Кіріспе

Кескінді өңдеу әдісі

Шекараларды анықтау – бұл кескіннің жарықтығы күрт өзгеріп, немесе формальды түрде үзілістері болатын цифрлық кескіндегі қисықтарды анықтауға бағытталған әртүрлі математикалық әдістерді қамтиды. Бір өлшемді сигналдардағы үзілістерді табу мәселесі қадамдық анықтау деп, ал уақыт бойынша сигналдардағы үзілістерді табу мәселесі өзгеріс анықтау деп аталады. Шекараларды анықтау – бейне өңдеу, машиналық көру және компьютерлік көрудегі, әсіресе ерекшеліктерді анықтау және ерекшеліктерді бөліп алу салаларындағы маңызды құрал болып табылады.

Шеті қасиеттері

Үш өлшемді көріністің екі өлшемді суретінен алынған жиектер көзқарасқа тәуелді немесе көзқарасқа тәуелсіз деп жіктелуі мүмкін. Көзқарасқа тәуелсіз жиек әдетте үш өлшемді нысандардың ішкі қасиеттерін көрсетеді, мысалы, беттік белгілер мен беттік пішін сияқты. Көзқарасқа тәуелді жиек көзқарас өзгергенде өзгеруі мүмкін және көбінесе сахнаның геометриясын көрсетеді, мысалы, бір-бірін жабатын нысандар. Типик жиек мысалы, қызыл түсті блок пен сары түсті блок арасындағы шекара болуы мүмкін. Ал сызық (қыртыс іздегішпен анықталуы мүмкін) өзгермейтін фонға қарағанда әр түрлі түсті пиксельдердің шағын тобынан тұруы мүмкін. Сондықтан сызықтың әр жағында әдетте бір жиек болады.

Қиындық

Қарапайым нысандарды бейнелейтін немесе жақсы бақыланатын жарығы бар суреттерден басқа, жиектерді анықтау оңай міндет емес, себебі екі пикселдің арасындағы жиекті қалай анықтауға болатынын білу қиын. Математика энциклопедиясындағы жиектерді анықтау туралы мақалаларды да қараңыз.

Ақылға қонымды

Джон Канни бір жиекке бірнеше жауаптарды анықтау, орналастыру және азайту критерийлерін ескере отырып, оңтайлы тегістеу сүзгісін шығарудың математикалық мәселесін қарастырды. Ол осы шарттарды ескере отырып, оңтайлы сүзгі төрт экспоненциалдық мүшенің қосындысы екенін көрсетті. Сондай-ақ, бұл сүзгі Гаусс туындыларының бірінші ретімен жақсы жуықталады екенін көрсетті. Канни сонымен қатар максималды емес басу ұғымын енгізді, яғни алдын ала тегістеу сүзгілерін ескере отырып, жиек нүктелері градиент шамасының градиент бағытындағы жергілікті максимумын қабылдайтын нүктелер ретінде анықталады. Градиент бағыты бойынша 2-ші туындының нөлдік қиылысын іздеуді алғаш рет Харалик ұсынды. Бұл оператордың қазіргі геометриялық вариациялық мағынасын табуға екі онжылдықтан аз уақыт кетті, ол оны Marr–Hildreth (Лапласианның нөлдік қиылысы) жиек детекторымен байланыстырады. Бұл байқауды Рон Киммель мен Альфред Брукштейн жасады. Оның жұмысы компьютерлік көрудің алғашқы кезеңінде жасалса да, Канни жиек детекторы (оның түрлерін қоса алғанда) әлі де қазіргі заманғы жиек детекторы болып табылады. Канниден жақсы жұмыс істейтін жиек детекторлары көбінесе ұзақ есептеу уақытын немесе көптеген параметрлерді қажет етеді.

Ковалевский

Владимир А. Ковалевский мүлдем басқаша тәсіл ұсынды. Ол суретті Сигма сүзгісімен алдын ала өңдеуді және пандустарды жұмсарту үшін арнайы сүзгіді қолданады. Бұл әдіс суреттің жарықтығын емес, тек түс арналарының қарқындылығын пайдаланады, бұл бірдей жарықтыққа ие, бірақ әртүрлі түстердегі екі жақын пикселдің арасындағы жиекті анықтау үшін маңызды. Бұл әдіс суретті екі рет сканерлейді: біріншісі көлденең сызықтармен, екіншісі тік бағаналармен. Әрбір көлденең сызықта алты тікелей жапсарған пиксел қарастырылады және әр екі жақын пиксел арасындағы бес түс айырмашылығы есептеледі. Әр түс айырмашылығы – сәйкес келетін жақын пикселдердің қызыл, жасыл және көк түс арналарының қарқындылығының абсолютті айырмашылықтарының қосындысы. Егер бұл қосынды берілген шектен жоғары болса, түс айырмашылығының таңбасы жасыл қарқындылықтың айырмашылығының таңбасына тең болады. Егер жасыл айырмашылық нөл болса, түс айырмашылығының таңбасы қызыл қарқындылықтың айырмашылығының таңбасына тең болады. Егер жасыл және қызыл айырмашылықтар екеуі де нөл болса, түс айырмашылығының таңбасы көк айырмашылықтың таңбасына тең болады, бұл жағдайда қосынды шектен жоғары болғандықтан нөл бола алмайды. Бес түс айырмашылығының мәндері мен таңбалары үшін белгілі бір шарттар қойылады, осы шарттар орындалған жағдайда алты пикселдің үшіншісі мен төртіншісінің арасына қысқа тік сызық қойылады, ол жиектің белгісі болып табылады. Дәл осындай есептеулер тік бағаналар үшін де жүргізіледі. Бұл жағдайда келесі алты пикселдің үшіншісі мен төртіншісінің арасына қысқа көлденең сызық қойылады. Тік және көлденең сызықтар (суреттегі абстрактілі жасуша кешенінің бір өлшемді жасушалары) көбінесе жиекті көрсететін байланысты тізбек құрайды. Бұл әдіс сенімді және өте жылдам, және ең бастысы, егер осы пикселдер арасындағы түс айырмашылығы шектен жоғары болса, бірдей жарықтыққа ие жақын пикселдер арасындағы жиектерді анықтай алады. Canny–Deriche детекторы Canny жиегін анықтағышы сияқты ұқсас математикалық критерийлерден туындаған, бірақ дискретті көзқараспен басталып, экспоненциалды немесе Гаусс сүзгілерінің орнына суретті тегістеу үшін рекурсивті сүзгілер жиынтығына әкеледі. Төменде сипатталған дифференциалдық жиек детекторын теориялық талдау және субпикселдік іске асыру тұрғысынан бірқатар артықшылықтары бар масштабтық кеңістікте есептелген дифференциалдық инварианттар тұрғысынан Канни әдісінің қайта формулировкасы ретінде қарастыруға болады. Осы тұрғыдан алғанда, Log Gabor сүзгісі табиғи көріністердегі шекараларды анықтау үшін жақсы таңдау болып табылады.

Шектілік пен байланысты белгілеу

Беттің күшін есептегеннен кейін (әдетте градиент мөлшері), келесі қадам – шектік мән қолдану, бейне нүктесінде шеттердің болуын анықтау. Шектік мән неғұрлым төмен болса, соғұрлым көп шеттер табылады, ал нәтиже шуға және бейнедегі маңызсыз ерекшеліктердің шеттерін анықтауға осал болады. Керісінше, жоғары шектік мән ұсақ шеттерді жіберіп алуы немесе үзіліске ұшыраған шеттерге әкелуі мүмкін. Егер шектік мән тек градиент мөлшерінің суретіне ғана қолданылса, нәтижедегі шеттер әдетте қалың болады және кейбір шеттерді жұқалау қажет. Дегенмен, максималды емес басу арқылы анықталған шеттер үшін шет қисықтары анықтама бойынша жұқа болады және шет пиксельдерін шеттік көпбұрышқа байланыстыру (шетті қадағалау) процедурасымен байланыстыруға болады. Дискретті торда максималды емес басу кезеңін бірінші ретті туындыларды пайдалана отырып, градиент бағытын бағалау арқылы жүзеге асыруға болады, содан кейін градиент бағытын 45 градусқа дейін дөңгелету және ақырында бағаланған градиент бағытындағы градиент мөлшерінің мәндерін салыстыру. Шектік мәнді анықтаудағы тиісті шектік мәндер мәселесін шешу үшін жиі қолданылатын тәсіл – гистерезиспен шектік мән қолдану. Бұл әдіс шеттерді табу үшін бірнеше шектік мәндерді пайдаланады. Біз жоғарғы шектік мәнді пайдаланып, шеттің басталуын анықтаймыз. Бастапқы нүкте табылып болған соң, біз бейнедегі шетті пиксельден-пиксельге іздейміз, төменгі шектік мәннен жоғары болғанда шетке белгі қоямыз. Біз тек төменгі шектік мәнімізден төмен түскенде ғана шетті белгілеуді тоқтатамыз. Бұл тәсіл шеттердің үздіксіз қисықтар болуы мүмкін деген болжамға негізделген және біз бұрын көрген шеттің әлсіз бөлігін іздеуге мүмкіндік береді, бұл бейнедегі әрбір шулы пикселдің шет ретінде белгіленетінін білдірмейді. Дегенмен, бізде әлі де тиісті шектік параметрлерді таңдау мәселесі бар, ал қолайлы шектік мәндер бейнеде әртүрлі болуы мүмкін.

Екінші реттік тәсілдер

Кейбір шеттік анықтау операторлары интенсивтіліктің екінші реттік туындыларына негізделген. Бұл, мәні бойынша, интенсивтілік градиентінің өзгеру жылдамдығын ұстап тұрады. Осылайша, идеалды үздіксіз жағдайда, екінші туындыдағы нөлдік қиылыстарды анықтау градиенттегі жергілікті максимумдарды анықтайды. Алғашқы Марр-Хилдрет операторы Гаусс тегістелген кескіндікөлденеңге қолданылған Лаплас операторының нөлдік қиылыстарын анықтауға негізделген. Дегенмен, бұл оператор градиент шамасының жергілікті минимумдарына сәйкес келетін жалған шеттерді де қайтарады. Сонымен қатар, бұл оператор қисық шеттерді нашар анықтайды. Сондықтан бұл оператор қазіргі күні көбінесе тарихи маңызы бар.

Фазалық конгруенттілікке негізделген

Шегін анықтау техникасының жаңа жетістігі, шегін табу үшін жиілік домендік тәсілді қолданады. Фазалық үйлесімділік (фазалық когеренттілік деп те аталады) әдістері, жиілік доменіндегі барлық синусоидалар бір фазада болатын кескіндегі жерлерді табуға тырысады. Бұл жерлер, әдетте, қабылданатын шектің орналасқан жерімен сәйкес келеді, тіпті егер шек кеңістіктік доменде қарқындылықтың күрт өзгеруімен көрсетілсе де. Бұл техниканың маңызды артықшылығы – ол Мах жолақтарына күшті реакция жасайды және әдетте шатырдың жиектерінде кездесетін қате оң нәтижелерден сақтайды. Шатырдың жиегі – сұр деңгейлі профильдің бірінші реттік туындысындағы үзіліс.

Фазалық созылу трансформациясы (PST)

Фазалық созу трансформациясы немесе PST – физикадан шабыттанған сигналдар мен кескіндерді өңдеуге арналған есептеу тәсілі. Оның бір қолданысы – ерекшеліктерді табу және жіктеу. PST – уақыт созуы дисперсиялық Фурье түрлендіруі бойынша жүргізілген зерттеулердің нәтижесі. PST кескінді 3D дисперсиялық қасиеттері бар дифракциялық орта арқылы таралуын модельдеу арқылы түрлендіреді (сындыру көрсеткіші). Бұл операция дисперсия профилінің симметриясына негізделген және дисперсиялық өзіндік функциялар немесе созу режимдері арқылы түсіндірілуі мүмкін. PST цифрлық кескіндерде фазалық контраст микроскопиясы сияқты қызметтерді атқарады. PST цифрлық кескіндерге, сондай-ақ уақытқа, уақыт қатарларына және деректерге де қолданылады.

Субпиксель

Шегін анықтаудың дәлдігін арттыру үшін бірнеше субпиксельдік әдістер ұсынылды, соның ішінде қисық сызу, моментке негізделген, реконструктивтік және ішінара аймақ әсері әдістері. Бұл әдістердің ерекшеліктері әртүрлі. Қисық сызу әдістері есептеу жағынан қарапайым, бірақ шуға оңай сезімтал. Моментке негізделген әдістер шудың әсерін азайту үшін интегралдық тәсілді қолданады, бірақ кейбір жағдайларда көбірек есептеулер қажет болуы мүмкін. Реконструкциялық әдістер көлденең немесе тік градиенттерді пайдаланып қисық сызық құрады және қисықтың ең жоғары нүктесін субпиксельдік шегі ретінде анықтайды. Ішінара аймақ әсері әдістері әрбір пикселдің мәні сол пиксел ішіндегі шектің екі жағындағы ауданға тәуелді деген гипотезға негізделген, бұл әрбір шек пикселі үшін нақты жеке бағалауды қамтамасыз етеді. Моментке негізделген техниканың кейбір түрлері оқшауланған шектер үшін ең дәл екені көрсетілді. Бұл әдіс Лаплас-Гаусс операторын (LoG) цифрлық кескіндердегі шектерді анықтау үшін қолдануымен ерекшеленеді. Басқа шектерді анықтау әдістерінен айырмашылығы, LoG тәсілі Гаусс тегістеуін екінші туынды операцияларымен біріктіреді, бұл шуды бірден азайтуға және шектерді жақсартуға мүмкіндік береді. Бұл әдістің басты артықшылығы – Гаусс ядросының стандартты ауытқуын реттеу арқылы әртүрлі масштабтағы шектерді анықтау мүмкіндігі, бұл ұсақ бөлшектерді де, кең ауысуларды да анықтауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, бұл техника LoG жауабындағы нөлдік қиылыстарды анықтау арқылы шектерді дәл орналастыруға мүмкіндік береді, шуға төзімділік пен шектердің үздіксіздігін сақтайды. Бұл тәсіл бейнелерде анық шекаралары бар шектерді анықтау үшін өте тиімді, сонымен қатар шудың салдарынан туындайтын жалған оң нәтижелерді азайтады, бұл компьютерлік көру қолданбаларында дәл шектерді табу үшін маңызды құрал болып табылады.