Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Басқа қолданбалармен бірдей уақытта іске қосылатын шағын бағдарлама. Компьютерлік жүйедегі жұмыс үстелінде (DA) немесе desklet деп аталатын шағын, уақытша немесе қосымша бағдарлама кез келген басқа қолданбамен бірдей уақытта жұмыс істей алады. Sidekick және Macintosh үстел аксессуарлары сияқты алғашқы мысалдар, бастапқыда көп тапсырмалы мүмкіндігі жоқ жүйелерде шағын деңгейдегі көп тапсырмалылықты қамтамасыз ету үшін арнайы бағдарламалау үлгілерін пайдаланды.
Small application that can be run concurrently with any other application
A desk accessory (DA) or desklet in computing is a small transient or auxiliary application that can be run concurrently in a desktop environment with any other application on the system. Early examples, such as Sidekick and Macintosh desk accessories, used special programming models to provide a small degree of multitasking on systems that initially did not have any other multitasking ability.
Жеке ақпаратты басқарушылар
Norton Desktop және Borland's Sidekick сияқты алғашқы жеке ақпарат басқарушылары, MS DOS сияқты бір міндетті орындауға арналған операциялық жүйелерде, тоқтату және жүйеде тұру әдістерін қолдана отырып, тез шағылыстырушы калькулятор, дабыл, күнтізбе және басқа да функцияларды қамтамасыз етті.
Early personal information managers, such as Norton Desktop and Borland's Sidekick, provided pop up calculator, alarm, calendar and other functions for single tasking operating systems like MS DOS using terminate and stay resident techniques.
Apple Macintosh-тың құрылғысы
1984 жылы Apple Macintosh компьютері үшін операциялық жүйенің бөлігі ретінде енгізілген Desk Accessory (DA) – белгілі бір бағдарламалау үлгісіне сәйкес келетін құрылғы драйвері ретінде жазылған бағдарламалық қамтамасыз ету болды. Бұл үлгінің мақсаты өте кішкентай көмекші типтес бағдарламаларды жүйедегі кез келген басқа бағдарламамен бір уақытта іске қосуға мүмкіндік беру еді. Бұл бастапқыда басқа көп тапсырмалы мүмкіндіктері жоқ жүйеде шағын дәрежеде көп тапсырмалылықты қамтамасыз етті. DA арнайы драйвер класы ретінде жүзеге асырылды. Ол драйвер кезегіне орнатылды және хост-қосымшасы SystemTask-ті негізгі цикл ішінде шақыру нәтижесінде мерзімді және ынтымақтастықпен уақыт алды. DA пайдаланушы интерфейсіне ие болуға рұқсат етілді, бірақ ол бір негізгі тереземен шектелді. DA пайдалану үшін арналған қара тайтл бары және дөңгеленген бұрыштары бар арнайы терезе жиегі резервтелді, соның арқасында пайдаланушы оны хостингтік қосымшаның терезелерінен ажырата алатын болды. Алғашқы DA-ға калькулятор және сағат кірді. Басқару тақтасы, Chooser және Scrapbook бастапқыда DA ретінде жүзеге асырылды. Үшінші тараптың DA-ларын, мысалы, орфографиялық тексерушілерді сатып алуға болады. DA-ны жазу қиын деп есептелді, әсіресе бастапқыда әзірлеуші құралдары жеткіліксіз болған кезде. Дегенмен, Mac OS-тің алғашқы драйверлерінде ешқандай артықшылықтар болмағандықтан, DA-ны жазу практикамен кез келген басқа қосымшадан қиын емес еді. DA конфигурациясын өзгерту үшін арнайы Font/DA Mover утилитасы қолданылды. DА-лар қосымшалар сияқты орнатылмағандықтан немесе іске қосылмағандықтан, пайдаланушы DА-ларды жүйеге тарту және шығару мүмкін емес еді. Олар жүйелік файлдың 'DRVR' ресурстарында, нақты драйверлер сияқты сақталды, бірақ оларды ресурстары жадқа жүктелетін кез келген файлға орнатуға болады, ал жүйелік файлда орнатылмаған кезде "портфельдерде" сақталды. Егер MacWrite сияқты жеке қосымшаға орнатылса, олардың функционалдығы тек осы қосымша іске қосылған кезде ғана қолжетімді болар еді. Яғни, қосымшаның ішіндегі ресурс ретінде орнатылған үстел аксессуары, осы қосымша белсенді болғанда ғана Apple менюінде үстел аксессуары ретінде пайда болар еді. Содан кейін оны қосымша іске қосылған кезде белсенді етуге болады және қосымша Quit функциясы арқылы тоқтатылғанда жоғалып кетер еді. (Сонымен қатар, FKEY ресурстарын жүйеде орнатуға болады, яғни жалпыға қолжетімді болуы мүмкін, немесе қосымшада, яғни ол қосымша белсенді болған кезде ғана қолжетімді болуы мүмкін). Ресурстарды бір файлдағы белгілі бір типтегі және нөмірдегі басқа ресурсқа тиесілі ресурстарды белгілеу үшін ресурстарды нөмірлеу схемасы енгізілгендіктен, мысалы DA ('DRVR'), үстел аксессуарлары файлдағы өздерінің шектеулі "ресурс бөлігіне" ие болуы мүмкін еді; жылжытушы утилита мұндай ресурстарды таниды және оларды олармен байланысты нақты DA код ресурсымен бірге жылжытады. Стандартты ынтымақтастық көп тапсырмалы мүмкіндігін қамтитын System 7 пайда болғаннан кейін, DA қажеттілігі айтарлықтай азайды және әзірлеушілерді оның орнына шағын қосымшаларды жасауға шақырды. Жүйе артқа қарай үйлесімділік үшін DA-ны (және әлі де Mac OS 9.x-қа дейін) іске қосуды жалғастырды. System 7 және одан кейінгі жүйелерде DA-ны Finder арқылы жылжытуға және қайта атауға болады, бұл Font/DA Mover қажеттілігін жояды және портфельдерді шрифттерді басқарумен шектейді. DA System 7-де іске қосылғанда, ол әрқашан Finder адрестік кеңістігінде орындалады. System 7 және одан кейінгі үстел қосымшасының белгішесі қосымша белгішесінің шамамен кері нұсқасы болып табылады, жазу қолы оң жағының орнына сол жағында орналасқан. Apple IIGS және Apple IIe операциялық жүйесінде де тұрақты қосымшалармен бірге жұмыс істеуге мүмкіндік беретін ұқсас механизм болды.
Introduced in 1984 as part of the operating system for the Apple Macintosh computer, a Desk Accessory (DA) was a piece of software written as a device driver, conforming to a particular programming model. The purpose of this model was to permit very small helper type applications to be run concurrently with any other application on the system. This provided a small degree of multitasking on a system that initially did not have any other multitasking ability. DAs were implemented as a special class of driver. It was installed in the driver queue, and given time periodically and co operatively as a result of the host application calling SystemTask within its main loop. A DA was permitted to have a user interface as long as it was confined to one main window. A special window frame with black title bar and rounded corners was reserved for the use of DAs so that the user could distinguish it from the windows of the hosting application. Typical early DAs included the Calculator and Alarm Clock. The control panel, Chooser, and Scrapbook were initially implemented as DAs. Third party DAs such as spelling checkers could be purchased. It was considered hard to write a DA, especially early on when there was little in the way of developer tools. However, since on the early Mac OS drivers did not have any special privileges, writing a DA was, with practice, no more difficult than any other application. A special Font/DA Mover utility was used to change the configuration of DAs. Because DAs were not installed or launched in the same way that applications were, the user could not drag and drop DAs into or out of the system. They resided in the System file's 'DRVR' resources, like actual drivers, though they could be installed in any file whose resources were loaded into the memory, and were stored in "suitcases" when not installed in the system file. If installed within a separate application, such as MacWrite, their functionality would be accessible only when that application was running. That is, a desk accessory installed as a resource within an application would appear on the Apple menu as a desk accessory only when that application was active. It could then be activated while the application was run and would then disappear when the application was terminated through the Quit function. (Similarly, the FKEY resources could be installed either within the System so as to be universally available, or within an application so as to be available only when that application was active). As a resource numbering scheme was implemented for marking resources as belonging to another resource of some particular type and number in the same file, such as a DA ('DRVR'), it was possible for desk accessories to have a limited "resource fork" of their own within the file they were contained in; the mover utility recognised such resources and moved them along with the actual DA code resource they were associated with. With the advent of System 7, which included a standard cooperative multitasking feature, the need for DAs diminished greatly, and developers were encouraged to develop small applications instead. The system continued to run DAs (and still does up to Mac OS 9. x) for backward compatibility. Under System 7 and later, DAs could be moved and renamed using the Finder like normal applications, removing the need for Font/DA Mover and confining suitcases to font management. When a DA was run under System 7, it always executed in the Finder's address space. The icon for a desk accessory program under System 7 and later is roughly a reversed version of the application icon, with the writing hand on the left side instead of the right. A similar mechanism to allow small utility programs to run along with regular applications was also present in the operating system for the Apple IIGS and Apple IIe.
GEM
GEM көп жағынан Macintosh-қа ұқсас болды. Бір мысал – үстелге қосымша құралдардың болуы, дәл сол себеппен: бір уақытта бір ғана толық бағдарламаны қолдайтын жүйеде бірнеше бағдарламаны пайдалануға мүмкіндік беру (бірақ GEM үстелге қосымша құралдары Macintosh сияқты ынтымақтастық көп тапсырмалы емес, тапсырмаларды ауыстыруды қолданды). Бағдарламалау тұрғысынан алғанда, үстелге қосымша құралдар, басқа GEM бағдарламалары сияқты, DOS EXE файлдары ретінде іске асырылды, олардың атаулары APP (Бағдарлама) емес, ACC (Қосымша құрал) дегенмен аяқталады. Әрбір ACC файлы бірнеше қосымша құралды қолдауы мүмкін; GEM стандартты қосымша құралдарының үшеуі де (калькулятор, сағат және басып шығару буферлегіші) CALCLOCK.ACC файлы арқылы берілді. Орнату үшін ACC файлын дұрыс каталогқа – ескі нұсқаларда \GEMBOOT, GEM/3 және одан кейінгі нұсқаларда \GEMAPPS\GEMSYS – орналастыру керек еді. Әрбір жүктелген үстелге қосымша құрал бағдарламаларға арналған жад көлемін азайтатындықтан, уақытша бос орынды ұлғайтудың бір тәсілі – бір немесе бірнеше ACC файлдарын басқа кеңейтіммен (әдетте ACX) қайта атау және GEM-ді қайта іске қосу болды. Мысалы, Amstrad PC 1512-де Snapshot қосымша құралы SNAPSHOT.ACX ретінде жеткізілді және пайдалану алдында ACC деп қайта атау қажет болды. Үстелге қосымша құралдар DR DOS файлдық басқарушысы ViewMAX-та қолдау таба берді, ол Калькулятор мен Сағат бағдарламаларының өзгермеген нұсқаларымен жабдықталған.
GEM resembled the Macintosh closely in many respects. One example was the presence of desk accessories, for the same reason: to allow multiple programs to be used in a system that only supported one full application at a time (although GEM desk accessories used task switching and not cooperative multitasking like the Macintosh.) From a programming point of view, desk accessories were implemented, like other GEM applications, as DOS EXE files, with names ending with ACC (Accessory) rather than APP (Application). Each ACC file could support multiple accessories; all three of the standard GEM accessories (Calculator, Clock and Print Spooler) were provided by CALCLOCK. ACC. Installation was simply a matter of placing the ACC in the correct directory \GEMBOOT in earlier versions, and \GEMAPPS\GEMSYS in GEM/3 and later. Since each desk accessory loaded reduced the amount of memory available for programs, one technique for temporarily increasing available space was to rename one or more ACC files to have a different suffix (usually ACX) and restart GEM. On the Amstrad PC 1512, for example, the Snapshot accessory was shipped as SNAPSHOT. ACX and had to be renamed to ACC prior to use. Desk accessories continued to be supported in ViewMAX, the DR DOS file manager, which was supplied with almost unchanged versions of Calculator and Clock.
Palm OS операциялық жүйесі
Mac OS және GEM-де үстел аксессуарлары қолданылған себептерге ұқсас, атап айтқанда, көп тапсырманы қолдамайтын жүйеде бірнеше бағдарламаны бір уақытта іске қосуға мүмкіндік беру үшін, үшінші тарап әзірлеушілер Palm OS-ке де үстел аксессуарлары тұжырымдамасын енгізді. DA – бұл қолданба немесе хак арқылы іске қосылатын, DA іске қосушы ретінде қызмет ететін шағын бағдарламалар. DA іске қосушы пернелерді немесе жүйедегі басқа оқиғаларды бақылап, алдын ала анықталған үстел аксессуарын ашады. Көптеген жалпы мақсаттағы Palm OS іске қосу қолданбалары DA-ны іске қосуға қабілетті. Үстел аксессуары бағдарламасы – бұл "DAcc" типіндегі Palm ресурстық базасы, онда үстел аксессуарын іске асыратын екілік кодты қамтитын #1000 ресурсы бар. Глобалды немесе статикалық айнымалылар қолжетімді емес, бірақ DA пайдаланушы интерфейсі API-ларын шақыра алады. DA өзінің базасында пайдаланушы интерфейсі ресурстарын да қамтуы мүмкін. Үстел аксессуарын іске қосушы, орындалуды #1000 ресурсының бірінші байтына ауыстырады. DA шамалы деңгейде көп тапсырмалылықты қамтамасыз етеді. Алайда, Mac OS және GEM-нен айырмашылығы, пайдаланушы DA-мен жұмысын аяқтағаннан кейін, оны жауып, негізгі қолданбаға оралуы керек. DA-ны тағы бір DA-ның үстіне ашуға болады, бірақ бұл стекке бөлінген жадты азайтуы мүмкін.
For much the same reason as desk accessories were used in Mac OS and in GEM, namely to allow more than one simultaneous program on a system which did not support multitasking, the concept of desk accessories was extended to Palm OS by third party developers. DA are applets launched by an application or hack serving as a DA launcher. The DA launcher may watch for keystrokes or other system events and pop up a predefined desk accessory. Many general purpose Palm OS launcher applications are capable of launching DAs as well. A desk accessory program is a Palm resource database of type 'DAcc', specified to include a single 'code' #1000 resource that contains the binary code implementing the desk accessory. Global or static variables are not available, but a DA can call user interface APIs. It is possible for a DA to have user interface resources in its database. The desk accessory launcher transfers execution to the first byte of the 'code' #1000 resource. DAs provide a modicum of multitasking. However, unlike in Mac OS and GEM, after the user is done working with the DA, it must be closed to return to the underlying application. It is possible to pop up one DA over another DA, though this might deplete stack space.