын өлшеу үдеуді өлшеумен де бірдей. Массаның тербелісі мен серіппенің өлшемдерге кедергі келтірмеуі үшін жүйе демпферленеді. Дегенмен, демпфирование акселерометрлердің жиілік жауабын тудырады. Көптеген жануарларда үдеуді, әсіресе гравитацияны анықтауға арналған сезімтал мүшелер бар. Бұл жағдайда сынақ массасы әдетте бір немесе бірнеше кальций карбонаты отолиттері (латынша «құлақ тасы») немесе статокония кристалдары болып табылады, олар нейрондарға қосылған кірпіктерге қарсы әрекет етеді. Кірпіктер серіппелердің, ал нейрондар сенсорлардың рөлін атқарады. Демпфирование әдетте сұйықтық арқылы жүзеге асырылады. Көптеген омыртқалы жануарларда, соның ішінде адамдарда, бұл құрылымдар ішкі құлақта орналасқан. Көптеген омыртқасыз жануарларда да осыған ұқсас мүшелер бар, бірақ олар есту мүшелерінің бөлігі емес. Бұлар статоцисттер деп аталады. Механикалық акселерометрлер көбінесе электрондық тізбек кішкене қозғалысты сезінетін, содан кейін сынақ массасын алыс жылжудан қорғау үшін сызықтық қозғалтқыштың бір түрімен итеріп тұратын етіп жасалады. Қозғалтқыш электромагнит немесе өте кішкентай акселерометрлерде электростатикалық болуы мүмкін. Тізбектің электрондық мінез-құлқы мұқият жобаланғандықтан және сынақ массасы алыс жылжудан қорғалғандықтан, бұл жобалар өте тұрақты (яғни тербелмейтін), бақыланатын жиілікпен өте сызықтық болуы мүмкін. (Бұл серворежимдік жобалау деп аталады.) Механикалық акселерометрлерде өлшеу көбінесе электрлік, пьезоэлектрлік, пьезорезистивті немесе сыйымдылықтық болып табылады. Пьезоэлектрлік акселерометрлер пьезокерамикалық сенсорларды (мысалы, қорғасын цирконат титанаты) немесе жеке кристалдарды (мысалы, кварц, турмалин) пайдаланады. Олар жоғары жиілікті өлшеулер, кіші салмақтағы және жоғары температураға төзімділік жағынан теңдесі жоқ. Пьезорезистивті акселерометрлер соққыға (өте жоғары үдеуге) жақсы төтеп береді. Сыйымдылықты акселерометрлер әдетте кремнийлі микромеханикалық сенсорлық элементті қолданады. Олар төмен жиілікті жақсы өлшейді. Қазіргі заманғы механикалық акселерометрлер көбінесе шағын микроэлектромеханикалық жүйелер (МЭМЖ) болып табылады және көбінесе өте қарапайым МЭМЖ құрылғылары болып табылады, олар сынақ массасы бар (сейсмикалық масса деп те аталады) консольдық сәуледен аз ғана тұрады. Демпфирование құрылғыдағы қалдық газдан туындайды. Q факторы тым төмен болмаса, демпфирование сезімталдықты төмендетпейді. Сыртқы үдеулердің әсерінен сынақ массасы бейтарап күйінен ауысады. Бұл ауытқу аналогты немесе цифрлық түрде өлшенеді. Көбінесе, тұрақты арқалықтар жиынтығы мен сынақ массасына бекітілген арқалықтар жиынтығы арасындағы сыйымдылық өлшенеді. Бұл әдіс қарапайым, сенімді және арзан. Серіппелердің деформациясын және осылайша ауытқуды анықтау үшін серіппелерге пьезорезисторларды қосу жақсы балама болып табылады, бірақ өндіріс кезеңінде тағы бірнеше процестік қадамдар қажет. Өте жоғары сезімталдықтар үшін кванттық туннельдеу де қолданылады; бұл арнайы процесті қажет етеді, сондықтан өте қымбат. Оптикалық өлшеу зертханалық құрылғыларда көрсетілген. Тағы бір МЭМЖ негізделген акселерометр – жылулық (немесе конвективті) акселерометр. Оның ішінде кішкентай жылытқыш бар. Бұл күмбездің ішіндегі ауаны немесе басқа сұйықтықты қыздырады. Термиялық көпіршік сынақ массасы ретінде әрекет етеді. Күмбездегі температуралық сенсор (термистор немесе термопиль сияқты) күмбездің бір жеріндегі температураны өлшеуге арналған. Бұл қыздырылған көпіршіктің күмбездегі орналасуын өлшеуге арналған. Күмбез үдеуді арттырғанда, суық, тығыздығы жоғары сұйықтық қыздырылған көпіршікті итеріп жібереді. Өлшенген температураның өзгеруі. Температураның өлшемі үдеу ретінде түсіндіріледі. Сұйықтық демпфирді қамтамасыз етеді. Сұйықтыққа әсер ететін гравитация күші серіппені қамтамасыз етеді. Сынақ массасы өте жеңіл газ болғандықтан және оны сәуле немесе рычаг ұстамағандықтан, жылу акселерометрлері жоғары соққыдан аман қалады. Басқа нұсқада газды қыздыру үшін және температураның өзгеруін анықтау үшін сым қолданылады. Температураның өзгеруі сымның кедергісін өзгертеді. Екі өлшемді акселерометрді экономикалық тұрғыдан бір күмбез, бір көпіршік және екі өлшеу құрылғысымен жасауға болады. Көптеген микромеханикалық акселерометрлер жазықтықта жұмыс істейді, яғни олар тек жазықтықтағы бағытқа сезімтал етіп жобаланған. Екі құрылғыны бір жаққа орналастыру арқылы екі осьті акселерометр жасауға болады. Үшінші құрылғыны жазықтықтан тыс орналастыру арқылы үш осьті өлшеуге болады. Мұндай комбинация жинаудан кейін үш жеке модельдің біріктірілуіне қарағанда айқын қателерді азайтуы мүмкін. Микромеханикалық акселерометрлер кең ауқымды өлшеу диапазондарында қол жетімді, мыңдаған g дейін. Жобалаушы сезімталдық пен өлшенетін максималды үдеу арасында компромисс жасауы керек.
Инженерлік
Жылдамдық сенсорларын көлік құралының үдеуін өлшеу үшін қолдануға болады. Акселерометрлерді автомобильдердегі, машиналардағы, ғимараттардағы, процестерді басқару жүйелеріндегі және қауіпсіздік орналымдарындағы дірілді өлшеу үшін қолдануға болады. Олар сондай-ақ сейсмикалық белсенділікті, еңісті, машинаның дірілін, динамикалық қашықтықты және жылдамдықты, гравитацияның әсерімен немесе одан тәуелсіз өлшеу үшін де пайдаланылуы мүмкін. Гравиметрияда қолдану үшін арнайы конфигурацияланған акселерометрлерді пайдаланатын қолданбалар гравиметрлер деп аталады.
Биология
Акселерометрлер биологиялық ғылымдарда да кеңінен қолданылуда. Биаксиалды немесе триаксиалды үдеудің жоғары жиілікті жазбалары, жануарлар көзден тыс болғанда мінез-құлық үлгілерін ажыратуға мүмкіндік береді. Бұдан әрі, үдеуді жазу зерттеушілерге жануардың табиғи ортада энергия жұмсайтын жылдамдығын анықтауға мүмкіндік береді, бұл үшін аяқ-қолдың қозғалыс жиілігін немесе жалпы динамикалық дене үдеуін өлшеу қажет. Мұндай тәсілдерді теңіз ғалымдары көбінесе жануарларды табиғатта визуальды бақылау арқылы зерттеу мүмкін болмағандықтан қолданды, бірақ құрлықтағы биологилер де осыған ұқсас тәсілдерді қолдануда. Мысалы, акселерометрлер Харис бүркітінің (Parabuteo unicinctus) ұшу кезіндегі энергия жұмсалуын зерттеу үшін пайдаланылған. Зерттеушілер сонымен қатар смартфон акселерометрлерін қолданып, қарсылық жаттығуларының механобиологиялық сипаттамаларын жинап, талдайды. Көбінесе зерттеушілер жануарлардың табиғаттағы мінез-құлқын жақсырақ түсіну үшін (мысалы, Канадалық рысьтің аң аулау мінез-құлқын) акселерометрлерді камералар немесе микрофондар сияқты қосымша технологиямен бірге қолданады.
Медициналық қолдану
Золлдың AED Plus құрылғысы жүрекке жасалатын қысымның тереңдігін өлшейтін акселерометрлі CPR D•padz-ты пайдаланады. Соңғы бірнеше жылда бірнеше компания жүгірушілерге арналған спорттық сағаттарды жасап, сатуға шығарды, олардың құрамында жүгірушінің жылдамдығы мен қашықтығын анықтауға көмектесетін акселерометрлер бар. Бельгияда үкімет халықты күнделікті бірнеше мың қадам жасауға ынталандыру үшін акселерометрге негізделген қадамдарды санау құрылғыларын қолданады. Herman Digital Trainer физикалық жаттығулар кезінде соққы күшін өлшеу үшін акселерометрлерді пайдаланады. Бас соқтығысының күшін өлшеу үшін акселерометрлермен жабдықталған футбол шлемдерін жасау ұсынылып отыр. Акселерометрлер жүріс параметрін, мысалы, тіреу және инерция фазасын есептеу үшін қолданылған. Мұндай сенсорларды адамдарды өлшеу немесе олардың қозғалысын бақылау үшін пайдалануға болады.
Навигация
Инерциялық навигациялық жүйе – компьютер мен қозғалыс сенсорларын (акселерометрлерді) пайдаланып, сыртқы сілтемелерді қажет етпей, өлі есептеу арқылы қозғалатын объектінің орнын, бағытын және жылдамдығын (қозғалыс бағыты мен жылдамдығын) үздіксіз есептейтін навигациялық құрал. Инерциялық навигациялық жүйелерді немесе олармен тығыз байланысты құрылғыларды атау үшін инерциялық басқару жүйесі, инерциялық эталондық платформа және тағы да басқа түрлі терминдер қолданылады. Акселерометр ғана, мысалы ұшақтар мен зымырандар үшін, гравитацияның вертикаль бағыттағы өзгеруі маңызды болатын қашықтықтарда биіктіктің өзгеруін анықтауға қолайлы емес. Гравитациялық градиент болған жағдайда калибрлеу және деректерді өңдеу процесі сандық тұрғыдан тұрақсыз болады.
Көлік
Акселерометрлер кәсіби және әуесқой ракеталардың екеуінде де апогейді анықтау үшін қолданылады. Акселерометрлер интеллектуалды тығыздау роликтерінде де пайдаланылады. Акселерометрлер инерциялық навигациялық жүйелерде гироскоптармен бірге қолданылады. MEMS акселерометрлерін қолданудың ең көп таралған мысалы – қазіргі заманғы автомобильдердегі қауіпсіздік қаптамаларын (airbag) іске қосу жүйелері. Осы жағдайда акселерометрлер көліктің күрт теріс үдеуін анықтау үшін қолданылады, соқтығысудың қашан және қаншалықты күшті болғанын білуге көмектеседі. Автомобильдердегі тағы бір кең таралған қолданылуы – электрондық тұрақтандыру жүйелері, олар бұрылыс күштерін өлшеу үшін бүйірлік акселерометрді пайдаланады. Автомобиль өнеркәсібінде акселерометрлерді кеңінен қолдану олардың бағасын едәуір төмендетті. Автомобильдердегі тағы бір қолданылуы – шу, діріл және қатаңдық (NVH) деңгейін бақылау, бұл жағдайлар жүргізушілер мен жолаушыларға дискомфорт тудыруы мүмкін және механикалық ақаулардың белгісі болуы мүмкін. Еңкейтілген пойыздар қажетті еңкейіс шамасын есептеу үшін акселерометрлер мен гироскоптарды қолданады.
Вулканология
Қазіргі заманғы электронды акселерометрлер белсенді жанартаулардың магма қозғалысын анықтау мақсатында қолданылатын қашықтан сезіктеу құрылғыларында пайдаланылады.
Тұтынушы электроникасы
Акселерометрлер жеке электрондық құрылғыларға, мысалы, дисплей экранына, құрылғының бағытын анықтау үшін жиірек енгізілуде. Еркін құлау сенсоры (FFS) – жүйе түсіп, құлауда екенін анықтауға арналған акселерометр. Ол содан кейін қатты дискінің басын тоқтату сияқты қауіпсіздік шараларын қолдана алады, бұл бастың соқтығысуының алдын алып, соқтығыс кезінде деректердің жоғалуын қамтамасыз етеді. Бұл құрылғы әртүрлі өндірушілер шығаратын көптеген компьютерлік және тұтынушылық электрондық өнімдерге кіреді. Ол сондай-ақ кейбір деректерді тіркеу құрылғыларында тасымалдау контейнерлерінің тасымалдау операцияларын бақылау үшін қолданылады. Еркін құлау уақытының ұзақтығы құлау биіктігін есептеу және жүкке түсетін соққыны бағалау үшін пайдаланылады.
Қозғалыс кірісі
Кейбір смартфондарда, сандық аудио ойнатқыштарда және жеке сандық көмекшілерде пайдаланушы интерфейсін басқару үшін акселерометрлер бар; көбінесе акселерометр құрылғыны қалай ұстап тұрғанға байланысты құрылғы экранының ландшафтты немесе портреттік көрінісін көрсету үшін қолданылады. Apple әрбір iPhone, iPad және iPod touch ұрпағына, сондай-ақ 4-ші ұрпақтан бастап барлық iPod nano құрылғысына акселерометрді енгізді. Бағдарлауды реттеумен қатар, мобильді құрылғылардағы акселерометрлерді арнайы қолданбалармен бірге қадамдарды санаушы (педометр) ретінде де пайдалануға болады. Автоматты соқтығысу туралы хабарлау (ACN) жүйелері де көлік апаты болған жағдайда көмек шақыру үшін акселерометрді пайдаланады. Белгілі ACN жүйелеріне OnStar AACN қызметі, Ford Link 911 Assist, Toyota Safety Connect, Lexus Link немесе BMW Assist жатады. Көптеген акселерометрмен жабдықталған смартфондарда ACN бағдарламалық құралын жүктеуге болады. ACN жүйелері соқтығысудың күшіне байланысты үдеуді анықтау арқылы іске қосылады. Акселерометрлер көліктің электронды тұрақтандыру жүйелерінде көліктің нақты қозғалысын өлшеу үшін қолданылады. Компьютер көліктің нақты қозғалысын жүргізушінің рульді бұруымен және газ педаліне басуымен салыстырады. Тұрақтандыру компьютері жүргізушінің әрекеті мен көліктің нақты қозғалысы арасындағы айырмашылықты азайту үшін жекелеген дөңгелектерді тежеу және/немесе қозғалтқыштың қуатын төмендету мүмкіндігіне ие. Бұл көліктің айналуына немесе аударылуына жол бермеуге көмектеседі. Кейбір қадамдарды санаушылар (педометрлер) механикалық сенсорларға қарағанда қадамдар мен қашықтықты дәлірек өлшеу үшін акселерометрді қолданады. Nintendo Wii ойын консолі үш осьті акселерометрді қамтитын Wii Remote деп аталатын контроллерді пайдаланады және ол негізінен қозғалыс енгізу үшін жасалған. Пайдаланушылар сондай-ақ қосымша қозғалысқа сезімтал Nunchuk құрылғысын сатып ала алады, соның арқасында қозғалыс екі қолдан да тәуелсіз тіркеледі. Бұл Nintendo 3DS жүйесінде де қолданылады. Ұйқы фазасы сағаты акселерометриялық сенсорларды пайдаланып, ұйықтаған адамның қозғалысын анықтайды, сондықтан адамды REM фазасында болмаған кезде оятып, оянуды жеңілдетеді.
Дыбыс жазу
Микрофон немесе құлақ барабаны – ауа қысымының өзгеруіне жауап беретін мембрана. Бұл өзгерулер үдеуге (көтерілуге) себеп болады, сондықтан дыбысты жазу үшін акселерометрлерді пайдалануға болады. 2012 жылғы зерттеуде смартфон акселерометрлерінің күнделікті жағдайлардың 93% -ында дауыстарды анықтай алатыны көрсетілді. Керісінше, мұқият дайындалған дыбыстар акселерометрлердің жалған деректерді көрсетуіне әкелуі мүмкін. Бір зерттеуде (MEMS) смартфон акселерометрлерінің 20 моделі сынақтан өтті және олардың көпшілігі осы шабуылға осал екені анықталды.
Бағдарлауды анықтау
21-ғасырдың көптеген құрылғылары экранды құрылғының ұсталу бағытына қарай реттеу үшін акселерометрлерді пайдаланады (мысалы, портреттік және ландшафттық режимдер арасында ауысу). Мұндай құрылғылардың қатарында көптеген планшеттік компьютерлер, сондай-ақ кейбір смартфондар мен цифрлық камералар бар. 2004 жылы ұсынылған Amida Simputer қолға ұсталатын Linux құрылғысы, акселерометрі бар алғашқы коммерциялық құрылғы болды. Ол осы акселерометрді пайдаланып, беттерді аудару, суреттерді жақындату және алыстату, портреттік режимді ландшафттық режимге өзгерту және көптеген қарапайым қозғалыс негізіндегі ойындар сияқты көптеген қолмен басқару мүмкіндіктерін қамтыды. 2009 жылғы қаңтар айынан бастап, дерлік барлық жаңа ұялы телефондар мен цифрлық камералар суретті автоматты түрде айналдыру, қозғалысқа сезімтал мини-ойындар және фотосурет түсірген кезде тербелісті түзету мақсатында кемінде еңіс сенсорымен және кейде акселерометрмен жабдықталған.
Кескінді тұрақтандыру
Камкодерлер кескінді тұрақтандыру үшін акселерометрлерді пайдаланады, жарық жолын сенсорға бағыттау үшін оптикалық элементтерді жылжыту арқылы кездейсоқ қозғалыстарды жояды немесе анықталған қозғалысты тегістеу үшін кескінді цифрлық түрде жылдырады. Кейбір тұрақты камералар бұлдырлауды болдырмау үшін акселерометрлерді қолданады. Камера қозғалғанда суретке түсіруді тоқтатады. Камера қозғалмай тұрғанда (тіпті бір миллисекундқа ғана болса да, діріл кезінде болуы мүмкін), сурет түсіріледі. Бұл технологияны қолданудың мысалы – Nokia N96 сияқты акселерометрлері бар Symbian операциялық жүйесінде жұмыс істейтін Glogger VS2 телефон қосымшасы. Кейбір цифрлық камераларда түсірілген суреттің бағытын анықтайтын және қарау кезінде суретті бұратын акселерометрлер болады.
Құрылғының бүтіндігі
Көптеген ноутбуктерде құлауды анықтауға арналған акселерометр орнатылған. Құлау анықталса, деректердің жоғалуын және одан кейін болатын соққыдан қатты дискінің бастарына немесе дискіге зақым келтірмеу үшін олар қауіпсіз жағдайға келтіріледі.
Гравиметрия
Гравиметр немесе гравитометр – жергілікті гравитациялық өрісті өлшеу үшін гравиметрияда қолданылатын құрал. Гравиметр – акселерометрдің бір түрі, бірақ акселерометрлер қозғалыстарға, соның ішінде шуға, тербелістер тудыратын барлық дірілдерге сезімтал келеді. Гравиметрде бұл интегралды дірілді оқшаулау және сигналды өңдеу арқылы күшін жояды. Дизайнның негізгі принципі акселерометрлердегідей болғанымен, гравиметрлер Жердің гравитациясындағы өте шағын өзгерістерді – 1 g-ды өлшеу үшін акселерометрлерге қарағанда әлдеқайда жоғары сезімталдықпен жасалады. Керісінше, басқа акселерометрлер көбінесе 1000 g немесе одан да көпті өлшеуге арналған, ал көптегендері көп осьті өлшемдерді жүзеге асырады. Гравиметрлер үшін уақытша шешілімге қатысты талаптар көбінесе төмендеу болады, сондықтан шешілімді ұзақ "уақыт тұрақтысымен" өңдеу арқылы арттыруға болады.
Пайдалану және құпиялылық мәселесі
Көптеген мобильді құрылғыларда пайдаланушының рұқсатысыз үшінші тарап қолданбалары қол жеткізе алатын акселерометр деректері, жазылған қозғалыс үлгілеріне негізделіп, пайдаланушылар туралы толымды ақпаратты анықтау үшін қолданылған (мысалы, жүргізу мінез-құлқы, мастық деңгейі, жас, жыныс, сенсорлық экран енгізулері, географиялық орналасқан жері). Егер бұл пайдаланушының біліміне немесе келісіміне жеткізбестен жасалса, мұндай әрекет тұжырымдамалық шабуыл деп аталады. Сонымен қатар, миллиондаған смартфон акселерометр арқылы бағдарламалық қамтамасты бұзуға осал болуы мүмкін.