Кіріспе

Білімділер қоғамы (/'lɜr//n//ɪ//d/; сондай-ақ білімділер академиясы, ғылыми қоғам немесе академиялық қауымдастық) – академиялық пән, мамандық немесе өнер мен ғылым сияқты байланысты пәндер тобын дамыту мақсатымен құрылған ұйым. Мүшелікке кіру барлығына ашық болуы мүмкін, белгілі бір біліктілік талап етілуі мүмкін немесе сайлау арқылы берілетін құрметті мәртебе болуы мүмкін. Көптеген ғылыми қоғамдар коммерциялық емес ұйымдар болып табылады, ал олардың көпшілігі кәсіби бірлестіктер. Олардың қызметтеріне әдетте жаңа зерттеу нәтижелерін ұсыну және талқылау үшін тұрақты конференциялар өткізу, сондай-ақ өз салаларындағы академиялық журналдарды жариялау немесе қолдау көрсету кіреді. Кейбірлері кәсіби органдар ретінде де жұмыс істейді, мүшелерінің қызметін қоғамдық немесе мүшелік мүддесі үшін реттейді.

Тарих

Ең көне білімді қоғамдардың кейбіреулері – «Жекс флора» академиясы (1323 жылы құрылған), Вистула әдеби қоғамы (1488 жылы құрылған), «Академия делла Круска» (1583 жылы құрылған), «Академия деи Линсей» (1603 жылы құрылған), «Француз академиясы» (1635 жылы құрылған), «Леопольдина» неміс ғылым академиясы (1652 жылы құрылған), «Корольдік қоғам» (1660 жылы құрылған) және «Француз ғылым академиясы» (1666 жылы құрылған).

Маңыздылығы

Ғылымның әлеуметтануымен айналысатын ғалымдар білімді қоғамдардың маңызды рөл атқаратынын және олардың құрылуы жаңа ғылым салалары мен кәсіптердің пайда болуына және дамуына көмектесетінін дәлелдейді. Олар кәсіби ұйымдар ретінде көшбасшылыққа жол ашуға мүмкіндік береді.

Құрылымы

Қоғамдар өте жалпы сипатта болуы мүмкін, мысалы, Америка ғылымды дамыту қауымдастығы, нақты бір салаға қатысты, мысалы, Қазіргі тілдер қауымдастығы, немесе нақты бір зерттеу саласына қатысты, мысалы, Корольдік энтомологиялық қоғам. Көпшілігі белгілі бір елге тән (мысалы, Израиль энтомологиялық қоғамы), бірақ олар көбінесе басқа елдерден де мүшелерді қамтиды, көбінесе жергілікті бөлімшелері бар, немесе халықаралық, мысалы, Кітапханалар мен ақпараттық орталықтардың халықаралық федерациясы немесе Аймақтық зерттеулер қауымдастығы, мұндай жағдайда олардың көбінде ұлттық бөлімшелер болады. Бірақ көптеген қоғамдар жергілікті болып табылады, мысалы, Массачусетс медициналық қоғамы, халықаралық деңгейде танымал "Нью-Ингланд медицина журналының" баспагерлері. Кейбір ғылыми қоғамдар (мысалы, Корольдік қоғам Те Аперей) заңнама арқылы қайта құрылып, дербес емес үкіметтік емес ұйымдарға айналды.

Мүшелік және серіктестік

Мүшелікке қатысу барлық адамға ашық болуы мүмкін, кейбір талаптарға ие болуды қажет етуі мүмкін, немесе сайлау арқылы берілген құрметті мәртебе болуы мүмкін.