Кіріспе
1909 – 1910 – 1911
Ақпан
1 ақпан – Кентукки штатының Дрейксборо қаласындағы Браудер көмір компаниясындағы көмір шахтасындағы жарылыстан 34 шахтер қаза тапты. 2 ақпан – Мексиканың Коахуила штатындағы Лас-Эсперанзас қаласындағы Палау кенішіндегі көмір шахтасындағы жарылыстан 68 шахтер қаза тапты. 5 ақпан – Пенсильвания штатының Эрнест қаласындағы Джефферсон Клерфилд көмір компаниясының шахтасындағы көмір шахтасындағы жарылыстан 11 шахтер (10 венгр) қаза тапты, бірақ тағы 110 адам қашып құтыла алды. 9 ақпан – Француздық «General Chanzy» лайнері Менорка аралының жағалауындағы тастарға шағылысып, Жерорта теңізінде батып кетті, борттағы 157 адамның ішінде тек біреуі ғана аман қалды. 12 ақпан – Қытайдың Тибетке экспедициясы: 2000 қытай әскері Тибет астанасы Лхасаға кірді; 13-ші Далай-лама Тхубтен Гьяцо Британдық Үндістанға қашуға мәжбүр болды. 13 ақпан – 1909 жылдың 23 қарашасында Нью-Йорк қаласындағы көйлек (блуза) фабрикаларына қарсы 20 000 әйел бастаған ереуіл 339 өндіруші апталық жұмыс уақытын 52 сағатқа дейін қысқартуға, жалақыны көтеруге және кәсіподақтарды мойындауға келіскеннен кейін аяқталды. 20 ақпан – Мысырдың тұңғыш тума жергілікті премьер-министрі Бутрос Гали Каирде қаза тапты.
Сәуір
5 сәуір – Чили мен Аргентинаны байланыстыратын Трансанд темір жолы салтанатты түрде ашылды. 10 сәуір – Галлей кометасы қалың көзбен көріне бастайды (перигелий: 20 сәуір); Жер шамамен 19 мамырда оның құйрығынан өтеді (келесі рет 1986 жылы көрінеді).
Мамыр
6 мамыр – Әкесі Эдуард VII қайтыс болғаннан кейін Джордж V Ұлыбритания және Ирландия Біріккен Корольдігінің патшасы болады. 12 мамыр – Нью-Йорк қаласында Түсті терілі адамдардың құқықтары үшін Ұлттық қауымдастықтың екінші мәжілісі өтеді. 31 мамыр – Оңтүстік Африка Одағы құрылады.
Маусым
2 маусым – Чарльз Роллс тоқтамай ағылшын арнасын бір бағытта және кері бағытта ұшып өткен алғашқы адам болды. 3 маусым – Роалд Амундсен басқарған норвегиялық Антарктика экспедициясы, «Фрам» пароходымен Кристианиядан (қазіргі Осло) жарнамасыз шықты, ал Амундсеннің Оңтүстік полюске жету ниеті туралы жыл соңында ғана хабарланды. 5 маусым – Цинь әулеті Қытайында ресми әлемдік көрме – «Наньянг өнеркәсіптік көрмесі» («Нанкин көрмесі») ашылды. 6 маусым – Holland Dakota Landbouw Compagnie компаниясы құрылды. 14-23 маусым – Шотландияда Джон Мотт төрағалық еткен Эдинбург миссионерлік конференциясы өтті, ол қазіргі экуменикалық және миссионерлік қозғалыстарды бастады. 15 маусым – Роберт Фалькон Скотт басқарған британдық Антарктика экспедициясы «Терра Нова» кит аулау кемесімен Кардиффтен Оңтүстік полюске аттанды. 22 маусым – DELAG Zeppelin «Deutschland» дирижаблі Германиядағы Фридрихсхафеннен Дюссельдорфқа алғашқы коммерциялық жолгерлік рейсін жасады, саяхат 9 сағатқа созылды. 25 маусым – Ресей композиторы Игорь Стравинскийдің алғашқы маңызды туындысы – «От құсы» балеті (L'Oiseau de feu) Парижде көрсетілді, бұл композиторға халықаралық даңқ әкелді.
Шілде
Шілде – Ұлыбританияда Агнес Баден Пауэллдің қадағалауымен алғашқы қыздар скаут отряды тіркелді. 4 шілде – Африкалық америкалық боксшы Джек Джонсон ауыр салмақтағы боксшы Джеймс Джеффристі жеңіп, АҚШ-та нәсілдік дүрбелеңге себеп болды. 9-10 шілде – «Фоулер матчы»: Лондонның Лордс алаңында өткен Итон – Харроу крикет матчы, Итон колледжінің капитаны Роберт Сент-Легер Фаулердің есімімен аталып, «барлық уақыттағы ең ұлы крикет матчы болуы мүмкін» деп сипатталды. 11 шілде – Аменокал Муса Аг Амастанның Туарег миссиясының құрамында Францияға аттануы. 12 шілде – Чарльз Роллс француздық Wright ұшағы 80 фут (24 м) биіктікте рульдің бұзылуына байланысты Борнмут қаласындағы жарыс кезінде құлап, британдық авиация тарихындағы алғашқы қаза тапқан адам болды. 22 шілде – сымсыз телеграф арқылы жіберілген хабар нәтижесінде қылмыскер доктор Криппен анықталып, тұтқындалып, өлім жазасына кесілді. 24 шілде – Осман әскерлері 1910 жылғы албан көтерілісін басу мақсатымен Шкодер қаласын басып алды.
Тамыз
Тамыз – Америка республикаларының Халықаралық сауда бюросы Пан-Америкалық одаққа айналады. 14 тамыз – 1910 жылғы Брюссель халықаралық көрмесінде өрт шығып, Ұлыбритания мен Францияның көрмелері қирады. 20 тамыз – 1910 жылғы Ұлы өрт ("Үлкен жарылыс"), құрғақ ауа райының салдарынан АҚШ-тың ішкі солтүстік-батысында 4700 шаршы мильді өртеп жіберген орман өрті. 22 тамыз – 1910 жылғы Жапония-Корея шартына қол қойылады, осы шарт бойынша Жапония империясы Корея империясын ресми түрде аннексиялайды (1945 жылы бұл шарт күшін жояды, ал 1965 жылы ресми түрде мойындалады). 28 тамыз – Николай I басқаруымен Черногория тәуелсіз корольдік деп жарияланды. 29 тамыз – Корея императоры Суньчжон тақтан бас тарды және елдегі монархия жойылады. 31 тамыз – Гафанха да Назаре преор Сардо құрды және монархиядан корольдік жарғы алған соңғы португал қаласы болды, бұл жарғы король Мануэль II тарапынан берілді.
August 29 – Emperor Sunjong of Korea abdicates and the country's monarchy is abolished. August 31 – Gafanha da Nazaré is founded by Prior Sardo and becomes the last Portuguese town to receive royal charter from the monarchy, granted by King Manuel II.
Қараша
7 қараша – АҚШ-та коммерциялық жүк тасымалдау мақсатындағы алғашқы әуе рейсі орындалады. Рейсті Райт ағай-інілерінің ұшқышы Филип Пармали жасады, ол Дейтон мен Огайо штатының Колумбус қалалары арасында ұшты. 14 қараша – Ұшақ тұрақты қанаттарымен алғаш рет кемеден ұшып шықты. Юджин Элли Вирджиния штатының Хэмптон Роудс аймағында USS Birmingham жеңіл крейсерінің мұртына орнатылған уақытша платформадан ұшып кетті. 18 қараша – Қара жұма: 300 суфражистка Ұлыбритания Парламенті алдында полициямен қақтығысты, себебі Келісім білдіру заң жобасы қабылданбады. 20 қараша – Мексика революциясы басталады, Франсиско И. Мадеро 1910 жылғы сайлауды күшін жойды деп жариялап, Порфирио Диасқа қарсы сағат 18:00-де қарулы көтеріліс шақырады. 22 қараша – Рио-де-Жанейродағы «Қамшы көтерілісі»: Жоао Кандидо Фелисберто басқарған Бразилия теңіз күштерінің көтерілісшілері жаңа «Минас Жерайс» дредноут кемесін және басқа кемелерді басып алды, олардың қарулары қалаға бағытталды, себебі кеме экипажы өз жағдайларын жақсартуды талап етті (Бразилия үкіметі бұл талаптарды 26 қарашада қабылдады). 23 қараша – Кісі өлтіруші Йохан Альфред Андер Швецияда өлім жазасына кесілген соңғы адам болды.
Желтоқсан
3 желтоқсан – Жорж Клод заманауи неонды жарықтандыруды алғаш рет Париж автосалонында көрсетті. 10 желтоқсан – Джакомо Пуччинидің «Батыс қызы» операсы Нью-Йорктегі Метрополитен опера театрында Артуро Тосканини дирижерлігімен, Энрико Карузо мен Эмми Дестин қатысқан әлемдік премьерасын өткізді. 19 желтоқсан – 1910 жылғы Ұлыбританиядағы екінші жалпы сайлау (толық ерлер сайлау құқығымен өткен соңғы сайлау) Либералдық партияның Ирландия парламенттік партиясымен одақтасып көпшілігін растаумен аяқталды. Бұл Ұлыбританияның Өкілдер палатасы мен Лордтар палатасы арасындағы күш сынасының нәтижесі болды, Лордтардың өкілеттігін шектеуге және Ирландияның өзін-өзі басқару қозғалысын қолдауға басымдық берілді. 21 желтоқсан – Претория шахта апаты: Англияның Ланкашир графтығындағы Вестхогтон қаласындағы Хултон кен компаниясының шахтасында болған жарылыс 344 кеншінің өмірін қиды, тек бір адам ғана аман қалды.
Күні белгісіз
Күз – ағылшын комедианттары Чарли Чаплин мен Стэн Джефферсон, кейіннен Стэн Лорел атымен танымал болған, Саутгемптоннан SS Cairnrona кемесімен Солтүстік Америкаға алғашқы саяхаттарын Фред Карно комедиялық труппасының құрамында бастайды. Австрия-Мажарстан, Франция, Германия және Ұлыбританияның электрлі трамвайлары жылына 6,7 миллион жолаушы тасымалдайды. Генри Форд 10 мың автомобиль сатады. Hitachi электромеханикалық компаниясы Жапонияның Ибараки префектурасында кен машиналарын жөндеу шеберханасы ретінде құрылды.
Күні белгісіз
Фавзи Әл-Мулки, Иорданияның премьер-министрі (1962 жылы қайтыс болды)
Қаңтар
1 қаңтар – Харриет Пауэрс, американдық халық суретшісі (туған ж. 1837)
4 қаңтар – Леон Делагранж, француздық авиацияның пионері (туған ж. 1873)
5 қаңтар – Леон Уолрас, француз экономисі (туған ж. 1834)
12 қаңтар – Басс Ривз, Миссисипи өзенінің батысындағы алғашқы афроамерикандық АҚШ маршалы (туған ж. 1838)
13 қаңтар – Эндрю Джексон Дэвис, американдық спиритуалист (туған ж. 1826)
25 қаңтар – У. Г. Рид Муллан, американдық иезуит, ғалым (туған ж. 1860)
27 қаңтар – Томас Крэппер, британдық сантехник (туған ж. 1836)
29 қаңтар – Сэр Чарльз Тодд, австралиялық телеграфтың пионері (туған ж. 1826)
30 қаңтар – Гранвилл Вудс, афроамерикандық өнертапқыш (туған ж. 1856)
January 4 – Léon Delagrange, French pioneer aviator (b. 1873)
January 5 – Léon Walras, French economist (b. 1834)
January 12 – Bass Reeves, one of the first African American Deputy U. S. Marshals west of the Mississippi River (b. 1838)
January 13 – Andrew Jackson Davis, American spiritualist (b. 1826)
January 25 – W. G. Read Mullan, American Jesuit, academic (b. 1860)
January 27 – Thomas Crapper, British plumber (b. 1836)
January 29 – Sir Charles Todd, Australian telegraph pioneer (b. 1826)
January 30 – Granville Woods, African American inventor (b. 1856)
Ақпан
6 ақпан – Альфонсо Мария Фуско, итальяндық католик діни қызметкері, әулие (туған 1839 ж.)
7 ақпан – Элизабет Марта Олмстед, американдық ақын (туған 1825 ж.)
9 ақпан – Мигель Фебрес Кордеро, эквадорлық католик дінбасы (туған 1854 ж.)
10 ақпан – Люси Стэнтон, американдық аболиционист (туған 1831 ж.)
10 ақпан – Дирк ван Раалте, американдық одақ әскерінің сарбазы және саясаткер (туған 1844 ж.)
14 ақпан – Джованни Пассаннанте, итальяндық анархист (туған 1849 ж.)
20 ақпан – Бутрос Гали, Мысыр премьер-министрі (өлтiрiлген) (туған 1846 ж.)
23 ақпан – Вера Комиссаржевская, орыс актрисасы (туған 1864 ж.)
26 ақпан – Эстер Болдуин, американдық миссионер (туған 1840 ж.)
February 7 – Elizabeth Martha Olmsted, American poet (b. 1825)
February 9 – Miguel Febres Cordero, Ecuadorian Roman Catholic religious brother (b. 1854)
February 10 – Lucy Stanton, American abolitionist (b. 1831)
February 10 – Dirk van Raalte, American Union soldier and politician (b. 1844)
February 14 – Giovanni Passannante, Italian anarchist (b. 1849)
February 20 – Boutros Ghali, Prime Minister of Egypt (assassinated) (b. 1846)
February 23 – Vera Komissarzhevskaya, Russian actress (b. 1864)
February 26 – Esther E. Baldwin, American missionary (b. 1840)
Наурыз
1 наурыз – Хосе Доминго де Обальдия, Панаманың 2-ші президенті (т. 1845)
4 наурыз – Кнут Ангстрем, швед физигі (т. 1857)
9 наурыз – Фредрик фон Оттер, Швецияның 8-ші премьер-министрі (т. 1833)
10 наурыз – Карл Люгер, австриялық қала әкімі (т. 1844)
18 наурыз – Хулио Эррера и Рейсиг, уругвайлық ақын, жазушы (т. 1875)
20 наурыз – Надар, француз фотографы (т. 1820)
26 наурыз – Ан Чжун Гын, корейлік қаскөй (т. 1879)
27 наурыз – Александр Агассиз, американдық ғалым (т. 1835)
28 наурыз – Дэвид Джозиа Брюер, АҚШ Жоғарғы Сотының төрешісі (т. 1837)
29 наурыз – H. Мария Джордж Колби, американдық сән редакторы (т. 1844)
30 наурыз – Жан Мореас, грек ақыны, эссеші және өнер сыншысы (т. 1856)
March 4 – Knut Ångström, Swedish physicist (b. 1857)
March 9 – Fredrik von Otter, 8th Prime Minister of Sweden (b. 1833)
March 10 – Karl Lueger, Austrian mayor (b. 1844)
March 18 – Julio Herrera y Reissig, Uruguayan poet, writer (b. 1875)
March 20 – Nadar, French photographer (b. 1820)
March 26 – An Jung geun, Korean assassin (b. 1879)
March 27 – Alexander Agassiz, American scientist (b. 1835)
March 28 – David Josiah Brewer, American Associate Justice of the Supreme Court (b. 1837)
March 29 – H. Maria George Colby, American fashion editor (b. 1844)
March 30 – Jean Moréas, Greek poet, essayist and art critic (b. 1856)
Мамыр
1 мамыр – Пьер Норд Алексис, Гаити президенті (т. 1820)
3 мамыр – Говард Тейлор Рикетс, американдық патолог (т. 1871)
6 мамыр – Ұлыбритания королі VII Эдуард (т. 1841)
10 мамыр – Станислао Канниццаро, итальяндық химик (т. 1826)
12 мамыр – Уильям Хэггинс, британдық астроном (т. 1824)
18 мамыр – Полин Виардо, француз меццо-сопраносы, композитор (т. 1821)
22 мамыр – Жюль Ренард, француз жазушысы (т. 1864)
27 мамыр – Роберт Кох, неміс дәрігері, Нобель сыйлығының лауреаты (т. 1843)
28 мамыр – Кальман Микшахт, венгр жазушысы (т. 1847)
29 мамыр – Милий Балакирев, орыс композиторы (т. 1837)
31 мамыр – Элизабет Блэквелл, британдық туған американдық дәрігер (т. 1821)
May 3 – Howard Taylor Ricketts, American pathologist (b. 1871)
May 6 – King Edward VII of the United Kingdom (b. 1841)
May 10 – Stanislao Cannizzaro, Italian chemist (b. 1826)
May 12 – Sir William Huggins, British astronomer (b. 1824)
May 18 – Pauline Viardot, French mezzo soprano, composer (b. 1821)
May 22 – Jules Renard, French writer (b. 1864)
May 27 – Robert Koch, German physician, Nobel Prize laureate (b. 1843)
May 28 – Kálmán Mikszáth, Hungarian novelist (b. 1847)
May 29 – Mily Balakirev, Russian composer (b. 1837)
May 31 – Elizabeth Blackwell, British born American physician (b. 1821)
Маусым
5 маусым – Уильям Сидни Портер (O. Генри), американдық романист (туған 1862 ж.)
7 маусым – Голдвин Смит, британдық туған канадалық тарихшы және журналист (туған 1823 ж.)
8 маусым – Генри Грэнджер Пиффард, Нью-Йорк дерматологы және Америкадағы дерматология бойынша алғашқы жүйелі еңбектің авторы (туған 1842 ж.)
11 маусым – Мария Шинина, итальяндық католик дін қызметкері (туған 1844 ж.)
24 маусым – Хуан Уильямс Реболедо, чилилік адмирал және саясаткер (туған 1825 ж.)
June 7 – Goldwin Smith, British born Canadian historian and journalist (b. 1823)
June 8 – Henry Granger Piffard, New York dermatologist and author of the first systematic treatise on dermatology in America (b. 1842)
June 11 – Maria Schininà, Italian Roman Catholic religious professed (b. 1844)
June 24 – Juan Williams Rebolledo, Chilean admiral and politician (b. 1825)
Күні белгісіз
Эмма Беделия Данэм, американдық ақын және оқытушы (1826 ж. т.)
Негізгі көздер мен жылнамалар
Жаңа халықаралық жыл кітабы 1910, 970 беттік егжей-тегжейлі жаһандық ақпарат. Гилберт, Мартин. XX ғасыр тарихы: 1-том, 1900–1933 (1997); саясат, дипломатия және соғыс саласын қамтитын жаһандық көлемдегі материал; 206–24 беттер.