Кіріспе

Америкалық бизнесмен және кәсіби спорт ұйымдарының басшысы Томас Милтон Бенсон, Jr. (12 шілде 1927 - 15 наурыз 2018) - американдық бизнесмен, меценат және спорт командаларының иесі. 1985 жылы Ұлттық футбол лигасының (NFL) «Нью-Орлеанс Сентс» командасын және 2012 жылы Ұлттық баскетбол қауымдастығының (NBA) «Нью-Орлеанс Пеликанс» командасын сатып алуға дейін ол бірнеше автомобиль дилерлік орталықтарының иесі болды. Спорт командасының иесі ретінде Бенсонның тарихында «Сентс» командасының Super Bowl XLIV (2009) турнирін жеңіп алуы арқасында Супер Боул жеңісі бар. 2017 жылдың қазан айында Forbes журналының мәліметінше, оның таза кірісі 2,8 миллиард АҚШ долларын құрады.

Ерте мансап

Бенсон Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласында Томас Милтон Бенсон аға мен Кармен Пинтадо отбасында дүниеге келді. 1944 жылы Сент-Алойзийді бітірген соң, 1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында АҚШ Әскери-теңіз күштеріне қатысу үшін жазылды. Соғыс аяқталғаннан кейін, ол 1948 жылы оқуын тастап, Нью-Орлеан Лойола университетінде есепші мамандығын оқыды. Содан кейін Нью-Орлеандағы Cathey Chevrolet компаниясында автомобиль сатушысы болып жұмыс істеді.

Нью-Орлеан Сэйнтс

Бенсон 1985 жылы Джон Мекомнан «Сэйнтс» командасын сатып алды, губернатор Эдвин В. Эдвардстан команданың Флорида штатының Джексонвилл қаласына көшіруге ниетті тараптарға сатылуға жақын екенін білгеннен кейін. Команданың меншік құқығы 1985 жылғы 31 мамырда оған ресми түрде берілді, ол команданың Нью-Орлеанда қалуын қалады. «Сэйнтс» командасын сатып алғаннан кейін көп ұзамай Бенсон лигадағы ең танымал және ерекше иелердің бірі ретінде танылды. Ол бас менеджер Джим Финкс пен бас жаттықтырушы Джим Мораны жұмысқа алды, олар «Сэйнтс» командасын алғашқы жеңіске жеткізіп, плей-оффқа жолдама алды. Алайда, Бенсонның танымалдылығы кейіннен Луизиана штатын ескірген Супердомның орнына жаңа стадион салуға көндіруге тырысқаннан кейін төмендеді, егер стадион салынбаса, команданы басқа жерге көшіруге мүмкіндігі бар екенін айтты. Оның танымалдылығы 2005 жылдың соңында, «Катрина» дауылы Нью-Орлеанды қиратқаннан кейін, команданы Сан-Антониоға көшіруге тырысқандай болған кезде ең төменгі деңгейге жетті. (Толық мәліметтер үшін төмендегі «Сэйнтс» командасын көшіруге байланысты дау туралы қараңыз.) Кейін ол «Сэйнтс» командасы 2006 жылғы маусымда Нью-Орлеанға қайта оралатынын мәлімдеді, және олар солай істеді. Команданың жағдайы оралғаннан кейін күрт жақсарды, соның ішінде 2010 жылдың 7 ақпанында Индианаполис Колтс командасын 31:17 есебімен жеңіп, Super Bowl XLIV турнирінің жеңімпазы атанды, және Бенсон де танымалдығын қайта арттырды. 2008 жылдың 18 шілдесінде Бенсон басқарған Луизиана медиа компаниясы Нью-Орлеан аймағындағы Fox телеарнасы WVUE DT-ны сатып алды, олардың серіктестігі арқасында NFL-дің Fox арнасындағы трансляциясының бөлігі ретінде «Сэйнтс» командасының ойындарын көрсетуші негізгі арнаға айналды. Сатудан кейін станция жаттықтырушылардың шоулары мен маусым алдындағы ойындарды қоса, «Сэйнтс» командасының де-факто үйіне айналды. Бенсон «Сэйнтс» командасының үйдегі жеңістерінен кейін «Бенсон Буги» биін билегенімен әйгілі болды. Бенсон, нағыз Нью-Орлеан дәстүріне сай, ойынның соңғы минуттарында қара және алтын түстес шатырды ұстап, Супердом алаңында екінші қатарда би билейтін.

Сентс-тің көшіру туралы дау

2001 жылы Луизиана штатымен келіссөздер кезінде Бэнсонның, егер оның талаптары – Супердомды жаңарту, жаңа жаттығу кешені, командаға штаттан жыл сайынғы төлемдерді арттыру – орындалмаса, команданы көшіруге тырысатыны туралы әңгімелер тарады. Ол бұл туралы ресми мәлімдеме жасамаса да, Бенсонның қаламен бизнес байланыстары және Аламодомның ойын өткізуге қолайлылығы Сан-Антонионың ең көп талқыланған нұсқасы болуына себеп болды. 2005 жылы «Катрина» даулынан кейін Нью-Орлеан мен Супердомға келген зардаптар «Сентс» командасының сол жылы онда ойнауы мүмкін емес екенін анықтағанда, команда уақытша қызметін Сан-Антониоға көшіріп, Аламодомда үй ойындарын өткізу туралы келіссөздер бастады. («Сентс» NFL және Луизиана штаты университетімен келіссөздерден кейін, «Гигантс» стадионында «Гигантс» командасымен бір ойын, Аламодомда үш ойын және ЛСУ-дың «Тайгер» стадионында төрт ойын ойнауға келісті). 16 қазанда Сан-Антонио қауымдастығы «Сентс» командасын жылы қарсы алған екінші ретте, қала әкімі Фил Хардбергер Бенсонның 2005 жылғы маусым аяқталғаннан кейін команданы тұрақты түрде көшіру туралы келіссөздерді жоспарлауға келіскенін мәлімдеді. Бенсонға қатысты Хардбергер: «Оның осында болуын қалайтынына мен сенімдімін». 17 қазанда Бенсон Луизиана штатына «Сентс» командасының маңыздылығын жақтаған және Батон-Ружде үй ойындарын өткізуді қолдаған атқарушы вице-президент Арни Фиэлкоуды жұмыстан босатты. Фиэлкоудың айтуынша, Бенсон оған егер ол отставкаға кетіп, құпиялылық туралы келісімге қол қойса, келісімшартының қалған бөлігін төлейтінін айтқан, ал ол бас тартқан соң бірден жұмыстан шығарылған. Бенсонның бұл әрекеті «Сентс» командасының жанкүйерлерінен, сондай-ақ жергілікті және штаттық шенеуніктерден наразылық тудырды. 19 қазанда Нью-Орлеан қаласының әкімі Рей Нагин Бенсонды жүрексіз және мүмкіндікті пайдаланушылық деп санайтын іс-әрекеттері үшін сынады. Нагин: «Олардың басқа қалалармен көшіп кету туралы ашық сөйлесуі Нью-Орлеан азаматтарына, сондай-ақ 30 жылдан бері осы командамен бірге қиын жағдайларда болған «Сентс» командасының жанкүйерлеріне құрметсіздік көрсету». Екі күннен кейін Бенсон «Сентс» командасын Сан-Антониоға көшіруді жоспарламағанын мәлімдеді. «Біздің команданың болашақ орнына әсер ететін көптеген факторлар бар», - деді Бенсон. «Бұл басқа да Нью-Орлеандағы компаниялар үшін де рас, олар болашақ орнын шешуге мәжбүр». Ол 2005 жылғы маусым аяқталғанға дейін команданың болашағы туралы шешім қабылдамайтынын айтты. 26 қазанда Бенсон Нью-Орлеан аймағына деген адалдығын аймақтағы газеттерде жарияланған толық беттік жарнама арқылы қайталады. «Том Бенсон Нью-Орлеанға оралуды қалайды» деген тақырыптағы жарнама команданың соңғы әрекеттеріне байланысты болған жағымсыз реакцияны мойындады, бірақ команданың болашағына қатысты шешім қабылданбағанын уәделеді. Бенсон хатта: «Қазір анықтау үшін ерте, бірақ менің ниетім – Нью-Орлеанға оралу», - деп жазды. Бенсонның қатаң, бірақ нақты емес ұстанымы сол кездегі «Нью-Орлеан Хорнетс» командасының мәлімдемелерінен өзгеше болды. «Хорнетс» командасы 2005-2006 және 2006-2007 маусымдарында Оклахома-Ситиде көптеген ойындар ойнады және тіпті команданың атын уақытша «Нью-Орлеан/Оклахома-Сити Хорнетс» деп өзгертті, бірақ баскетбол командасының иелері олардың қалпына келген қалаға мүмкіндігінше тезірек оралуын талап етті. «Хорнетс» командасы сондай-ақ команданы Нью-Орлеан аймағымен байланыста ұстау үшін қоғамдық қатынастар бастамасын жариялады. NFL комиссары Пол Таглиабу 30 қазанда Батон-Ружде «Сентс» командасының алғашқы үй ойынында Бенсонмен және Луизиана штатының губернаторы Кэтлин Бланкомен кездесті. Кездесуден кейін ол «Сентс» командасын Нью-Орлеанда қалдыру туралы ресми уәде бермеді. Таглиабу: «Сентс» Луизиананың командасы және 1960 жылдардың соңынан бері, менің алдыңғы комиссарым Пит Розель оларды лигаға Нью-Орлеанның және Луизиананың командасы ретінде қабылдады. Біздің назармыз «Сентс» командасының Луизианада болуына аударылған». Ол «Сентс» командасы Лос-Анджелеске көшіп барады деген қауесеттерді жоққа шығарды. Ол сондай-ақ «Сентс» командасының аймақтық командаға айналуына назар аударуы керектігін, мүмкін, команданың атын «Луизиана Сентс» немесе «Перс шығанағының жағалауындағы Сентс» деп өзгерту керектігін айтты. Таглиабу команданың болашағын шешуге көмектесетін сегіз иесінен тұратын кеңесші комитет құруға тиіс болды. Сол күні Бенсон «Тайгер» стадионынан шыққанда, «Майами Дельфинс» командасына жеңілгеннен кейін, Нью-Орлеан жаңашыл баяулаған Ли Зурикке қолын көтеріп, телеарналық жаңалықтар тобына шабуыл жасап, камераны ұстап алып, «Сентс» командасының күзетшілері оны тоқтатып алғанша құлатты. Видеода Бенсонның ызамен айқайлаған жанкүйерге жауап бергені де көрінді. NFL өкілі Грег Айелло лига Бенсонға шара қолданбауі мүмкін екенін айтты. 11 қарашада 2005 жылы Бенсоннан NFL комиссары Пол Таглиабуға жіберілген электрондық хат баспасөзге тарады. Бенсон электрондық хатында өміріне және отбасының қауіпсіздігіне қауіп төнді деп қорқып, «Тайгер» стадионынан шыққанда, Батон-Руждегі болашақ ойындарға оралмайтынын мәлімдеді. Бенсон электрондық хатында стадиондағы қауіпсіздік «жеткіліксіз» екенін мәлімдеді және оның отбасы «ауыр түрде жарақаттануы немесе қаза тағу мүмкін» екенін айтты. Алайда, ЛСУ шенеуніктері «Сентс» командасынан немесе NFL-ден «Тайгер» стадионының қауіпсіздігі туралы ешқандай шағым түскенін тез айтты. Сонымен қатар, 30 қазандағы Бенсонның бейнежазбасы оны кем дегенде бір күзетшінің сүйемелдеп шығып келе жатынын көрсетті, бұл оның электрондық хатындағы «қауіпсіздік жоқ» деген мәлімдемесіне қайшы келді. Бір күннен кейін «Сентс» командасының өкілі Грег Бенсел Бенсонның электрондық хатының ашумен жіберілгенін және Бенсонның Батон-Руждегі болашақ ойындарға қатысатыны әлі шешілмегенін мәлімдеді. Бенсон 6 қарашада «Чикаго Беарс» командасына қарсы «Тайгер» стадионында өткен келесі ойынға қатыспады. 4 қарашада 2005 жылы Бенсон Луизиана штатының губернаторы Кэтлин Бланкомен команданың Супердомды пайдалану шартындағы екі маңызды мерзімді 2006 жылғы маусым аяқталғанға дейін ұзартуға келісім жасады. Бенсон форс-мажор шарттарының мерзімін 2007 жылғы қаңтарға дейін ұзартты. Бұл «Сентс» командасын 2007 жылғы қаңтарға дейін Нью-Орлеанда қалдыруға мүмкіндік берді, алайда Бенсон бұл мерзімнен бұрын да шартты қолдануға құқылы болды. Бұл, көрінетін, «Сентс» командасына штаттық шенеуніктермен болашақ нұсқаларды зерттеу үшін уақыт берді, франшизаның болашағы туралы дереу шешім қабылдамай. Бұл штатқа «Катрина» және «Рита» дауылдарынан келген зиянды жою жұмыстарына көбірек назар аударуға мүмкіндік берді, сонымен қатар «Сентс» командасына аймақтың экономикасы франшизаны қолдауға жететіндей қалпына келе ме, жоқ па, анықтау үшін уақыт берді. Осы даудың ортасында бірнеше инвесторлар тобы Бенсонға команданы сатып алып, Луизианада қалдыру туралы ұсыныстар жасады, ең танымал тобы «Фокс Спортс» талдаушысы және бұрынғы «Питтсбург Стилс» командасының ойыншысы Терри Брэдшоу басқаратын топ болды, ол Луизианада туған. Алайда Бенсон бұл уақытта және содан бері команданы сатуға ниеті жоқ екенін және иелікті әулетіне беруді жоспарлап отырғанын айтты, атап айтқанда «Сентс» командасының иесі/атқарушы директоры Рита Бенсон ЛеБланға. Бенсон 15 қарашада 2005 жылы NFL иелерінің кездесуінен кейін баспасөзге сұхбат берді, онда команда сатылмайтынын қайталады, бірақ NFL-дің басқа иелері, сондай-ақ Таглиабу оған команданы Нью-Орлеанда қалдыру үшін жұмыс істеп жатқанын айтты. 17 желтоқсанда ESPN Бенсонның «Сентс» командасының ойыншыларына 2006 жылғы маусымға және одан кейін де Сан-Антониода қалуды жоспарлап отырғанын және лигада осы құқыққа талас ашуға дайын екенін айтқанын хабарлады. Бұл NFL ойыншылар қауымдастығының атқарушы директоры Джин Апшоу «Сентс» командасының ойыншыларына Сан-Антониодағы үйлеріне жалдау шартын жаңартпауға кеңес бергеннен кейін болды, өйткені лига оларды үйлеріне қайтаруды жоспарлап отырды...

Басқа

1992 жылы Бенсон Шарлотта Найтс АА кіші лигасының бейсбол командасын сатып алып, 1993 жылғы маусымда оларды Нью-Орлеанға әкеліп, Нью-Орлеанның бұрынғы кіші лигасының командасының атымен "Пеликан" деп атауды жоспарлады. Бірақ, Денвер Зефирс ААА командасы Нью-Орлеанға көшіп, Колорадо Рокис командасының жолын ашқандықтан, мәміле орындалмады (команда Нью-Орлеан Зефирс атымен танылды, кейін Нью-Орлеан Бейби Кейкс деп аталды). 2019 жылғы маусымның соңында команда Уичита, Канзас қаласына көшіп, қазіргі кезде Уичита Винд Сөрдж ретінде танылады. 1998 жылы Бенсонға Арена Футбол Лигасында командаға лицензия берілді, ол 2004 жылы Нью-Орлеанс ВооДу деген атпен ойынға түсті. 2008 жылдың 13 қазанында ол ВооДу командасының меншік құқығынан бас тартты. Осы кезде Арена Футбол Лигасының барлық командалары ауыр қаржылық қиындыққа тап болды және жақын арада банкроттыққа өтініш берді, ал 2009 жылғы маусым өткізілмеді. 2010 жылдардың басында сол атпен ойнаған AFL командасы Бенсонның қатысуынсыз құрылды. 2012 жылдың 13 сәуірінде Бенсон НБА-дан Нью-Орлеанс Хорнетс командасын 338 миллион долларға сатып алды, қазіргі кезде ол Нью-Орлеанс Пеликанс деп аталады.

Қайырымдылық

Бенсон отбасы Сан-Антониодағы (Техас штаты) Central Catholic High School мектебінде 1966 жылы мектепті бітірген ұлы Роберт Картер Бенсонның есімін мәңгі есте қалдыру үшін қор құрды. Том Бенсон сонымен қатар Орталық Католик мектебіндегі Бенсон ескерткіш кітапханасын да сыйға тартты. Роберт Картер Бенсон 1985 жылы 37 жасында қатерлі ісіктен қайтыс болды. Бенсон және оның отбасы Сан-Антониодағы "Инкарнация Сөзінің" университетінің көптен бері белсенді қолдаушылары болды. Гейл және Том Бенсон стадионы ресми түрде 2008 жылдың 1 қыркүйегінде ашылды, онда Бенсондар 2000-нан астам "Кардиналз" жанкүйерлері мен спортшыларымен бірге, жаңа нысан іс-қимылға толық дайын екенін жариялады. Стадионның ауданы мен ұзындығы ерлер және әйелдер командаларынан құралған "Кардиналз" футбол клубының ойындарын өткізуге жеткілікті. Сондай-ақ, Сан-Антониода, Техас штатында, Сент-Энтони католик мектебінде Бенсонның қатерлі ісіктен қайтыс болған ұлының есімімен аталатын кітапхана бар. 2010 жылдың 23 қыркүйегінде Бенсон Нью-Орлеандағы Лойола университетіне 8 миллион доллар сыйлады, бұл ақша Benson Jesuit Center құруға жұмсалды. 2012 жылдың қаңтар айында Бенсон мен оның әйелі католик шіркеуіне жасаған жомарт үлесі үшін Pro Ecclesia et Pontifice орденімен марапатталды, бұл католик миряндарына берілетін ең жоғары паптық құрметтің бірі. 2012 жылдың қарашасында Том Бенсон және оның әйелі Гейл Тулан университетінің Юлман стадионын салуға 7,5 миллион доллар қаржы бөлді. 2014 жылы ашылған стадион "Жасыл толқынды" 1980 жылы бұзылған Тулан стадионынан кейін алғаш рет өз кампусына қайта оралды. Ойын алаңы Бенсон алаңы деп аталды. 2014 жылдың қарашасында Огайо штатының Кантон қаласындағы Профутбол Даңқы залындағы Фосетт стадионы Том Бенсонның 11 миллион долларлық қайырымдылығын еске алу үшін "Том Бенсон Даңқы залы стадионы" деп қайта аталды. 2015 жылы Бенсон отбасы қатерлі ісікпен күресуге және оны зерттеуге 20 миллион доллар қаржы бөлді.

Жеке өмір және өлім

Бенсон өмірінің соңғы жылдарын Жаңа Орлеандағы эксклюзивті Аудубон-Плейс ауданында өткізді. Оның інісі Ларри Бенсон да спорт командаларына иелік еткен және Әлем лигасының «Сан-Антонио Райдерс» командасының иесі болған. Бенсон үш рет үйленген. Оның бірінші әйелі Ширли Лэндри қайтыс болды. 2003 жылдың 18 қарашасында оның екінші әйелі Грейс Мари Трюдо Бенсон (1927 жылдың 1 наурызында туған) Паркинсон ауруынан көз жұмды. 2004 жылдың қазан айында Гейл Мари ЛаЖони Бёрдке үйленді. Том Бенсон мен оның бірінші әйелі Ширли үш бала асырап алды: Роберт Картер Бенсон, Рене Бенсон және Жанна Мари Бенсон. Рене Бенсонның екі ересек баласы бар: Рита ЛеБланк және Райан ЛеБланк. Рита Бенсон ЛеБланк «Сэйнтс» командасының иесі және атқарушы вице-президенті қызметін атқарған, бірақ Том Бенсон оны, оның інісі Райанды және анасы Ренеді қызметтен босатып, өсиетінен шығарып тастады. Ол анасы Рене және інісі Райан ЛеБланкпен бірге Том Бенсонның қабілетсіздігіне және оның компанияларын басқару құқығы үшін сотқа жүгінді. 2015 жылдың қаңтарына қарай Бенсонның тірі қалған жалғыз баласы Рене болды. Бенсонның барлық мүлігі, шын мәнінде, отбасылық трастқа берілді, оның басқару шарттары, жарияланбаса да, оның қызы мен немерелеріне тиесілі «Сэйнтс» және «Пеликанс» акцияларын тең құнды мүлікпен алмастыруды талап етті. Бенсон миллиондаған долларлық қарызды өтеу және шамамен 25 жылда төленетін 500 миллион доллардан астам вексельдерді беру арқылы осы талапты орындады деп мәлімдеді, бірақ трасттың өкілдері оған келіспеді. Аталған мәселе 2017 жылы сотта шешілді. Бенсон 2018 жылдың 16 ақпанында тұмаумен ауруханаға түсті. Шамамен бір айдан кейін, 2018 жылдың 15 наурызында 90 жасында Луизиана штатының Джефферсон қаласындағы Окснер медициналық орталығында көз жұмды.

Активтер туралы дау

2015 жылдың қаңтар айында Том Бенсон өзінің асырап алған қызы Рене Бенсонды және оның ересек балаларын өсиетінен шығарып тастағанын жариялағаннан кейін, Рене және Рененің екі баласы – Рита ЛеБланк (сонымен қатар Рита Бенсон ЛеБланк деп те белгілі) және Техас штатының Райан ЛеБланк оған сот процесі бастады. Рене, Рита және Райан соттағы шағымдарының бірінде: «Гейлдің көзбен қадағалауымен Том Бенсонның тамақтану режимі күрт нашарлап, ол сирек толыққанды, қоректі тағамдарды жейді, бірақ керісінше, белгісіз себептермен тәттілер, балмұздақ, газдалған сусындар және қызыл шараппен ғана көреді» делінген. Рене Бенсон, Рита ЛеБланк және Райан ЛеБланк Том Бенсонның компанияларын басқару құқығын талап етуде, оның ішінде НФЛ-дің «Нью-Орлеанс Сентс» және НБА-ның «Пеликанс» командаларын қамтиды, оны «қабілетсіз» деп мәлімдейді. Бенсон өзінің асырап алған қызы мен оның балалары тарапынан келген талаптардың жалған және негізсіз екенін мәлімдеді. 2015 жылдың ақпан айында Probate сотының судьясы Том Рикхофф бұрынғы Сан-Антонио қаласының мэрі Фил Хардбергерді және адвокат Арт Байернді Ширли Л. Бенсонның өсиеттік трастының бірлескен атқарушылары етіп тағайындады, осылайша Бенсонды мүліктің сенімділік басқарушысы лауазымынан шеттетуге болады. 2015 жылдың 18 маусымында судья оны қабілетті деп тапты. 2016 жылдың 19 ақпанында судья Рикхофф Бенсонның асырап алған қызы Рене Бенсонды 1 миллиард долларлық Ширли Бенсонның өсиеттік трастының әкімшісі етіп бекітті, оған Сан-Антониодағы «Lone Star Capital Bank», бес автосалонның жартысы, Техас штатының Джонсон Сити қаласының жанындағы үлкен ранчоның бір бөлігі, Невада штатындағы Тахо көліндегі үй, ұшақ, ақша және басқа да жылжымайтын мүлік кіреді. Бенсонның адвокаты клиенті көптеген келіссөздерден және екі апталық делдалдық келісімдерден кейін, қалған өмірін тыныштықта өткізу және осы активтерге қатысты ауыр салық жүктемесінен құтылу үшін дауды реттеуді жөн санағанын айтты.