Кіріспе

Компьютерлік ғылымда одан әрі есептеле алмайтын өрнек.

Компьютерлік ғылым мен бағдарламалық жасақтауда мән – бағдарламамен өңделе алатын кез келген нысанның бейнесі. Типтің элементтері – сол типтің мәндері. "Айнымалының мәні" ортадағы сәйкес кесте арқылы беріледі. Айнымалыларына мән тағайындалатын тілдерде айнымалының r-мәні (немесе мазмұны) мен l-мәні (немесе орны) арасындағы айырмашылықты ескеру қажет. Декларативтік (жоғары деңгейдегі) тілдерде мәндер референттік ашықтыққа ие болуы керек. Бұл алынған мән, мәнді есептеуге қажетті өрнектің орнына тәуелсіз екенін білдіреді. Маңыздысы – тек орның мазмұны (биттер, олар 1 немесе 0 болсын) және олардың түсіндірілуі.

Құндық санаты

Атына қарамастан, C++ тілі стандарттарында бұл терминология мәндерді емес, өрнектерді санаттау үшін қолданылады.

Тағайындау: l-құндылықтары мен r-құндылықтары

Кейбір тілдер l мәндері мен r мәндері деген ұғымды қолданады, бұл ұғымдар тапсырма операторының сол және оң жағындағы бағалау тәсілінен туындайды. l мәні – бір өрнектен кейін де сақталатын нысанды білдіреді. r мәні – оны пайдаланған өрнектен кейін жоғалатын уақытша мән. l және r мәндері туралы ұғымды Біріктірілген бағдарламалау тілі (CPL) енгізген. Өрнектегі r мәні, l мәні және r мәні/l мәні деген ұғымдар кіріс параметрінің (мәні бар), шығыс параметрінің (мәнін өзгертуге болады) және кіріс/шығыс параметрінің (мәні бар және мәнін өзгертуге болады) параметрлік режимдерімен сабақтас, бірақ техникалық тұрғыдан алғанда контексттер мен тілдер арасында айырмашылықтар бар.

R-маңызы мен мекенжайлар

Көптеген тілдерде, әсіресе C тілі отбасында, l мәндері бағдарлама орындалғанда бағдарламалық түрде қолжетімді сақтау адрестеріне ие (мысалы, C/C++ тіліндегі "&" операторы сияқты, адресі арқылы), яғни олар айнымалылар немесе белгілі бір жад орнына сілтемелер. R мәндері l мәндері (төменде қараңыз) немесе l емес мәндер болуы мүмкін – бұл термин тек l мәндерінен ажырату үшін қолданылады. C өрнегін қарастырайық. Орындалғанда компьютер 13-ке тең бүтін сандық мәнді жасайды, бірақ бағдарлама компьютерде осы 13 қайда сақталғанын нақты көрсетпегендіктен, бұл өрнек l емес мән болып табылады. Екінші жағынан, егер C бағдарламасы x айнымалысын жариялап, x-ке 13 мәнін тағайындаса, онда өрнектің мәні 13-ке тең болады және ол l мәні болады. C тілінде l мәні термині бастапқыда тағайындалуға болатын нәрсені білдірді (содан кейін аты, оны тағайындау операторының сол жағында екенін көрсетеді), бірақ тілге тұрақты сөз қосылғаннан кейін, термин қазір "өзгертілетін l мәні" болып табылады. C++11 тілінде арнайы семантикалық символ бар (логикалық операциялар үшін қолданылатын && операторымен шатастырмау керек), ол тек компилятор үшін өрнектің мекенжайын пайдалануды/көлденеңге алуды білдіреді; яғни, бағдарлама орындалғанда оператордың мекенжайын пайдалану арқылы мекенжайды алу мүмкін емес (көшіру семантикасын қараңыз). Көшіру семантикасының қосылуы құндылықтарды жіктеу таксономиясын күрделілендірді, оған xvalue (аяқталуға жақын мән) ұғымын қосты, ол өмірінің соңына жақын объектіге қатысты, оның ресурстарын қайта пайдалануға болады (әдетте оларды көшіру арқылы). Бұл сондай-ақ gvalue (жалпыланған l мәні) категориясының пайда болуына әкелді, олар l мәндері мен x мәндерін, сондай-ақ prvalues (таза r мәндері) – x мәні емес r мәндерін қамтиды. Бұл анықтама түрі барлық r мәндеріне, соның ішінде l емес мәндерге де, l мәндеріне де қолданылуы мүмкін. Кейбір процессорлар бірнеше нұсқауларды қамтамасыз етеді, олар бірден мән алады, кейде оны "тез" деп атайды. Тез мән оны пайдаланатын нұсқаудың бөлігі ретінде сақталады, әдетте тіркелімге жүктеу, қосу немесе алу үшін. Нұсқаудың басқа бөліктері – операциялық код және мақсат. Соңғысы жасырын болуы мүмкін. (Тез емес мән тіркелімде болуы мүмкін немесе басқа жерде жадта сақталуы мүмкін, нұсқаулықта мәнге тікелей немесе жанама мекенжай [мысалы, индекс тіркелгісінің мекенжайы] болуы керек.) l мәні бір нысанды белгілейді (анықтама береді). Өзгертілмейтін l мәні адрестеуге болады, бірақ тағайындауға болмайды. Өзгертілетін l мәні белгіленген нысанды өзгертуге және тексеруге мүмкіндік береді. r мәні – кез келген өрнек, ал l емес мәні – l мәні емес өрнек. Мысалы, "тез мән" (жоғарыда қараңыз) адрестелмейді.

Ассемблерийлік тілде

Құндылық, берілген дерек типіне сәйкес кез келген дерек түрі болуы мүмкін, мысалы, жол, сан, жалғыз әріп. Процессорлар көбінесе бірнеше өлшемдегі деректерді қолдайды, мысалы, 8 немесе 16 бит, әр нұсқаудың әртүрлі нұсқасы үшін бірегей опкод пен мнемоника қолданылады. Егер бағдарламашы сыймайтын дерек мәнін берсе, құрастырушы "Құймадан тыс" қате хабарламасын шығарады. Көптеген құрастырғыштар дерек мәнін ASCII, ондық, он алтылық, сегіздік немесе екілік деректер түрінде көрсетуге мүмкіндік береді. Осылайша, ASCII символы мен бірдей болады. Жолдардың байт реті процессорлар арасында, құрастырушы мен компьютерлік архитектураға байланысты өзгеше болуы мүмкін.