Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Электр зарядының элементарлық зарядтың толық есесі болмауы
Electric charge which is not an integer multiple of elementary charge
Атомдық физикада, ішінара заряд (немесе таза атомдық заряд) – элементарлық заряд бірліктерімен өлшенгенде, толық емес заряд мәні. Ол грек әрпінің кіші дельтасы (δ) арқылы белгіленеді, яғни δ− немесе δ+. Ішінара зарядтар химиялық байланыстарда электрондардың асимметриялық таралуынан пайда болады. Мысалы, HCl сияқты полярлы ковалентті байланыста ортақ электрон байланысқан атомдар арасында тербеліп тұрады. Нәтижесінде пайда болатын ішінара зарядтар – тек таралымдағы аймақтардың қасиеті, ал жиынтық емес. Мысалы, химиктер атом ядросын қоршаған кішкентай кеңістікке назар аударуды қалайды: электрлік жағынан бейтарап атом, басқа, электротерістігі жоғары бейтарап атоммен химиялық байланыс жасағанда, оның электрондары ішінара тартылып алынады. Бұл атом ядросының айналасындағы аймақты жартылай оң зарядпен қалдырады және байланысқан атомда жартылай теріс заряд тудырады. Мұндай жағдайда, топ ретінде қарастырылған таратылған зарядтар әрқашан элементарлық заряд бірліктерінің толық санын құрайды. Дегенмен, толық зарядтан кем зарядталған аймақтарды, мысалы, атом ядросының айналасындағы аймақты көрсетуге болады. Бұл мүмкін, себебі бөлшектер математикалық нүктелер сияқты емес – олар аймақтың ішінде немесе сыртында болуы керек, бірақ кванттық механиканың белгісіздік принципімен таратылады. Осы тарату эффектісінің арқасында, егер жеткілікті кішкентай аймақ анықталса, фундаменталды бөлшек ішінара оның ішінде де, сыртында да болуы мүмкін.
In atomic physics, a partial charge (or net atomic charge) is a non integer charge value when measured in elementary charge units. It is represented by the Greek lowercase delta (𝛿), namely 𝛿− or 𝛿+. Partial charges are created due to the asymmetric distribution of electrons in chemical bonds. For example, in a polar covalent bond like HCl, the shared electron oscillates between the bonded atoms. The resulting partial charges are a property only of zones within the distribution, and not the assemblage as a whole. For example, chemists often choose to look at a small space surrounding the nucleus of an atom: When an electrically neutral atom bonds chemically to another neutral atom that is more electronegative, its electrons are partially drawn away. This leaves the region about that atom's nucleus with a partial positive charge, and it creates a partial negative charge on the atom to which it is bonded. In such a situation, the distributed charges taken as a group always carries a whole number of elementary charge units. Yet one can point to zones within the assemblage where less than a full charge resides, such as the area around an atom's nucleus. This is possible in part because particles are not like mathematical points—which must be either inside a zone or outside it—but are smeared out by the uncertainty principle of quantum mechanics. Because of this smearing effect, if one defines a sufficiently small zone, a fundamental particle may be both partly inside and partly outside it.
Қолданылуы
Атомындағы жартылай зарядтар молекулалық механика күштерінің өрісінде Кулон заңы арқылы электростатикалық өзара әрекеттесу энергиясын есептеу үшін пайдаланылады, бірақ бұл анизотропты заряд таралуларында маңызды қателіктерге алып келеді. Жартылай зарядтар молекулалардың құрылымын және реакциялық қабілетін сапалы түрде түсіну үшін де жиі қолданылады. Кейде, егер қажет болса, δδ+ δ+ зарядтан азырақ оң жартылай зарядты көрсету үшін қолданылады (сол сияқты δδ үшін де). Бұл δδδ+ арқылы одан да әлсіз жартылай зарядтарды көрсетуге дейін жалғастырылуы мүмкін. Әдетте, органикалық химияда жартылай зарядтарды талқылау үшін бір δ+ (немесе δ) жеткілікті.
Partial atomic charges are used in molecular mechanics force fields to compute the electrostatic interaction energy using Coulomb's law, even though this leads to substantial failures for anisotropic charge distributions. Partial charges are also often used for a qualitative understanding of the structure and reactivity of molecules. Occasionally, δδ+ is used to indicate a partial charge that is less positively charged than δ+ (likewise for δδ ) in cases where it is relevant to do so. This can be extended to δδδ+ to indicate even weaker partial charges as well. Generally, a single δ+ (or δ ) is sufficient for most discussions of partial charge in organic chemistry.