Кіріспе

Мельбурнда шамамен 758 аяқталған биік ғимарат бар. Аяқталған немесе төбесіне жеткен ғимараттардың 77-сі «көкжайлар» деп анықталады, яғни кем дегенде ; биіктігі бар ғимараттар, бұл Австралиядағы кез келген басқа қаладан жоғары. Жалпы алғанда, Мельбурнның аспан сызығы Океания аймағындағы ең биік және әлемдегі 24-ші орында. Мельбурн Австралиядағы он ең биік ғимараттың бесеуін қамтиды және қаладағы ең биік ғимарат әдетте архитектуралық ерекшелігі немесе шатыры бойынша Австралиядағы ең биік ғимарат болып табылады. Мельбурндағы ең биік ғимарат – 100 қабаттан тұратын Australia 108, оның биіктігі -ге жетеді. Австралиядағы екінші ең биік ғимарат болғанымен, шатыры бойынша ең биігі. Географиялық тұрғыдан алғанда, Мельбурнның ең биік көкжайларының көпшілігі Қала орталығында шоғырланған. Алайда, Мельбурнның басқа да көрнекті көкжайлары мен биік ғимараттарының орналасқан жерлеріне Карлтон, Доклендс, Саутбанк, Оңтүстік Мельбурн, Оңтүстік Ярра және Сент-Килда жолы кіреді. Мельбурнның орталық бизнес ауданы, Ходдл Грид деп аталатын көшелер желісімен анықталады, батыс қаржы ауданында және шығыс жағында тағы бір кластерде тарихи төмен сауда алаңына ие. Ғимараттар батыста шығысқа қарағанда тығыз орналасқан, бірақ шығыста қаланың ең биік ғимараттарының екеуі бар – 120 Коллинз көшесі және 101 Коллинз көшесі. Риалто мұнаралары (батыс жағында орналасқан) шатыры бойынша ең биік. 2010 жылдары солтүстік бөлігінде тағы бір көкжайлар кластері пайда болды, оның ішінде Aurora Melbourne Central ең биігі. Тарихи тұрғыдан алғанда, Мельбурн бірнеше «алғашқы» жаңалықтарды жасады және Австралияда да, халықаралық деңгейде де әртүрлі рекордтарды иеленді. Қала Нью-Йорк пен Чикаго қалаларымен бірге әлемдегі көптеген биік кеңсе ғимараттарын салған алғашқы қалалардың бірі болып табылады, бірақ Мельбурнның алғашқы көкжай бумы өте қысқа болды (1888–1892 жылдар). Мельбурн 1889 жылы осы бум кезінде салынған Австралияның алғашқы биік ғимараты – APA ғимаратының орналасқан жері болды. Мельбурн сонымен қатар 1958 жылы салынған Австралиядағы екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі алғашқы заманауи биік ғимарат ICI үйінің орналасқан жері болды. Соғыстан кейінгі 1960-1970 жылдардағы бумда олардан екеуі ғана сақталды, ал АПА 1981 жылы дау тудырған түрде бұзылды. Көп талқылаудан кейін 1916 жылы Мельбурнға биіктік шегі енгізілді, сонымен қатар өртке қарсы құрылыс ережелері енгізілді. Бұл биіктік сол кездегі өрт сөндіру бағаналарының шегі деп жиі айтылады, бірақ бұл идеяны өрт басшысының өрт қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін, ең биік бағананың тек 15 метрге жететінін ескере отырып, кеңінен таратуға рұқсат беруіне байланысты болды. Шектеудің негізгі себептері, сондай-ақ өртке қарсы қорғаныс, көшелерге жарық пен ауаның сақталуы, тығындардан аулақ болу және City Beautiful қозғалысының ықпалы, әртүрлі биіктіктегі ғимараттарға қарағанда біркелкі масштабтағы көшелер көрінісін қалау болды. Биіктік шегі 40 жылға жуық уақыт бойы қолданылып келді, бұл 40 метрден артық биіктікке тек тұрғынсыз «архитектуралық нысандар» шығаруға мүмкіндік берді. Мысалы, Манчестер бірлігі ғимараты (1932) бұрыштағы мұнарасының ең жоғарғы бөлігіне жетті. Мельбурн 1950 жылдардың соңында Австралиядағы соғыстан кейінгі биік ғимараттар бумын басталған алғашқы қала болды (егер Сидней келесі онжылдықтарда көбірек салса), 1970-1990 жылдар аралығында 50-ден астам биік ғимарат салынды. ICI House (1955) биіктік шегіне өзгеріс енгізілгеннен кейін салынды. Биіктігі -ге жететін ғимарат Австралияның алғашқы заманауи биік ғимараты болды. Оның өзгеруі жобаның жер деңгейінде ашық бақ кеңістігін қамтығандығы негізінде болды, онда биіктіктің нақты шегі емес, рұқсат етілген жалпы жер көлемі пайдаланылатын еден ауданы қатынасы түсінігі енгізілді. Бұл 1964 жылы «Борри баяндамасында» КДБ-ның әртүрлі аймақтары үшін 1:8-ден 1:12 аралығындағы «жер телімдерінің арақатынасы» арқылы ресмилендірілді, ол 1980 жылдардың басында «жер телімдерінің арақатынасы» схемасына өзгертілді, онда еден аумағының жоғарғы деңгейіне тек белгілі бір қоғамдық жеңілдіктерге, мысалы қоғамдық аркадаға қол жеткізуге болады. Жер учаскелерінің қатынастары 1999 жылға дейін барлық жерлер үшін қолданыста болды, содан кейін «Жаңа форматтағы» жоспарлау схемасы жеке жерлер емес, бүкіл қала блоктары үшін жер учаскелерінің қатынастарын қамтыды, бұл бақылау негізінен елемеді. 1972 жылы 140 Уильям көшесі (бұрынғы BHP үйі) Мельбурнның ең биік ғимараты болды. Уильям-стрит ғимараты бірнеше жыл бойы қаланың ең биік ғимараты болды және Мельбурнның мұралық тізіміне енген аз ғимараттардың бірі. Сәл биік болған Optus орталығы 1975 жылы аяқталды, ал 1977 жылы Nauru үйі Мельбурндағы ең биік ғимарат деп танылды, оның биіктігі . 1978 жылы, екі Коллинз Плейс мұнараларының біріншісі ашылды, оның биіктігі . 1980 жылдардың басына қарай Мельбурнда 6 ғимараттың биіктігі -ден жоғары болды, Коллинз Плейстегі Wentworth (кейін Regent, содан кейін Sofitel) қонақүйінің аяқталуымен. 1986 жылы Риалто мұнаралары Сиднейдің MLC орталығын оңтүстік жартышардағы ең биік ғимарат ретінде басып озды, оның биіктігі . Ашылған кезде ол әлемдегі 25-ші ең биік ғимарат болды. 1990 жылдар Мельбурнге -ден жоғары 9 ғимарат әкелді, олардың 5-і -ден асып түсті. Атап айтқанда, 1991 жылы 101 Коллинз көшесі салынды, ол Австралиядағы және Оңтүстік жартышардағы ең биік ғимарат атанды. Кейін сол жылы жақын жердегі 120 Коллинз көшесі аяқталды, ол оны биіктігі бойынша басып озды. Биіктігі -ке жететін бұл көкжай 14 жыл бойы Австралиядағы және Оңтүстік жартышардағы ең биік ғимарат атағын сақтап тұрды, 2005 жылы Голд-Кост қаласындағы Q1 аяқталғанға дейін. 21-ші ғасыр
2000 жылдары 20-дан астам биік құрылыстар аяқталды, оның ішінде Eureka Tower (2006), ол 120 Коллинз көшесін Мельбурндағы ең биік ғимарат ретінде басып озды және Австралиядағы екінші ең биік ғимарат атанды (бірақ шатыры бойынша ең биігі). Eureka Tower сонымен қатар Дубайдағы Ocean Heights және HHHR Tower аяқталғанға дейін әлемдегі ең биік тұрғын ғимараты болды. Қазіргі уақытта ол әлемдегі 15-ші ең биік пәтерлік ғимарат. 2010 жылдары құрылыс тенденциясы айтарлықтай өсті, оның ішінде Prima Pearl (2014) және Aurora Melbourne Central (2019) аяқталды, олардың биіктігі -ден асып түсті. Осы онжылдық бойы қала «көріне жатқан» көкжай құрылысының өркендеуін бастан өткерді, 2010 мен 2019 жылдар аралығында 22 көкжай салынды. Бұл жетістік «Мельбурнның Манхэттендеуі» деп сипатталды. Осы кезеңде КДБ-дағы жаңа мұнаралардың жер телімдерінің арақатынасы 37:1 құрады. 2015 жылдың қыркүйегінде жоспарлау министрі Ричард Уинн Мельбурнның орталық бизнес ауданында және Саутбанктың бөліктеріндегі барлық жобалар үшін шамамен биіктік шегін 12 айға енгізді, сонымен қатар еден ауданының 18:1 қатынасын қайта енгізетін уақытша жоспарлау заңдарын енгізді, оны белгілі бір қоғамдық жеңілдіктер ұсынылған жағдайда 24:1 дейін арттыруға болады. Егер жобалар жер телімінің арақатынасын асып кетсе, әзірлеушілер жобаның мемлекеттік маңыздылығын көрсететін арнайы жағдай жасауы керек болады. 2015 жылдың қыркүйегіне дейін ұсынылған ғимараттар, мысалы, 46.6:1 жер телімінің арақатынасына ие Australia 108, жаңа заңнан босатылды. 2020 жылдардың басында Australia 108 аяқталды, ол Eureka Tower-ді Мельбурндағы ең биік ғимарат және Австралиядағы ең биік ғимарат ретінде басып озды. Ол Оңтүстік жартышардағы ең кемінде 100 қабаты бар алғашқы көкжай және Мельбурндағы алғашқы «супер биік» көкжай (биіктігі -ге дейінгі ғимараттар) атанды. 2021 жылы қалада 12 көкжай аяқталды, бұл 2020 жылғы бұрынғы рекордтан бес көбірек және екі есе көп.

Функциялар

Мельбурнның 1990-шы жылдарға дейін салынған көптеген қалың қабатты үйлері коммерциялық мақсатта салынған, яғни кеңселер ретінде пайдаланылған. Бұған ерекшелік ретінде Коллинс-плейстегі Sofitel Hotel (1980) аралас мақсаттағы ғимараты және Саутбанктегі Crown Towers (1997) толыққанды қонақ үйі жатады. 2005 жыл Мельбурнде тұрғын үйлердің алғашқы қалың қабатты үйлерінің пайда болуын қадағалады, сол жылы екі мұндай ғимарат салынды. 2010 жылға қарай Мельбурнда салынған қалың қабатты үйлердің 72% коммерциялық, 12% тұрғын үй, 12% аралас мақсаттағы және 4% қонақ үй болып табылды. Тұрғын үйлерге қатысты үрдіс айтарлықтай жалғасты; 2015 жылы қаладағы қалың қабатты үйлердің 58% коммерциялық, 26% тұрғын үй, 13% аралас мақсаттағы және 3% қонақ үй болып табылды. Бұл көрсеткіштер 2020 жылға қарай күрт өзгеруі мүмкін; құрылысы әлі жалғасып жатқан (бірақ 2020 жылға дейін аяқталуға тиіс) ғимараттарды ескергенде, қаланың қалың қабатты үйлерінің 44% тұрғын үй мақсатында, 35% коммерциялық, 18% аралас мақсаттағы, 2% қонақ үй және 2% мемлекеттік мақсатта болады.

Ең биік ғимараттардың уақыт реті

Бұл тізімде бір кезде "Мельбурндағы ең биік ғимарат" атағын алған ғимараттар көрсетілген. Атауы Сурет Ең биік жылдар Биіктігі Қабаттар Ескертпелер Kew Asylum 1871–1876 5 Yorkshire Brewery Tower 1876–1888 8 Federal Coffee Palace 1888–1890 9 Шатыр биіктігі (7 қабат) (мұнараға қосымша 2 қабат) 1972 жылы бұзылды The Australian Building 1890–1932 12 Австралиядағы ең биік ғимарат (1890–1912). Orica House 1958–1962 20 Австралиядағы ең биік ғимарат (1958–1961) CRA Building 1962–1969 26 1988 жылы бұзылды AMP Square 1969–1971 28 Marland House 1971–1972 32 140 William Street 1972–1975 41 25–35 Power Street 71 Аралас мақсатта Southbank Белгісіз Мақұлданған Southbank by Beulah Tower 2 72 Аралас мақсатта Southbank Белгісіз Мақұлданған Queens Place South Tower 79 Тұрғын үй City Centre Белгісіз Мақұлданған 640 Bourke Street 68 Аралас мақсатта City Centre Белгісіз Мақұлданған 51–65 Clarke Street 70 Тұрғын үй Southbank Белгісіз Мақұлданған 295 City Road 70 Тұрғын үй Southbank Белгісіз Мақұлданған 303 La Trobe Street 66 Тұрғын үй City Centre Белгісіз Мақұлданған Aspire Melbourne 65 Тұрғын үй City Centre 2023 Топқа жетті UNO Melbourne 65 Тұрғын үй City Centre 2023 Топқа жетті The Queensbridge 66 Тұрғын үй Southbank 2025 Құрылыс жүріп жатыр 280 Queen Street 68 Тұрғын үй City Centre Белгісіз Жоспарланған 334–344 City Road 58 Тұрғын үй Southbank Белгісіз Мақұлданған 268–274 City Road 55 Тұрғын үй Southbank Белгісіз Мақұлданған 600 Collins 47 Офис City Centre 2026 Құрылыс жүріп жатыр 60–82 Johnson Street Tower 1A 53 Тұрғын үй South Melbourne Белгісіз Мақұлданған 60–82 Johnson Street Tower 2B 53 Тұрғын үй South Melbourne Белгісіз Мақұлданған 96–102 Franklin Street 57 Тұрғын үй City Centre Белгісіз Жоспарланған 212–222 La Trobe Street North Tower 56 Тұрғын үй City Centre Белгісіз Мақұлданған Melbourne Square Tower 3 56 Тұрғын үй Southbank Белгісіз Мақұлданған Melbourne Quarter West Tower 37 Офис Docklands 2024 Құрылыс жүріп жатыр 56 62 Clarendon Street 49 Тұрғын үй Southbank Белгісіз Мақұлданған 32 Flinders Street 41 Офис City Centre 2025 Құрылыс жүріп жатыр 57 Haig Street 47 Тұрғын үй Southbank Белгісіз Мақұлданған 277–281 Ingles Street 51 Тұрғын үй Port Melbourne Белгісіз Мақұлданған 56 62 Clarendon Street 40 Офис City Centre Белгісіз Мақұлданған 87–105 Queensbridge Tower 1 47 Аралас мақсатта Southbank Белгісіз Жоспарланған 87–105 Queensbridge Tower 2 47 Аралас мақсатта Southbank Белгісіз Жоспарланған 85–93 Lorimer Street Tower 1 49 Тұрғын үй Docklands Белгісіз Мақұлданған