Кіріспе

Австралияның 19-шы генерал-губернаторы

Сер Зельман Коуэн (7 қазан 1919 – 8 желтоқсан 2011) – австралиялық құқық ғалымы және университет әкімшісі, 1977 жылдан 1982 жылға дейін Австралияның 19-шы генерал-губернаторы қызметін атқарды. Коуэн Мельбурнда дүниеге келді, алдымен Скотч колледжінде оқыды, содан кейін Мельбурн университетіне түсіп, Ормонд колледжінде тұрды. Оның оқуы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде үзіліске ұшырады, сол кезде ол Австралия Корольдік теңіз күштерінде қызмет етті. Соғыс аяқталғаннан кейін Коуэн Родс стипендиясы бойынша Оксфордтағы Нью-колледжге оқуға түсті. Кейін ол азаматтық құқық бакалаврының үздік студенті ретінде беделді Винерия стипендиясын жеңіп алды. Бітіргеннен кейін ол Оксфордта қалды және 1947 жылдан 1950 жылға дейін Ориел колледжінің мүшесі болып қызмет етті. 1951 жылы Коуэн Австралияға оралып, Мельбурн университетінің құқық факультетінің деканы болды. 1953 жылы, әлі де Мельбурн университетінде оқып жүргенде, ол Гарвард университетінде Фулбрайт аға стипендиясын алды. Ол конституциялық құқық саласындағы сарапшы ретінде танылды және бірқатар шетелдік оқу орындарында қонақ профессор болып жұмыс істеді. Кейіннен ол Жаңа Англия университетінің (1966–1970) және Квинсленд университетінің (1970–1977) вице-канцлері болды. 1977 жылы Малкольм Фрейзер Коуэнды Джон Керрдің орнына генерал-губернатор етіп тағайындады. Ол даусыз таңдау болды және сэр Исаак Исаакстан кейін осы лауазымды атқарған екінші еврей болды. Қызметтен кеткеннен кейін Коуэн академиялық жұмысына оралып, 1982 жылдан 1990 жылға дейін Оксфордтағы Ориел колледжінің проректоры болып қызмет етті.

Ерте өмір

Коуэн 1919 жылы Мельбурнда еврей отбасында дүниеге келді, анасы Сара Коэн (қыз есімі Гранат; 1893–1989) Австралияда туған. Оның әкесінің ата-анасы Ресей империясының Белоруссиясынан келген еврей иммигранттары еді. Ол кішкентай кезінде ресми түрде Коуэн деп ат қойылды. Ол Санкт-Килда Парк мемлекеттік мектебінде, Шотландия колледжінде және Мельбурн университетінде білім алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Австралия Корольдік теңіз күштерінде қызмет етті, 1942 жылы Дарвинде бомбалау шабуылы кезінде болды, содан кейін генерал Макартур кеңсесінің шифрлау бөлімінде жұмыс істеу үшін Брисбенге ауыстырылды. 1945 жылы Анна Виттнерге үйленді. Содан кейін Коуэн Оксфордтағы Нью-колледжге Родс стипендиясы бойынша оқуға кетті, онда азаматтық құқық бакалавры дәрежесін аяқтады және Винерия стипендиясын бірлесіп жеңіп алды. 1947 жылдан 1950 жылға дейін Оксфордтағы Ориел колледжінің стипендиаты болды, сонымен қатар одақтас оккупацияланған Германиядағы британдық әскери үкіметіне заң мәселелері бойынша кеңесші болды. Зельман Коуэн 1953 жылы Мельбурн университетінен Гарвард университетіне Fulbright бағдарламасы бойынша заң саласындағы аға ғалым ретінде жіберілді.

Білім беру мансабы

1951 жылы Коуэн Австралияға оралып, Мельбурн университетінің заң факультетінің деканы болды, ол 1966 жылға дейін осы қызметте болды және Фрэнсис Патрик Донованға қызметке тағайындап, онымен бірге жұмыс істеді. Осы жылдары ол Чикаго университеті, Иллинойс университеті және Вашингтон университеті сияқты американдық университеттерде жиі қонақ профессор болып сабақ берді. Сонымен қатар ол Ұлыбританияның отарлық кеңсесіне конституциялық мәселелер бойынша кеңес берді және Гана мен Гонконг үкіметтеріне құқықтық мәселелер бойынша консультациялар жүргізді. Ол көптеген еңбектерінің ішінде Австралияның тұңғыш австралиялық және тұңғыш еврей генерал-губернаторы сэр Исаак Исаакстың өмірбаянын жариялады. Коуэн 1966 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Армидейл қаласындағы Жаңа Англия университетінің вице-канцлері болып тағайындалды. Келесі жылы ол ABC телеарнасы үшін 1967 жылғы Австралия референдумына қатысты "Иә" позициясын (аборигендер мәселесі) дайындады. 1970 жылдан 1977 жылға дейін ол Вьетнам соғысы мен Спрингбок турына қарсы студенттер наразылықтарының қиын жылдарында Брисбендегі Квинсленд университетінің вице-канцлері болды. 1977 жылы Рей Крук профессор-эмеритус сэр Зельман Коуэннің портретін салды, ол Квинсленд университетінің коллекциясының бір бөлігі болып табылады. Осы кезде ол ағылшын тілді әлемдегі жетекші конституциялық құқықтанушылардың бірі саналды. Ол Мельбурн университетінде заң бойынша эмеритус профессор және Калькутта университетінде Тагор атындағы заң профессоры болды. Квинслендте жұмыс істеген кезінде ол Вьетнам соғысына қарсы наразылықтардың нәтижесінде университетте туған тәртіпсіздіктерді дипломатиялық шеберлікпен реттеді.

Жеке өмір

1945 жылы 7 маусымда Коуэн Анна Виттнерге (5 шілде 1925 – 10 маусым 2022) үйленді және төрт баласы болды: Шимон, Йосеф, Кейт және Бен. Оның ұлы, раввин Шимон Коуэн, Мельбурн қаласындағы Иудаизм және өркениет институтының директоры.

Өлім

Коуэн өмірінің соңғы 15 жылы Паркинсон ауруынан зардап шекті. 2011 жылғы 8 желтоқсанда 92 жасында Виктория штатының Торак қаласындағы үйінде дүние салды. Бұл 1977 жылы генерал-губернатор қызметіне кіріскен күнінен бастап 34 жыл толған күн еді. Оның Мельбурн қаласындағы Сент-Килдадағы Бет-Исраил ғибадатханасында өткен мемлекеттік жерлеу рәсіміне генерал-губернатор Квентин Брайс, премьер-министр Джулия Гиллард, оппозиция жетекшісі Тони Эбботт, сондай-ақ бұрынғы премьер-министрлер Малкольм Фрейзер, Боб Хоук және Джон Говард қатысты.

Құрметтер

Коуэннің алғашқы құрметі 1976 жылы Бакалавр атағы болды. Бас губернатор болып тағайындалғаннан кейін, ол 1977 жылы Сент-Михаил және Сент-Джордж орденінің Ұлы крестіне (GCMG) және Австралия орденінің (AK) кавалеріне ие болды, сондай-ақ 1977 жылы Жеке кеңес мүшесі болып ант берді (Rt Hon). 1980 жылы Елизавета II Австралияға келгенде Коуэнды Корольдік Викториан орденінің Ұлы крестіне (GCVO) тағайындады. Ол Австралия Технологиялық ғылымдар мен Инженерлік академиясының құрметті мүшесі (FTSE) болды. 1985 жылы ол Дублин Тринити колледжінің құрметті мүшесі аталды.

Аталған сыйлықтар

1981 жылы Австралия Корольдік сәулетшілер институты (RAIA) қоғамдық сәулет саласындағы Сер Зельман Коуэн сыйлығын тағайындады, ол Австралиядағы қоғамдық ғимараттарға берілетін ең басты сыйлық ретінде мойындалған. Мельбурн заң мектебі келіп түсетін заңгерлік жобаның студенттеріне Зельман Коуэн стипендиясын тағайындайды. Бұл стипендия академиялық жетістіктеріне ғана негізделгендіктен, заң мектебінің ең беделді стипендиясы болып табылады. 2015 жылы "Мельбурн университетінің құқық журналының" арнайы санында Коуэннің өмірі мен қызметінде маңызды болған құқықтық, халықаралық, бостандық, әдебиеттік, университет және басқа да қоғамдық мәселелерге арналған 2014 жылғы конференция материалдары жарияланды; оған Глин Дэвис, судья Сьюзан Кенни, Майкл Кроммелин, Дональд Маркуэлл, Шерил Сондерс және сэр Фрэнк Берман қатысты.