Жаңа Зеландияда теледидар тарихы және дамуы

Кіріспе

Жаңа Зеландиядағы теледидар туралы жалпы шолу

Жаңа Зеландияда теледидар 1960 жылы мемлекеттік қызмет ретінде пайда болды. Телерадио хабарларын тарату саласы 1989 жылы либералдануға ұшырады, сол кезде Үкімет мемлекеттік Television New Zealand (TVNZ) телеарнасына бәсекелестікке мүмкіндік берді. Қазіргі уақытта теледидар таратудың үш түрі бар: Freeview ұсынатын жер үсті (DVB T) қызметі; сондай-ақ спутниктік (DVB S) және интернет-ағылыстыратын (IPTV) қызметтер, Freeview және Sky екеуі де бүкіл ел бойынша ұсынады. Бірінші жалпыұлттық цифрлық теледидар қызметі 1998 жылдың желтоқсанында Sky арқылы іске қосылды, ол 2007 жылдың мамырында Freeview-тің жалпыұлттық цифрлық спутниктік қызметі іске қосылғанға дейін цифрлық спутниктік теледидар монополиясын иеленді. Freeview сандық жер үсті қызметі 2008 жылдың 14 сәуірінде іске қосылды. 2012 жылы Igloo ақылы цифрлық жер үсті қызметін іске қосты және 2017 жылы жабылды; бұл Sky және TVNZ арасындағы бірлескен кәсіпорын болды және Freeview UHF антенна арналарын, сонымен қатар Sky-дың он бір арнасын ұсынды. 2016 жылдың шілдесінде Sky, Igloo тоқтатылатынын, бірақ Freeview арналары қолжетімді болатынын хабарлады. 2023 жылға дейін Vodafone (қазір One NZ) IPTV теледидар қызметін ұсынды, онда тегін эфирлік арналар мен Sky-дан көтерме контент болды. Жаңа Зеландиядағы цифрлық ауысу 2012 жылдың 30 қыркүйегінде басталды, осы кезде Хоук шығанағы және Батыс жағалауы (Тасманның бір бөлігін қоса алғанда) аналогты теледидар таратуын тоқтатты. Оңтүстік аралдың қалған бөлігі 2013 жылдың 28 сәуірінде аналогты теледидар таратуын тоқтатты, ал Солтүстік аралдың төменгі бөлігі 2013 жылдың 29 қыркүйегінде тоқтатты. Солтүстік аралдың жоғарғы бөлігі (Ваикато, Окленд, Плэнти шығанағы және Нортленд) 2013 жылдың 1 желтоқсанында аналогты таратуды тоқтатқан соңғы аймақ болды. Қазіргі уақытта тегін эфирлік теледидар операторлары: TVNZ (TVNZ 1, TVNZ 2 және TVNZ Duke) және Warner Bros. Discovery (Three, Bravo, Eden, Rush және HGTV). Sky спутниктік және IPTV желілерінде жұмыс істейтін төлемді теледидар операторы болып қала береді.

Тарих

Толық уақытты теледидар хабарларын тарату алғаш рет Жаңа Зеландияда 1960 жылы енгізілді және қазіргі уақытта Окленд университетінің Гас Фишер галереясы орналасқан Оклендтегі Шортленд көшесіндегі 74-ші мекенжайдағы NZBC-нің 1YA радио хабарларын тарату қондырғысынан жіберілді. Теледидар лицензиясының жылдық ақысы 4 фунт стерлинг (8 доллар) болатын. Премьер-министр Уолтер Нэш 1959 жылы қарашада Лондонда Жаңа Зеландияда он екі ай ішінде теледидар болатынын (бұл NZBS және Лейбористік үкімет мүшелеріне де күтпеген жаңалық болды) жариялады; жүйе мемлекеттік меншікте болуы керек, бірақ жарнамаларды таратады және төрт негізгі орталықта кезең-кезеңмен енгізілетін болады. Алғашқы эксперименттік емес бағдарлама 1960 жылы 1 маусымда таратылды. Жаңа Зеландия, Австралия және Батыс Еуропаның көпшілігі сияқты теледидар үшін 625 жол стандартын қабылдады. Ал Ұлыбританияда 405 жол стандарты 1964 жылға дейін ғана қолданылған. Бастапқыда бағдарламалық қамтамасыз ету аймақтық негізде жүргізілді, негізгі қалалардан әртүрлі қызметтер хабар таратады, AKTV2 Оклендте, бірінші болып 1960 жылы 1 маусымда, содан кейін 1961 жылы Крайстчерчте CHTV3, 1 маусымда, Веллингтонда WNTV1, содан кейін 1962 жылы 31 шілдеде Дунединде DNTV2. Алайда, бүгінгі таңда бағдарлама мен кестелеу Оклендте жүргізіледі, барлық ірі желілердің штаб-пәтері сол жерде орналасқан. Ұлттық партия 1960 жылғы сайлауда жеңіске жетті, ал жаңа Ұлттық үкіметтегі жаңа Эфир министрі Артур Кинселла 1936 жылғы Эфир туралы заңды қайта жазды және мемлекеттік радио мен теледидарды басқару үшін 1962 жылы мемлекеттік меншіктегі Жаңа Зеландия Эфир корпорациясын (NZBC) құрды (бұл партия мемлекеттік меншіктегі, жеке кәсіпорындар немесе аралас жүйе арасында поляризацияланған болса да). Аукленд тұрғындарына жарнама 1961 жылы 4 сәуірде енгізілді және аптасына жиырма сегіз сағатқа дейін хабар тарату уақытын көбейтуге мүмкіндік берді. 1962 жылы 65 000 лицензия, 1963 жылы 80 000 лицензия және 300 000 көрермен немесе халықтың сегізден бірі, ал 1966 жылы жарты миллион лицензия болды, бұл 2021 жылдың желтоқсан айындағы 5600 долларға тең. Бастапқыда, хабар тарату уақыты кешкі сағат 5-тен кешкі 10-ға дейін болды, кейін 1966 жылы сағат 2-ге дейін ұзартылды. Сағат 9-да техникалық мамандардың үйдегі теледидар құрылғыларын реттеуіне мүмкіндік беретін сынақ үлгісі таратылды. 1969 жылы төрт станция желіге қосылды. 1969 жылдың шілдесінде Аполлон 11 миссиясы кезінде желі негізінен аяқталды, ал ол жердегі бос орындар стратегиялық түрде сыртқа шығарылған хабар таратушы көліктерімен толтырылды. NZBC-нің алғашқы тікелей эфирлік жаңалықтарын Дугал Стивенсон 1969 жылы 3 қарашада оқыды. 1971 жылы Уоркворт спутниктік станциясы ашылды, ол Жаңа Зеландия мен әлемнің басқа елдері арасындағы алғашқы нақты уақыт теледидар байланысын қамтамасыз етті. NZBC 1964 жылы үкіметтен екінші телеарнаны бекітуді сұрады, бірақ бұл үкімет қолданыстағы телеарнаның қамтуын арттыруды басымдық деп санағандықтан, қабылданбады. 1971 жылы екінші арнаны құру туралы екі ұсыныс қарастырылды: коммерциялық емес қызмет үшін NZBC және Гордон Драйден басқаратын Тәуелсіз Теледидар Корпорациясы басқаратын жеке коммерциялық арна. Телерадио хабарларын тарату басқармасы Independent Television Corporation компаниясының ұсынысына қолдау көрсеткенмен, жаңа Лейбористік үкімет NZBC компаниясының өтінішіне қолдау білдіріп, оған лицензияны алдын ала ресми тыңдауларсыз берді. (Соңында Independent Television компаниясына 50 000 NZ$ өтемақы төленді.) 1973 жылы 31 қазанда түсті теледидар Фазалық ауыспалы желі (PAL) жүйесін қолдана бастады, 1974 жылы қаңтар мен ақпанда Крайстчерчте өтетін Британдық одақтастық ойындарына дайындық мақсатында. 1975 жылдың ақпанында қара және ақ телевизорлардың құны орташа есеппен 350 доллар (2021 жылдың желтоқсанында 3900 долларға тең), ал түсті телевизорлардың құны орташа есеппен 840 доллар (2021 жылдың желтоқсанында 9400 долларға тең). Сол жылы қазіргі "Three" деп аталатын TV3 телеарнасы елдегі алғашқы жеке меншік телеарнаға айналып, мемлекеттік монополияға ақыры тоқтады. Шетелдік меншік құқығына қатысты шектеулер де алынып тасталды, ал TV3 кейіннен Канаданың CanWest компаниясына сатылды. Sky TV, оның ішінде TVNZ бастапқыда аз үлеске ие болды, Жаңа Зеландияның алғашқы ақылы теледидар қызметін үш UHF арнасында хабарлай бастады. TVNZ 1990-шы жылдары коммерциялық бәсекелестерімен бәсекелесуге мәжбүр болса да, ол нарықта басымдықты ұстап, табысының едәуір бөлігін Корольге дивидендтер түрінде төледі. 1998-1999 жылдары Ұлттық партия бастаған коалиция TVNZ-ді жекешелендіруге кірісті және теледидар алымын жою туралы хабарлады. 1970-ші жылдардан бері теледидар алымы жылына 100 NZ$ деңгейінде сақталды және инфляциямен бірге өспеді. Нақты деректер бойынша, Жаңа Зеландияда теледидарды қаржыландырудың мемлекеттік үлесі теледидар алымын жою кезінде күрт төмендеді. Алайда, 1999 жылғы сайлауда Лейбористік партия бастаған коалиция үкіметке келді. Келесі екі мерзімінде секторға қоғамдық қызметтерді қайта енгізуге тырысты. 2003 жылы TVNZ мемлекеттік меншіктегі компания ретінде қайта құрылды және қоғамдық қызметтерді атқаруға бағытталған жарғыға ие болды. 2008 жылы Кейдің Ұлттық үкіметі тарапынан жойылған жарғыға үкіметтен шағын субсидия қарастырылған, бірақ TVNZ негізінен коммерциялық кіріске тәуелді және Корольге дивиденд төлеуді жалғастыруға міндетті. Ол жергілікті контентке қатысты бастамаларды, мысалы, драма мен комедияны, сондай-ақ геи, христиан және ауылдық Жаңа Зеландия сияқты азшылық топтары үшін бағдарламаларды қаржыландыру үшін NZ On Air (2000 жылдан бері үкіметтен тікелей қаржыландырылатын) компаниясына жүгіне алады. Маори бағдарламаларын қаржыландыру қазір Те Мāngai Pāho, маори телерадио хабарларын тарату комиссиясына берілді. 2004 жылы маори тілі мен мәдениетін насихаттау мақсатында Маори теледидар қызметі құрылды. MTS үкіметтен тікелей қаржыландыру және коммерциялық жарнама есебінен қаржыландырылады, бірақ Те Mangai Paho компаниясынан бағдарламаларды қаржыландыру конкурсына қатыса алады. 2006 жылы үкімет TVNZ компаниясымен жүзеге асырылатын екі жаңа коммерциялық емес цифрлық теледидар қызметін енгізу туралы хабарлады, олар драма, өнер, деректі фильмдер мен балалар бағдарламаларын ұсынады, олар TVNZ 6 және TVNZ 7 деп аталды. Алайда, үкімет ауысқаннан кейін екі арнаны қаржыландыру жаңартылған жоқ. 2011 жылы балалар арнасы TVNZ 6 коммерциялық жастар арнасы TVNZ U-ға ауыстырылды, нәтижесінде Жаңа Зеландияда тегін эфирде балалар теледидары болмады. Кейін TVNZ Kidzone 24 құрылды, бірақ ол 2016 жылы хабар таратуын тоқтағанша Sky TV төлемақы арнасында ғана қолжетімді болды. TVNZ 7 2012 жылдың 30 маусымында хабар таратуын тоқтатып, оның бірқатар бағдарламалары басқа арналарға көшті. Жауабында қоғамдық теледидарды қолдаушылар жаңа лоббилік топ құру жоспарларын жариялады, ол қазір Better Public Media деп аталады. 2020 жылы теледидар министрі Крис Фаафои TVNZ және RNZ компанияларын бірыңғай қоғамдық медиа ұйымы Aotearoa New Zealand Public Media ретінде қайта біріктіру туралы ұсыныстар жасады, бұл медиа нарығындағы қарқынды өзгерістерге байланысты болды. Фаафои саясаттан кеткеннен кейін Уилли Джексон оның орнына тағайындалды және біріктіру процесін жалғастыру тапсырылды.

Full time television broadcasting was first introduced in New Zealand in 1960 and transmitted from the NZBC's existing 1YA radio broadcasting facility at 74 Shortland Street in Auckland, now home to the University of Auckland's Gus Fisher Gallery. The annual television licence fee was £NZ4 ($8). Prime Minister Walter Nash had made a surprise announcement (a surprise both to the NZBS and to other members of the Labour government) in London in November 1959 that New Zealand would have television within twelve months; the system was to be state owned but to carry commercials, and would be introduced in stages in the four main centres. The first non experimental programme was transmitted on Wednesday 1 June 1960. New Zealand, like Australia and most of western Europe, adopted the 625 line standard for television. In contrast, United Kingdom used the 405 line standard exclusively until 1964. Initially, programming was done on a regional basis, with different services broadcasting from the main cities, AKTV2 in Auckland, being the first on 1 June 1960, followed in 1961 by CHTV3 in Christchurch on 1 June and WNTV1 in Wellington on 1 July, and then DNTV2 in Dunedin on 31 July 1962. Today, however, programming and scheduling is done in Auckland where all the major networks are now headquartered. National won the 1960 election, and the new Minister of Broadcasting, Arthur Kinsella in the new National government rewrote the Broadcasting Act of 1936, and set up the state owned New Zealand Broadcasting Corporation (NZBC) in 1962 to control public radio and television (although the party had been polarised between having a state owned, private enterprise or mixed system). Advertising was introduced to Aucklanders on 4 April 1961, and facilitated increasing transmission hours to twenty eight per week. By 1962 there were 65,000 licences, by 1963 there were 80,000 licences and an estimated audience of 300,000 or one eighth of the population, and by 1966 there were half a million licences. equivalent to $5,600 in December 2021 dollars. Initially, the hours of transmission were from 5pm until close at about 10pm, later extending, in 1966, to 2pm opening. A test pattern was transmitted from 9am to allow for adjustment of TV sets in homes by technicians. The four stations were networked in 1969. The network was mostly complete in time for the Apollo 11 mission in July 1969, with gaps filled by strategically placed outside broadcasting vans to allow the film of the landing to be broadcast live across the country. The NZBC's first live network news bulletin was read by Dougal Stevenson on 3 November 1969. The Warkworth satellite station opened in 1971, providing the first real time television link between New Zealand and the rest of the world. The NZBC had asked the Government for the approval of a second TV channel as early as 1964, but this was rejected as the Government considered increasing coverage of the existing TV service to be of greater priority. By 1971, however, two proposals for a second channel were under consideration: that of the NZBC for a non commercial service; and a separate commercial channel to be operated by an Independent Television Corporation, headed by Gordon Dryden. Although the Broadcasting Authority had favoured the Independent Television Corporation bid, the incoming Labour government favoured the NZBC's application and awarded it the licence without any formal hearings beforehand. (Eventually, Independent Television was awarded NZ$50,000 in compensation.) On Wednesday 31 October 1973, colour television using the Phase Alternating Line (PAL) system was introduced, in readiness for the 1974 British Commonwealth Games, which were to be held in Christchurch in January and February 1974. In February 1975, black and white televisions sets cost on average $350 (equivalent to $3,900 in December 2021) while colour television sets cost on average $840 (equivalent to $9,400 in December 2021). In that year, TV3, now known as Three became the first privately owned TV station in the country, finally ending the state monopoly. Restrictions on foreign ownership were also removed, and TV3 was subsequently sold to Canada's CanWest. Sky TV, in which TVNZ originally had a small stake, began broadcasting New Zealand's first pay TV service on three UHF channels. Although TVNZ had to compete with its commercial rivals through the 1990s, it maintained a dominant market position and paid a significant amount of its profits to the Crown in dividends. By 1998–1999, the National Party–led coalition was moving to privatise TVNZ and announced that the broadcasting fee would be discontinued. Since the 1970s, the licence fee had been capped at NZ$100 a year, and was not allowed to increase with inflation. In real terms, this meant that public funding of broadcasting in New Zealand was greatly reduced by the time of the broadcasting fee's abolition. However, the 1999 election saw a Labour led coalition gain office. Over its next two terms, attempts were made to reintroduce public service functions to the sector. In 2003, TVNZ was restructured as a Crown Owned Company with a public service Charter. The Charter, abolished by the Key National government in 2008, received a small amount of government subsidy, but TVNZ remains predominantly dependent on commercial revenue and is obliged to continue paying dividends to the Crown. It can apply to NZ On Air (funded directly from the Government since 2000) for support in local content initiatives, such as drama and comedy, and funding of programming for minority groups such as gay, Christian and rural New Zealanders. The funding of Māori programming has since passed to Te Māngai Pāho, the Māori broadcasting commission. In 2004, the Māori Television Service was established to promote Māori language and culture. MTS is funded partly through direct government funding and partly through commercial advertising, but is eligible for contestable programming funds from Te Mangai Paho. In 2006, the Government announced the introduction of two new non commercial digital television services operated by TVNZ, offering drama, arts, documentary and children's programming called TVNZ 6 and TVNZ 7. However, after a change of government, funding for the two channels was not renewed. In 2011, the children's channel, TVNZ 6, was replaced by the commercial youth channel TVNZ U, leaving New Zealand with no free to air children's television. TVNZ Kidzone 24 was subsequently established, but was only available behind a Sky TV pay wall before it ceased broadcasting in 2016. TVNZ 7 ceased broadcasting on 30 June 2012, with a number of its programs being picked up by other channels. In response, public broadcasting advocates announced plans to form a new lobby group, now known as Better Public Media. In 2020, Broadcasting Minister Kris Faafoi issued proposals to re merge TVNZ and RNZ into a unified public media organisation, Aotearoa New Zealand Public Media, amidst rapidly changing conditions in the media market. After Faafoi announced his retirement from politics, Willie Jackson was appointed as his successor to continue the merger process.

Freeview (Қарауға)

Freeview – коммерциялық емес ұйым, Жаңа Зеландияға тегін эфирлік цифрлық теледидар және цифрлық радио қызметтерін ұсынады. Freeview қызметі Жаңа Зеландияның барлық аймақтарында спутник арқылы қолжетімді. Freeview жер үсті қызметі – бұл ел халқының 75 пайызына қолжетімді жоғары сападағы цифрлық жер үсті теледидар қызметі, ол үкіметтік спектрде DVB-S және DVB-T стандарттарын пайдаланады. Жаңа Зеландияда аналогтық тарату тоқтатылуы 2013 жылдың 1 желтоқсанында аяқталды. Цифрлық теледидардың маңызды артықшылығы – Жаңа Зеландияның таулы және қиын жер бедеріне байланысты нашар сигналды қабылдау мәселесін шешуге мүмкіндік беруі. Цифрлық теледидар көбірек арналар, жақсырақ кескін және дыбыс сапасы, сондай-ақ экрандағы бағдарламалар туралы ақпарат сияқты жаңа қызметтерді ұсынады. 2008 жылдың 31 желтоқсанында платформа іске қосылғаннан бері 198 938 Freeview сертификатталған топ-бокс пен IDTV сатылғаны есептелді (146 416 спутниктік, 52 522 UHF). Freeview қызметі Жаңа Зеландияның 12,6% үйінде (шамамен 420 000 адам) орналасқан. Бұл оны Жаңа Зеландиядағы үшінші ірі теледидар платформасы және екінші ірі цифрлық платформасы етеді. Freeview сертификаты бар топ-бокс пен PVR құрылғыларын Жаңа Зеландияның көптеген ірі сауда орындарында табуға болады. Төмен бағалы, сертификатталмаған құралдарды да пайдалануға болады.

Өңірлік арналар

Жаңа Зеландияның реттемеден босатылған хабар тарату ортасы көптеген өңірлік станциялардың (коммерциялық емес, мемлекеттік қызмет немесе жеке меншікте) пайда болуына әкелді, олар бір аймақта немесе қалада ғана хабар таратады. Бұл станциялар негізінен UHF жиіліктерінде ақысыз эфир арқылы хабар таратады, бірақ кейбіреулері төлемақылы теледидар арқылы да таратылады. Мазмұны жергілікті жаңалықтар, қолжетімді хабарлар, спутниктен алынған жаңалықтар, туристік ақпарат, христиандық бағдарламалар және музыкалық бейнелерді қамтиды. Жаңа Зеландиядағы оннан астам өңірлік телеарналар Аймақтық хабар таратушылар қауымдастығында біріккен.

Ашық арналар

Жаңа Зеландияға көптеген сандық арналар спутник арқылы таратылады. Олардың ішінде Freeview, Sky, сондай-ақ көптеген австралиялық және басқа да арналар бар. Көбісін, көптеген үйлерге орнатылған стандартты 60 см спутниктік тарелкамен қатар, стандартты "көру режимінде іздеу" мүмкіндігі бар ресивер арқылы қабылдауға болады.

Ақылы телеарналар

Жаңа Зеландияда тек ақылы телеарналар желісінде ғана қолжетімді болған немесе болатын бірнеше телеарна бар. Sky: 1990 жылы Sky Network Television (бұл кезде және қазіргі уақытта Ұлыбританиядағы осы аттас компаниямен байланысы жоқ) UHF арнасында фильмдер, спорт және жаңалықтар ұсынатын үш ақылы телеарна іске қосты; уақыт өте келе олардың саны беске дейін артты. 1998 жылы көп арналы сандық спутниктік теледидар қызметі іске қосылды.