Кіріспе

Әлемдегі ең биік адам жасаған құрылыс Біріккен Араб Әмірліктерінің Дубай қаласындағы Бурдж Халифа ғимараты. Ғимарат 2010 жылдың 9 қаңтарында ашылғанда "әлемдегі ең биік ғимарат" және ең биік өздігінен тұратын құрылым" деген ресми атаққа ие болды. Әлемдегі екінші ең биік құрылым – Куала-Лумпурдағы 679 метрлік (2,227 фут) Merdeka 118, ал үшінші ең биік өздігінен тұратын құрылым және әлемдегі ең биік мұнара – Токио Skytree (634 м немесе 2,080 фут). Ең биік тіреулі құрылым – Солтүстік Дакота штатындағы (АҚШ) KRDK теледидар мұнарасы, оның биіктігі 2060 фут (628 м). Биік ғимараттар мен қалалық орта туралы кеңес, ғимараттарды "Әлемдегі ең биік" деп сертификаттайтын ұйым, ғимараттың биіктігінің кем дегенде 49% тұрғынға жарамды еден алаңынан тұратын қабаттардан құралған жағдайда ғана мойындайды. CN Tower сияқты осы талапқа сай келмейтін құрылыстар "мұнаралар" деп анықталады. Биіктігі 600 метрден асатын ондаған радио және теледидар хабар тарату мұнаралары бар, олардың ішіндегі ең биіктері ғана қоғамға таратылатын ақпарат көздерінде тіркелген.

Ең биік құрылыстар

Бұл санат құрылыстың "ресми" түрде ашылуын талап етпейді, бірақ оның "топқа бітуін" талап етеді. Ең биік жасанды құрылым – Дубайдағы Бурдж Халифа, оның биіктігі 2009 жылдың 17 қаңтарында тіркелді. 2008 жылдың 8 сәуірінде ол АҚШ-тың Солтүстік Дакота штатындағы KVLY телемұнарасынан биік болды. Сол жылдың қыркүйек айында ол 1974 жылдан 1991 жылға дейін тұрған Польшаның Варшава радиомұнарасын басып өтіп, ең биік құрылым ретінде танылды. Мұндай сымды торлы мұнаралар 1954 жылдан бері әлемдік биіктік рекордын ұстап келді. Petronius платформасы теңіз түбінен тұр, сондықтан кейбір, соның ішінде 2007 жылғы Гиннестің әлемдік рекордтар кітабы, оны Бурдж Халифа 2010 жылы басып өткенге дейін әлемдегі ең биік тұрған құрылым деп мәлімдеді. Дегенмен, су асты биіктігін есепке алу керек пе, жоқ па деген мәселе талқыланып жүр, себебі ғимараттардағы жер асты биіктігі ескерілмейді. Troll A платформасының биіктігінің ешбір бөлігі сымдармен демеушілік етілмейді. Кернеулі аяқтар түріндегі мұнай платформаларының су астындағы биіктігі одан да жоғары, мысалдары тереңдіктен асып кетеді. Алайда, олардың биіктігінің көп бөлігін жүзу платформаларын теңіз түбіне бекітетін арқандардың ұзындығы құрайтындықтан, бұл платформалар тұрақты құрылымдар деп есептелмейді. Осыған қарамастан, 2009 жылғы Гиннестің әлемдік рекордтар кітабында Ursa кернеулі аяқ платформасы әлемдегі ең биік құрылым деп тіркелді, оның жалпы биіктігі Мексика шығанағындағы Magnolia кернеулі аяқ платформасы одан да биік, оның жалпы биіктігі Тайбэй, Тайваньдағы Тайбэй 101 2004 жылы ашылғанда төрт аспан қырқасы санатының үшеуі бойынша рекорд орнатты; 2010 жылы Бурдж Халифа ашылған кезде ол әлемдегі ең биік тұрғын ғимарат болып қала берді, оның биіктігі сәулеттік биіктігіне (шатырына) дейін өлшенді. Оның шатыры мен ең жоғары орналасқан қабатының биіктігі Шанхай әлемдік қаржы орталығынан басып өтті. Уиллис мұнарасы (бұрынғы Сирс мұнарасы) соңғы санатта ең биік болды: әлемдегі кез келген ғимараттың антеннасының ең биік биіктігі. Бурдж Халифа аяқталған ғимараттардың барлық төрт санаты бойынша биіктік рекордын бұзды.

Санаты бойынша ең биік ғимарат

Биіктікті өлшеу және құрылыстарды жіктеу туралы келіспеушіліктерге байланысты инженерлер ғимараттар мен басқа құрылымдар санаттарына әр түрлі анықтамалар жасады. Бір өлшемге ғимараттың абсолютті биіктігі кіреді, екіншісіне тек шпильдер мен басқа тұрақты сәулеттік ерекшеліктер кіреді, бірақ антенналар кірмейді. Құрылыстың үстіне шпильді қосу және антеннаны қоспау дәстүрі Крайслер ғимараты мен 40 Уолл-стрит арасындағы бәсекелестікке жатады. Қазіргі заманғы мысал: Уиллис мұнарасының үстіндегі антенна оның сәулеттік биіктігінің бөлігі болып саналмайды, ал Петронас егіз мұнарасының үстіндегі шпильдер есептеледі. Ескерту: Келесі кестеде төмендегі құрылымдық санаттардың әрқайсысында ең биік аяқталған құрылыстардың тізімі берілген. Құрылымдардың функциялары бойынша тізімі үшін мақалада кейінірек қараңыз. Әрбір санатта бір ғана құрылым болуы мүмкін, егер ең биік бір санаттағы бірнеше құрылым үшін бірдей болмаса.

| Санат | Құрылым | Ел | Орналасқан жері | Биіктік (метр) | Биіктік (фут) | Салынған жылы | Координаттар |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ғимарат | Бурдж Халифа | Дубай | 829.8 | 2,722 | 2010 | Сәйкес мұнара |
| Мұнай платформасы | Петрониус (мұнай платформасы) | Мексика шығанағы | 640 | 2,100 | 2000 | Тұрақты мұнара |
| Мұнара | Токио Скайтри | Токио | 634 | 2,080 | 2011 | Сымды болат торлы мұнара |
| Мұнара | KVLY телемұнарасы | Солтүстік Дакота, Бланшард | 629 | 2,063 | 1963 | Гиперболоидтық құрылым |
| Мұнара | Кантон мұнарасы | Гуанчжоу | 604 | 1,982 | 2010 | Сағат мұнарасы (көп функциялы құрылым) |
| Кешен | Абрадж Аль Байт | Мекке | 601 | 1,972 | 2019 | Тұрақты болаттық құрылым |
| Мұнай платформасы | Буллвинкл (мұнай платформасы) | Мексика шығанағы | 529 | 1,736 | 1988 | Қозғалмалы нысан |
| Платформа | Troll A платформасы | Солтүстік теңіз | 472 | 1,549 | 1996 | Мачтық радиатор |
| Мұнара | INS Kattabomman umbrella антеннасы | Виджаянараянам, Тамил Наду | 471 | 1545 | 1990 | Егіз ғимарат |
| Ғимарат | Петронас егіз мұнаралары | Куала-Лумпур | 452 | 1,483 | 1998 | Болаттық ғимарат |
| Мұнара | Уиллис мұнарасы | Чикаго, Иллинойс | 442 | 1,450 | 1974 | Телекоммуникация, коммерциялық |
| Мұнара | Милад мұнарасы | Тегеран, Иран | 435 | 1,427 | 2007 | 35°44′41″N 51°22′31″E | Болат / бетонды ғимарат |
| Ғимарат | One World Trade Center | Нью-Йорк, АҚШ | 417 | 1,368 | 2014 | Радар |
| Құрылыс | Димона радары | Димона | 400 | 1,312 | 2008 | Жарымлай сымды мұнара |
| Мұнара | Indosiar телемұнарасы | Джакарта | 395 | 1,296 | 2006 | Электр тірегі |
| Желі | Jintang Cezi Overhead Powerline Link | Цзиньтан аралы | 380 | 1,247 | 2019 | Көпір |
| Көпір | Мийо виадугі | Мийо | 342 | 1,122 | 2004 | Блау Нокс мұнарасы (алмасты консольді мұнара) |
| Мұнара | Lakihegy мұнарасы | Сигетсентмиклош | 314 | 1,031 | 1946 | Ескерткіш мұнара дизайны |
| Мұнара | Star Tower | Цинциннати | 291 | 954 | 1991 | Лифт сынақ мұнарасы |
| Мұнара | H1 мұнарасы | Гуанчжоу | 273.8 | 898 | 2020 | Жел турбинасы |
| Турбина | Haliade X Prototype | Роттердам | 270 | 886 | 2019 | Минарет |
| Мұнара | Djamaa el Djazaïr | Әлжір | 265 | 870 | 2019 | Күн энергия мұнарасы |
| Құрылыс | Mohammed bin Rashid Al Maktoum Solar Park | Саих Аль Дахал | 262 | 860 | 2020 | Айналмалы дөңгелек |
| Дөңгелек | Ain Dubai | Блювотер аралы, Дубай | 250 | 820 | 2021 | Кран (машина) |
| Кран | LR 13000 | | 248 | 814 | 2013 | (қозғалмалы) |
| Мұнара | Cat Hai – Phu Long кабельдік мұнаралары | Халонг | 214.8 | 704 | 2020 | Жоғары платформа |
| Платформа | Noble Lloyd Noble | | 214 | 702 | 2016 | (қозғалмалы) |
| Мұнара | Pingshan Power Station | Хуайбэй | 210 | 689 | 2020 | Ту |
| Ту | Cairo Flagpole | Жаңа әкімшілік астанасы | 201.952 | 662.572 | 2021 | Ескерткіш |
| Ескерткіш | Gateway Arch | Сент-Луис, Миссури | 192 | 630 | 1965 | Су мұнарасы |
| Мұнара | Kuwait Towers негізгі мұнарасы | Кувейт қаласы | 187 | 614 | 1979 | Мүсін |
| Мүсін | Statue of Unity | Нармада ауданы, Гуджарат | 182 | 597 | 2018 | Құрылыс мұнарасы |
| Мұнара | Anaconda Smelter Stack | Анаконда, Монтана | 178.3 | 585 | 1919 | Еңкейген құрылым |
| Стадион | Olympic Stadium | Монреаль | 175 | 574 | 1976 | Обелиск |
| Обелиск | San Jacinto Monument | Ла Порт, Техас | 173.7 | 570 | 1939 | Электростанция ғимараты |
| Ғимарат | Niederaussem Power Station | Бергхайм | 172 | 564 | 2002 | Құрылыс мұнарасы |
| Мұнара | Mole Antonelliana | Торино | 167.5 | 550 | 1889 | Шіркеу мұнарасы |
| Мұнара | Ulmer Münster | Ульм | 162 | 530 | 1890 | Өнеркәсіптік зал |
| Ғимарат | Vehicle Assembly Building | Кеннеди ғарыш орталығы, Флорида | 160 | 525 | 1966 | Ескерткіш крест |
| Крест | Santa Cruz del Valle de los Caídos | Эль Эскориал | 152.4 | 500 | 1957 | Әуе трафигін басқару мұнарасы |
| Мұнара | Kuala Lumpur International Airport 2 Control Tower | Сепанг | 141.3 | 463.6 | 2013 | Ең биік айналмалы аттракцион |
| Аттракцион | Bollywood Skyflyer | Дубай | 140 | 460 | 2021 | Американдық таулар |
| Таулар | Kingda Ka | Джексон, Нью-Джерси | 138.98 | 456 | 2005 | Мазар |
| Мазар | Great Pyramid of Giza | Гиза | 138.8 | 455.2 | 2560 ж.б.д. | Түсіру мұнарасы |
| Мұнара | Zumanjaro: Drop of Doom | Джексон Тауншип, Нью-Джерси | 139 | 456 | 2014 | Кран |
| Кран | Kockums Crane | Ульсан | 138 | 453 | 1974 | Ступа |
| Ступа | Jetavanaramaya | Анурадхапура | 122 | 400 | 273–301 ж.б.д. | Ағаш құрылым |
| Мұнара | Gliwice Radio Tower | Гливице | 118 | 387 | 1935 | Сақтау силос |
| Силос | Swissmill Tower | Цюрих | 118 | 387 | 2016 | Газ өлшегіш |
| Газ өлшегіш | Gasometer Oberhausen | Оберхаузен | 117.5 | 386 | 1929 | Тік осьті жел турбинасы |
| Турбина | Éole | Гаспези | 110 | 361 | 1987 | Сағат мұнарасы (бір функциялы құрылым) |
| Мұнара | Joseph Chamberlain Memorial Clock Tower | Бирмингем | 100 | 328 | 1908 | Ағаш ғимарат |
| Ғимарат | Ascent MKE | Милуоки | 87 | 284 | 2022 | Сфера |
| Сфера | Sphere at the Venetian Resort | Лас-Вегас | 112 | 366 | 2023 | Маяк |
| Маяк | Île Vierge Lighthouse | Финистер | 82.5 | 271 | 1902 | Гопурам |
| Гопурам | Murudeshwara Temple | Мурудешвара | 76 | 249 | 2008 | Саз ғимарат |
| Ғимарат | Weilburg Pisé House | Вейлбург | 23.2 | 76 | 1828 |

Категория бойынша ең биік қираған құрылыстар, қолданыстағы құрылыстардан асып түспеген

Бұрынғы ең биік құрылыстан биік болған, қираған сәулеттік құрылымдар бар. Сондай-ақ, осы тізімде көрсетілмеген, бірақ жойылғанға дейін биіктігі жағынан олардан асып кеткен қираған құрылымдар да бар. Санаты Құрылысы Елі Орналасқан жері Биіктігі (метр) Биіктігі (фут) Координаттары Ескертпелер Гейд масты Варшава радио масты Габин 646.38 2,121 1974 жылы аяқталды, 1991 жылғы 8 тамызда құлады Ғылыми зерттеу мұнарасы BREN Tower Невада сынақ алаңы 462 1,516 1962 жылы аяқталды, 2012 жылғы 23 мамырда бұзылды Гейд түтікшелі болат масты Шуши Ван Омега тарату стансасы Цусима 389 1,276 1973 жылы аяқталды, 1998 жылы демонтаждалды Ғылыми тәжірибе үшін құрылым Смоки Шот мұнарасы Невада сынақ алаңы 213 700 Гейд масты, оның үстінде 1957 жылғы 31 тамызда жарылған 44 кт тротил эквиваленті бар "Смоки" ядролық бомбасы (Plumbbob операциясының бөлігі) орналасқан. Күн энергиясын пайдаланатын мұнара Манарлар күн түтіні Манарлар 195 640 1982 жылы аяқталды, мұнараның Гейд сымдары коррозиядан қорғалмаған және жел мен дауылдан зақымданып, 1989 жылы құлады. Күн энергиясын тарту мұнарасының кішкентай масштабтағы тәжірибелік үлгісі, егер салынса, болашақта Жердегі ең биік құрылым болуы мүмкін. Ағаш құрылым Мюлакер ағаш радио мұнарасы Мюлакер 190 623 1934 жылы аяқталды, 1945 жылғы 6 сәуірде одақтастар пайдаланбауы үшін немістермен жойылды, оның орнына маст радиаторы қойылды. Кірпіштен салынған ғимарат Моле Антонеллиана Турин 167.5 549.5 1953 жылы дауылдан шпилі қирады (кейін қайта салынды) Өндіріс революциясынан бұрынғы ғимарат Линкольн соборы Линкольн 160 524 1311 жылы аяқталды, 1549 жылы шпилі құлады Телескоп Аресибо телескопы Аресибо, Пуэрто-Рико 150 492 1963 жылы аяқталды, 2020 жылғы 1 желтоқсанда құлады Газометр Газометр Zeche Nordstern Гельзенкирхен 147 482 1938 жылы аяқталды, 1940 жылғы 13 мамырдағы әуе шабуылынан зақымданып, пайдалануға жарамсыз болды және бұзуға тура келді. Астық сақтайтын мұнара Хеннингер мұнарасы Франкфурт 120 394 1961 жылы салынды, 2013 жылы бұзылды.

Функциясы бойынша ең биік құрылым

Санаты ҚұрылысыЕлОрналасқан жеріАрхитектуралық биіктігі (метр) (фут)Аралас қолданыс* Бурдж Халифа Дубай 830 2,722Өнеркәсіптік Петрониус (мұнай платформасы) Мексика шығанағы 640 2,100Офис Пинг Ан Қаржы орталығы Шэньчжэнь 555 1,821Тұрғын үй Орталық парк мұнарасы Нью-Йорк қаласы 472.4 1,550Әскери INS Каттабомманның үлкен мачталары Тирунелвели, Тамил Наду 471 1,545Қонақ үй Гевора қонақ үйі Дубай 356.3 1,169Ғылыми зерттеу мұнарасы Amazon биік мұнарасы обсерваториясы Сан-Себастьян-ду-Уатума 325 1,066Білім беру Мәскеу мемлекеттік университеті Мәскеу 240 787Діни Джамаа эль-Джазаир Алжир 265 870Аурухана Сыртқы пациенттер қабылдау орталығы, Хьюстон методистік ауруханасы Хьюстон 156.05 511.8Ауа тазалау Сиань ауа тазарту мұнарасы (HSALSCS) Сиань

* "Аралас қолданыс" – үш немесе одан көп жылжымайтын мүлік мақсатында (мысалы, сауда, кеңсе, қонақ үй және т.б.) қолданылатын, физикалық және функционалдық тұрғыдан бір мүлікке біріктірілген және бір-бірін қолдайтын объектілер.

Әлемдегі ең биік көру алаңы

Эйфель мұнарасының ашылуынан бері әлемдегі ең биік бақылау алаңшасының даму тарихы. Жазбадан Жазба сақталған (жылдар) Атауы мен орналасқан жері Салынған жылы Жер бетінен биіктігі Ескертпелер м фут188942 Эйфель мұнарасы, Париж1889275902 .193142 Эмпайр Стейт Билдинг, Нью-Йорк қаласы19313691,250 102-ші қабатта екінші бақылау алаңшасы, 86-шы қабатта орналасқан.19731 Дүниежүзілік сауда орталығы, Нью-Йорк қаласы1973399.41,310 Оңтүстік мұнараның 107-ші қабатындағы жабық обсерватория 1973 жылдың 4 сәуірінде ашылды. 2001 жылдың 11 қыркүйегінде қирады.19741 Уиллис мұнарасы, Чикаго1974412.41,353 103-ші қабаттағы Skydeck 1974 жылдың 22 маусымында ашылды.19751 Дүниежүзілік сауда орталығы, Нью-Йорк қаласы1973419.71,377 Оңтүстік мұнараның шатырындағы ашық бақылау алаңшасы 1975 жылдың 15 желтоқсанында ашылды. 2001 жылдың 11 қыркүйегінде қирады.197632 CN мұнарасы, Торонто1976446.51,464.9 .20083 Шанхай Дүниежүзілік қаржы орталығы, Шанхай20084741,555 .20113 Кантон мұнарасы, Гуанчжоу20114881,601 Сыртқы бақылау алаңшасы 2011 жылдың желтоқсанында ашылды. Мұнарада бірнеше жабық бақылау алаңшасы бар, ең биігі .20142 Бурж-Халифа, Дубай20105551,821 148-ші қабатта 2014 жылдың 15 қазанында ашылды. 124-ші қабатта да бақылау алаңшасы бар, ол ғимараттың ашылуынан бері қолжетімді.2015 қазіргі уақытқа дейін Шанхай мұнарасы, Шанхай, Қытай20155621,841 2015 жылдың 2 ақпанында ашылды. Биік құрылымдарға қарағанда, тау шатқаларында немесе тік жарларда биік бақылау алаңшалары жиі кездеседі. 2007 жылы салынған Гранд-Каньон Skywalk Гранд-Каньонның батыс жиегінен 70 фут (21 м) сұңғып тұрады және Колорадо өзенінен шамамен биіктікте орналасқан, бұл оны осы типтегі құрылымдардың ең биігіне айналдырады.

Құрлықтағы қақпалы құрылыстардың уақыт сызығы

Ең биік құрылыстардың көпшілігі - бұрандалы мачталар болғандықтан, радио технологиясының басынан бері әлемдегі ең биік бұрандалы мачталардың уақыт сызығы осы. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында көптеген үлкен мачталар қиратылғандықтан, 1945 және 1950 жылдар аралығындағы даталар дұрыс болмауы мүмкін. Егер Вусун радио мұнарасы Екінші дүниежүзілік соғыстан аман қалса, онда ол соғыстан кейін көп ұзамай ең биік құрылыс болды.

Тізім (жылдар) Атауы және орналасқан жері Салынған жылы Биіктігі Координаттар Ескертулер м фут
1913 7 Eilvese таратушының орталық масты, Eilvese, Германия 1913 250 820 Масты 145 м оқшаулағышпен бөлінді, 1931 жылы бұзылды.
1920 3 Nauen тарату станциясының орталық масты, Nauen, Германия 1920 260 853 2 маст, 1946 жылы бұзылды.
1923 10 Ruiselede таратушы, Ruiselede, Бельгия 1923 287 942 ? 8 маст, 1940 жылы жойылды.
1933 6 Lakihegy мұнарасы, Lakihegy, Венгрия 1933 314 1,031 Blaw Knox мұнарасы, жерге қарсы оқшауланды, 1945 жылы жойылды; қайта салынды.
1939 7 Deutschlandsender Herzberg/Elster, Herzberg (Elster), Германия 1939 335 1,099 Жерге қарсы оқшауланды, 1946/1947 жылдары бұзылды.
1946 2 Lakihegy мұнарасы, Lakihegy, Венгрия 1946 314 1,031 Blaw Knox мұнарасы, жерге қарсы оқшауланды, 1945 жылы жойылғаннан кейін қайта салынды.
1948 1 WIVB телемұнарасы, Colden, Нью-Йорк, АҚШ 1948 321.9 1,056
1949 1 Raszyn ұзақ толқынды таратушысы, Raszyn, Польша 1949 335 1,099 Жерге қарсы оқшауланды.
1950 4 Forestport мұнарасы, Forestport, Нью-Йорк, АҚШ 1950 371.2 1,218 Жерге қарсы оқшауланды, бұзылды.
1954 2 Griffin Television мұнарасы (сонымен қатар KWTV тарату мұнарасы), Oklahoma City, Оклахома, АҚШ 1954 480.5 1,576
1956 3 KOBR телемұнарасы, Caprock, Нью-Мексико, АҚШ 1956 490.7 1,610 1960 жылы құлап, қайта салынды.
1959 1 WGME телемұнарасы, Raymond, Мэн, АҚШ 1959 495 1,624
1960 2 KFVS телемачтасы, Cape Girardeau округі, Миссури, АҚШ 1960 511.1 1,677
1962 1 WTVM/WRBL теле және WVRK FM мұнарасы, Cusseta, Джорджия, АҚШ 1962 533 1,749
1963 0 WIMZ FM мұнарасы, Knoxville, Теннесси, АҚШ 1963 534.0 1,752
1963 11 KVLY телемачтасы, Blanchard, Солтүстік Дакота, АҚШ 1963 606.0 1,988 2018 жылы цифрлық жаңарту құрылысы кезінде мачтаның үстінен 75 футтық аналогтық антенна алынып тасталды.
1974 17 Варшава радиомачтасы, Gąbin, Польша 1974 646.4 2,121 Мачталық радиатор жерге қарсы оқшауланды, 1991 жылы құлап кетті.
2018 қазіргі уақытқа дейін KRDK телемачтасы, Galesburg, Солтүстік Дакота, АҚШ 1997 628.0 2,060

Ең биік мұнаралар

Мұнараларға бақылау мұнаралары, ескерткіштер және жалпы алғанда "тұрғын ғимараттар" деп есептелмейтін басқа да құрылыстар кіреді. Олар "адамдардың үнемі кіруіне арналған, бірақ тұруға не кеңсе жұмысына емес, өздігінен тұрғызылған немесе тірегі жоқ, яғни тіреу үшін сымдар қолданылмаған" құрылыстарды білдіреді. Бұл үздіксіз тұруға болатын ғимараттар мен көкжиегістерді, сондай-ақ радио және теледидар мұнараларын осы тізімнен шығарады. Көпір мұнаралары немесе тіректері, қыштар, тарату мұнаралары және көптеген ірі мүсіндер техникалық қызмет көрсету үшін адамдардың кіруіне мүмкіндік береді, бірақ бұл олардың қалыпты жұмысының бөлігі емес, сондықтан олар мұнаралар деп есептелмейді. 2012 жылдың ақпан айында құрылысы аяқталған Токио Skytree – бұл әлемдегі ең биік мұнара және екінші ең биік жеке тұрған құрылыс.

Ең биік мұнаралардың тарихы

Төменде әлемдегі ең биік мұнаралар атағын тарихи түрде иеленген құрылыстардың тізімі келтірілген. Ең биік тарихи мұнаралар Кезеңінен Кезеңіне дейін Мұнараның орны Биіктігі 280 б.д. 1180 ж.ж. Фарос маяғы Александрия, Египет 122 м 1180 1240 Малмсбери аббаттығының мұнарасы Малмсбери, Ұлыбритания 131.3 м 1240 1311 Ескі Сент-Пол соборының мұнарасы Лондон, Ұлыбритания 150 м 1311 1549 Линкольн соборының мұнарасы Линкольн, Ұлыбритания 159.7 м 1549 1569 Сент-Мария шіркеуінің мұнарасы Стральзунд, Германия 151 м 1569 1573 Сент-Пьер соборы Бове, Франция 153 м 1573 1647 Сент-Мария шіркеуінің мұнарасы Стральзунд, Германия 151 м 1647 1874 Страсбург соборының мұнарасы Страсбург, Франция 142 м 1874 1876 Сент-Николай шіркеуінің мұнарасы Гамбург, Германия 147 м 1876 1880 Руан соборының мұнарасы Руан, Франция 151 м 1880 1889 Кёльн соборының мұнарасы Кёльн, Германия 157.38 м 1889 1958 Эйфель мұнарасы Париж, Франция 312.3 м 1958 1967 Токио мұнарасы Токио, Жапония 332.6 м 1967 1975 Останкино мұнарасы Мәскеу, Ресей 540.1 м 1975 2010 CN мұнарасы Торонто, Онтарио, Канада 553.33 м 2010 2011 Кантон мұнарасы Гуанчжоу, Қытай 600 м 2011 қазіргі уақытқа дейін Токио Скайтри мұнарасы Токио, Жапония 634 м.