Кіріспе

Гротон – АҚШ-тың Массачусетс штатының солтүстік-батыс Миддлсекс округіндегі қала, Үлкен Бостон агломерациясының құрамында. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 11 315 адамды құрайды. Бостоннан шамамен 45 миль қашықтықта орналасқан, Гротон – жақсы қамтамасыз етілген, көбінесе Бостонның технология индустриясында жұмыс істейтін кәсіби мамандар тұратын қала. Қала Бостонмен автомобиль жолдары (2-бағдар) және қала маңындағы теміржол (MBTA Fitchburg Line) арқылы байланысады. Гротонның тарихы отарлық кезеңге дейін жетеді. Ол Филипп патшасының соғысы мен Анна патшайымының соғысындағы шайқас алаңы болды, ал бірнеше Гротон тұрғыны Америка революциясында (соның ішінде Бункер-Хилл шайқасындағы американдық қолбасшы Уильям Прескотт) және Шейс көтерілісінде маңызды рөл атқарды. Гротон қаласында екі колледжге дайындық жасайтын интернат мектебі бар: 1792 жылы құрылған Лоуренс академиясы және 1884 жылы құрылған Гротон мектебі. Гротонның белгілі тұрғындарының арасында АҚШ Мемлекеттік хаттарының хатшысы Джон Керри және журналистер Питер Гэммонс, Стив Корнаки және Дэн Шоунесси бар.

Шекарада ерте тұрып жатқандар

Қазіргі Гротонды қоршаған аймақ мыңдаған жылдар бойы түрлі мәдениеттерді ұстанған жергілікті халықтардың иелігінде болды. Олар өзендер бойында қоныстанды, оларды тұрмыстық қажеттерге, балық аулауға және көлікке пайдаланды. Тарихи тайпалар – алгонкин тілді нипмук және нашауэй үндістері. Гротон Джон Тинкердің сауда бекеті ретінде пайда болды, ол Нод Брук пен Нашуа өзенінің қосылған жерінде нашауэй тайпасымен сауда-саттық жүргізді. Нашауэйлер бұл жерді «батпақты жер» деген мағына беретін Петапаваг деп атады. Тинкер сияқты, басқа да жаңа қоныс аударушылар Массачусетс шығанағынан алгонкин жолдарымен келді. Олар бұл аймақтың балық аулауға және егіншілікке өнімді екенін анықтады. «Гротон плантациясы» деп аталған бұл аймаққа қазіргі Гротон мен Айердің барлығы, Пепперл мен Ширлидің көбі, Данстебл, Литтлтон және Тингсбороның үлкен бөліктері, сондай-ақ Массачусетс штатындағы Гарвард пен Вестфордтың кішкентай бөліктері, және Нэшуа мен Холлис, Нью-Гэмпшир кірді. Қайтыс болғандардың арасында Гротонның таңдалған өкілі Джон Наттинг те болды. Аман қалғандар Конкордқа және басқа да қауіпсіз жерлерге қашты. Екі жылдан кейін көптеген адамдар қайта оралып, қайта құрылыс жұмыстарын бастады. 1694 жылы Абенаки жауынгерлері Гротонға шабуыл жасады (Король Уильям соғысы кезінде). Лидия Лонгли мен оның екі бауыры тұтқынға алынды, ал олардың қалған отбасы мүшелері қаза тапты. Лидия Монреальге жеткізілді, онда ол құн төленіп босатылды, католик дініне ауысты және Нотр-Дам қауымына, монастырлық тәртіпке қосылды. 1704 жылы, Анн патшайымының соғысы кезінде, Абенаки шабуыл жасаған тобы Маттиас Фарнсворт III-ті үйінен ұрлап алып, Монреальге әкелді. 1707 жылдың маусым айында Абенаки жауынгерлері 1694 жылы ұрланған Лонглилердің туыстары Томас Тарбелл мен оның әйелі Элизабеттің (Вуд) үлкен отбасының үш баласын ұрлады. Оларды Монреальдің оңтүстігіндегі Кахнаваке (кейде Каугнавага деп те жазылады) мохок миссионерлік ауылына су және құрлық арқылы жеткізді. Екі Тарбелл ұлы, Джон мен Захария мохок отбасыларына асырап алынып, толыққанды ассимиляцияланды. Кейіннен олардың әрқайсысы басшылардың қыздарына үйленіп, отбасы құрды және өздері де құрметті басшылар болды. Олар 1750 жылдары саудагерлердің зиянды әсерінен құтылу үшін Кахнавакеден Сент-Лоуренс өзені бойына көшкеннен кейін Акуэсанның негізін қалаушылардың бірі болды. Ағалардың үлкен әпкесі Сара Тарбеллді француз отбасы құтқарып, католик дініне өткізді. Маргарита деп қайта аталып, ол Лидия Лонглиге ілесіп, Нотр-Дам қауымына қосылды және өмірінің соңына дейін олармен бірге қызмет етті. XIX ғасырдың соңында Тарбелл балалары туралы тақташа Гротон қаласындағы отбасының бұрынғы фермасының орнына орнатылды. Тарбелл тегінен тараған ұрпақтар 21-ғасырда Канеуаке және Акуэсанға қоныстанған мохоктардың арасында бар.

Революциялық дәуір және республиканың алғашқы кезеңдері

Гроттон қаласының тұрғындары Америка төңкерісі кезінде патриоттардың мүддесін қолдады. Бостон шай кешінен кейін, қала Бостонға «осы алаңдатарлық жағдайдағы олардың дана, салмақты және қайратты әрекеттері үшін» алғыс білдіретін қаулы қабылдады және шайға салынатын салық алынғанша шай өнеркәсібін бойкоттауға бекінді. 1775 жылы жергілікті жасақтар Гротонның бірінші шіркеуінің алдындағы орталық алаңда жиналып, Лексингтон және Конкорд шайқастарына аттанды. Гроттон шайқасқа 101 адам жіберді, бірақ олар қатысу үшін кешігіп келді. Банкер-Хилл шайқасындағы американ армиясының командирі Уильям Прескотт Гротон қаласында дүниеге келді, ал Гротон шайқаста 10 немесе 12 адамды жоғалтты, бұл басқа қалалардан көп. Бұл патриоттық сезім ұзаққа созылмады, және Гротон тұрғындарының көп бөлігі Шейс көтерілісі кезінде көтерілісшілерге қосылды. Бұрынғы Континентальдық армия офицері және Гротонның ірі жер иесі болған Джоб Шаттук 1782 жылы салық төлеуден бас тартуды ұйымдастырды. Ол айыппұл төлеп құтылды, бірақ 1786 жылы қайтадан көтеріліс көтеріп, Массачусетс штатының Конкорд қаласындағы Миддлсекс округінің сотын жапқан халық толқуын жетекшілік етті. Оған өлім жазасы берілді, бірақ губернатор Джон Хэнкок оны кешірді. 1800 жылдардың басында Холлингсворттар отбасы (Холлингсворт және Воз) Батыс Гротон қаласындағы қағаз фабрикасын сатып алды. 1828 жылы аймақта үлкен сабын тас кеніші табылды; Гроттон ақырында Қытайға дейін сабын тас өнімдерін экспорттаған елдегі ең ірі сабын тас фабрикасына айналды. 1840 жылдары бұл аймақ бірнеше теміржол желілерімен байланысты, олардың бірі қазір MBTA Fitchburg Line ретінде сақталған, Гротонның қазіргі күнгі Бостонға дейінгі қалалық теміржолы. 1840 жылдардан бастап католик иммигранттары (көбінесе ирландтар, сондай-ақ кейбір француз-канадтар) Нашоба аңғарына көптеп көшіп келе бастады. 1858 жылы Гротон-Джанкшенде (қазіргі Айер) тұратын католиктерге қызмет көрсету үшін Сент-Мэри католик шіркеуі құрылды. Айер 1871 жылы Гротоннан бөлініп шықты, ал 1904 жылы жергілікті жеке мектептердің бірі Гротон қаласында қалған католиктердің пайдалануы үшін Sacred Heart Church-ке сыйға берді. Африкалық американдықтар бұл аймақта кем дегенде 1770 жылдардан бері тұрып келеді, сол кезде жеке Помп Филлис Лексингтон және Конкорд шайқасына шақырылды. Сонымен қатар, тарихшы Джереми Белкнап «Гротонға тиесілі қара нәсілді адам» Банкер-Хилл шайқасында британдық генерал Джон Питкэрнді өлтірген оқтың авторы болды деп жазды.

Экономикалық құлдырау және әлеуметтік тәртіпсіздіктер

Гроттонның экономикалық өсуі XIX ғасырдың екінші жартысында баяулады. 1868 жылы сабын тас карьері жабылды. 19 ғасыр мен 20 ғасырдың басында Гротон халқының көп бөлігі ақ нәсілді және христиан дінін ұстанған; бұл қала күн батқанда ешкімді қабылдамайтын жер ме екен деген пікірлер талқыланды. Жергілікті мектеп мұғалімі Эндикотт Пибоди осы қозғалысты былайша сипаттады: "Осы аймақтағы кейбір сыйлы адамдардың арасында [Кланның] өмір сүруін яһудилер мен рим-католиктер елді басып алуымен ақтауға таңғаларлық бейімділік байқалады." Клан 1924 жылдың қыркүйек айында Гротон қаласында митинг өткізді. 1926 жылдың қазан айында қала маңындағы далада 400-ден астам Клан мүшесі жиналғанда, оларға қарсы 100-ге жуық адамнан тұратын топ қару қолданып оқ жаудырды; полиция екі топ арасында 100-ден астам оқ атылғанын, бірақ ешкім зардап шекпегенін хабарлады. 1927 жылы жергілікті Клан бөлімі қалалық сайлауға үміткерлердің толық тізімін ұсынды, бірақ толық сәттілікке жете алмады. Клан 1931 жылы ұйымдасқан күш ретінде ең жоғалғы деңгейге жеткендей көрінеді, осы кезде Клан басшысы Хирам Уэсли Эванс Батыс Таунсендке келіп, қалған Клан мүшелерін жергілікті бөлімдерді қайта құруға шақырды. 1924 жылдан 1928 жылға дейін күрт төмендеген түрлі конфессиялық некелер саны 1929 жылдан бастап қайтадан артуға бағытталды. 2020 жылы Гротон бірауыздан нәсілдік туысқандық сезімді айыптайтын және бұрынғы зорлық-зомбылық пен қазіргі әлеуметтік әділет қозғалысын мойындау үшін теңдікті қолдайтын қаулыны қабылдады.

Экономикалық жаңғыру

1950 жылдары бастап Гротон қаласы экономикалық қайта өркендеуді басынан өткерді, себебі Бостонның жоғары технологиялық секторы 128-ші тас жол айналысы бойында кеңейді. Гротон 128-ші тас жолда орналаспаса да, айналыстың тартымдылығы Гротон сияқты қала маңындағы елді мекендерді Бостонның экономикалық ықпалына тартты. Қалаға білікті жұмысшылар тартылып, халық саны жылдам өсті, 1950 жылдан бері дерлік төрт есеге көбейді. (Марион Стоддарт басшылығымен, сол технологиялық жұмысшының әйелі, Нашуа өзенін тазалауға бастама көтерді; бұрын өзен лай-шортанмен соншалықты ластанған еді, кейбір күндері жануарлар оның үстінен жүгіре алатын.) 2021 жылы Гротонның жан басына шаққандағы табысы Массачусетс штатындағы 341 қала мен қала ішінде 32-ші орынды иеленді. Сонымен қатар, 2015 жылы 31 Гротон тұрғыны 1 миллион доллардан астам табыс тапқан. Қалалық өкілдер Гротонды "жатақханалар қаласы" және "салыстырмалы түрде әулетті қала" деп сипаттайды, онда "[тұрғындардың көпшілігі жақсы білім алған және жоғары жалақылы кәсіби, басқарушылық немесе кеңсе қызметкерлері болып жұмыс істейді". 21-ші ғасырда қала өзінің ауылдық ерекшелігін сақтап, халық санының өсуін тежеуге тырысты; 2017 жылы қаланың 32,5 шаршы мильді құрайтын жерінің 42% дамудан мәңгілік қорғалды. 2000-шы жылдарда Geotel Communications негізін қалаушы Стивен Уэббер 338 акрлық Гиббет Хилл фермасын сатып алып, оның жерінде тұрғын үйлер салуға жол бермеді; қалалық мәжіліс оның бұл қадамына тұрғысынан қол соғу арқылы ризашылық білдірген. Қалалық өкілдер туристерді құшақтап, "көптеген келушілердің емес, үнемі ағылып келетін келушілердің" болуын қалайды. 2017 жылы Гротон қаласында елдегі ең ірі Ширди Саи Баба ғибадатханасы ашылды; оның құрылысына шамамен 11 миллион доллар жұмсалды. 126 000 шаршы фут көлемді Гротон Хилл Музыка орталығы 2022 жылы ашылды және 1000 орындық (2300 орынға дейін кеңейтілуі мүмкін) концерт залы, 300 орындық қосымша зал, кәсіби оркестр және музыка мектебі бар; бұл анонимді демеушінің сыйы болды, кейіннен ол Sterilite иесі Альберт Стоун екені белгілі болды. Groton Dunstable аймақтық мектеп округі қазіргі уақытта бастауыш мектебі үшін 88,4 миллион долларлық жаңа кампусты салып жатыр, оның 2024 жылы ашылуы жоспарлануда. Дегенмен, 2022–23 оқу жылында оқушыға жұмсалатын жылдық шығын 19 392,35 долларды құрады, бұл мемлекеттік орташа көрсеткіштен 20 133,67 долларға төмен, ал 2024 жылдың сәуір айында сайлаушылар мектеп округі үшін 3 жылға 7,6 миллион доллар салықты көтеру туралы ұсынысты 3:2 есебімен қабылдамады.

География

АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, Гротонның жалпы ауданы 33,7 шаршы миль (87,3 км2) құрайды, оның ішінде 32,8 шаршы миль (84,9 км2) құрлық, ал 0,9 шаршы миль (2,4 км2) (2,79%) су. Гротон Миддлсекс округындағы шаршы миль есебімен ең үлкен қала. Қала Nashua, Squannacook және Merrimack өзендерімен суға толы. Қала орталығын негізінен Gibbet Hill басып алады, қаланың ішінде тағы бірнеше үлкен төбелер бар. Гротон 40, 111, 119 және 225 мемлекеттік тас жолдарымен байланысты. Ол Pepperell, Dunstable, Tyngsborough, Westford, Littleton, Ayer, Shirley және Townsend қалаларымен шектеседі. Гротонның жаз айларында ыстық, ылғалды континенттік климаты (Dfa) Dfb климатына жақын, ал айлық орташа температура қаңтарда ең төмен, шілдеде ең жоғары болады. Шөлейт өсімдіктерге төзімділік аймағы 5b.

Климат

Бір жылдың ішінде Гроттон қаласындағы температура 195 күнге дейін төмен болады. Жылдық жауын-шашын мөлшері әдетте жылына 45,7 дюймді құрайды (АҚШ бойынша жоғары көрсеткіш) және қар жылына 68 күн жер бетін жабады, бұл жылдың 18,6% құрайды (АҚШ бойынша жоғары көрсеткіш). Жылдық жауын-шашын мөлшерін түсіну үшін, жыл ішінде тоғыз күн қатарынан орташа жаңбыр жауатынын көзге елестетуге болады. Ауаның ылғалдылығы шамамен 25,4 күн немесе жылдың 7% құрайтын кезеңде 60% төмен болады.

Демография

2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 9 547 адам, 3 268 үй шаруашылығы және 2 568 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 3 393 тұрғын үй, орташа тығыздығы көрсетілген. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 97,22% ақ нәсілді, 0,35% қара немесе афроамерикалық, 0,13% американдық үндістер, 0,97% азиялық, 0,02% Тынық мұхиты аралдарынан, 0,27% басқа нәсілдерден және 1,04% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтары халықтың 1,14% құрады. 3 268 үй шаруашылығының 46,8% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 70,0% бірге тұратын некедегі жұбайлар, 6,3% күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер, ал 21,4% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 17,1% жеке адамдардан тұрды, ал 5,4% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,90 адам, ал отбасының орташа мөлшері 3,31 адамды құрады. Қала халқының жас бойынша таралуы: 18 жасқа дейінгілер 32,6%, 18-ден 24 жасқа дейінгілер 4,2%, 25-тен 44 жасқа дейінгілер 32,7%, 45-тен 64 жасқа дейінгілер 23,5% және 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер 7,0%. Орташа жас 36 жас. Әр 100 әйелге 98,2 еркек келеді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 94,5 еркек келеді. Қаладағы үй шаруашылығының орташа табысы 118 041 доллар, ал отбасының орташа табысы 136 653 доллар болды. Ер адамдардың орташа табысы 101 117 доллар, ал әйелдердің 60 402 долларды құрады. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 44 756 доллар. Халықтың шамамен 1,1% отбасы және 1,8% кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 1,0% және 65 жастан асқандардың ешқайсысы да жоқ.

Спорт

Гроттон жыл сайын Ұлттық Шепли Хилл Жылқы сынақтарын, ат спорты жарысын өткізеді. Гроттон Данстебл Крузадерс жоғары мектебінің ұлдар мен қыздар спорт командалары да қалада жарысады.

Үкімет

Гротон қаласы ашық қалалық мәжіліспен басқарылады және бес мүшелі сайланған кеңес пен тағайындалған қала әкімі тарапынан басшылық етіледі. Қалада шешімді дауыс беретін сайлаушылардың үлесі жоғары. 2002 жылғы Массачусетс штатының губернаторы сайлауында Гротон сайлаушыларының 58,9%-ы республикашыл Митт Ромниді, 2010 жылғы АҚШ Сенаты сайлауында республикашыл Скотт Браунды 55,0%-ы, ал 2014 жылғы Массачусетс штатының губернаторы сайлауында республикашыл Чарли Бейкерді 53,8%-ы таңдады. Ал, 2012 жылғы АҚШ президенттік сайлауында Гротон сайлаушыларының 50,8%-ы демократ Барак Обаманы, 2020 жылғы АҚШ Сенаты сайлауында демократ Эд Маркиді 63,9%-ы, және 2020 жылғы АҚШ президенттік сайлауында демократ Джо Байденді 67,2%-ы таңдады. 2021 жылдың 1 ақпанына қарай сайлаушылардың тіркелуі және партиялық тіркелуі:

Партия | Сайлаушылар саны | Пайыздық үлес
------- | -------- | --------
Демократиялық | 1,915 | 21,92%
Республикалық | 1,089 | 12,47%
Партиялық тіркелуі жоқ | 5,662 | 64,81%
Жалпы | 8,736 | 100%

Қорғау жерлері

Массачусетс штатының Гротон қаласындағы жердің 30% астам бөлігі қорғалған ашық кеңістік құрайды. Осы ашық кеңістіктің көп бөлігі халыққа қолжетімді. Гротон қаласында 100 мильден аса жаяу жолдар бар. Осы жолдардың көпшілігі жаяу және велосипедпен жүруге қолайлы, ал кейбіреулері аң ауруға және/немесе кемпингке арналған. Бұл жолдарды Гротон жол комитеті салып, күтіп ұстайды, ал жер Гротон консервациялық тресті, Гротон консервациялық комиссиясы, Массачусетс Одубон қоғамы, Жаңа Англия орман шаруашылығы қоры, Массачусетс консервация және демалыс департаменті және Массачусетс балық шаруашылығы және аң аулау департаментінің меншігінде және басқаруында болады.