Кіріспе

Пол Десмарай аға (4 қаңтар 1927 – 8 қазан 2013) – Монреальде тұратын канадалық қаржыгер және қайырымдылық шараларын қолдаушы. 2012 жылғы наурыз айының мәліметтері бойынша, оның отбасының жалпы байлығы 4,5 миллиард АҚШ долларын құрады, ал Forbes журналы 2013 жылы оны Канаданың төртінші және әлемнің 235-ші бай адамы деп санады. 1996 жылға дейін ол Канаданың Power Corporation компаниясының төрағасы және бас атқарушы директоры болды, содан кейін Power Corporation басқаруын ұлдары Пол кіші және Андреге тапсырды. Одан кейін ол директор және басқарманың атқару комитетінің төрағасы ретінде қызмет етті және бақылау акционері болып қала берді. Канаданың Power Corporation компаниясы – қаржы қызметтері, активтерді басқару, тұрақты және жаңаруға жарамды энергия, сондай-ақ басқа да бизнес салаларындағы компанияларға инвестиция жасайтын, әртараптандырылған халықаралық басқару және холдинг компаниясы. Десмарай өз адалдығының жоғары стандартына және біртілді, гүлденген Канадаға деген адалдығы үшін жоғары бағаланды.

Жеке өмір

Десмарай Онтарионың Садбери қаласында адвокат Жан Ноэль Десмарайдың (3 мамыр 1897 – 1983) және Лебеа Лафоресттің (2 қыркүйек 1899 – 1984) отбасында дүниеге келген. Десмарай отбасының түп-тамыры Квебекке дейін жетеді және олар Пауль Десмарайдан тараған, ол 1600 жылдардың соңында Франциядағы Сен-Саувер-сюр-Экольден Канадаға көшіп келген. Десмарайдың әкесі Ноэль Десмарай (1873–1964, әйелі: Розаанна, 1874–1964) Онтариодағы Ноэльвилл қалашығын құрған, ол қазір Француз өзені муниципалитетінің құрамына кіреді. Десмарай Джеклин Маранжерге үйленген. Олардың екі ұлы болды: Пол кіші және Андре (Канаданың бұрынғы премьер-министрі Жан Кретьеннің қызы Франсқа үйленген) және екі қызы – Луиза мен Софи. Десмарай отбасы Канаданың Квебек штатындағы Сагардта, Сен-Симеон және Петит-Сагуенай ауылдары арасында орналасқан үлкен отбасылық иелікке ие: Домен Лафорест. Иеліктің ауданы 75 шаршы километрден асады. Десмарай отбасының оның қайтыс болған кезде Флорида штатының Палм-Бич және Нью-Йоркте де қосалқы үйлері болған.

Қайырымдылық

Десмарей филантроп болды, өнерге, білім беруге, денсаулық сақтауға және тұрғын үйсіздерге айтарлықтай үлес қосты (көптеген жағдайларда анонимді түрде). М. Десмарейс қайтыс болған кезде премьер-министр Стивен Харпер жасаған мәлімдемесінде Десмарейс "Канаданың ең табысты кәсіпкерлерінің бірі" екенін және оның басшылығымен, қайырымдылығымен, қоғамдық өміріне белсенді қатысуымен, сондай-ақ "өзінің еліне деген терең бірлігімен" есте қалатынын айтты. Десмарейстің үлесінен пайда көрген көптеген мекемелер де кәсіпкерге құрмет көрсетті. Олардың арасында Макгилл университеті де бар: "Ол біздің кең қоғамға түрлі жолдармен үлес қосуға міндетті адам еді және біз бәріміз осының арқасында байыдық".

Бүгінде оның құрметіне аталған көптеген павильондар бар, соның ішінде Монреаль көркемсурет мұражайындағы Жан Ноэль Десмарей павильоны және Монреаль университетіндегі Пол Г. Десмарей павильоны.

Мансап

Оттава университетін бітіргеннен кейін Десмарайс Осгуд құқық мектебінде оқыды, бірақ Садбери автобус желілері лимиттеді компаниясында жұмыс істей бастағанға дейін білімін жалғастырды. Бұл компания оның атасы құрған Садбери және Коппер Клифф қалалық электр теміржолының қалдықтарынан құрылған еді. Компания оған шартты түрде 1 канад долларына сатылды, себебі ол дерлік банкрот болған. Ол компанияны құтқарып, Оттава аймағында және Квебек қаласында (Квебек Автобусы, Провинциялық көлік және Аймақтық көлік сияқты) қосымша автобус желілерін сатып алды. 1968 жылға қарай Десмарайс үш жыл бұрын сатып алған холдинг компаниясы – Транс Канада Корпорациясы Қоры (ТККҚ) Провинциялық көлік автобус желісіне, Торонтодағы Imperial Life Assurance компаниясына және Gesca Ltée (Монреальдегі La Presse газетінде үлесі бар) компаниясына ие болды. Сол жылы ТККҚ Монреальде (Квебек) орналасқан Канаданың Power Corporation компаниясымен акция алмасу туралы ұсыныс жасады, нәтижесінде Пол Десмарайс төраға, бас атқарушы директор және бақылау акционері атанды. 1978 жылы ол Канада-Қытай бизнес кеңесін құрды.

Канаданың электр корпорациясы

Канаданың «Power Corporation» компаниясының айтарлықтай инвестицияларын пайдаланып, Десмарайс ірі целлюлоза-қағаз компаниясы «Consolidated Bathurst»-ті (кейін «Stone Consolidated» болып өзгеріп, «Abitibi Price Inc.» компаниясымен бірігіп «Abitibi Consolidated», содан кейін «Abitibi Bowater» және «Resolute» болып дамыды) бақылауға алды. Сонымен қатар, Десмарайс басшылығымен «Power Corporation» компаниясы 1984 жылы құрылған «Power Financial Corporation» компаниясының негізін құраған «Great West Life» және «Investors Group» компанияларында бақылау үлестерін алуын жалғастырды. «Trans Canada Corporation Fund» қорын сатып алғаннан кейін, Десмарайс 1968 жылы «La Presse» газетін иеленді, бұл оған Канададағы баспа медиа саласында тәжірибе жинауға мүмкіндік берді. Содан кейін ол Еуропадағы компанияларды іздеді және «Paribas» директорлар кеңесінде бельгиялық қаржыгер Альберт Фререге кездесті. Екеуі де бірдей қаржылық тәсілдерді қолданатын, өзара сәйкес келетін еді: қаржылық қиындықтарды бастан өткеріп жатқан ірі компанияларға достық инвестиция салу. Десмарайс бельгиялық холдингтік компания «Groupe Bruxelles Lambert»-тің шамамен 15%-ын иеленді, ол 2001 жылы неміс медиа компаниясы «Bertelsmann»-нің 25%-ын сатып алды (оның еншілес компаниялары «BMG» және «Random House» болды, ал неміс компаниясы «Bertelsmann» 2006 жылдың шілдесінде 25%-ын қайта сатып алды). «Groupe Bruxelles Lambert» қазіргі уақытта Еуропада орналасқан әлемдік өнеркәсіптік және қызмет көрсету компанияларында үлестік қатысуға ие, олардың ішінде: «Imerys», «LafargeHolcim», «adidas», «SGS», «Pernod Ricard», «Umicore», «Ontex», «GEA» және «Parques» компаниялары бар.

Саясат

Дезмарейлер отбасы әлемдік саясаткерлермен байланысқа ие. Сынаушылар отбасының саяси байланыстары бизнесте оларға теңсіз артықшылықтар береді деп айыптайды. "The Australian" газетіндегі мақалада «Десмарей төрт премьер-министрмен тығыз қарым-қатынас арқылы Канада бизнесі мен саясатының тоғысқан жеріне қол жеткізді» делінген. Десмарей премьер-министр Пьер Эллиот Трюдоның кеңесшісі болған. 2004 жылы Николя Саркози оның Шарлевоадағы Сагардтағы меншігінде қонақ болды, бұл Сент-Лоуренс өзенінен біршама қашықтықта орналасқан. «Сіз мүлікке кірген кезде сізге бірінші қақпа ашылады. Содан кейін шатоға жету үшін шақырымдар мен шақырымдар жүруіңіз керек» деп Николя Саркози досы Десмарейдің табандылығы туралы айтты. Софи Десмарейдің бұрынғы күйеуі Эрик Ле Мойн де Сериньи де Николя Саркозиге жақын, көптеген компанияларды басқарады және Imerys директорлар кеңесінің мүшесі болды. Десмарей Квебек тәуелсіздігі қозғалысына қарсы болды. 2009 жылдың 2 ақпанында Франция президенті Николя Саркози Квебек тәуелсіздігін жақтаушылардан Канададан бөлінуге емес, біріктікке ұмтылуды және қиын экономикалық жағдайда тәуелсіздік мақсаттарын кейінге қалдыруды сұрады. Бұл көптеген тәуелсіздік жақтаушыларын ашуландырды, олар Саркози Десмарейдің ықпалымен әрекет етіп жатыр деп мәлімдеді.

Өлім

Десмарайдың қосылу рәсімі жеке өткізілді. 2013 жылдың 3 желтоқсанында Монреальдегі Нотр-Дам шіркеуінде қоғамдық естелік шарасы ұйымдастырылды. Көптеген саясаткерлер, қоғам қайраткерлері және бизнес пен мәдениет өкілдері қатысты, олардың ішінде: Лоран Бодуан, Роберт Шарлебуа, Жан Кретьен, Билл Дэвис, Денис Кодерр, Стивен Харпер, Полин Маруа, Брайан Малрони, Боб Рэй және Николя Саркози. Оның қазасы мен рәсімге орай көптеген естелік сөздер айтылды:

Джордж Буш: «Пол – бизнесте керемет табысқа жету үшін ғана емес, сонымен қатар достыққа қабілеті зор, адал, көреген адамдардың сирек кездесетін өкілі еді. Мен оны шынайы нұрлы нүкте деп есептеймін, ол көптеген пайдалы істерге көмектесіп, көбінесе жетекшілік етті. Иә, мен осы жақсы адамды өте қадір тұттым және құрметтедім. 89 жасқа толып, жарым жыл өткен соң, мен достықтың маңыздылығы мен оның сыйлығын бұрынғыдан да жақсы түсінемін».

Бернар Ландри: «Біз көп мәселеде мүлдем келіспедік – Квебектің ұлттық тағдыры, әрине, заманауи капитализмді басқару. Бірақ тағы да көп мәселелер бойынша, халықаралық қатынастар, мәдениет, біз бір деңгейде тұрдық. Сондықтан біз достас болып қала бердік».