Кіріспе

Канадалық кәсіпкер (1932–2003)

Израиль Харольд "Иззи" Аспер (11 тамыз 1932 – 7 қазан 2003) – канадалық салық заңгері және медиа магнаты. Ол қазір құрылмай кеткен CanWest Global Communications Corp теле және медиа компаниясының негізін қалаушы және иесі, сондай-ақ оның бұрынғы бас директоры және президенті Леонард Аспердің, бұрынғы директор және корпоративтік хатшы Гейл Аспердің және бұрынғы атқарушы вице-президенті Дэвид Аспердің әкесі болды. Ол 1970-1975 жылдар аралығында Манитоба либералдық партиясын басқарды.

Ол Рут Мириам "Бабс" Бернштейнге 1956 жылдың 27 мамырында Виннипегтегі Шаарей Зедек синагогында үйленді. Аспер Виннипегтегі Манитоба университетінің құқық мектебінде оқып, 1957 жылы заңгер дипломын алды және көп ұзамай шілде айында адвокаттыққа қабылданды, ал 1964 жылы заң магистрі дәрежесін алды. 2003 жылдың 7 қазанында Аспер 71 жасында жүрек талмасынан қайтыс болды. Ол Виннипегтегі Шаарей Зедек зиратында 1500 аза тұрған адамның қатысуымен, оның ішінде премьер-министр Жан Кретьен және жетекші саясаткерлердің қатысуымен жерленді.

Исраилге қатысты көзқарастар

Винипегте өскен жастық шағында Аспер Палестинада екіұлтты мемлекет құруды қолдаған социалистік сионистік жастар қозғалысы «Хашомер Хацаир»-ға қосылды. 1948 жылғы Араб-Израиль соғысының нәтижесінде Аспердің сионизмге қатысты көзқарасы оңға қарай өзгерді және ол Джаботинскийшілдік пен «Иргун» ұйымының басшысы Менахем Бегиннің жақтасы болды, сондай-ақ Еңбек сионизміне қарсы тұрды және өмірінің соңына дейін солай болды. Аспер өз көзқарасы туралы былай деді: «Еңбек сионистері білім беру мекемелерін және үкіметті бақылауға алғандықтан, мен 12-13 жасымнан бастап Бегиннің жақтасы болдым. Оның британдықтарға қарсы партизандық көтерілісі болмаса, Израиль құрылмаған болар еді».

Адам құқықтары жөніндегі Канадалық музей

Израиль Аспер 2000 жылдың 18 шілдесінде Канаданың Адам құқықтары мұражайын (CMHR) салу идеясымен алғаш рет шықты. Аспер келесі үш жылды CMHR-ді іске асыруға жұмсады және Канаданың музей саласының сарапшыларынан жан-жақты мүмкіндіктерді зерттеу жүргізді.

Аспер қоры

Аспер қоры – Виннипег қаласындағы қайырымдастық ұйымы. Өздерін еврей философиясының – tzedakah («қайырымдылық жасау») және tikkun olam («әлемді жақсарту») принциптеріне негізделгендіктерін жариялайды.

Аспер қоры 2003 жылғы қаңтарда Канаданың геральдикалық органынан өздерінің геральдикалық белгісін алды және Канаданың ең ірі жеке қорларының бірі болып табылады. Бұл қор 1983 жылы Израиль мен Бабс Асперлер CanWest компаниясы арқылы тапқан табыстарының есебінен құрылып, олардың және олардың отбасының қайырымдастық қызметін дамыту мақсатында іске қосылды. 2019 жылғы қазан айында қор Манитоба университетіне «Аспер қорының түсу стипендиясын» құру үшін 5 миллион канад доллары көмектесті. Бұл бағдарлама кез келген факультет немесе мектеп студенттеріне қолжетімді 1000 долларлық стипендияны қамтиды. 2021 жылдың басында қор Израильдің еврей университетінің (HUJI) Канадалық достарына университеттегі «Asper HUJI Innovate» стартап акселератор бағдарламасын кеңейту үшін 5 миллион доллар сыйлық берді. Аспер қоры сонымен қатар Канаданың 5-ші ұлттық мұражайы – Адам құқықтары жөніндегі Канада мұражайын құруға және қаржыландыруға мұрындық болды.