Кіріспе

Веб-сайттарды жасау және қолдау

Веб-дизайн – веб-сайттарды жасау және қолдау жұмысында қолданылатын көптеген дағдылар мен салаларды қамтиды. Веб-дизайнның түрлі салаларына веб-графикалық дизайн, пайдаланушы интерфейсі дизайн (UI дизайн), авторлық құрастыру (стандартталған кодты және эксклюзивті бағдарламалық жасақтаманы қоса алғанда), пайдаланушы тәжірибесі дизайн (UX дизайн) және іздеу жүйесін оңтайландыру кіреді. Көбінесе көптеген мамандар дизайн процесінің әртүрлі аспектілерін қамтитын командада жұмыс істейді, алайда кейбір дизайнерлер барлық аспектілерді өздері жаба алады. "Веб-дизайн" термині әдетте веб-сайттың клиенттік бөлігінің (алдыңғы жағының) дизайнына қатысты дизайн процесін сипаттау үшін қолданылады, соның ішінде код жазу да осыған кіреді. Веб-дизайн веб-дамудың кең ауқымында веб-инженерлікпен байланысты. Веб-дизайнерлер қолдануға ыңғайлылықты ескеруі және веб-жетімділік нұсқауларымен таныс болуы тиіс.

1988-2001 жылдар

Веб-дизайнның тарихы салыстырмалы түрде жаңа болғанымен, оны графикалық дизайн, пайдаланушы тәжірибесі және мультимедиа өнері сияқты салалармен байланыстыруға болады, алайда технологиялық тұрғыдан қарастыру дұрыс. Ол адамдардың күнделікті өмірінің үлкен бөлігіне айналды. Анимациялық графикасыз, әртүрлі типографиялық стильдерсіз, фондарсыз, бейнелер мен музыкасыз интернетті көзге елестету қиын. Веб 1991 жылдың 6 тамызында жарияланды; 1992 жылдың қарашасында ЦЕРН (CERN) – Дүниежүзілік торда (World Wide Web) іске қосылған алғашқы веб-сайт болды. Осы кезеңде веб-сайттар <table> тегі арқылы құрылды, ол веб-сайтта сандарды жасады. Бірақ, уақыт өте келе веб-дизайнерлер онымен жұмыс істеудің жолын тауып, көбірек құрылымдар мен форматтарды жасауға қол жеткізді. Бастапқыда веб-сайттардың құрылымы нашар және оларды басқару қиын болғандықтан, пайдалану да қиынға соқты. 1993 жылдың қарашасында ALIWEB – алғашқы іздеу жүйесі (WEB үшін Archie Like Indexing) құрылды.

Веб-сайт пен веб-дизайнның басталуы

1989 жылы ЦЕРН-де жұмыс істеп жүрген кезінде Тим Бернерс Ли кейіннен Дүниежүзілік Желі (World Wide Web) деп аталатын жаһандық гипертекст жобасын құруды ұсынды. 1991 жылдан 1993 жылға дейін Дүниежүзілік Желі пайда болды. Тек мәтіндік HTML беттерін қарапайым жол режимі веб-браузері арқылы көруге болады. 1993 жылы Марк Андреессен мен Эрик Бина Mosaic браузерін жасады. Ол кезде көптеген браузерлер болды, бірақ олардың басым бөлігі Unix-ке негізделген және мәтіндік мазмұнға баса назар берген. Графикалық дизайн элементтері, мысалы, суреттер мен дыбыстарды біріктіретін кешенді тәсіл болған жоқ. Mosaic браузері осы қалыпты бұзды. W3C 1994 жылғы қазан айында "Дүниежүзілік Желінің оның дамуын және өзара үйлесімділігін қамтамасыз ететін ортақ хаттамаларды әзірлеу арқылы толық потенциалын іске асыруға" көмектесу үшін құрылды. Бұл кез келген компанияның меншік браузері мен бағдарламалау тілін монополиялауына жол бермеді, бұл Дүниежүзілік Желінің жалпы әсерін өзгерте алатын еді. W3C стандарттарды орнатуды жалғастыруда, оны бүгінде JavaScript және басқа да тілдерде көруге болады. 1994 жылы Андреессен Mosaic Communications Corp. компаниясын құрды, ол кейін Netscape Communications, Netscape 0.9 браузері ретінде танылды. Netscape дәстүрлі стандарттарды ескермей, өз HTML тегтерін жасады. Мысалы, Netscape 1.1 веб-беттердегі мәтінді кестелермен форматтау және фон түстерін өзгертуге арналған тегтерді қамтыды. 1996 жылдан 1999 жылға дейін Microsoft пен Netscape арасында браузерлер соғысы басталды, олар браузерлер нарығында басымдыққа ие болу үшін күресті. Осы кезеңде Каскадтық стильдер парақтары (Cascading Style Sheets), JavaScript және Динамикалық HTML сияқты көптеген жаңа технологиялар пайда болды. Жалпы, браузерлер арасындағы бәсекелестік көптеген пайдалы жаңалықтарға әкеліп, веб-дизайнның жылдам дамуына ықпал етті.

Веб-дизайнның дамуы

1996 жылы Microsoft өзінің алғашқы бәсекелес браузерін шығарды, ол өзінің ерекше мүмкіндіктерімен және HTML тегтерімен толықтырылған. Сондай-ақ, ол стильдік парақтарды қолдаған алғашқы браузер болды, сол кезде бұл түсініксіз авторлық техника ретінде қарастырылса, бүгінде веб-дизайнның маңызды аспектісі болып табылады. CSS 1996 жылдың желтоқсанында W3C ұйымы тарапынан бейнелеу мен макетті қолдау үшін енгізілді. Бұл HTML кодының мағыналық және безендірушілік емес, тек мағыналық болуына мүмкіндік берді, сондай-ақ веб-беттерге қолжетімділігін арттырды, кестесіз веб-дизайнға жүгінуге болады. 1996 жылы Flash (алғашқыда FutureSplash деп аталған) әзірленді. Сол кезде Flash мазмұнын жасау құралы қазіргіге қарағанда қарапайым болды, негізгі макет және сурет салу құралдарын, ActionScript-тің шектеулі прототипін және уақыт осін пайдаланды, бірақ ол веб-дизайнерлерге HTML, анимациялық GIF және JavaScript шеңберіндегі мүмкіндіктерден асып түсуге мүмкіндік берді. Дегенмен, Flash-қа плагин қажет болғандықтан, көптеген веб-дамытушылар оны пайдаланудан қанағаттанбай, үйлесімсіздік салдарынан нарық үлесін жоғалтудан қорқып, сақтанды. Оның орнына, дизайнерлер GIF анимацияларына (қозғалыс графикасын мүлдем қолданбаса) және виджеттер үшін JavaScript-ке қайта оралды. Бірақ Flash-тың артықшылықтары оны белгілі бір аудитория арасында танымал етіп, ақырында көптеген браузерлерде қолдау тапты және толыққанды сайттарды жасауға жеткілікті қуатты болды.

2001-2012 жылдар

ХХІ ғасырдың басынан бері интернет адамдардың өмірімен тығыз байланысып келеді. Осыған байланысты интернет технологиясы да дамып келеді. Адамдардың интернетті пайдалану және қол жеткізу әдістері де маңызды өзгерістерге ұшырады, бұл сайттардың дизайнын өзгертті. Браузерлер арасындағы бәсеке аяқталғаннан бері жаңа браузерлер пайда болды. Олардың көптегені ашық кодты болғандықтан, жылдам дамып, жаңа стандарттарды жақсы қолдайды. Көптеген адамдар осы жаңа браузерлерді Microsoft-тың Internet Explorer-інен артық деп санайды. W3C HTML (HTML5) және CSS (CSS3) үшін жаңа стандарттарды, сондай-ақ жаңа JavaScript API-дарын жариялады, олардың әрқайсысы жеке-жеке стандарттар болып табылады. HTML5 термині HTML-дің жаңа нұсқасы мен кейбір JavaScript API-ларын ғана білдірсе де, қазіргі кезде оны жаңа стандарттардың (HTML5, CSS3 және JavaScript) толық жиынтығын атау үшін де қолдану кең таралды.

2012 және одан кейінгі

3G және LTE интернет жабынының жақсаруымен веб-сайттарға келіп түсетін трафик көбінесе мобильді құрылғылардан бола бастады. Бұл веб-дизайн саласына әсер етіп, оны минималистік, жеңілдетілген және қарапайым стильге қарай бағытталды. Атап айтқанда, "алдымен мобильді" (mobile first) тәсілі пайда болды, ол веб-сайт дизайнын мобильді форматқа сәйкес жасауды, содан кейін оны үлкен экрандарға бейімдеуді қарастырады.

Құралдар мен технологиялар

Веб-дизайнерлер өндіріс процесінің қай бөлігіне қатысқанына байланысты әртүрлі құралдарды пайдаланады. Бұл құралдар уақыт өте келе жаңа стандарттар мен бағдарламалық қамтамасымен жаңартылып отырады, бірақ олардың негізгі принциптері өзгермейді. Веб-дизайнерлер веб-форматталған кескіндерді немесе дизайн прототиптерін жасау үшін векторлық және растрлық графикалық редакторларды қолданады. Веб-сайтты WYSIWYG веб-сайт құрастыру бағдарламалық қамтамасы немесе контентті басқару жүйесі арқылы жасауға болады, немесе жеке веб-беттерді алғашқы веб-беттер жасалғандай қолмен кодтауға болады. Веб-дизайнерлер сондай-ақ веб-сайттары веб-жетімділік талаптарына сәйкес келетінін қамтамасыз ету үшін таңбалау тексерушілер мен басқа да қолданушылықты және қолжетімділікті сынау құралдарын пайдаланады.

Пайдаланушы тәжірибесінің дизайны

Веб-дизайнның көп қолданылатын құралы – UX дизайн, ол өнімдерді пайдаланушының қажеттіліктері мен тәжірибесіне сәйкес етіп жобалайтын өнер саласы. UX дизайны өте терең. UX тек вебпен ғана шектелмейді, ол дербес және оның негізгі принциптерін көптеген басқа браузерлерге немесе қосымшаларға қолдануға болады. Веб-дизайн көбінесе веб-технологияларға негізделген. UX веб-дизайн мен дизайндың арасындағы байланыс құралы бола алады. UX дизайны көбінесе вебке байланыссыз өнімдерге баса назар аударады.

Маркетинг және коммуникация дизайны

Веб-сайттың маркетингтік және коммуникациялық дизайны оның мақсатты аудиториясына не лайықты екенін анықтауға көмектеседі. Бұл жас тобы немесе мәдениеттің нақты бір саласы болуы мүмкін, соның арқасында дизайнер аудиториясының трендтерін түсіне алады. Дизайнерлер сондай-ақ қандай типтегі веб-сайтты жобалап жатқанын түсінуі керек, яғни, мысалы, (B2B) бизнес-бизнес веб-сайтын жобалау тұтынушыға бағытталған веб-сайттан – бөлшек сауда немесе ойын-сауық веб-сайтынан – әлдеқайда өзгеше болуы мүмкін. Веб-сайттың эстетикасы немесе жалпы дизайны контенттің түсініктілігі мен дәлдігіне, сондай-ақ веб-навигацияның қарапайымдылығына, әсіресе B2B веб-сайтында, кедергі келтірмеуі үшін мұқият қарастырылуы тиіс. Дизайнерлер сонымен қатар сайтты ұсынып тұрған иесінің немесе бизнестің беделін ескере отырып, оларды жақсы жағынан көрсетуге тырысады. Веб-дизайнерлер әдетте жасалған барлық веб-сайттардың жұмыс істеу принципін қадағалайды, олардың ішкі жұмысын жаңартып, өзгертіп отырады. Олардың жұмысында мәтін, фотосуреттер, графика және веб-беттің құрылымы сияқты элементтер қолданылады. Веб-сайтта жұмыс бастамас бұрын веб-дизайнерлер әдетте клиенттерімен кездесіп, макет, түс, графика және дизайн туралы пікір алады. Веб-дизайнерлер уақытының көп бөлігін веб-сайттарды жобалауға және олардың жылдамдығын дұрыс деңгейде ұстауға жұмсайды. Веб-дизайнерлер әдетте веб-сайттарды тестілеумен, жұмыс істеумен, маркетингпен және басқа дизайнерлермен веб-сайттардың макетін жасау және оларға қажетті элементтерді табу туралы ақпарат алмасумен айналысады.

Пайдаланушы тәжірибесінің дизайны және интерактивті дизайн

Пайдаланушының веб-сайт мазмұнын түсінуі көбінесе веб-сайттың қалай жұмыс істейтінін түсінуіне байланысты. Бұл – пайдаланушы тәжірибесі дизайнының бір бөлігі. Пайдаланушы тәжірибесі веб-сайттың макетімен, айқын нұсқаулармен және таңбалауымен байланысты. Пайдаланушының сайтта қалай өзара әрекеттесе алатынын қаншалықты жақсы түсінуі, сайттың интерактивті дизайнына да байланысты болуы мүмкін. Егер пайдаланушы веб-сайттың пайдалы екенін сезінсе, оны пайдалануын жалғастыруға бейімділігі артады. Веб-сайтты пайдалануда тәжірибелі және білгір пайдаланушылар, тіпті ерекше, бірақ интуитивті емес немесе пайдалануға қолайсыз веб-сайт интерфейсін де пайдалы деп таба алады. Дегенмен, тәжірибесі аз пайдаланушылар интуитивті емес веб-сайт интерфейсінің артықшылықтарын немесе пайдасын көре алмайды. Осы себепті, пайдаланушының дағдысына қарамастан, мүмкіндігінше көп пайдаланушыны қамту үшін, әмбебап пайдаланушы тәжірибесі мен оңай қолжетімділікке ұмтылыс жасалады. Пайдаланушы интерфейсі дизайнында пайдаланушы тәжірибесі және интерактивті дизайнның көп бөлігі қарастырылады. Күрделі интерактивті функциялар үшін, егер озық бағдарламалау тілдерін білу жеткіліксіз болса, плагиндерді қолдану қажет болуы мүмкін. Плагиндерді қажет ететін интерактивтілікті пайдалануды таңдау – пайдаланушы тәжірибесін жобалаудағы маңызды шешім. Егер плагин көптеген браузерлерде алдын ала орнатылмаған болса, пайдаланушының мазмұнға қол жеткізу үшін плагинді орнатуға білімі де, шыдамдылығы да жетпеуі мүмкін. Егер функцияға озық бағдарламалау дағдылары қажет болса, функция пайдаланушы тәжірибесін жақсартатын деңгейге қарағанда, бағдарламалау уақыты немесе қаржылай шығындар тым жоғары болуы мүмкін. Сонымен қатар, күрделі интерактивтілік ескі браузерлермен немесе аппараттық конфигурациялармен үйлесімсіз болуы мүмкін. Сенімді жұмыс ілемейтін функцияны жариялау, ешқандай әрекет жасамаудан да нашар нәтиже беруі мүмкін. Бұл, мақсатты аудиторияға қарай, оның қажеттілігіне немесе кез келген тәуекелге тұрарлық екеніне байланысты.

Жетілдіру

Прогрессивті жақсарту – веб-дизайндағы стратегия, ол веб-контентке ең басты назар аударады. Бұл веб-беттің негізгі мазмұны мен функционалдығына барлық қолданушының қол жеткізуін қамтамасыз етеді, ал қосымша браузер мүмкіндіктеріне немесе жоғары жылдамдықты интернетке қол жеткізімі бар қолданушылар жетілдірілген нұсқаны көреді. Іс жүзінде, бұл мазмұнды HTML арқылы беруді, CSS арқылы стильдеу мен анимацияны техникалық мүмкіндіктер шегінде қолдануды, содан кейін JavaScript арқылы қосымша жақсартулар енгізуді білдіреді. Беттің мәтіні HTML бастапқы коды арқылы дереу жүктеледі, JavaScript-ті күтіп, содан кейін мазмұнды жүктеудің қажеті жоқ. Бұл мазмұнды ең аз жүктеу уақыты мен трафикпен оқуға мүмкіндік береді, сондай-ақ мәтіндік браузерлерде де қолдануға болады және кері үйлесімділікті арттырады. Мысалы, MediaWiki платформасындағы сайттар, оның ішінде Wikipedia, прогрессивті жақсартуды қолданады, себебі олар JavaScript және тіпті CSS өшірілген жағдайда да қолданылады, өйткені беттердің мазмұны беттің HTML бастапқы кодында болады. Ал, кері мысал ретінде Everipedia JavaScript-ке сүйенеді, беттердің мазмұнын кейін жүктейді; JavaScript өшірілген кезде бос бет пайда болады.

Беттің макети

Пайдаланушы интерфейсі дизайнының бір бөлігі беттік макет сапасына байланысты. Мысалы, дизайнер макетты жасағанда сайттың беттік макеті әртүрлі беттерде біркелкі сақталуы керек пе, жоқ па, соны қарастыруы мүмкін. Макет дизайнында нысандарды туралау үшін беттің пиксель ені де маңызды фактор болып табылуы мүмкін. Ең танымал белгілі ені бар веб-сайттардың көбі, ағымдағы ең танымал шолушы терезесінің, ағымдағы ең танымал экран ажыратымдылығындағы, ағымдағы ең танымал монитор өлшеміне сәйкес келетін бірдей енге ие. Көптеген беттер эстетикалық талаптарды ескере отырып, үлкен экрандарда ортаға тураланады. 2000 жылға қарай икемді макеттер танымалдылығы артты, бұл шолушыға пайдаланушының экранының ерекшеліктеріне (терезе өлшемі, терезеге қатысты шрифт өлшемі және т.б.) сәйкес икемді макеттерге қатысты өзгерістер енгізуге мүмкіндік берді. Олар HTML кестелік макеттерге және торлы дизайнға балама ретінде пайда болды, бірақ оларды қабылдау өте баяу болды. Бұл дизайнерлердің бақылауында болмайтын экранды оқу құрылғылары мен әртүрлі терезе өлшемдерімен байланысты болды. Осыған сәйкес, дизайн браузерге жіберілетін және браузердің мүмкіндігінше дисплей терезесіне орналастыратын бірліктерге (қосымша панельдер, мазмұн блоктары, жарнамалық аймақтар, навигациялық аймақтар) бөлінуі мүмкін. Мұндай дисплей негізгі мазмұн бірліктерінің салыстырмалы орнын өзгертуі мүмкін, бірақ қосымша панельдер мәтіннің жанына емес, астына жылжытылуы мүмкін. Бұл құрылғы терезесіне сәйкес келмейтін қатты кодталған торлы макетке қарағанда икемді дисплей болып табылады. Атап айтқанда, мазмұн блоктарының салыстырмалы орналасуы өзгеруі мүмкін, бірақ блок ішіндегі мазмұн өзгеріссіз қалады. Бұл сонымен қатар пайдаланушының бетті көлденең прокрулдау қажеттілігін азайтады. Жауапты веб-дизайн – CSS3 негізіндегі жаңа тәсіл және CSS @media ережесін кеңінен пайдалану арқылы беттің стильдік парағында құрылғыға қатысты нақтылаудың жоғары деңгейі. 2018 жылдың наурыз айында Google мобильдік бірінші индекстеуді енгізе бастайтынын хабарлады. Жауапты дизайнды қолданатын сайттар осы жаңа тәсілге сәйкес келуге жақсы мүмкіндік алады.

Типографиялық

Веб-дизайнерлер веб-сайттың қаріптерінің әртүрлілігін шектеуге болады, көптеген қаріптер мен стильдерді пайдаланудың орнына, ұқсас стильдегі бірнеше қаріптерді ғана таңдайды. Көптеген браузерлер белгілі бір қауіпсіз қаріптерді таниды, дизайнерлер оларды қиындықтарды болдырмау үшін негізгі түрде қолданады. Қаріптерді жүктеу кейіннен CSS3 қаріптер модуліне қосылды және Safari 3.1, Opera 10 және Mozilla Firefox 3.5 бағдарламаларында іске асырылды. Бұл веб-типографияға қызығушылықты арттырды, сондай-ақ қаріптерді жүктеутің пайдалануын кеңейтті. Көптеген сайттардың макеттері мәтінді абзацтарға бөлу және ортаға теңдестірілген мәтінді болдырмау үшін бос орынды қолданады.

Қозғалыс графикасы

Беттік макет және пайдаланушы интерфейсі де қозғалыс графикасын қолдану арқылы әсер етуі мүмкін. Қозғалыс графикасын қолдануды таңдау веб-сайттың мақсатты аудиториясына байланысты болуы мүмкін. Көңіл көтеруге бағытталған веб-сайттар үшін қозғалыс графикасы күтілуі мүмкін немесе кемінде жақсы қабылданады. Дегенмен, маңызды немесе ресми мүдделерге ие (мысалы, бизнес, қоғамдық ұйымдар немесе мемлекеттік органдар) веб-сайттың аудиториясы анимацияны қажетсіз деп санауы және оны тек көңіл көтеру немесе әсемдеу мақсатында алаңдатушы деп тануы мүмкін. Бұл маңызды мазмұнға қатысты анимациялық немесе бейнелік презентациялар қосуға болмайды дегенді білдірмейді. Екі жағдайда да, қозғалыс графикалық дизайны тиімді визуализация мен назарды аударушы визуализация арасындағы айырмашылықты анықтай алады. Сайтқа кіруші бастамаған қозғалыс графикасы қолжетімділік мәселелерін тудыруы мүмкін. World Wide Web консорциумының қолжетімділік стандарттары сайтқа кірушілерге анимацияны өшіру мүмкіндігін беруді талап етеді.

Кодтың сапасы

Веб-сайтты жобалаушылар стандарттарға сәйкес келуді жақсы тәжірибе деп санайды. Мұндай сәйкестік әдетте элементтің қызметін сипаттайтын мәліметтер арқылы қамтамасыз етіледі. Стандарттарға сәйкес келмеу веб-сайтты қолдануға жарамсыз немесе қателерге бейім етіп қоймауы мүмкін, бірақ стандарттар беттердің оқуға ыңғайлы болуы үшін дұрыс орналасуымен қатар, кодталған элементтердің тиісінше жабылуын да қамтиды. Бұған кодтағы қателерді жою, кодты жақсы ұйымдастыру және ID-лер мен сыныптарды дұрыс анықтау кіреді. Жақсы жазылмаған кодты кейде әдеттегі тілде "таг-суп" деп атайды. W3C арқылы тексеру.

Жасалған мазмұн

Веб-сайттар екі тәсілмен жасалады: статикалық немесе динамикалық.

Статикалық веб-сайттар

Статикалық веб-сайт статикалық веб-сайттың әрбір беті үшін жеке файлды сақтайды. Сол бетке сұраныс түскен сайын, бірдей мазмұн қайтарылады. Бұл мазмұн веб-сайтты жасау кезінде бір рет құрылады. Көбінесе ол қолмен жасалады, бірақ кейбір сайттар динамикалық веб-сайттарға ұқсас автоматтандырылған жасау процесін пайдаланады, олардың нәтижелері аяқталған беттер ретінде ұзақ мерзімге сақталады. Мұндай автоматты түрде құрылған статикалық сайттар 2015 жыл шамасында Jekyll және Adobe Muse сияқты генераторлардың арқасында танымал болды. Статикалық веб-сайттардың артықшылығы – оларды хостингке орналастыру оңай, себебі олардың серверіне тек статикалық мазмұнды ұсыну жеткілікті, серверлік жақ скрипттерін іске қосу қажет емес. Бұл серверді басқаруды жеңілдетіп, қауіпсіздік бұзушылықтарының ықтималдығын азайтады. Сондай-ақ, олар арзан серверлік жабдықтарда беттерді жылдам көрсетуге мүмкіндік береді. Алайда, бұл артықшылықтың маңыздылығы арзан веб-хостинг динамикалық мүмкіндіктерді де ұсына бастағанда, ал виртуалды серверлер төмен құнмен қысқа мерзімде жоғары өнімділік ұсынғанда азайды. Көптеген веб-сайттардың құрамында белгілі бір статикалық мазмұн болады, өйткені суреттер және стильдік кестелер сияқты қосымша материалдар, тіпті өте динамикалық беттері бар веб-сайттарда да, көбінесе статикалық болып табылады.

Динамикалық веб-сайттар

Динамикалық веб-сайттар серверлік технологияны пайдаланып, веб-беттерді құру үшін жасалады. Олар әдетте мазмұнын бір немесе бірнеше артқы (бэк-энд) деректер қорынан алады: кейбіреулері каталогты сұрау немесе сандық ақпаратты жинақтау үшін реляциялық деректер қоры арқылы деректер қоры сұраныстарын қолданады, ал басқалары MongoDB немесе NoSQL сияқты құжат деректер қорын блог жазбалары немесе вики мақалалары сияқты үлкен көлемдегі мазмұнды сақтау үшін пайдаланады. Дизайн процесінде динамикалық беттер көбінесе статикалық беттерді пайдалана отырып, эскизделген немесе сызбасы жасалады. Динамикалық веб-беттерді әзірлеуге қажетті білім мен дағдылар статикалық беттерге қарағанда әлдеқайда кең, серверлік және деректер қорының кодтауын, сондай-ақ клиенттік интерфейсті жобалауды қамтиды. Орташа көлемді жобалар да көбінесе командалық жұмыс болып табылады. Динамикалық веб-беттер алғаш пайда болған кезде, олар әдетте Perl, PHP немесе ASP сияқты тілдерде тікелей кодталған. Олардың кейбіреулері, әсіресе PHP және ASP, «үлгі» (template) тәсілін қолданды, онда серверлік бет аяқталған клиенттік беттің құрылымына ұқсас болды және деректер «тагтар» арқылы белгіленген орындарға енгізілді. Бұл Perl сияқты таза процедуралық кодтау тілінде кодтауға қарағанда жылдам даму құралы болды. Аталған екі тәсілдің де орны көптеген веб-сайттар үшін мазмұнды басқару жүйелері сияқты жоғары деңгейдегі қолданбаға бағытталған құралдармен ауыстырылды. Олар жалпы мақсаттағы кодтау платформаларының үстінде салынған және веб-сайттың бірнеше танымал үлгілердің біріне сәйкес мазмұнды ұсыну үшін бар екенін болжайды, мысалы, уақыт бойынша реттелген блог, тақырыптық журнал немесе жаңалықтар сайты, вики немесе пайдаланушылар форумы. Бұл құралдар мұндай сайтты іске асыруды өте оңай етеді және ешқандай кодтауды қажет етпей, ұйымдастыру және дизайнға негізделген міндеттерді орындауға мүмкіндік береді. Мазмұнның өзін (сондай-ақ үлгі бетін) сайттың өзі арқылы да, үшінші тараптың бағдарламалық жасақтамасын пайдалану арқылы да өңдеуге болады. Барлық беттерді өңдеу құқығы тек белгілі бір пайдаланушылар тобына (мысалы, әкімшілерге немесе тіркелген пайдаланушыларға) беріледі. Кейбір жағдайларда анонимді пайдаланушыларға белгілі бір веб-мазмұнды өңдеуге рұқсат беріледі, бірақ бұл сирек кездеседі (мысалы, форумдарда хабарламалар қосу). Анонимді өзгерістерге мүмкіндік беретін сайттың мысалы – Wikipedia.

Веб-дизайндағы техникалық байланыс

Техникалық коммуникациядағы жақсы тәжірибелерді зерттеуде авторлар жақсы техникалық коммуникацияның қырларын қарастырады. Олар күрделі техникалық идеяларды жеткізудегі тиімділікті көрсететін коммуникациялық коэффициент деп аталатын өлшеу әдісін ұсынады. Жақсы техникалық коммуникацияға алып келетін үш философияны ерекше атап көрсетеді: Философия 1: Біз қалай қарым-қатынас жасаймыз, ол басқалардың жұмысымызды қабылдау әсеріне байланысты. Біз жұмысымызды жақсы жеткізсек, оны құнды және пайдалы деп санайды, ал нашар жеткізсек, керісінше. Философия 2: Адамдар коммуникация сапасын жеке факторлар жиынтығы бойынша бағалайды, оның ішінде олардың тәжірибесі, қалаулары, техникалық білімі, тілдік білімі және кәсіби топтарға қатыстылығы. Философия 3: Кез келген қарым-қатынас кезінде, түрлі деңгейде, коммуникация маңызды. Авторлар нақты қолданылуы туралы нақты мәлімет бермесе де, тиімді техникалық коммуникация үшін нақты және айқын құрылым ұсынады. Құпиялылық саясатын зерттеуде авторлар құпиялылық туралы келісімге балама ұсынады. Олар классикалық, ұзақ құпиялылық келісімдеріне қарағанда, визуалды және пайдаланушыға бағытталған тәсілді ұсынады. Бұл тәсілге санаттарға бөлінген және иерархиялық түрде көрсетілген «құпиялылық рейтингтері» кіреді. Мұндай бейнелеу қандай ақпарат бөлісілетінін және веб-сайттың қаншалықты қорғалған екенін пайдаланушыға түсінікті етуге мүмкіндік береді. Олардың нәтижелері үлгілік топтан оң жауап алады және веб-сайт дизайнында мұндай құрылымның пайдалы екенін көрсетеді.

Басты беттің дизайны

Пайдалануға қабілеттілік сарапшылары, оның ішінде Якоб Нильсен және Кайл Суси, веб-сайттың табысы үшін бас бет дизайнына жиі назар аударған және бас беттің веб-сайттағы ең маңызды бет екенін айтқан. Алайда, 2000-шы жылдардың басында тәжірибелі мамандар веб-сайт трафигінің көбісі бас бетті тікелей айналып өтіп, іздеу жүйелері, электрондық хабарламалар және RSS арналары арқылы ішкі мазмұн беттеріне баратынын байқады. Осыдан көптеген мамандар бас беттің көпшілік ойлағаннан гөрі маңызды емес екенін айта бастады. 2007 жылы Джаред Спул сайттың бас беті – веб-сайттағы ең аз маңызды бет екенін мәлімдеді. 2012 және 2013 жылдары карусельдер (сондай-ақ «слайдерлер» және «айналмалы баннерлер» деп те аталады) бас беттерде өте танымал дизайн элементіне айналды, көбінесе шектеулі кеңістікте ең маңызды немесе жаңа мазмұнды көрсету үшін қолданылды. Көптеген мамандар карусельдердің тиімсіз дизайн элементі екенін және олар веб-сайттың іздеу жүйесіндегі оңтайландыруына және пайдалануына зиян келтіретінін айтады.