Кіріспе
Жүргізушінің қабілетсіздігіне ұшыраған жағдайда көлік құралдары мен жабдықтарда қолданылатын қауіпсіздік құрылғысын қосатын немесе өшіретін жабдық. "Өлі адамның қосқышы" – бұл оператордың өлімі, есінен айрылуы немесе бақылаудан алынуы сияқты жағдайларда іске қосылатын немесе өшірілетін қосқыш. Алғашқыда көлік немесе машинадағы қосқыштар үшін қолданылған, кейін компьютерлік бағдарламалық жасақтама сияқты басқа да материалдық емес қолданыстарды сипаттау үшін де пайдаланыла бастады. Бұл қосқыштар көбінесе қауіпсіздік механизмі ретінде қолданылады, операторсыз машинаны қауіпті әрекеттен тоқтатып немесе құрылғыны апат, бұзушылық немесе дұрыс пайдаланбау салдарынан істен шығарады. Олар локомотивтерде, ұшақтарға отын құюда, жүк лифттерінде, газон шабу машиналарында, тракторларда, жеке су көліктерінде, қайық моторларында, тізбекті араларда, қар тазартқыштарда, жүгіру жолдарында, қар мотоциклінде, ойын-сауық атракциондарында және көптеген медициналық бейнелеу құрылғыларында жиі қолданылады. Кейбір машиналарда бұл қосқыштар машинаны қауіпсіз күйге келтіреді, мысалы, газды азайту немесе тежегіштерді қолдану арқылы, машина жұмыс істеп тұрып, бақылау қайта орнатылғаннан кейін қалыпты жұмысын жалғастыруға дайын болады. "Өлі адамның қосқышы" әрқашан машинаны тоқтату және зиянды әрекеттердің алдын алу үшін қолданылмайды; мұндай қосқыштар "өлімге әкелетін" механизм ретінде де қолданылуы мүмкін, себебі серіппелі қосқышты схеманы тоқтату үшін ғана емес, толықтыру үшін де пайдалануға болады. Бұл "өлі адамның қосқышын" зиянды құрылғыны, мысалы, бомбаны немесе жасалған жарылғыш құрылғыны іске қосу үшін пайдалануға мүмкіндік береді. Құрылғыны қосатын қосқыш пайдаланушының қолымен үнемі басылып тұру арқылы ғана "қосылған" күйде ұсталады. Егер пайдаланушы қосқышты ұстап тұрып есінен таныса немесе өлтірілсе, құрылғы босатылып, бомба жарылады. Арнайы қаруларды апаттық жағдайда ажырату жүйесі – ядролық қарулар саласында осы принципті қолданудың мысалы. Оның ең экстремалды түрі – Ресейдің "Өлі қол" бағдарламасы, ол бірқатар шарттар орындалған жағдайда, тіпті Ресей басшылығының барлығы жойылған күнде де, ядролық зымырандарды автоматты немесе жартылай автоматты түрде ұшыруға мүмкіндік береді. Ұлыбритания Премьер-Министрінің төрт британдық баллистикалық зымыранды су асты кемелерінің командирлеріне жазған соңғы хаттары да осыған ұқсас принципке негізделген. Бұл хаттарда егер Ұлыбритания үкіметі ядролық шабуыл кезінде жойылса, қандай әрекеттер жасау керектігі туралы нұсқаулар берілген. Премьер-Министр қызметтен кеткеннен кейін хаттар ашылмай жойылады. Бұл принцип компьютерлік деректерде де қолданылады, онда құпия ақпарат алдын ала шифрланып, жария етілген, ал "қосқыш" – шифрлау кілтінің жариялануы болып табылады, мысалы, Vault 7 жағдайында. Бұған ұқсас құрылғы – өшіру қосқышы.
a safety device used on vehicles and equipment
A dead man's switch is a switch that is designed to be activated or deactivated if the human operator becomes incapacitated, such as through death, loss of consciousness, or being bodily removed from control. Originally applied to switches on a vehicle or machine, it has since come to be used to describe other intangible uses, as in computer software. These switches are usually used as a form of fail safe where they stop a machine with no operator from a potentially dangerous action or incapacitate a device as a result of accident, malfunction, or misuse. They are common in such applications in locomotives, aircraft refuelling, freight elevators, lawn mowers, tractors, personal watercraft, outboard motors, chainsaws, snowblowers, treadmills, snowmobiles, amusement rides, and many medical imaging devices. On some machines, these switches merely bring the machines back to a safe state, such as reducing the throttle to idle or applying brakes while leaving the machines still running and ready to resume normal operation once control is reestablished. Dead man's switches are not always used to stop machines and prevent harm; such switches can also be used as a fail deadly, since a spring operated switch can be used to complete a circuit, not only to break it. This allows a dead man's switch to be used to activate a harmful device, such as a bomb or improvised explosive device. The switch that arms the device is only kept in its "off" position by continued pressure from the user's hand. The device will activate when the switch is released, so that if the user is knocked out or killed while holding the switch, the bomb will detonate. The Special Weapons Emergency Separation System is an application of this concept in the field of nuclear weapons. A more extreme version is Russia's Dead Hand program, which allows for either automatic or semiautomatic launch of nuclear missiles should a number of conditions be met, even if all Russian leadership were to be killed. A similar concept is the handwritten letters of last resort from the Prime Minister of the United Kingdom to the commanding officers of the four British ballistic missile submarines. They contain orders on what action to take if the British government is destroyed in a nuclear attack. After a prime minister leaves office, the letters are destroyed unopened. This concept has been employed with computer data, where sensitive information has been previously encrypted and released to the public, and the "switch" is the release of the decryption key, as with Vault 7. A related device is a kill switch.
Өмірбаян
Өлі адамның бақылауына деген қызығушылық электр трамвайларының (Солтүстік Америкада трамвайлар) және әсіресе электрлендірілген жылдам транзит пойыздарының пайда болуымен артты. Алғаш рет кеңінен қолданылуы массалық өндірістегі Бирни бір адамдық қауіпсіздік (трамвай) вагонының енгізілуімен болды, бірақ АҚШ трамвайларында өлі адамның жабдықтары сәтті PCC трамвайына дейін сирек кездесетін. Онда сол аяқпен басқарылатын өлі адамның педалы, оң аяқпен басқарылатын тежегіш және қуат педальдары бірге жұмыс істеді. Бұл орналасу әлемдегі кейбір заманауи трамвайларда бүгінге дейін қолданылып келеді. Дәстүрлі паровоздық пойыздарда инженермен бірге әрқашан екінші адам – отты жағушы болады, ол қажет болған жағдайда пойызды тоқтатуға шамасы жетеді. Көптеген жылдар бойы электр және дизельдік локомотивтерге де екі адам тағайындалды, тіпті теориялық тұрғыдан оларды бір адам басқара алса да. Қазіргі заманғы қалалық және қала маңындағы теміржол жүйелерінде жүргізуші әдетте жабық кабинада жалғыз болады. 20 ғасырдың басында Нью-Йорк метросының жаңа құрылыстарында автоматты құрылғылар қолданыла бастады. 1918 жылы Бруклин жылдам транзит жүйесіндегі Малбоун көшесіндегі апат, жүргізушінің қабілетсіздігінен тумаса да, оператордың қабілетсіздігі жағдайында пойыздарды тоқтату үшін мұндай құрылғыларды кеңінен енгізу қажеттігін тудырды. Манхэттен ауданының тарихшысының мәліметінше, өлі адамның қосқышы сәтті қолданылған кем дегенде үш жағдай болды – 1927, 1940 және 2010 жылдары. Қадағалау және өлі адамның қосқышының күйі мен жұмысы пойыздың оқиға тіркегішінде (көбінесе «қара қорап» деп аталады) тіркелуі мүмкін. Қазіргі заманғы локомотивтерде өлі адамның және қадағалау функциялары ескерту құрылғысының немесе оқиға тіркегішінің бақылауымен біріктіріледі.
Тұтқа
Көптеген қауіпсіздік қосқыштары көлік немесе машинаның басқару тұтқасына орнатылып, оператор тұтқаны ұстамай қалған жағдайда қосылады.
Көлік құралдары
Қазіргі заманғы трамвайлар мен пойздарда тұтқалы кілттер әлі де қолданылады. Пневматикалық немесе электрлік байланыстағы «өлген адамның басқаруы» (dead man's control) – тартыс қуатын реттейтін басқару тұтқасының салыстырмалы түрде қарапайым өзгертілімдерін қамтиды. Егер басқару тұтқасында қысым сақталмаса, пойыздың төтенше тежегіштері қосылады. Әдетте, басқару тұтқасы – пойызға қажетті қуатты беру үшін айналдырылатын көлденең таяқша болып табылады. Таяқшаның төменгі жағына, басқару корпусы ішіндегі электромагнитке немесе кілтке жанасатын таяқ бекітілген. Қысым алынғанда таяқша көтеріледі, ішкі кілтпен байланысын үзеді, қуатты дереу өшіріп, тежегіштерді қосады. Бұл типтегі «өлген адамның басқаруы» техникалық тұрғыдан сәтсіздікке ұшырауы мүмкін, бірақ практикада өте сенімді екенін дәлелдеді. Кейбір бұрынғы құрылғыларда, басқару тұтқасының барлық бөлігіне емес, тұтқадан шығып тұрған үлкен түймеге қысым жасалатын. Бұл түймені үнемі басып тұру қажет болды, әдетте, қолдың алақанымен, осылайша түйме тұтқаның үстіңгі жағымен тегіс болатын. Тағы бір әдіс, әсіресе итеру немесе тартудың орнына айналдырылатын рычагты басқару құрылдарында, рычагтың тұтқасын 90 градусқа айналдырып, пойыз жұмыс істеп тұрғанда сол күйде ұстауды талап етеді. Кейбір «өлген адамның басқаруы» жүйелері тек ортаңғы күйде ғана жұмыс істейді және толық қысыммен емес (пилоттық клапанды қараңыз). Мысалы, қазіргі заманғы Нью-Йорк метрополитенінің пойыздарында «өлген адамның кілті» пойыздың жылдамдығын басқару жүйесіне енгізілген. R142A вагонында пойыз операторы пойызды қозғалысқа келтіру үшін рычагты үнемі ұстап тұруы керек. «Өлген адамның кілтін» пайдаланатын жолаушылар көлігінің мысалы – Tesla электрлік көліктері. Жүргізуші жартылай автономды «Автопилот» жүйесін қосқаннан кейін, оның қолы рульде болуы керек. Егер жүргізуші рульді 30 секундтан астам уақыт ұстамаса, көлік ішінде дабыл естіліп, ұйықтап қалған жүргізушіні оятады; егер жүргізуші бір минуттан астам уақыт ұстамаса, көлік авариялық ескерту шамдарын қосып, тоқтайды. Бұл «Автопилот» жүйесінің толыққанды дербес басқару мүмкіндігі болмағандықтан, автомобиль мәселеге тап болған жағдайда, оны қалай шешуге болатынын білмей, жүргізушінің ескертусіз көлікті басқаруын қажет етеді. Бұл жүйе көліктің руліндегі айналу моментін сезетін сенсорды қолданады: жүргізуші рульді ұстап тұрса, ол әлі де дөңгелекке аз мөлшерде айналу моментін қолданады, бұл жүргізушінің назарда екенін растайды; егер жүргізуші дөңгелекті күшпен бұрса, көліктің барлық басқару элементтері дереу жүргізушіге қайтарылады.
Машиналар
Тұтқаға орнатылған өлі адамның қосқыштары көптеген қолмен ұсталатын құралдар мен газон жабдықтарында, әдетте, айналатын немесе пышақтары бар құрылғыларда қолданылады, мысалы, аралар, бұрғылар, қар тазартарлар және газон кескіштер. Мысалы, араларда, олар тұтқаға қысымды газды іске қосу тетігін енгізеді. Егер пайдаланушы араны ұстауын жоғалтса, газды іске қосу тетігіндегі серіппелер оны өшірілген немесе бос жүріс күйіне қайтарады, бұл пышақтың айналуын тоқтатады. Кейбір құралдар одан әрі барып, атыс қаруының қауіпсіздігіне ұқсас, тұтқаға орнатылған тетік сақшысын (триггер сақшысын) құрылғысына енгізеді. Пайдаланушы ең алдымен тетік сақшысын басқанда ғана, ол тетікті босатып, тетікті басуға мүмкіндік береді. Әдетте, тетік сақшысын пайдаланушы тұтқаны берік ұстағанда ғана басуға болады. 1982 жылдан бері АҚШ-та сатылатын барлық жүріп-тұрушы газон кескіштерде "оператордың қатысуын бақылау" деп аталатын өлі адамның қосқышы болады, ол заң бойынша пайдаланушы басқаруды босатқаннан кейін үш секунд ішінде пышақтарды тоқтатуы тиіс. Тұтқаға бекітілген механикалық рычаг икемді кабель арқылы қозғалтқыштағы сөндіру қосқышына қосылған. Шөп шабу кезінде оператор тұтқаға қарсы рычагты үнемі басып тұруы керек. Егер оператор тұтқаны ұстауын жоғалтса, пышақ ажыратылады немесе қозғалтқыш тоқтап, пышақтың айналуын және (жабдықталған болса) жетек дөңгелектерінің айналуын тоқтатады. Қозғалтқышы тоқтайтын кескіштерде бұл қосқыш конфигурациясы сонымен қатар қозғалтқыштың негізгі сөндіру қосқышы ретінде де қызмет етеді; оператор қозғалтқышты тоқтатуды қаласа, ол өлі адамның қосқышын қасақана босата алады.
Сенсорлық сенсор
Кейбір көліктерде, оның ішінде Канададағы дизель-электрлі теміржол локомотивтерінде және Ноттингем экспресс транзиті көліктерінде, трамвайдың жылдамдық контроллері жүргізушінің қолын анықтау үшін сыйымдылық сенсорымен жабдықталған. Егер жүргізушінің қолы қысқа мерзімге артық шығарылса, рельстік тежегіштер автоматты түрде іске қосылады. Сенсор жұмыс істеуі үшін қолғаптар саусақтары ашық болуы керек. Егер сенсор істен шықса немесе қолғаптарды шешуге ауа райы тым суық болса, контроллердің қабырғасында резервтік «өлген адамның» түймесі қарастырылған.
Педаль
Тұтқаның орнына педальді қолдануға болады. Кейбір педальді қосқыштар машина жұмыс істеуі үшін жай ғана ұсталып тұруы керек (мұндай жүйе көбінесе ойын-сауық аттракциондарында кездеседі, онда оператор қозғалыс кезінде ұзақ уақыт бойы тұрып қалуы мүмкін), бірақ бұл әдістің де кемшіліктері бар. 2003 жылы Австралияның Сидней қаласының оңтүстігіндегі Вотерфолл апатында жүргізуші кенеттен жүрек талмасынан қайтыс болды, ал оның салбыраған денесі педальді басып тұрды. Қазіргі заманғы педальді жүйелерде осы мәселені шешудің бірнеше жолы бар. Педальге сақтандыру функциясы (өлген адамның сақтандыру құрылғысы, жүргізушінің сақтандыру құрылғысы немесе DVD) енгізілуі мүмкін, онда жүргізушілер дыбыстық сигналға жауап ретінде педальді босатып, қайта басып отыруы тиіс. Бұл жоғарыда аталған жағдайларда оның істен шығуына жол бермейді және британдық DSD жүйелерінің көпшілігінде стандартты мүмкіндік болып табылады. Егер белгілі бір уақыт аяқталуға жақын болса, дыбыстық және визуальды ескерту беріледі. Оператор ескертуге назар аудармаса, қосымша тежегіш жүйесі іске қосылады. Кейбір локомотивтерде үш позициялық педаль орнатылған, оны әдетте ортаңғы қалпында ұстау керек. Бұл оның кездейсоқ істен шығуының ықтималдығын азайтады, бірақ оны қасақана істен шығаруға әлі де болады. Мұндай педальға сақтандыру функциясын қосу өте қауіпсіз жүйеге әкеледі. Дегенмен, жабдықтың бұзылу жағдайында оқшаулау құрылғылары да қарастырылған, сондықтан қасақана бұғаттау мүмкіндігі сақталады. Осы себепті оқшаулау құрылғыларында көбінесе бұзылмауы мүмкін пломбалар орнатылады.
Орындықтардағы қосқыштар
Өлі адамның қосқышы көлік құралының немесе машинаның орындығының астында орналасуы мүмкін және оператор қосқышты басып тұрған орындықта болмаса іске қосылады. Қазіргі заманғы тракторларда, беріліс қоробкасы қосылғанда немесе қуат алымы айналып тұрғанда, қосқыш қозғалтқышты сөндіреді. Газон шабу машиналарында бұл қосқыш көбінесе одан да қатаң жұмыс істейді – машина тоқтап тұрса және пышақтар айналмаса да қозғалтқышты сөндіреді. Орындық қосқыштары кішкентай балалардың көлікті іске қосуына да кедерес жасайды, себебі олардың салмағы жасөспірімдердің немесе ересектердің салмағына реттелген қосқышты толық басып тұруға жеткіліксіз.
Кілттер
Қайықтар, жеке су шаңғылары және қар мотоциклеттері сияқты ойын-сауық көліктерінде, сондай-ақ көптеген ойын-сауық аттракциондарының басқару тақталарында пайдаланушының немесе оператордың білегіне немесе құтқару жилетіне бекітілген арқан немесе шнур болады, ол өз кезегінде "өлген адамның қосқышына" орнатылған кілтке жалғанады. Егер жүргізуші көліктен құлап кетсе немесе оператор басқарудан алшақтаса, арқан "өлген адамның қосқышынан" тартылып шығады, қозғалтқышты сөндіреді немесе газ педалін "бос жүріс" күйіне келтіреді. Әсіресе моторлы қайықтарда бұл арқанды "тоқтату арқаны" деп атайды (моторлы қайықтарда білекке бекіту ұсынылмайды, себебі ол қозғалтқышты тоқтатуға үлкермей құлап қалуы мүмкін). Егер рульші қайықтан суға түсіп кетсе немесе басқарудан күштеп алшақтаса, қозғалтқыш тоқтатылады. Бұл қайықтың қуатымен жалғасуына, бірақ бақылаусыз қалғандықтан судағы немесе одан тыс жердегі адамдарға, соның ішінде қайықта қалған немесе әлі де болатын жолаушыларға жарақат келтіру қаупін болдырмайды, сондай-ақ бақылаусыз қайықтың жолындағы мүлікке соқтығысу зақымдарын да алдын алады; бұл өз кезегінде қайықтың өзінің басқа заттарға соқтығысуынан болатын зақымдануын болдырмайды немесе азайтады. Ыңғайлылық үшін тоқтату арқанын оператордың орнына қайықтың бөлігіне бекіту – жиі кездесетін және қауіпті әрекет. Осының салдарынан апаттар болған, олардың кейбіреулері өлімге немесе мүшелерді жоғалтуға әкеп соқты. Кейбір әуежайлардағы жүк арбалары мен жаттығу тренажерлерінде де осы мүмкіндік қарастырылған. Жаттығу тренажерлерінде "өлген адамның қосқышы" әдетте пайдаланушыға бекітілген шнурға жалғанған сыртқы магниттен тұрады. Егер пайдаланушы тренажерді өшірмей құлап кетсе немесе кетіп қалса, қосқыш тренажер жолғағына қуатты тоқтатып жібереді. Ақпараттық қауіпсіздікте тоқтату арқандары компьютерлерде де қолданылады, егер пайдаланушы одан алшақтаса, машинаны сөндіру үшін.
Биіктік өлшегіштің қосқыштары
Стратегиялық әуе командалығы ядролық бомбалаушылары үшін "Арнайы қарудың шұғыл ажырату жүйесі" (SWESS) деп аталатын, "өлі адамның қосқышын" жасады. Бұл жүйе экипаж жаудың шабуылы салдарынан қабілетсізденсе, ядролық қарудың жарылуын қамтамасыз ететін шара еді. Бұл құрылғының мақсаты, жоғарыда айтылған басқа мысалдардан өзгеше, қауіпсіздікке емес, қатерлі сәтсіздікке бағытталған. Жүйе қаруланғаннан кейін, ұшақ белгіленген биіктіктен төмен түссе, әдетте атып түсірілген жағдайда, борттағы ядролық қаруды жарылысқа келтіретін болды.
Бақылау бақылауы
Өлі адамның негізгі жүйесіндегі басты қауіпсіздік кемшілігі – басқару құрылғысының әдейі немесе кездейсоқ түрде тоқтаусыз ұсталып қалу мүмкіндігі. Осы жағдайды анықтау үшін, «өлі адам» құрылғысын уақыт-уақыт босатып, қайтадан қолдануды талап ететін қадағалау жүйесі әзірленді. Автокөліктің круиздік басқару жүйесіне де осыған ұқсас жүйені енгізу туралы ұсыныс жасалған.
Бағдарламалық жасақтама
Өлі адамның коммутаторларының бағдарламалық нұсқаларын көбінесе техникалық білімі бар адамдар ғана қолданады, және олар сақталған хабарлама жіберу, достарына хабарлау немесе деректерді жою және шифрлау сияқты бірнеше мақсатқа қызмет ете алады. Мұндай жүйені іске қосатын "қимылсыздық" кез келген нәрсе болуы мүмкін, мысалы, 7 күн қатарынан жүйеге кірмеу, автоматты электрондық поштаға жауап бермеу, сигнал жіберу, GPS-қосылған телефонның белгілі бір уақыт бойы қозғалмауы, немесе компьютерді қосып алғаннан кейін бірнеше минут ішінде код енгізе алмау. Бағдарламалық қамтамасыз ету негізіндегі өлі адамның коммутаторының мысалы – компьютер қосылған кезде іске қосылып, егер рұқсатсыз пайдаланушы қорғалған компьютерге қол жеткізсе, пайдаланушы белгілеген деректерді шифрлай немесе жоя алады. Google-дың Белсенді Емес Шот Менеджері шот иесіне ұзақ уақыт пайдаланылмаған жағдайда (әдетте үш ай) өз қызметтеріне қол жеткізу үшін басқа біреуді тағайындауға мүмкіндік береді. Көпшілікке қолжетімді кейбір шешімдер ұялы құрылғылар нарығының өсуінен пайдаланады. Автоматты электрондық хат жіберудің орнына, олар тікелей ұялы құрылғыға хабарлама жібереді және отбасы мен достарға әлдеқайда ыңғайлырақ хабарлай алады.
Ғарыш кемесі
Көптеген ғарыш кемелері басқару жүйесінің ақауларынан қорғану үшін белгілі бір қауіпсіздік механизмін қолданады. Әдетте, кез келген жарамды команданы (оның ішінде таймерді қайта орнату үшін ғана арналған команданы да) қабылдау арқылы қайта орнатылатын таймер қойылады. Егер таймердің уақыты бітіп қалса, ғарыш кемесі "басқару үзілісі" алгоритміне өтеді, ол жарамды команда алынғанға дейін аппараттық немесе бағдарламалық режимдердің (мысалы, қосалқы команда қабылдағышын таңдау) алдын ала белгіленген тізбегі бойынша жұмыс істейді. Ғарыш кемесі сондай-ақ, қосымша командалар күтіп тұрғанда өзін қорғау үшін қауіпсіз режимге өтуі мүмкін. Бұл құрылғының (басқару үзілісі таймері) кейбір ерекшеліктері "өлі адамның түйреуішіне" ұқсас болғанымен, ол шын мәнінде "өлі адамның түйреуіші" емес, себебі ол адам операторларының қатысуынсыз пайда болатын мәселелерді шешуге емес, аппараттық ақаулардан қалпына келтіруге бағытталған. Ол көбінесе бақылау таймері деп аталады және ядролық энергетиканы басқару жүйелерінде кеңінен қолданылады. Егер ғарыш кемесіндегі жүйелік компоненттер белгілі бір уақыт ішінде команда алмағанда қауіпсіз режимге өтуге немесе стандартты әрекеттерді орындауға мәжбүр етсе, оларды "өлі адамның түйреуіші" деп санауға болады, бірақ егер аппараттық немесе бағдарламалық құрал басқа арна арқылы адам операторларынан команда алуға тырысса, онда ол "өлі адамның түйреуіші" емес, автоматты түрде қалпына келтіретін немесе бейімделетін байланыс жүйесі болып табылады. "Вояджер-2" басқару үзілісі таймерін пайдаланып команда қабылдағышының ақауын жойды.
Пойыз
Пойыздардың көпшілігінде негізгі қорғаныш деңгейін "өлі адамның тұтқасы" немесе педаль қамтамасыз етеді. Егер машинист ауырып, оны босатып жіберсе, қуат өшіріліп, пойызды тоқтату үшін шұғыл тежегіш қосылады. Бірақ, қазіргі қауіпсіздік стандарттары мұны жеткілікті деп санамайды, себебі машинист өлі адамның тұтқасына құлап, есін жойып, пойызды басқара алмай тұрса да, оны ұстап тұруы мүмкін. Заманауи пойыздар бұл қауіпті "өлі адамның" жүйесіне сақшыл жүйе қосылу арқылы жояды. Моторшыға немесе инженерге ескерту үшін бір минут сайын дабыл немесе қоңырау соғылады. Егер олар басқару құралын жылжытпаса немесе тұтқаны босатып, қайтадан баспаса, жүйе автоматты түрде шұғыл тежегішті қосады. Әлемдегі көптеген ірі теміржол жүйелері осы құралды жүк және жолаушы тасымалында пайдаланады. Бұл жабдық R143 және басқа да Нью-Йорк метро вагондарында CBTC жүйесі қолданылғанда да қолданылады. АҚШ-та 1995 жылға дейін жасалған ескі локомотивтерде мұндай мүмкіндік болмаған, бірақ жүйенің модулдік құрылымына байланысты, оларды жаңартылған күйде кездестіруге болады.
Ұшақ
Кейбір ұшақтар гипоксияны азайту үшін қадағалау жүйесін пайдаланады, егер ұшқыш жауап бермесе, төменгі биіктікке түседі. 2019 жылы Garmin G3000 ұшқыш ұшақтың басқару элементтерімен байланыспаса немесе жүйелік хабарламаларға жауап бермесе, оны ең жақын әуежайға автоматты түрде бағыттап, жерге қондыра алатын алғашқы жалпы авиациялық электроника жиынтығы болды. Бұл автоматтандыру мүмкіндігі компьютерлік технологиялардың, басқару жүйелерінің және навигацияның жетістіктерінің арқасында мүмкін болды және жалпы авиацияда ерекше маңызға ие, себебі жеке ұшақтар көбінесе жалғыз ұшқышпен ұшырылады.
Шантаж
"Өлі адамның ауыстырғышы" термині кейде адамға бір нәрсе болған жағдайда құпия ақпаратты жариялау қаупі бар қорғаныш шантажы немесе сақтандыру файлының түрін сипаттау үшін қолданылады.