Кіріспе

ACID деректер базасы жүйесінің қасиеттері

Деректер базасы жүйелерінде атомдық ( /æ//t//ə/'/m//ɪ//s//ə//t//i/; грекше ἄτομος сөзінен) ACID (Атомдық, Тұтастылық, Оқшаулану, Тұрақтылық) транзакциясының қасиеттерінің бірі болып табылады. Атомдық транзакция – бұл деректер базасы операцияларының бөлінбейтін және азайтылмайтын тізбегі, яғни барлық операциялар орындалады немесе ешқайсысы да орындалмайды. Атомдық болу кепілдігі деректер базасының жартылай жаңартылуына жол бермейді, себебі бұл бүкіл тізбекті бірден қабылдамаудан да ауыр проблемалар тудыруы мүмкін. Соның салдарынан, басқа деректер базасы пайдаланушысы транзакцияның орындалып жатқанын байқамайды. Бір сәтте ол әлі басталмаған, ал келесі сәтте толығымен орындалған (немесе транзакция орындалу кезінде тоқтатылса, ештеңе орындалмаған). Атомдық транзакцияның мысалы – А банктік шотынан В шотына ақша аудару. Ол екі операциядан тұрады: А шотынан ақшаны алу және В шотына сақтау. Бұл операцияларды атомдық транзакцияда орындау деректер базасының тұрақты күйде қалуын қамтамасыз етеді, яғни егер осы екі операцияның бірі сәтсіз аяқтаса, ақша жоғалмайды немесе жаңадан пайда болмайды. Бұл термин деректер базасы жүйелерінде бірінші нормативтік форманың анықтамасында да қолданылады, онда ол керісінше, өрістердегі мәндер бірнеше кіші мәндерден тұрмауы керек деген ұғымды білдіреді, мысалы, бірнеше атаулар, сандар, күндер немесе басқа да түрлер жинақталуы мүмкін.

Ортогоналдылық

Атомдық операциялар транзакциялардың басқа ACID қасиеттерімен толығымен өзара тәуелсіз болмайды. Мысалы, оқшаулану, тұйықталу сияқты оқшаулану талабы бұзылған жағдайда, қоршаған транзакцияны кері қайтару үшін атомдық операцияға тәуелді; консистенттілік те заңсыз транзакцияның консистенттілік талабын бұзған жағдайда, қоршаған транзакцияны кері қайтару үшін атомдық операцияға тәуелді. Осының салдарынан, бұзушылықты анықтамау және қоршаған транзакцияны кері қайтармау оқшаулану немесе консистенттілік қатесіне алып келуі мүмкін.

Іске асыру

Көбінесе жүйелер Atomicity-ді транзакциялардың қайсысы басталғанын және қайсысы аяқталғанын көрсететін механизм арқылы іске асырады; немесе кез келген өзгерістерге дейін деректердің көшірмесін сақтап (көшірме арқылы жаңарту). Бірнеше файлдық жүйелер деректердің бірнеше көшірмесін сақтау қажеттілігін болдырмау үшін журналдау әдістерін әзірледі (журналды файлдық жүйе қараңыз). Деректер базалары әдетте өзгерістерді қадағалау үшін журналдаудың бір түрін қолданады. Жүйе өзгерістер сәтті орындалғаннан кейін, қажет болған жағдайда журналдарды (көбінесе метадеректерді) синхрондандырады. Содан кейін, қателіктерді қалпына келтіру толық емес жазбаларды назарға алмайды. Іске асыру факторлары, мысалы, бірмезгілділік мәселелеріне байланысты әртүрлі болғанымен, атомдық принцип – яғни, толық сәттілік немесе толық сәтсіздік – сақталады. Кез келген қолданба деңгейіндегі іске асыру операциялық жүйенің мүмкіндіктеріне тәуелді. Файл жүйесі деңгейінде POSIX стандартымен үйлесімді жүйелер open(2) және flock(2) сияқты жүйелік шақыруларды ұсынады, олар қолданбаларға файлды атомдық түрде ашуға немесе құлыптауға мүмкіндік береді. Процесс деңгейінде POSIX жіптері тиісті синхрондау примитивтерін қамтамасыз етеді. Аппараттық деңгейде тест және орнату, алу және қосу, салыстыру және алмастыру немесе жүктеу сілтемесі/сақтау шарты сияқты атомдық операциялар, сондай-ақ жад кедергілері қажет. Портативті операциялық жүйелер синхрондауды іске асыру үшін үзілістерді тоқтатып қоя алмайды, өйткені гипертілемдеу немесе көппроцессорлық сияқты бірмезгілде орындалмауы мүмкін аппараттық құралдар қазір өте сирек кездеседі.