Кіріспе
Үндістандағы Ганготри мұздығы (санскрит тілінде) Үттаркаши ауданында, Үттаркханд штатында, Тибетпен шектес аймақта орналасқан. Ганг өзенінің негізгі көздерінің бірі саналатын бұл мұздықтың көлемі 27 текше километрден асады. Мұздықтың ұзындығы шамамен 30 километр, ені 2-4 километрге жетеді. Мұздықтың төңірегінде Шивлинг, Талай Сагар, Меру және Бхагиратхи III сияқты өте қиын альпинистік маршруттарымен әйгілі Ганготри тобына жататын шыңдар орналасқан. Мұздық шамамен солтүстік-батысқа қарай ағып, Чаухамбаның ең биік шыңының төменгі жағындағы цирктен бастау алады. Ганготри мұздығының ұшы сиырдың аузына ұқсас, сондықтан бұл жер Гомух немесе Гаумух (гу – сиыр, мух – бет) деп аталады. Ганготри қаласынан шамамен шақырымдай қашықтықта орналасқан Гомух – Ганг өзенінің маңызды саласы, Багиратхи өзенінің бастауы. Гомух Шивлинг тауының төбесіне жақын орналасқан, екеуінің арасында Тапован жайлауы жатыр. Ганготри мұздығы индуистер үшін дәстүрлі қасиетті саяхат орыны. Сенімді индуистер Ганготри қаласының жанындағы мұз суға шомылуды қасиетті деп санайды, көптеген адамдар Гомухқа қадам басып, ал кейбіреулері Тапованға дейін жол тартады. Ганготриден Гаумухқа дейін Девгад, Чирбаса, Бхожваса арқылы жол жүру қажет. Қазіргі уақытта тұруға жағдай тек Бхожвасада ғана бар, бірақ Чирбаса мен Бховасада орман күзету бекеттері орналасқан. 2013 жылғы Солтүстік Үндістандағы су тасқыны бұл жолдың көп бөлігін қиратты, қазір Чирбасадан әрі өту жолдың нашарлауы және 2 километрлік тас құлау айманына байланысты қиынға соғып тұр.
Gangotri (Sanskrit and ) is located in Uttarkashi District, Uttarakhand, India in a region bordering Tibet. This glacier, one of the primary sources of the Ganges, has a volume of over 27 cubic kilometers. The glacier is about 30 kilometres (19 miles) long and 2 to 4 km (1 to 2 mi) wide. Around the glacier are the peaks of the Gangotri Group, including several peaks notable for extremely challenging climbing routes, such as Shivling, Thalay Sagar, Meru, and Bhagirathi III. It flows roughly northwest, originating in a cirque below Chaukhamba, the highest peak of the group. The terminus of the Gangotri Glacier is said to resemble a cow's mouth, and the place is called Gomukh or Gaumukh (gou, cow + mukh, face). Gomukh, which is about from the town of Gangotri, is the precise source of the Bhagirathi river, an important tributary of the Ganges. Gomukh is situated near the base of Shivling; in between lies the Tapovan meadow. The Gangotri glacier is a traditional Hindu pilgrimage site. Devout Hindus consider bathing in the icy waters near Gangotri town to be a holy ritual, and many made the trek to Gomukh, with a few continuing on to Tapovan. One needs to trek from Gangotri till Gaumukh, passing Devgadh, Chirbhasa, Bhojwasa en route. Currently accommodation is available only at Bhojwasa, although forest check posts are present at both Chirbhasa and Bhowasa. The 2013 North Indian Floods destroyed much of this trail, and access is now a little difficult beyond Chirbhasa due to trail deterioration and a 2 km wide rockfall site.
Геология
Бұл – Уттаракханд штатының Гархвал Гималайындағы Уттаркаши ауданында орналасқан аңғарлық типтес мұздық. Ол солтүстік-батыс бағытта ағады. Мұздықтың географиялық координаталары: 30°43'22"–30°55'49" (ендігі) және 79°4'41"–79°16'34" (бойлығы), теңіз деңгейінен 4120-ден 7000 метрге дейін биіктікте жатыр. Бұл аймақ Басты Орталық Жығалаудың (MCT) солтүстігінде орналасқан және гранит, гранатты мика шистасы, кварц-биотит шистасы, кианит шистасы, ауген гнейсі және жолақты ауген гнейсі сияқты тау жыныстарынан құралған. Мұздық құрамында тас бұлақ конустары, қар көшкінінің жайылу аймақтары, қар көпірлері, өлі мұз үйінділері сияқты шөгінділердің әртүрлі нысандары, сондай-ақ пирамида және конус тәрізді шыңдар, тісті қырқалар, мұздық сайлар, тегіс тау беткейлері мен құйрықтары, сарқырамалар, таулық ойыстар, шатқалдар және мұздық көлдер сияқты эрозиялық нысандар бар. Ганготри мұздығының барлық бойында мұздың бөлінуінен пайда болған бойлық және көлденең жарықтар көптеп кездеседі. Ганготри мұздығының абляциялық аймағы қалың мұз үстіндегі мореналармен жабылған және мұз үстіндегі көлдерге балқитын бірнеше мұз бөліктерімен сипатталады. Мұздықтың құлдырауы мен жойылу қарқыны жоғары болғандықтан, оның орталық бөлігі мұз үстіндегі көлдерге толы. Гималайдың осы бөлігінде мұздықтардың еріген суы су жүйесіне басымдық етеді. Мұздың жалпы жамылғысы шамамен 200 км² және көлемі 20 км³ мұзды құрайды.
Салалар
Бұл мұздықта үш негізгі саласы бар, атап айтқанда, Рактварн (15,90 км), Чатуранги (оның ішінде Калинди бамак) (22,45 км) және Кирти (11,05 км) және 18-ден астам кішігірім салалық мұздықтар. Рактварн жүйесінде 7 салалық мұздық бар; олардың ішінде Телу, Светварн, Ниламбар және Пилапани маңызды. Сол сияқты, Сета, Суралая және Васуки – Чатуранги жүйесін құрайтын негізгі салалар, ал Кирти жүйесі тек үш салалық мұздықтан тұрады. Осы үш ірі салалық жүйеден басқа, осы аймақтың басқа да бірқатар салалық мұздықтары тікелей Ганготри мұздығына құйылады; олардың ішінде Свачанд, Мианди, Сумеру және Ганохим маңызды. Тағы төрт мұздық – Майтри, Меру, Бхригупант және Манда – Бхагиратхи өзеніне құйылады. Су жиналатын алаптың жалпы мұздық ауданы 258,56 км², оның ішінде Ганготри жүйесі 109,03 км², одан кейін Чатуранги (72,91 км²), Рактварн (45,34 км²) және Кирти (31,28 км²) құрайды. Қалған төрт мұздықтың мұздық ауданы 29,41 км²-ды құрайды; олардың арасындағы ең үлкен үлесі Бхригупант мұздығына (14,95 км²) тиесілі.
Қайту
NASA, АҚШ Геологиялық зерттеу қызметі (USGS) және Ұлттық қар мен мұз туралы деректер орталығы (NSIDC) ғалымдарымен бірлесіп, зерттеушілерге әрбір мұздықтың тарихын қадағалауға көмектесу үшін әлемдегі барлық мұздықтардың жаһандық тізімін жасап жатыр. Олардың мәліметінше, қазіргі уақытта 30,2 км ұзындығы және 0,5–2,5 км ені бар Ганготри мұздығы Гималайдағы ең ірі мұздықтардың бірі болып табылады. Бұл мұздық 1780 жылдан бері өлшеулер басталғаннан бастап үнемі қысқарып келеді. 61 жылдық деректер (1936–1996) Ганготри мұздығының жалпы кері шегінуі 1147 метрді көрсетті, орташа жылдамдығы жылына 19 метр. Дегенмен, 21 ғасырдың соңғы 25 жылында ол 850 метрден астам (жылдық 34 метр) қысқарды, ал 1996 мен 1999 жылдар аралығында 76 метрге (жылдық 25 метр) кері шегінді.